Shloka 11
कैलास-मन्दाकिनी-स्वच्छोदा-लौहित्य-सरयू-उद्गमवर्णनम्
Kailāsa and the Origins of Mandākinī, Svacchodā, Lauhitya, and Sarayū
Devanagari script
तस्य पादे महद्दिव्यं लोहितं नाम तत्सरः / तस्मात्पुण्यः प्रभवति लौहित्यः स नदो महान्
Transliteration
tasya pāde mahaddivyaṃ lohitaṃ nāma tatsaraḥ / tasmātpuṇyaḥ prabhavati lauhityaḥ sa nado mahān
Translation
ఆ గిరి పాదదేశంలో ‘లోహిత’ అనే మహాదివ్య సరస్సు ఉంది; దానినుండే పుణ్యప్రదమైన ‘లౌహిత్య’ అనే మహానది ప్రవహిస్తుంది।
Word by Word
तस्यof that (mountain)
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी विभक्ति, एकवचन (genitive)
पादेat the foot
पादे:
Adhikaraṇa (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण) विभक्ति, एकवचन
महत्-दिव्यम्great and divine
महत्-दिव्यम्:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक) + दिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः—महच्च तत् दिव्यं च
लोहितम्red
लोहितम्:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootलोहित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; सरः विशेषयति
नामnamed
नाम:
Apposition marker (नाम-सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनाम-शब्दः (indeclinable), ‘by name/called’
तत्-सरःthat lake
तत्-सरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + सरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः—तत् सरः (that lake)
तस्मात्from that (lake)
तस्मात्:
Apādāna (अपादानम्)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी (अपादान) विभक्ति, एकवचन
पुण्यःholy
पुण्यः:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; नदं विशेषयति
प्रभवतिarises / originates
प्रभवति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-भू (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
लौहित्यःLauhitya (name of a river)
लौहित्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलौहित्य (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; नदी-नाम
सःthat
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
नदःriver
नदः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनद (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
महान्great
महान्:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन