Shloka 45
कैलास-मन्दाकिनी-स्वच्छोदा-लौहित्य-सरयू-उद्गमवर्णनम्
Kailāsa and the Origins of Mandākinī, Svacchodā, Lauhitya, and Sarayū
Devanagari script
पुष्कराश्च कुलिन्दांश्च अचोंलद्विचराश्च ये / कृत्वा त्रिधा सिंहवन्तं सीतागात्पश्चिमोद धिम्
Transliteration
puṣkarāśca kulindāṃśca acoṃladvicarāśca ye / kṛtvā tridhā siṃhavantaṃ sītāgātpaścimoda dhim
Translation
పుష్కరులు, కులిందులు మరియు అచోల-ద్విచరులని పిలువబడువారు—సింహవంత పర్వతాన్ని మూడు ధారలుగా చేసి సీతా పశ్చిమ సముద్రాన్ని చేరింది।
Word by Word
पुष्कराःPuṣkaras (a people)
पुष्कराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुष्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (plural)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
कुलिन्दान्Kulindas
कुलिन्दान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकुलिन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन (plural)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
अचोलद्विचराःAcola-dvicaras (a people)
अचोलद्विचराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअचोल + द्वि + चर (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (plural); षष्ठी/कर्मधारय-प्राय तत्पुरुष (interpretive: 'a-cola-dvicara' as a tribal/epithet)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
येwho
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (plural); सम्बन्धक (relative pronoun)
कृत्वाhaving made/done
कृत्वा:
Kriyā (क्रिया; पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भाव (gerund/absolutive), 'having done/made'
त्रिधाinto three parts
त्रिधा:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootत्रिधा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb: 'in three ways/into three parts')
सिंहवन्तम्Siṃhavanta (a mountain/region)
सिंहवन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसिंहवन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (singular)
सीताSītā (river)
सीता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (singular)
अगात्went
अगात्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist/परोक्षभूत), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
पश्चिमwestern
पश्चिम:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपश्चिम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (singular); विशेषण (adjective) उदधिम् इति
उदधिम्ocean
उदधिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootउदधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (singular)