Sukta 16
Rishi: Atharvanic tradition
Devata: Remedy/Herb as potent agent (implicit); alternatively the addressed power behind the medicine
Chandas: Not fully determinable from the truncated opening; Atharvanic mixed style
ఈ వైద్య-స్తోత్రం ఔషధద్రవ్యాన్ని క్రమంగా శక్తివంతం చేస్తుంది—దానిని పెరుగుతున్న బలమున్న “వృషభం”గా, ప్రవహించే రసంగా సంబోధించి—వృష-రోగమనే బాధను శమింపజేయుటకు. “నీవు … అయితే” అనే తాదాత్మ్య వాక్యాల ద్వారా ఔషధానికి ప్రభావం స్థాపింపబడుతుంది; చివరికి శీతలీకరణ, శుద్ధీకరణతో ముగిసి, ఆ ద్రవ్యం “నీరు ప్రసాదించువాడు” (అపోదక)గా మారి సమతుల్యతను, ప్రాణశక్తిని పునఃస్థాపిస్తుంది.
Mantras
Mantra 1
वृषरोगशमनम्। यद्ये॑कवृ॒षोऽसि॑ सृ॒जार॒सोऽसि
వృష-రోగ శమన మంత్రం: నీవు ఏకైక వృషుడు (ఎద్దు) అయితే, నీవు ప్రవహించే రసం (సృజారస) కలవాడవైతే—
Mantra 2
यदि॑ द्विवृ॒षोऽसि॑ सृ॒जार॒सोऽसि
నీవు ద్వివిధ వృష-బలముగలవాడవైతే, నీవు రసధారలా ప్రవహించేవాడవైతే—తథాస్తు।
Mantra 3
यदि॑ त्रिवृ॒षोऽसि॑ सृ॒जार॒सोऽसि
నీవు త్రివృష (మూడింతల వృష-శక్తి) కలవాడవైతే, నీవు సృజారస (రసాన్ని ప్రవహింపజేసేవాడు) అయితే—తథాస్తు.
Mantra 4
यदि॑ चतुर्वृ॒षोऽसि॑ सृ॒जार॒सोऽसि
నీవు చతుర్వృష (నాలుగింతల వృష-శక్తి) కలవాడవైతే, నీవు సృజారస (రసాన్ని ప్రవహింపజేసేవాడు) అయితే—తథాస్తు.
Mantra 5
यदि॑ पञ्चवृ॒षोऽसि॑ सृ॒जार॒सोऽसि
నీవు పంచవృష (ఐదింతల వృష-శక్తి) కలవాడవైతే, నీవు సృజారస (రసాన్ని ప్రవహింపజేసేవాడు) అయితే—తథాస్తు.
Mantra 6
यदि॑ षड्-वृ॒षोऽसि॑ सृ॒जार॒सोऽसि
నీవు షడ్-వృష (ఆరుగుణ వృష-శక్తి) కలవాడవైతే, నీవు సృజా-రస (ప్రవహించే రసం) కలవాడవైతే—(అలానే కావుగాక).
Mantra 7
यदि॑ सप्तवृ॒षोऽसि॑ सृ॒जार॒सोऽसि
నీవు సప్త-వృష (ఏడుగుణ వృష-శక్తి) కలవాడవైతే, నీవు సృజా-రస కలవాడవైతే—(అలానే కావుగాక).
Mantra 8
यद्य॑ष्टवृ॒षोऽसि॑ सृ॒जार॒सोऽसि
నీవు అష్ట-వృష (ఎనిమిదుగుణ వృష-శక్తి) కలవాడవైతే, నీవు సృజా-రస కలవాడవైతే—(అలానే కావుగాక).
Mantra 9
यदि॑ नववृ॒षोऽसि॑ सृ॒जार॒सोऽसि
నీవు నవ-వృషుడు (తొమ్మిది ఎద్దులుగలవాడు) అయితే, నీవు సృజా-రసం (sṛjā-rasa) కలవాడవైతే—
Mantra 10
यदि॑ दशवृ॒षोऽसि॑ सृ॒जार॒सोऽसि
నీవు దశ-వృషుడు (పది ఎద్దులుగలవాడు) అయితే, నీవు సృజా-రసం (sṛjā-rasa) కలవాడవైతే—
Mantra 11
यद्ये॑काद॒शोऽसि॒ सोऽपो॑दको ऽसि
నీవు ఏకాదశ (పదకొండు) అయితే, నీవు జలముల దాత; నీవే అపోదకుడు (జల-ప్రదాత).
Frequently Asked Questions
It is used to calm and cure an illness named vṛṣa-roga by empowering a medicinal sap/juice (rasa) through mantra-recitation and then applying or administering it.
That formula is a consecration technique: the remedy is identified with increasing measures of strength (“bull-power”), so the medicine is ritually intensified and made protective as well as curative.
It signals the final healing mode: the empowered agent is aligned with the purifying Waters—bringing cooling, cleansing, and restorative hydration, especially suitable for heat, irritation, or impurity-linked illness.
Ask anything about Sukta 16 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.