Shloka 15
कैलास-मन्दाकिनी-स्वच्छोदा-लौहित्य-सरयू-उद्गमवर्णनम्
Kailāsa and the Origins of Mandākinī, Svacchodā, Lauhitya, and Sarayū
Devanagari script
तस्य पादे कलः पुण्यं मानसं सिद्धसेवितम् / तस्मात्प्रभवेते पुण्या सरयूर्लोकविश्रुता
Transliteration
tasya pāde kalaḥ puṇyaṃ mānasaṃ siddhasevitam / tasmātprabhavete puṇyā sarayūrlokaviśrutā
Translation
ఆ గిరి పాదమున ‘కల’ అనే పుణ్యమైన మానస సరోవరం ఉంది, సిద్ధులు సేవించెదరు; దానినుండే లోకవిఖ్యాత పుణ్య సరయూ నది పుట్టెను.
Word by Word
तस्यof that (mountain)
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (genitive), एकवचन; सम्बन्ध
पादेat the foot
पादे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (locative), एकवचन
कलःKal(a) (name of a lake/place)
कलः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पुण्यम्holy, meritorious
पुण्यम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (मानसम्)
मानसम्Mānasa (lake)
मानसम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमानस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (सरः/ह्रदः)
सिद्धसेवितम्frequented by siddhas
सिद्धसेवितम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसिद्ध-सेवित (प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः तृतीया-तत्पुरुषः (सिद्धैः सेवितम्)
तस्मात्from that (lake/place)
तस्मात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंस, पञ्चमी-विभक्ति (ablative), एकवचन
प्रभवतेarises, originates
प्रभवते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र√भू (धातु)
Formलट्-लकार (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
पुण्याholy
पुण्या:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (सरयूः)
सरयूःthe Sarayū river
सरयूः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसरयू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
लोकविश्रुताrenowned in the world
लोकविश्रुता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootलोक-विश्रुत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः सप्तमी-तत्पुरुषः (लोके विश्रुता)