Prakarana 28
सोपान-प्रवेश: ‘भक्ति का जन्म’ और अहं-क्रोध-प्रताप के बीच मर्यादा का प्राकट्य। बालकाण्ड इस अर्थ में प्रथम सीढ़ी है कि यहाँ राम-नाम/राम-रूप के प्रति श्रद्धा, विनय, और गुरु-समाज में व्यवहार-धर्म का संस्कार बनता है; साधक के भीतर उठती ‘तेज-आक्रोश’ शक्ति को ‘मृदु-वाणी’ और ‘दास्य’ में रूपांतरित करने का द्वार यही है।
இந்த அंशம் பாலகாண்டத்தின் தனுஷ்-பங்கப் பிரசங்கத்திற்குப் பின் உடனே ‘பரசுராம-கோப’ அலை எழுப்புகிறது. ரச-ரசனையில் ரௌத்ரம் (பரசுராமன்), வீர-ஹாஸ்யம்/பரிஹாசம் (லக்ஷ்மணன்), சாந்த–கருண–வினயம் (ராமன்) ஆகிய மூன்று நதிகளின் சங்கமம் நிகழ்கிறது. சபையின் கூட்டு ‘த்ராஸம்’ மற்றும் ஜனகக் குடும்பத்தின் கவலை சமூக-தர்ம ஒழுங்கின் நாழிகை நுண்மையை காட்டுகின்றன. லக்ஷ்மணனின் கடுஞ்சொல் ‘க்ஷத்ர-தேஜஸ்’ எழுச்சி; ஆனால் துளசி அதையே இறுதி சத்தியமாக்கவில்லை; ராமனின் ‘அதி வினீத ம்ருது சீதள வாணி’ ரௌத்ரத்தைத் தணித்து ‘மரியாதை’யை நிறுவுகிறது. இந்த அமைப்பு சாதகனுள் எழும் அகங்கார-பிரதாபத்தை வினய-பக்தியாக மாற்றும் ஆன்மீக நாடகம்: சக்தியை மறுப்பதல்ல, சுத்தி. இதனால் பாலகாண்டத்தின் சோபான-தர்மம் தெளிவாகிறது—பக்தியின் முளை ஒழுக்கமும் தாச்ய-பாவமும் கொண்டு நிலைபெறுகிறது.
Verses
சௌபாய் 270.1-4
समाचार कहि जनक सुनाए।जेहि कारन महीप सब आए।।
सुनत बचन फिरि अनत निहारे।देखे चापखंड महि डारे।।
अति रिस बोले बचन कठोरा।कहु जड़ जनक धनुष कै तोरा।।
बेगि देखाउ मूढ़ न त आजू।उलटउँ महि जहँ लहि तव राजू।।
अति डरु उतरु देत नृपु नाहीं।कुटिल भूप हरषे मन माहीं।।
सुर मुनि नाग नगर नर नारी।सोचहिं सकल त्रास उर भारी।।
मन पछिताति सीय महतारी।बिधि अब सँवरी बात बिगारी।।
भृगुपति कर सुभाउ सुनि सीता।अरध निमेष कलप सम बीता।।
samācāra kahi janaka sunāe |jehi kārana mahīpa saba āe ||
sunata bacana phiri anata nihāre |dekhe cāpakhaṁḍa mahi ḍāre ||
ati risa bole bacana kaṭhorā |kahu jaṛa janaka dhanuṣa kai torā ||
begi dekhāu mūṛha na ta ājū |ulaṭaũ mahi jahã lahi tava rājū ||
ati ḍaru utaru deta nṛpu nāhīṁ |kuṭila bhūpa haraṣe mana māhīṁ ||
sura muni nāga nagara nara nārī |socahiṁ sakala trāsa ura bhārī ||
mana pachitāti sīya mahatārī |bidhi aba sãvarī bāta bigārī ||
bhṛgupati kara subhāu suni sītā |aradha nimeṣa kalapa sama bītā ||
ஜனகன் அவருக்கு எல்லாச் செய்திகளையும் கூறி, எந்தக் காரணத்திற்காக எல்லா மன்னர்களும் வந்தார்களோ அதையும் விளக்கினான். அவருடைய வார்த்தைகளைக் கேட்டு, பரசுராமர் திரும்பி வேறு பக்கம் பார்த்தார், வில்லின் துண்டங்கள் நிலத்தில் கிடப்பதைக் கண்டார். மிகுந்த கோபத்துடன் கடுமையான வார்த்தைகளைப் பேசினார்: "சொல், மூடனாகிய ஜனகா, வில்லை யார் உடைத்தார்?" "உடனே அவனை எனக்குக் காட்டு, மூடனே, இல்லையேல் இன்றே உன் ஆட்சி வரையிலான நிலத்தை நான் கவிழ்த்துவிடுவேன்." மன்னன் மிகவும் பயந்து எந்தப் பதிலும் கூறவில்லை; தீய மன்னர்கள் தங்கள் இதயத்தில் மகிழ்ந்தனர். தேவர்கள், முனிவர்கள், நாகர்கள், நகரத்தின் ஆண்களும் பெண்களும் அனைவரும் கவலையுற்றனர், கனமான பயம் அவர்கள் இதயத்தை நிரப்பியது. சீதையின் தாய் தன் இதயத்தில் வருந்தினாள்: "விதி இப்போது நன்கு செம்மையாக ஏற்பாடு செய்யப்பட்டதைக் கெடுத்துவிட்டது." பிருகு குலத்தவரின் தலைவரின் கோபத்தைக் கேட்ட சீதைக்கு, அரை நொடி கூட ஒரு யுகம் போல் கழிந்தது.
தோஹா 270
सभय बिलोके लोग सब जानि जानकी भीरु।हृदयँ न हरषु बिषादु कछु बोले श्रीरघुबीरु।।270।।
sabhaya biloke loga saba jāni jānakī bhīru |hṛdayã na haraṣu biṣādu kachu bole śrīraghubīru ||270||
எல்லா மக்களும் பயந்திருப்பதைக் கண்டு, ஜானகி அஞ்சுவதை அறிந்து, ஸ்ரீ ரகுவீரர் தம் இதயத்தில் ஆனந்தமோ துக்கமோ இல்லாமல் பேசினார்.
சௌபாய் 271.1-4
नाथ संभुधनु भंजनिहारा।होइहि केउ एक दास तुम्हारा।।
आयसु काह कहिअ किन मोही।सुनि रिसाइ बोले मुनि कोही।।
सेवकु सो जो करै सेवकाई।अरि करनी करि करिअ लराई।।
सुनहु राम जेहिं सिवधनु तोरा।सहसबाहु सम सो रिपु मोरा।।
सो बिलगाउ बिहाइ समाजा।न त मारे जैहहिं सब राजा।।
सुनि मुनि बचन लखन मुसुकाने।बोले परसुधरहि अपमाने।।
बहु धनुहीं तोरीं लरिकाईं।कबहुँ न असि रिस कीन्हि गोसाईं।।
एहि धनु पर ममता केहि हेतू।सुनि रिसाइ कह भृगुकुलकेतू।।
nātha saṁbhudhanu bhaṁjanihārā |hoihi keu eka dāsa tumhārā ||
āyasu kāha kahia kina mohī |suni risāi bole muni kohī ||
sevaku so jo karai sevakāī |ari karanī kari karia larāī ||
sunahu rāma jehiṁ sivadhanu torā |sahasabāhu sama so ripu morā ||
so bilagāu bihāi samājā |na ta māre jaihahiṁ saba rājā ||
suni muni bacana lakhana musukāne |bole parasudharahi apamāne ||
bahu dhanuhīṁ torīṁ larikāīṁ |kabahũ na asi risa kīnhi gosāīṁ ||
ehi dhanu para mamatā kehi hetū |suni risāi kaha bhṛgukulaketū ||
ஸ்ரீராமர் கூறினார்: ஐயா, சிவபெருமானின் வில்லை உடைத்தவன் உம்முடைய ஏதோ ஒரு பணியாளாகத் தான் இருப்பான். உம்முடைய ஆணை என்ன? எனக்கு ஏன் சொல்லக் கூடாது? இதைக் கேட்டுக் கோபமுற்ற முனிவர் கோபத்துடன் பேசினார். பணியாள் என்பவன் பணிவிடை செய்பவன். ஆனால் பகைவனின் செயல்களைச் செய்பவனைச் சண்டைக்கு அழைக்க வேண்டும். கேள் ராமா, சிவபெருமானின் வில்லை யார் உடைத்தாரோ அவன் ஸஹஸ்ரபாஹு போல என் பகைவன். அவன் இந்தச் சபையிலிருந்து விலகிச் செல்க, இல்லாவிடில் அனைத்து அரசர்களும் கொல்லப்படுவார்கள். முனிவரின் சொற்களைக் கேட்டு லக்ஷ்மணன் புன்னகைத்தான். கோடாரிதாரியான பரசுராமரை அவமதித்துப் பேசினான். ஐயா, பால்ய பருவத்தில் நான் பல சிறு வில்களை உடைத்தேன், அப்போது நீர் இவ்வளவு கோபம் காட்டியதில்லை. இந்த வில்லின் மீது ஏன் இவ்வளவு பற்று? இதைக் கேட்டுக் கோபமுற்ற பிருகு குலத்தின் கொடி எனப்படுபவர் கோபத்துடன் கூறினார்.
தோஹா 271
रे नृप बालक कालबस बोलत तोहि न सँमार।धनुही सम तिपुरारि धनु बिदित सकल संसार।।271।।
re nṛpa bālaka kālabasa bolata tohi na sãmāra |dhanuhī sama tipurāri dhanu bidita sakala saṁsāra ||271||
ஓ மன்னனின் மகனே, நீ மரணத்தின் பிடியில் ஆழ்ந்துள்ளாய், ஆதலால் பேசும்போது உன் நாவை அடக்க முடியவில்லை. முப்புரம் அழித்த சிவபெருமானின் வில் முழு உலகத்திற்கும் தெரிந்தது, அதை ஒரு விளையாட்டு வில்லுக்கு ஒப்பிடுகிறாயா?
சௌபாய் 272.1-4
लखन कहा हँसि हमरें जाना।सुनहु देव सब धनुष समाना।।
का छति लाभु जून धनु तौरें।देखा राम नयन के भोरें।।
छुअत टूट रघुपतिहु न दोसू।मुनि बिनु काज करिअ कत रोसू।।
बोले चितइ परसु की ओरा।रे सठ सुनेहि सुभाउ न मोरा।।
बालकु बोलि बधउँ नहिं तोही।केवल मुनि जड़ जानहि मोही।।
बाल ब्रह्मचारी अति कोही।बिस्व बिदित छत्रियकुल द्रोही।।
भुजबल भूमि भूप बिनु कीन्ही।बिपुल बार महिदेवन्ह दीन्ही।।
सहसबाहु भुज छेदनिहारा।परसु बिलोकु महीपकुमारा।।
lakhana kahā hãsi hamareṁ jānā |sunahu deva saba dhanuṣa samānā ||
kā chati lābhu jūna dhanu taureṁ |dekhā rāma nayana ke bhoreṁ ||
chuata ṭūṭa raghupatihu na dosū |muni binu kāja karia kata rosū ||
bole citai parasu kī orā |re saṭha sunehi subhāu na morā ||
bālaku boli badhaũ nahiṁ tohī |kevala muni jaṛa jānahi mohī ||
bāla brahmacārī ati kohī |bisva bidita chatriyakula drohī ||
bhujabala bhūmi bhūpa binu kīnhī |bipula bāra mahidevanha dīnhī ||
sahasabāhu bhuja chedanihārā |parasu biloku mahīpakumārā ||
லக்ஷ்மணன் புன்னகையுடன் கூறினான்: எனக்குத் தெரிந்தவரை, வணங்கத்தக்கவரே, கேளுங்கள், எல்லா வில்லும் ஒன்றே. பழைய வில்லை உடைப்பதில் என்ன நஷ்டமோ லாபமோ உள்ளது? ராமர் அதைப் புதியதாகக் கண்டார், கண்களால் ஏமாற்றப்பட்டு. தொட்டதும் உடைந்தது; ரகுபதிக்குக் குற்றமில்லை. முனிவரே, காரணமின்றி ஏன் கோபம் கொள்ள வேண்டும்? தன் கோடாரியை நோக்கி, பரசுராமர் கூறினார்: மூடனே, என் இயல்பைக் கேள்விப்பட்டிலையா? நீ ஒரு குழந்தை என்று கருதுவதால் மட்டுமே உன்னை வதைக்கவில்லை. முட்டாளே, என்னை வெறும் முனிவனாக நினைக்கிறாய். பால்ய காலத்திலிருந்தே பிரம்மச்சாரியாய், மிகக் கோபமுள்ளவனாய், உலகம் முழுதும் க்ஷத்ரிய குலத்தின் எதிரியாக அறியப்படுபவன் நான். என் கைகளின் பலத்தால் பூமியை ராஜாக்கள் இன்றி ஆக்கினேன், பலமுறை அதை பிராமணர்களுக்குக் கொடுத்தேன். இந்த கோடாரியைப் பார், ராஜபுத்திரனே, சஹஸ்ரபாஹுவின் கைகளை அறுத்தது இதுவே.
தோஹா 272
मातु पितहि जनि सोचबस करसि महीसकिसोर।गर्भन्ह के अर्भक दलन परसु मोर अति घोर।।272।।
mātu pitahi jani socabasa karasi mahīsakisora |garbhanha ke arbhaka dalana parasu mora ati ghora ||272||
அரசன் மகனே, உன் தாய் தந்தையரைத் துயரத்தில் ஆழ்த்தாதே. என் கோடரி மிகவும் கொடியது; கர்ப்பத்திலுள்ள குழந்தைகளைக் கூட அது நொறுக்கும்.
சௌபாய் 273.1-4
बिहसि लखनु बोले मृदु बानी।अहो मुनीसु महा भटमानी।।
पुनि पुनि मोहि देखाव कुठारू।चहत उड़ावन फूँकि पहारू।।
इहाँ कुम्हड़बतिया कोउ नाहीं।जे तरजनी देखि मरि जाहीं।।
देखि कुठारु सरासन बाना।मैं कछु कहा सहित अभिमाना।।
भृगुसुत समुझि जनेउ बिलोकी।जो कछु कहहु सहउँ रिस रोकी।।
सुर महिसुर हरिजन अरु गाई।हमरें कुल इन्ह पर न सुराई।।
बधें पापु अपकीरति हारें।मारतहूँ पा परिअ तुम्हारें।।
कोटि कुलिस सम बचनु तुम्हारा।ब्यर्थ धरहु धनु बान कुठारा।।
bihasi lakhanu bole mṛdu bānī |aho munīsu mahā bhaṭamānī ||
puni puni mohi dekhāva kuṭhārū |cahata uṛāvana phū̃ki pahārū ||
ihā̃ kumhaṛabatiyā kou nāhīṁ |je tarajanī dekhi mari jāhīṁ ||
dekhi kuṭhāru sarāsana bānā |maiṁ kachu kahā sahita abhimānā ||
bhṛgusuta samujhi janeu bilokī |jo kachu kahahu sahaũ risa rokī ||
sura mahisura harijana aru gāī |hamareṁ kula inha para na surāī ||
badheṁ pāpu apakīrati hāreṁ |māratahū̃ pā paria tumhāreṁ ||
koṭi kulisa sama bacanu tumhārā |byartha dharahu dhanu bāna kuṭhārā ||
லக்ஷ்மணன் புன்னகையுடன் மென்மையான குரலில் பேசினான்: ஆகா, மகா முனிவரே, நீர் மாபெரும் வீரர். மீண்டும் மீண்டும் எனக்கு உமது கோடாரியைக் காட்டுகிறீர், ஒரு மூச்சுக்காற்றால் மலையை வீசி அடித்துச் செல்ல விரும்புவது போல. இங்கே சுட்டுவிரலைக் கண்டு காய்ந்து மடியும் மென்மையான கும்பளக்காய் மலர் போன்றவர் எவரும் இல்லை. உமது கோடாரி, வில், அம்புகளைக் கண்டதே நான் சிறிது கர்வத்துடன் பேசினேன். இப்போது உமது பூணூலைக் கண்டு நீர் பிருகுவின் மகன் என உணர்ந்து, கோபத்தை அடக்கி நீர் என்ன கூறினாலும் தாங்குவேன். தேவர்கள், பிராமணர்கள், ஹரியின் பக்தர்கள், பசுக்கள் ஆகியோர் மீது எங்கள் குலத்தில் வீரம் காட்டுவதில்லை. அவர்களைக் கொல்வது பாவம், அவர்களிடம் தோற்பது அவமானம்; ஆதலால் நீர் என்னை அடித்தாலும் உமது பாதங்களில் விழுகிறேன். உமது வார்த்தைகள் கோடி மின்னல்களுக்கு சமம்; வில், அம்பு, கோடாரியை வீணாகத் தரிக்கிறீர்.
தோஹா 273
जो बिलोकि अनुचित कहेउँ छमहु महामुनि धीर।सुनि सरोष भृगुबंसमनि बोले गिरा गभीर।।273।।
jo biloki anucita kaheũ chamahu mahāmuni dhīra |suni saroṣa bhṛgubaṁsamani bole girā gabhīra ||273||
உம்மைக் கண்டு நான் கூறிய ஒழுக்கற்ற சொற்களைப் பெருந்தவசே, மன்னியும் எனக் கேட்டு, பிருகு குலத்தின் மணியாய் விளங்குவார் கோபத்துடன் ஆழமான குரலில் பேசினார்.
சௌபாய் 274.1-4
कौसिक सुनहु मंद यहु बालकु।कुटिल कालबस निज कुल घालकु।।
भानु बंस राकेस कलंकू।निपट निरंकुस अबुध असंकू।।
काल कवलु होइहि छन माहीं।कहउँ पुकारि खोरि मोहि नाहीं।।
तुम्ह हटकउ जौं चहहु उबारा।कहि प्रतापु बलु रोषु हमारा।।
लखन कहेउ मुनि सुजस तुम्हारा।तुम्हहि अछत को बरनै पारा।।
अपने मुँह तुम्ह आपनि करनी।बार अनेक भाँति बहु बरनी।।
नहिं संतोषु त पुनि कछु कहहू।जनि रिस रोकि दुसह दुख सहहू।।
बीरब्रती तुम्ह धीर अछोभा।गारी देत न पावहु सोभा।।
kausika sunahu maṁda yahu bālaku |kuṭila kālabasa nija kula ghālaku ||
bhānu baṁsa rākesa kalaṁkū |nipaṭa niraṁkusa abudha asaṁkū ||
kāla kavalu hoihi chana māhīṁ |kahaũ pukāri khori mohi nāhīṁ ||
tumha haṭakau jauṁ cahahu ubārā |kahi pratāpu balu roṣu hamārā ||
lakhana kaheu muni sujasa tumhārā |tumhahi achata ko baranai pārā ||
apane mũha tumha āpani karanī |bāra aneka bhā̃ti bahu baranī ||
nahiṁ saṁtoṣu ta puni kachu kahahū |jani risa roki dusaha dukha sahahū ||
bīrabratī tumha dhīra achobhā |gārī deta na pāvahu sobhā ||
கேட்டருளு, கௌசிகரே: இந்த பாலகன் மூடன், கபடன், காலனின் பிடியில் உள்ளவன், தன் குலத்தை அழிப்பவன். சூரிய வம்சத்தின் சந்திரனுக்கு இவன் களங்கம். முற்றிலும் கட்டுப்பாடற்றவன், அறிவற்றவன், அச்சமற்றவன். ஒரு கணத்தில் இவன் காலனுக்கு இரையாகுவான். நான் உரத்த குரலில் கூறுகிறேன்: இதில் என் குற்றம் இல்லை. நீங்கள் இவனைக் காப்பாற்ற விரும்பினால், இவனைத் தடுத்து நிறுத்துங்கள், என் புகழை, என் வலிமையை, என் கோபத்தையும் இவனுக்குச் சொல்லுங்கள். லக்ஷ்மணன் கூறினான்: "முனிவரே, உங்கள் நற்பெயர் அனைவருக்கும் தெரியும். நீங்கள் இருக்கும்போது வேறு யார் அதை விவரிக்க முடியும்? உங்கள் சொந்த வாயால் நீங்களே உங்கள் செயல்களை பலமுறை, பலவிதமாக விவரித்துள்ளீர்கள். இன்னும் திருப்தி இல்லையென்றால், இன்னும் ஏதாவது சொல்லுங்கள். கோபத்தை அடக்கி தாங்கமுடியாத துன்பத்தை அனுபவிக்க வேண்டாம். நீங்கள் வீர விரதம் பூண்டவர், திடமானவர், கலங்காதவர். திட்டுவது உங்களுக்குத் தகாது."
தோஹா 274
सूर समर करनी करहिं कहि न जनावहिं आपु।बिद्यमान रन पाइ रिपु कायर कथहिं प्रतापु।।274।।
sūra samara karanī karahiṁ kahi na janāvahiṁ āpu |bidyamāna rana pāi ripu kāyara kathahiṁ pratāpu ||274||
வீரர்கள் போரில் செயல்களைச் செய்து தங்களை வார்த்தைகளால் அறிவித்துக் கொள்ள மாட்டார்கள்; ஆனால் கோழைகள், போர்க்களத்தில் எதிரியைக் கண்டு தங்கள் வீரத்தைப் பெருமையாகப் பேசுவார்கள்.
சௌபாய் 275.1-4
तुम्ह तौ कालु हाँक जनु लावा।बार बार मोहि लागि बोलावा।।
सुनत लखन के बचन कठोरा।परसु सुधारि धरेउ कर घोरा।।
अब जनि देइ दोसु मोहि लोगू।कटुबादी बालकु बधजोगू।।
बाल बिलोकि बहुत मैं बाँचा।अब यहु मरनिहार भा साँचा।।
कौसिक कहा छमिअ अपराधू।बाल दोष गुन गनहिं न साधू।।
खर कुठार मैं अकरुन कोही।आगें अपराधी गुरुद्रोही।।
उतर देत छोड़उँ बिनु मारें।केवल कौसिक सील तुम्हारें।।
न त एहि काटि कुठार कठोरें।गुरहि उरिन होतेउँ श्रम थोरें।।
tumha tau kālu hā̃ka janu lāvā |bāra bāra mohi lāgi bolāvā ||
sunata lakhana ke bacana kaṭhorā |parasu sudhāri dhareu kara ghorā ||
aba jani dei dosu mohi logū |kaṭubādī bālaku badhajogū ||
bāla biloki bahuta maiṁ bā̃cā |aba yahu maranihāra bhā sā̃cā ||
kausika kahā chamia aparādhū |bāla doṣa guna ganahiṁ na sādhū ||
khara kuṭhāra maiṁ akaruna kohī |āgeṁ aparādhī gurudrohī ||
utara deta choṛaũ binu māreṁ |kevala kausika sīla tumhāreṁ ||
na ta ehi kāṭi kuṭhāra kaṭhoreṁ |gurahi urina hoteũ śrama thoreṁ ||
நீ காலனைக் கூப்பிடச் செய்தது போல, எனக்கு மீண்டும் மீண்டும் அவனை அழைத்துக் கொண்டிருக்கிறாய். லக்ஷ்மணனின் கடுமையான வார்த்தைகளைக் கேட்டு, பரசுராமர் தன் கோடாரியைச் சீர்ப்படுத்தி அந்தக் கொடிய ஆயுதத்தைக் கையில் ஏந்தினார். "இனி யாரும் எனக்குக் குற்றம் கற்பிக்க வேண்டாம். இந்தக் கூர்மையான நாவுடைய பிள்ளை கொல்லப்படத் தகுந்தவன்." "குழந்தை என்று பார்த்து பலமுறை நான் விட்டுக்கொடுத்தேன்; இப்போது இவன் உண்மையில் மடியத் தக்கவன் ஆகிவிட்டான்." கௌசிகர் கூறினார், "இவனது குற்றத்தை மன்னியுங்கள். சான்றோர்கள் குழந்தையின் குறைகளையோ குணங்களையோ கணக்கில் கொள்ள மாட்டார்கள்." "என் கோடாரி கூர்மையானது, நான் கருணையற்றவனும் கோபமுள்ளவனும் ஆவேன்; என் முன் நிற்பவன் குற்றவாளி, குருவுக்கு எதிரியானவன்." "இவன் பதில் சொல்லுகிறான் என்றாலும், கொல்லாமல் விட்டு விடுகிறேன், உம்முடைய நற்குணத்திற்காக மட்டுமே, கௌசிகரே." "இல்லையென்றால் இந்தக் கொடிய கோடாரியால் இவனை வெட்டி வீழ்த்தி, குருவின் கடனை மிகச் சிறிது முயற்சியிலேயே தீர்த்துக் கொண்டிருப்பேன்."
தோஹா 275
गाधिसूनु कह हृदयँ हँसि मुनिहि हरिअरइ सूझ।अयमय खाँड न ऊखमय अजहुँ न बूझ अबूझ।।275।।
gādhisūnu kaha hṛdayã hãsi munihi hariarai sūjha |ayamaya khā̃ḍa na ūkhamaya ajahũ na būjha abūjha ||275||
காதியின் மகன் தன் இதயத்தில் புன்னகைத்துக் கூறினார்: முனிவருக்கு எல்லாம் பசுமையாகத் தெரிகிறது. இது இரும்பால் ஆன கரும்பு, கரும்பால் ஆனது அல்ல, இருப்பினும் இன்றும் அவர் அறியாமையில் புரிந்து கொள்ளவில்லை.
சௌபாய் 276.1-4
कहेउ लखन मुनि सीलु तुम्हारा।को नहि जान बिदित संसारा।।
माता पितहि उरिन भए नीकें।गुर रिनु रहा सोचु बड़ जीकें।।
सो जनु हमरेहि माथे काढ़ा।दिन चलि गए ब्याज बड़ बाढ़ा।।
अब आनिअ ब्यवहरिआ बोली।तुरत देउँ मैं थैली खोली।।
सुनि कटु बचन कुठार सुधारा।हाय हाय सब सभा पुकारा।।
भृगुबर परसु देखावहु मोही।बिप्र बिचारि बचउँ नृपद्रोही।।
मिले न कबहुँ सुभट रन गाढ़े।द्विज देवता घरहि के बाढ़े।।
अनुचित कहि सब लोग पुकारे।रघुपति सयनहिं लखनु नेवारे।।
kaheu lakhana muni sīlu tumhārā |ko nahi jāna bidita saṁsārā ||
mātā pitahi urina bhae nīkeṁ |gura rinu rahā socu baṛa jīkeṁ ||
so janu hamarehi māthe kāṛhā |dina cali gae byāja baṛa bāṛhā ||
aba ānia byavahariā bolī |turata deũ maiṁ thailī kholī ||
suni kaṭu bacana kuṭhāra sudhārā |hāya hāya saba sabhā pukārā ||
bhṛgubara parasu dekhāvahu mohī |bipra bicāri bacaũ nṛpadrohī ||
mile na kabahũ subhaṭa rana gāṛhe |dvija devatā gharahi ke bāṛhe ||
anucita kahi saba loga pukāre |raghupati sayanahiṁ lakhanu nevāre ||
லக்ஷ்மணன் கூறினான்: "முனிவரே, உம்முடைய மென்மையான குணத்தை உலகம் அறியாதவர் யார்? அது உலகமெங்கும் பிரசித்தமாயிருக்கிறது. தாய் தந்தையருக்கு உரிய கடனை நீர் நன்கு தீர்த்துவிட்டீர். குருவின் கடன் மட்டும் மீதமிருந்தது, அது பெரும் கவலையைத் தருகிறது. அதை நீர் எங்கள் கணக்கில் இட்டுவிட்டீர் போலும். பல நாட்கள் கடந்துவிட்டன, வட்டி மிகவும் பெரிதாகிவிட்டது. இப்போது ஒரு வட்டிக்காரனை அழையுங்கள், நான் உடனே பையைத் திறந்து தருகிறேன்." இக்கடுமையான வார்த்தைகளைக் கேட்டு, முனிவர் தன் கோடாரியை உயர்த்தினார். சபையோர் அனைவரும் "ஐயோ, ஐயோ!" எனக் கூசினர். லக்ஷ்மணன் கூறினான்: "பிருகு குலத்தவர்களில் சிறந்தவரே, எனக்கு உமது கோடாரியைக் காட்டுகிறீரா? நீர் அரசர்களுக்கு எதிரியாயிருந்தாலும், பிராமணர் என எண்ணி உம்மை விடுகிறேன். போர்க்களத்தில் உறுதியாய் நிற்கும் வீரர்களை நீர் என்றும் சந்தித்ததில்லை. பிராமண தேவர்களே, நீர் உமது வீட்டில் மட்டுமே பெரியவர்." இது தகாது என அனைவரும் கூச, ரகுவின் தலைவர் லக்ஷ்மணனை அமைதியாயிருக்கச் சைகை காட்டினார்.
தோஹா 276
लखन उतर आहुति सरिस भृगुबर कोपु कृसानु।बढ़त देखि जल सम बचन बोले रघुकुलभानु।।276।।
lakhana utara āhuti sarisa bhṛgubara kopu kṛsānu |baṛhata dekhi jala sama bacana bole raghukulabhānu ||276||
லக்ஷ்மணனின் பதில்கள் பிர்கு குலத்தில் சிறந்த பரசுராமரின் கோபத்தீயில் ஊற்றப்பட்ட ஆகுதிகளைப் போலிருந்தன. அந்தத் தீ வளர்வதைக் கண்டு, ரகு வம்சத்தின் சூரியனான ராமர் நீரைப் போன்ற வார்த்தைகளைப் பேசினார்.
சௌபாய் 277.1-4
नाथ करहु बालक पर छोहू।सूध दूधमुख करिअ न कोहू।।
जौं पै प्रभु प्रभाउ कछु जाना।तौ कि बराबरि करत अयाना।।
जौं लरिका कछु अचगरि करहीं।गुर पितु मातु मोद मन भरहीं।।
करिअ कृपा सिसु सेवक जानी।तुम्ह सम सील धीर मुनि ग्यानी।।
राम बचन सुनि कछुक जुड़ाने।कहि कछु लखनु बहुरि मुसकाने।।
हँसत देखि नख सिख रिस ब्यापी।राम तोर भ्राता बड़ पापी।।
गौर सरीर स्याम मन माहीं।कालकूटमुख पयमुख नाहीं।।
सहज टेढ़ अनुहरइ न तोही।नीचु मीचु सम देख न मौहीं।।
nātha karahu bālaka para chohū |sūdha dūdhamukha karia na kohū ||
jauṁ pai prabhu prabhāu kachu jānā |tau ki barābari karata ayānā ||
jauṁ larikā kachu acagari karahīṁ |gura pitu mātu moda mana bharahīṁ ||
karia kṛpā sisu sevaka jānī |tumha sama sīla dhīra muni gyānī ||
rāma bacana suni kachuka juṛāne |kahi kachu lakhanu bahuri musakāne ||
hãsata dekhi nakha sikha risa byāpī |rāma tora bhrātā baṛa pāpī ||
gaura sarīra syāma mana māhīṁ |kālakūṭamukha payamukha nāhīṁ ||
sahaja ṭeṛha anuharai na tohī |nīcu mīcu sama dekha na mauhīṁ ||
ஸ்வாமி, ஒரு பிள்ளையின் மீது கருணை காட்டுங்கள்; தாய்ப்பால் சுவைத்த ஒரு சிறு குழந்தையின் மீது கோபம் கொள்ள வேண்டாம். அவன் உம்முடைய பெருமையைக் கொஞ்சம் கூட அறிந்திருந்தால், இந்த அறியாத பையன் உமக்குச் சமமாகத் தன்னை நிலைத்திருப்பானா? குழந்தைகள் ஏதாவது துட்டுச் செய்தால், அவர்களுடைய குரு, தந்தை, தாய் ஆகியோர் மனத்தில் மகிழ்ச்சி பொங்கும். ஆதலால் அவனை ஒரு குழந்தையாகவும் உம்முடைய ஊழியனாகவும் அறிந்து கிருபை காட்டுங்கள்; நீர் மென்மையான குணமுடைய, திடமான, ஞானமுள்ள முனிவர். ராமருடைய வார்த்தைகளைக் கேட்டு, முனிவர் ஓரளவு குளிர்ந்தார்; லக்ஷ்மணன் இன்னும் ஏதோ சொல்லிவிட்டு மீண்டும் புன்னகைத்தான். அவன் புன்னகைப்பதைக் கண்டு, முனிவருக்குத் தலைமுதல் கால்வரை கோபம் பரவியது: ராமா, உன் தம்பி ஒரு பெரிய பாவி. அவனுடைய உடல் வெளுத்தது, ஆனால் அவனுடைய மனம் கருமையானது; அவன் விஷத்தின் வாய், பால் குடித்த வாய் அல்ல. அவன் இயல்பாகவே கோணலானவன், உன்னைப் போல அல்ல. அந்த நீசன் என்னை மரணமாகவே பார்க்கவில்லை, என்னை மதிக்கவுமில்லை.
தோஹா 277
लखन कहेउ हँसि सुनहु मुनि क्रोधु पाप कर मूल।जेहि बस जन अनुचित करहिं चरहिं बिस्व प्रतिकूल।।277।।
lakhana kaheu hãsi sunahu muni krodhu pāpa kara mūla |jehi basa jana anucita karahiṁ carahiṁ bisva pratikūla ||277||
லக்ஷ்மணன் புன்னகையுடன் கூறினான்: கேளும் முனிவரே, கோபமே பாவத்தின் வேர். அதன் ஆதிக்கத்தின் கீழ் மனிதர்கள் தகாததைச் செய்கிறார்கள், உலகம் முழுவதையும் எதிர்க்கிறார்கள்.
சௌபாய் 278.1-4
मैं तुम्हार अनुचर मुनिराया।परिहरि कोपु करिअ अब दाया।।
टूट चाप नहिं जुरहि रिसाने।बैठिअ होइहिं पाय पिराने।।
जौ अति प्रिय तौ करिअ उपाई।जोरिअ कोउ बड़ गुनी बोलाई।।
बोलत लखनहिं जनकु डेराहीं।मष्ट करहु अनुचित भल नाहीं।।
थर थर कापहिं पुर नर नारी।छोट कुमार खोट बड़ भारी।।
भृगुपति सुनि सुनि निरभय बानी।रिस तन जरइ होइ बल हानी।।
बोले रामहि देइ निहोरा।बचउँ बिचारि बंधु लघु तोरा।।
मनु मलीन तनु सुंदर कैसें।बिष रस भरा कनक घटु जैसैं।।
maiṁ tumhāra anucara munirāyā |parihari kopu karia aba dāyā ||
ṭūṭa cāpa nahiṁ jurahi risāne |baiṭhia hoihiṁ pāya pirāne ||
jau ati priya tau karia upāī |joria kou baṛa gunī bolāī ||
bolata lakhanahiṁ janaku ḍerāhīṁ |maṣṭa karahu anucita bhala nāhīṁ ||
thara thara kāpahiṁ pura nara nārī |choṭa kumāra khoṭa baṛa bhārī ||
bhṛgupati suni suni nirabhaya bānī |risa tana jarai hoi bala hānī ||
bole rāmahi dei nihorā |bacaũ bicāri baṁdhu laghu torā ||
manu malīna tanu suṁdara kaiseṁ |biṣa rasa bharā kanaka ghaṭu jaisaiṁ ||
லக்ஷ்மணன் கூறினான்: "முனிவர் தலைவரே, நான் உமது அடியவன். கோபத்தை விடுத்து இப்போது கருணை காட்டும். "உடைந்த வில்லைக் கோபத்தால் சேர்க்க முடியாது. அமரும்; நின்றதால் உமது பாதங்கள் வலிக்கும். "அது உமக்கு மிகப் பிரியமெனில், ஒரு உபாயம் செய்யுங்கள்; ஏதேனும் பெரிய குணசாலியை அழைத்துச் சேர்த்துக்கொள்ளுங்கள். லக்ஷ்மணன் பேசுவதைக் கேட்டு ஜனகன் பயந்தான், "மௌனமாயிரு! இது தகாது; நல்லதல்ல. நகர ஆண்களும் பெண்களும் நடுங்கினர் - சிறிய பையன், ஆனால் பெரிய முரட்டுத்தனம். பயமில்லாத வார்த்தைகளை மீண்டும் மீண்டும் கேட்டு, பிருகுவம்சத் தலைவன் உடலில் கோபம் எரிந்தது, வலிமை குன்றிற்று. அவன் ராமனை நோக்கி கெஞ்சி பேசினான்: "உமது தம்பியை உமக்காக விடுகிறேன். "மனம் தீயது, உடல் அழகாக இருக்கிறதே? விஷரசம் நிரப்பிய பொன் குடம் போல.
தோஹா 278
सुनि लछिमन बिहसे बहुरि नयन तरेरे राम।गुर समीप गवने सकुचि परिहरि बानी बाम।।278।।
suni lachimana bihase bahuri nayana tarere rāma |gura samīpa gavane sakuci parihari bānī bāma ||278||
இதைக் கேட்டு லக்ஷ்மணன் மீண்டும் புன்னகைத்தான், இராமன் கண்கொண்டு அவனை வெறுத்துப் பார்த்தான். பின் இராமன் வெட்கமுற்று, கடுமொழிகளை விலக்கி, குருவின் அருகே சென்றான்.
சௌபாய் 279.1-4
अति बिनीत मृदु सीतल बानी।बोले रामु जोरि जुग पानी।।
सुनहु नाथ तुम्ह सहज सुजाना।बालक बचनु करिअ नहिं काना।।
बररै बालक एकु सुभाऊ।इन्हहि न संत बिदूषहिं काऊ।।
तेहिं नाहीं कछु काज बिगारा।अपराधी में नाथ तुम्हारा।।
कृपा कोपु बधु बँधब गोसाईं।मो पर करिअ दास की नाई।।
कहिअ बेगि जेहि बिधि रिस जाई।मुनिनायक सोइ करौं उपाई।।
कह मुनि राम जाइ रिस कैसें।अजहुँ अनुज तव चितव अनैसें।।
एहि के कंठ कुठारु न दीन्हा।तौ मैं काह कोपु करि कीन्हा।।
ati binīta mṛdu sītala bānī |bole rāmu jori juga pānī ||
sunahu nātha tumha sahaja sujānā |bālaka bacanu karia nahiṁ kānā ||
bararai bālaka eku subhāū |inhahi na saṁta bidūṣahiṁ kāū ||
tehiṁ nāhīṁ kachu kāja bigārā |aparādhī meṁ nātha tumhārā ||
kṛpā kopu badhu bãdhaba gosāīṁ |mo para karia dāsa kī nāī ||
kahia begi jehi bidhi risa jāī |munināyaka soi karauṁ upāī ||
kaha muni rāma jāi risa kaiseṁ |ajahũ anuja tava citava anaiseṁ ||
ehi ke kaṁṭha kuṭhāru na dīnhā |tau maiṁ kāha kopu kari kīnhā ||
மிகவும் பணிவான, மென்மையான, குளிர்ச்சியான குரலில், இரு கைகளையும் கூப்பி ராமர் பேசினார். "கேளுங்கள், தலைவரே, நீங்கள் இயல்பாகவே அறிஞர். குழந்தையின் வார்த்தைகளைக் காதில் கொள்ள வேண்டாம்." "குளவியும் குழந்தையும் ஒரே இயல்புடையவர்கள்; சான்றோர் அவர்களைக் குறை கூற மாட்டார்கள்." "அவன் எந்தத் தீங்கும் செய்யவில்லை. நானே உங்கள் குற்றவாளி, தலைவரே." "குருநாதரே, கிருபையோ கோபமோ, கொல்லுங்கள் அல்லது கட்டுங்கள், என்னை ஒரு அடியவனைப் போல நடித்துக் கொள்ளுங்கள்." "விரைவில் சொல்லுங்கள், எந்த வழியில் கோபம் நீங்குமோ, அதை நான் செய்கிறேன், முனிவர் தலைவரே." முனிவர் கூறினார்: "ராமரே, எப்படி என் கோபம் நீங்கும்? இன்னும் உங்கள் தம்பி என்னைப் பக்கத்திலிருந்து பகைமையுடன் பார்க்கிறான்." "இவன் கழுத்தில் கோடாரியை வைக்கவில்லையே, அப்பொழுது நான் எதற்காகக் கோபம் கொண்டேன்?"
தோஹா 279
गर्भ स्रवहिं अवनिप रवनि सुनि कुठार गति घोर।परसु अछत देखउँ जिअत बैरी भूपकिसोर।।279।।
garbha sravahiṁ avanipa ravani suni kuṭhāra gati ghora |parasu achata dekhaũ jiata bairī bhūpakisora ||279||
அரசர்களின் மனைவியர் என் கோடாரியின் கொடிய வீச்சைக் கேட்டுக் கருவிழுக்கின்றனர்; இருப்பினும், கையில் கோடாரி இருக்க, என் பகைவனான இந்த அரசகுமாரனை உயிருடன் காண்கிறேன்.
Frequently Asked Questions
परंपरा में यह अंश ‘क्रोध-शमन’ और ‘वाणी-संयम’ की सिद्धि से जोड़ा जाता है: राम की विनय-भाषा और लक्ष्मण-परशुराम संवाद का पाठ गृह-कलह/अहंकार-उत्थान में शान्ति, सभा-धर्म और गुरु-आदर की बुद्धि देता है—विशेषतः बालकाण्ड-पाठ में ‘मर्यादा’ का संस्कार दृढ़ होता है।
सामान्य सत्संग-परंपरा में ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ (राम-नाम) या ‘सीता-राम’ का संकीर्तन-सम्पुट लगाया जाता है; इस प्रसंग में विशेष रूप से ‘राम-नाम’ को ‘क्रोध-निवारक’ मानकर दोहा-समाप्ति पर जप-सम्पुट प्रचलित है।
Ask anything about Prakarana 28 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
