Prakarana 28

Verse 562 (चौपाई)

समाचार कहि जनक सुनाए। जेहि कारन महीप सब आए।। सुनत बचन फिरि अनत निहारे। देखे चापखंड महि डारे।। अति रिस बोले बचन कठोरा। कहु जड़ जनक धनुष कै तोरा।। बेगि देखाउ मूढ़ न त आजू। उलटउँ महि जहँ लहि तव राजू।। अति डरु उतरु देत नृपु नाहीं। कुटिल भूप हरषे मन माहीं।। सुर मुनि नाग नगर नर नारी।।सोचहिं सकल त्रास उर भारी।। मन पछिताति सीय महतारी। बिधि अब सँवरी बात बिगारी।। भृगुपति कर सुभाउ सुनि सीता। अरध निमेष कलप सम बीता।।

జనకుడు మొత్తం వృత్తాంతము చెప్పెను, ఏ కారణము వలన అన్ని రాజులు వచ్చిరో వివరించెను. అతని మాటలు విని, వారు తిరిగి ఒకరినొకరు చూచుకొనిరి; విల్లు ముక్కలుగా నేలపై చిందినది చూచిరి. అత్యంత కోపముతో అతడు కఠినమైన మాటలు పలికెను: "చెప్పుము, ఓ మూర్ఖ జనకా, విల్లును ఎవడు విరిచెను? త్వరగా అతనిని చూపించు, ఓ మూర్ఖా, లేనిచో ఈ రోజు నీ రాజ్యము ఉన్న చోట భూమిని తలకిందులు చేయుదును." రాజు భయము లేదా కలవరము చూపలేదు; ఆ కుటిల రాజు తన హృదయములో ఆనందించెను. దేవతలు, మునులు, నాగలు, నగరవాసులు, పురుషులు మరియు స్త్రీలు అందరూ ఆందోళనతో నిండిరి, వారి హృదయములలో భారీ భయము ఉండెను. సీత యొక్క తల్లి తన మనస్సులో పశ్చాత్తాపపడెను: "బ్రహ్మ ఇప్పుడు మొదట వంకరగా చేసినదానిని సరిచేసెను." భృగుపతి యొక్క స్వభావము విని, సీతకు అర్ధనిమేషము ఒక యుగమువలె గడచినది.

Verse 563 (दोहा/सोरठा)

सभय बिलोके लोग सब जानि जानकी भीरु। हृदयँ न हरषु बिषादु कछु बोले श्रीरघुबीरु।।270।।

అందరూ భయపడి చూశారు, జానకి భయపడేదని తెలుసుకొని. ఆయన హృదయంలో ఆనందము లేదు, దుఃఖము లేదు; అలా శ్రీ రఘువీరుడు పలికెను.

Verse 564 (चौपाई)

नाथ संभुधनु भंजनिहारा। होइहि केउ एक दास तुम्हारा।। आयसु काह कहिअ किन मोही। सुनि रिसाइ बोले मुनि कोही।। सेवकु सो जो करै सेवकाई। अरि करनी करि करिअ लराई।। सुनहु राम जेहिं सिवधनु तोरा। सहसबाहु सम सो रिपु मोरा।। सो बिलगाउ बिहाइ समाजा। न त मारे जैहहिं सब राजा।। सुनि मुनि बचन लखन मुसुकाने। बोले परसुधरहि अपमाने।। बहु धनुहीं तोरीं लरिकाईं। कबहुँ न असि रिस कीन्हि गोसाईं।। एहि धनु पर ममता केहि हेतू। सुनि रिसाइ कह भृगुकुलकेतू।।

నాథా, శంభువు ధనువును విరుచువాడు ఎవడైనా మీ దాసుడు అగునా? దేవా, ఏమి అడుగుతావు? నీ ప్రయోజనమేమి? అని విని ముని కోపంతో పలికెను. సేవకుడు సేవ చేయువాడే; శత్రువునకు తగినది చేసి యుద్ధము చేయవలెను. రామా, వినుము: శివధనువును విరిచినవాడు సహస్రబాహువు వలె నా శత్రువు. అతడు ఈ సభను వదిలి వెళ్ళును గాని, లేనిచో ఈ రాజులందరిని సంహరింతును. ముని మాటలు విని లక్ష్మణుడు చిరునవ్వు నవ్వి, నీ గొడ్డలితో సహా అవమానింపబడుదువు అని పలికెను. నా బాల్యంలో అనేక ధనువులు విరిచాను; అయినా ప్రభూ, ఇంత కోపం ఎప్పుడు చూపలేదు. ఈ ధనువు మీద ఇంత ప్రేమ ఎందుకు? అని విని భృగువంశ కేతనుడు కోపంతో పలికెను.

Verse 565 (दोहा/सोरठा)

रे नृप बालक कालबस बोलत तोहि न सँमार।। धनुही सम तिपुरारि धनु बिदित सकल संसार।।271।।

రే రాజా, ఈ బాలుడు కాలవశంలో ఉన్నాడు; తానేమి మాట్లాడుతున్నాడో తెలియదు. అతని ధనువు త్రిపురాంతకుని ధనువు వలె ఉంది, సమస్త ప్రపంచానికి తెలిసినది.

Verse 566 (चौपाई)

लखन कहा हँसि हमरें जाना। सुनहु देव सब धनुष समाना।। का छति लाभु जून धनु तौरें। देखा राम नयन के भोरें।। छुअत टूट रघुपतिहु न दोसू। मुनि बिनु काज करिअ कत रोसू । बोले चितइ परसु की ओरा। रे सठ सुनेहि सुभाउ न मोरा।। बालकु बोलि बधउँ नहिं तोही। केवल मुनि जड़ जानहि मोही।। बाल ब्रह्मचारी अति कोही। बिस्व बिदित छत्रियकुल द्रोही।। भुजबल भूमि भूप बिनु कीन्ही। बिपुल बार महिदेवन्ह दीन्ही।। सहसबाहु भुज छेदनिहारा। परसु बिलोकु महीपकुमारा।।

లక్ష్మణుడు నవ్వుతూ నన్ను మీ వాడిగా తీసుకోండి; దేవతలారా, వినండి, అన్ని ధనువులు సమానమే అని పలికెను. ధనువు ఎత్తడంలో ఏమి భయం? రాముడు తన కళ్ళతో చూశాడు. తాకగానే విరిగితే రఘుపతికి దోషం లేదు. ముని కారణం లేకుండా ఎందుకు కోపించాలి? గొడ్డలి వైపు చూస్తూ అతడు పలికెను: రే దుర్మార్గుడా, నా స్వభావం నీకు తెలియదు. నిన్ను బాలుడివని చంపను; మూర్ఖ మునులు మాత్రమే నన్ను బాలుడివని భావిస్తారు. నేను బాల బ్రహ్మచారిని, కోపంతో నిండి ఉన్నాను, క్షత్రియ వంశానికి శత్రువిని అని ప్రపంచానికి తెలుసు. నా భుజబలంతో భూమిని రాజులేనిది చేసి, అనేక సార్లు భూదేవతలకు ఇచ్చాను. రాజకుమారా, సహస్రబాహువు భుజాలను ఖండించిన వాని గొడ్డలిని చూడు.

Verse 567 (दोहा/सोरठा)

मातु पितहि जनि सोचबस करसि महीसकिसोर। गर्भन्ह के अर्भक दलन परसु मोर अति घोर।।272।।

రాజకుమారా, తల్లిదండ్రుల కోసం వ్యాకులతలో చిక్కుకోకు; నా భయంకరమైన గొడ్డలి గర్భంలోని శిశువులను కూడా పగులగొడుతుంది.

Verse 568 (चौपाई)

बिहसि लखनु बोले मृदु बानी। अहो मुनीसु महा भटमानी।। पुनि पुनि मोहि देखाव कुठारू। चहत उड़ावन फूँकि पहारू।। इहाँ कुम्हड़बतिया कोउ नाहीं। जे तरजनी देखि मरि जाहीं।। देखि कुठारु सरासन बाना। मैं कछु कहा सहित अभिमाना।। भृगुसुत समुझि जनेउ बिलोकी। जो कछु कहहु सहउँ रिस रोकी।। सुर महिसुर हरिजन अरु गाई। हमरें कुल इन्ह पर न सुराई।। बधें पापु अपकीरति हारें। मारतहूँ पा परिअ तुम्हारें।। कोटि कुलिस सम बचनु तुम्हारा। ब्यर्थ धरहु धनु बान कुठारा।।

లక్ష్మణుడు నవ్వుతూ మృదువుగా పలికెను: మునీశ్వరా, నీవు గొప్ప గర్వివి. మళ్ళీ మళ్ళీ నాకు నీ గొడ్డలి చూపిస్తున్నావు, ఒక పర్వతాన్ని ఊది ఎగిరించాలని చూస్తున్నట్లు. ఇక్కడ నీ చూపుడు వేలు చూసి చనిపోయే కుంభలత లేదు. నీ గొడ్డలి చూసి నేను నా ధనువును సంధించాను; కొంచెం గర్వంతో మాట్లాడాను. భృగుపుత్రుడు నన్ను చూసి, నేను కోపాన్ని ఆపుకొని అతను చెప్పేది భరించేవాడినని గ్రహించెను. దేవతలు, భూమికి అధిపతులు, విష్ణుదాసులు, ఆవులు; వీరిపై మా వంశం బాధ కలిగించదు. హంతకునికి పాపం, అపకీర్తి కలుగుతాయి; నిన్ను చంపినా నీ పాదాలకు వంగి నమస్కరిస్తాను. నీ మాటలు కోటానుకోట్ల వజ్రాల వంటివి; నీ ధనువు, బాణాలు, గొడ్డలి వృథా మోస్తున్నావు.

Verse 569 (दोहा/सोरठा)

जो बिलोकि अनुचित कहेउँ छमहु महामुनि धीर। सुनि सरोष भृगुबंसमनि बोले गिरा गभीर।।273।।

మహామునీ, నిన్ను చూసి ఏదైనా అనుచితం పలికినట్లయితే క్షమించు. దీనిని విని భృగువంశ రత్నం కోపంతో గంభీరమైన మాటలు పలికెను.

Verse 570 (चौपाई)

कौसिक सुनहु मंद यहु बालकु। कुटिल कालबस निज कुल घालकु।। भानु बंस राकेस कलंकू। निपट निरंकुस अबुध असंकू।। काल कवलु होइहि छन माहीं। कहउँ पुकारि खोरि मोहि नाहीं।। तुम्ह हटकउ जौं चहहु उबारा। कहि प्रतापु बलु रोषु हमारा।। लखन कहेउ मुनि सुजस तुम्हारा। तुम्हहि अछत को बरनै पारा।। अपने मुँह तुम्ह आपनि करनी। बार अनेक भाँति बहु बरनी।। नहिं संतोषु त पुनि कछु कहहू। जनि रिस रोकि दुसह दुख सहहू।। बीरब्रती तुम्ह धीर अछोभा। गारी देत न पावहु सोभा।।

కౌశికా, వినుము: ఈ బాలుడు మందబుద్ధి, కాలదాసుడు, తన కుటుంబ నాశకుడు. ఇతడు సూర్యవంశానికి కళంకం, సంపూర్ణ నియంత్రణ లేనివాడు, మూర్ఖుడు, భయరహితుడు. క్షణంలో కాలసwallowనికి ఆహారమవుతాడు; నేను బిగ్గరగా చెప్తున్నా వినడం లేదు. నీవు అతనిని రక్షించాలనుకుంటే ఆపుము; నా ప్రతాపం, బలం, కోపం చెప్పాను. లక్ష్మణుడు మునితో పలికెను: నీ కీర్తి గొప్పది; నిన్ను పూర్తిగా వర్ణించగలవాడు ఎవడు? నీవే నీ సాక్షి; దీనిని అనేక సార్లు అనేక విధాలుగా చెప్పాను. సంతృప్తి కలగనిచో మరి ఏదైనా చెప్పుము; కోపాన్ని ఆపుకొని సహించలేని బాధను భరించకుము. నీవు వీరుడవు, స్థిరచిత్తుడవు, నిష్కళంకుడవు; ఇతరులను దూషించడం వలన గౌరవం పొందరు.

Verse 571 (दोहा/सोरठा)

सूर समर करनी करहिं कहि न जनावहिं आपु। बिद्यमान रन पाइ रिपु कायर कथहिं प्रतापु।।274।।

వీరులు యుద్ధకార్యాలు చేస్తారు, తమను తాము ప్రశంసించుకోరు; శత్రువు యుద్ధరంగంలో ఉన్నప్పుడు పిరికివారు తమ శౌర్యాన్ని చెప్పుకుంటారు.

Verse 572 (चौपाई)

तुम्ह तौ कालु हाँक जनु लावा। बार बार मोहि लागि बोलावा।। सुनत लखन के बचन कठोरा। परसु सुधारि धरेउ कर घोरा।। अब जनि देइ दोसु मोहि लोगू। कटुबादी बालकु बधजोगू।। बाल बिलोकि बहुत मैं बाँचा। अब यहु मरनिहार भा साँचा।। कौसिक कहा छमिअ अपराधू। बाल दोष गुन गनहिं न साधू।। खर कुठार मैं अकरुन कोही। आगें अपराधी गुरुद्रोही।। उतर देत छोड़उँ बिनु मारें। केवल कौसिक सील तुम्हारें।। न त एहि काटि कुठार कठोरें। गुरहि उरिन होतेउँ श्रम थोरें।।

కౌశికా, నీవు కాలుని పిలిచినట్లు నన్ను పిలిచావు; మళ్ళీ మళ్ళీ నన్ను పిలిచావు. లక్ష్మణుని కఠిన మాటలు విని, పరశురాముడు తన భయంకర గొడ్డలిని పట్టుకొనెను. ఇక ప్రజలు నన్ను నిందించకూడదు; ఈ వాదించే బాలుడు మరణయోగ్యుడు. బాలుడని చూసి చాలా కాపాడాను; ఇక ఇతడు నిజంగా మరణయోగ్యుడైనాడు. కౌశికుడు పలికెను: నా అపరాధాన్ని క్షమించుము; బాలుని దోషాలు గుణాలతో తూకం వేయరాదు. నేను పరశురాముడను, కోపంలో కరుణరహితుడను; ఇకమీదట నేను అపరాధిని, గురుద్రోహిని. ప్రత్యుత్తరమిచ్చి చంపకుండా వెళ్ళిపోతాను, కౌశికా, నీ శీలం మీద మాత్రమే. లేనిచో నా కఠిన గొడ్డలితో ఇతనిని ముక్కలు చేసి, కొద్ది శ్రమతో నా గురువుకు రుణం తీర్చుకునేవాడిని.

Verse 573 (दोहा/सोरठा)

गाधिसूनु कह हृदयँ हँसि मुनिहि हरिअरइ सूझ। अयमय खाँड न ऊखमय अजहुँ न बूझ अबूझ।।275।।

గాధి పుత్రుడు హృదయంలో చిరునవ్వుతో మాట్లాడాడు; ముని అర్థం చేసుకున్నాడు. వంగని కత్తి చక్కెరతో చేయబడదు; ఇప్పటికీ అర్థం చేసుకోనివాడు అర్థం చేసుకోలేడు.

Verse 574 (चौपाई)

कहेउ लखन मुनि सीलु तुम्हारा। को नहि जान बिदित संसारा।। माता पितहि उरिन भए नीकें। गुर रिनु रहा सोचु बड़ जीकें।। सो जनु हमरेहि माथे काढ़ा। दिन चलि गए ब्याज बड़ बाढ़ा।। अब आनिअ ब्यवहरिआ बोली। तुरत देउँ मैं थैली खोली।। सुनि कटु बचन कुठार सुधारा। हाय हाय सब सभा पुकारा।। भृगुबर परसु देखावहु मोही। बिप्र बिचारि बचउँ नृपद्रोही।। मिले न कबहुँ सुभट रन गाढ़े। द्विज देवता घरहि के बाढ़े।। अनुचित कहि सब लोग पुकारे। रघुपति सयनहिं लखनु नेवारे।।

లక్ష్మణుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ మునీంద్రా, నీ గుణము ప్రసిద్ధము; ప్రపంచమంతా తెలిసినది కాబట్టి ఎవరు తెలియరు? నీవు తల్లిదండ్రుల ఋణము సక్రమంగా తీర్చావు; కానీ గురువు ఋణము మిగిలివుంది, అది గొప్ప భారము. ఆ ఋణము నా తలపై ఉంచావు; రోజులు గడిచిపోయాయి, వడ్డీ గొప్పగా పెరిగింది. ఇప్పుడు నీ వాదన తెమ్ము, లెక్క తీర్చుకుందాము; నేను వెంటనే నా సంచి తెరుస్తాను. ఆ కఠిన మాటలు విని, పరశురాముడు తన గొడ్డలిని పదునుపెట్టాడు; అయ్యో, అయ్యో అని సభ అంతా అరిచింది. ఓ భృగువంశ శ్రేష్ఠా, నాకు నీ గొడ్డలి చూపుము; రాజద్రోహిని అని పిలువబడకుండా తప్పించుకుంటాను. నిజమైన యోధుడు ఎప్పుడూ బ్రాహ్మణుడిని లేదా దేవుడిని యుద్ధంలో కలవడు; వారు తమ ఇంటి రక్షకులు. అది సరికాదని ప్రజలందరూ అరిచారు; రఘుపతి అప్పటికే లక్ష్మణుడిని అదుపులో ఉంచాడు.

Verse 575 (दोहा/सोरठा)

लखन उतर आहुति सरिस भृगुबर कोपु कृसानु। बढ़त देखि जल सम बचन बोले रघुकुलभानु।।276।।

లక్ష్మణుడి కోపం యజ్ఞాగ్నిలా మండింది, భృగువంశ శ్రేష్ఠుడి కోపం వంటిది; అది పెరుగుతూ ఉండగా, రఘువంశ సూర్యుడు నీటిలా చల్లని మాటలు మాట్లాడాడు.

Verse 576 (चौपाई)

नाथ करहु बालक पर छोहू। सूध दूधमुख करिअ न कोहू।। जौं पै प्रभु प्रभाउ कछु जाना। तौ कि बराबरि करत अयाना।। जौं लरिका कछु अचगरि करहीं। गुर पितु मातु मोद मन भरहीं।। करिअ कृपा सिसु सेवक जानी। तुम्ह सम सील धीर मुनि ग्यानी।। राम बचन सुनि कछुक जुड़ाने। कहि कछु लखनु बहुरि मुसकाने।। हँसत देखि नख सिख रिस ब्यापी। राम तोर भ्राता बड़ पापी।। गौर सरीर स्याम मन माहीं। कालकूटमुख पयमुख नाहीं।। सहज टेढ़ अनुहरइ न तोही। नीचु मीचु सम देख न मौहीं।।

నా ప్రభూ, ఈ బాలుడిపై దయ చూపుము; పాలలా పరిశుద్ధమైన బాలుడిపై కఠినంగా ప్రవర్తించకుము. ప్రభువు శక్తి గురించి నీకు కొంచెం కూడా తెలిసి ఉంటే, ఇలా అజ్ఞానంగా ప్రవర్తించడం తప్పని తెలుసుకునేవాడివి కదా? బాలుడు ఏదైనా తప్పు చేసి ఉంటే, అది అతని గురువు, తండ్రి, తల్లి హృదయాలకు ఆనందం కలిగించుగాక. అతను కేవలం బాలుడు, నీ సేవకుడని తెలుసుకొని కరుణ చూపుము; నీవు జ్ఞానివి, ధైర్యవంతుడివి, గుణవంతుడివి. రాముడి మాటలు విని, లక్ష్మణుడు కొంచెం సిగ్గుపడ్డాడు, కొంచెం మాట్లాడి మళ్ళీ నవ్వాడు. అతను నవ్వడం చూసి, పరశురాముడికి తలనుండి పాదాల వరకు కోపం నిండింది; అతను ఇలా అన్నాడు: "రామా, నీ తమ్ముడు గొప్ప పాపి. అతని శరీరం గౌరవర్ణంలో ఉన్నా, అతని హృదయం నల్లగా ఉంది; అతను పాలు ఇచ్చే నోరు కాదు, విషం కక్కే నోరు వంటివాడు. అతను సహజంగా వంకరగా ఉన్నాడు, తన మార్గాన్ని సరిదిద్దుకోడు; అతను చిన్నవాడికి, అణచివేయబడినవాడికి మధ్య తేడా చూడడు, నిగ్రహం తెలియదు."

Verse 577 (दोहा/सोरठा)

लखन कहेउ हँसि सुनहु मुनि क्रोधु पाप कर मूल। जेहि बस जन अनुचित करहिं चरहिं बिस्व प्रतिकूल।।277।।

లక్ష్మణుడు నవ్వుతూ ఇలా అన్నాడు: "ఓ మునీంద్రా, నా మాట వినుము: కోపం అన్ని పాపాలకు మూలం. దాని ప్రభావంలో మనుషులు తగనివి చేస్తారు, ప్రపంచానికి వ్యతిరేకమైన కార్యాలు చేస్తారు."

Verse 578 (चौपाई)

मैं तुम्हार अनुचर मुनिराया। परिहरि कोपु करिअ अब दाया।। टूट चाप नहिं जुरहि रिसाने। बैठिअ होइहिं पाय पिराने।। जौ अति प्रिय तौ करिअ उपाई। जोरिअ कोउ बड़ गुनी बोलाई।। बोलत लखनहिं जनकु डेराहीं। मष्ट करहु अनुचित भल नाहीं।। थर थर कापहिं पुर नर नारी। छोट कुमार खोट बड़ भारी।। भृगुपति सुनि सुनि निरभय बानी। रिस तन जरइ होइ बल हानी।। बोले रामहि देइ निहोरा। बचउँ बिचारि बंधु लघु तोरा।। मनु मलीन तनु सुंदर कैसें। बिष रस भरा कनक घटु जैसैं।।

నేను నీ సేవకుడిని, ఓ మునీంద్రా; నీ కోపం వదిలి ఇప్పుడు దయ చూపుము. విరిగిన విల్లును కోపంతో చేర్చలేము; కూర్చుంటే నీ పాదాలు నొప్పిగా ఉంటాయి. నీకు అంత ఇష్టమైతే, ఒక మార్గం చూడుము: ఏదైనా గొప్ప ధనుర్విద్యా పండితుడిని పిలిపించి దాన్ని చేర్చమనుము. లక్ష్మణుడు మాట్లాడుతుండగా, జనకుడు సిగ్గుపడ్డాడు; అతను ఇలా అనుకున్నాడు: "ఇలా అనుచితంగా ప్రవర్తించడం మంచిది కాదు." నగరంలోని పురుషులు, స్త్రీలు భయంతో వణికిపోయారు; యువరాజు చిన్నవాడు, కానీ అతని దుష్టత్వం గొప్పది. లక్ష్మణుడి నిర్భయమైన మాటలు మళ్ళీ మళ్ళీ విని, భృగుపతి కోపంతో మండిపోయాడు, అతని బలం తగ్గడం మొదలైంది. అతను రాముడితో మాట్లాడుతూ ఒక మార్గం కోరాడు: "నీ తమ్ముడు చిన్నవాడు, నీ బంధువు అని పరిగణించి అతన్ని వదిలేస్తాను. అతని మనస్సు చెడుగా ఉండగా, అతని శరీరం అందంగా ఎలా ఉంది? అది బంగారు కుండలో విషం నింపినట్లు ఉంది."

Verse 579 (दोहा/सोरठा)

सुनि लछिमन बिहसे बहुरि नयन तरेरे राम। गुर समीप गवने सकुचि परिहरि बानी बाम।।278।।

ఇది విని, లక్ష్మణుడు మళ్ళీ నవ్వాడు, రాముడు అతనివైపు కళ్ళు కుక్కి చూశాడు; గురువు సమక్షంలో మాట్లాడటానికి సిగ్గుపడి, కఠినమైన మాటలు మాట్లాడకుండా నివారించుకున్నాడు.

Verse 580 (चौपाई)

अति बिनीत मृदु सीतल बानी। बोले रामु जोरि जुग पानी।। सुनहु नाथ तुम्ह सहज सुजाना। बालक बचनु करिअ नहिं काना।। बररै बालक एकु सुभाऊ। इन्हहि न संत बिदूषहिं काऊ।। तेहिं नाहीं कछु काज बिगारा। अपराधी में नाथ तुम्हारा।। कृपा कोपु बधु बँधब गोसाईं। मो पर करिअ दास की नाई।। कहिअ बेगि जेहि बिधि रिस जाई। मुनिनायक सोइ करौं उपाई।। कह मुनि राम जाइ रिस कैसें। अजहुँ अनुज तव चितव अनैसें।। एहि के कंठ कुठारु न दीन्हा। तौ मैं काह कोपु करि कीन्हा।।

గొప్ప వినయంతో, మృదువైన, చల్లని మాటలతో, రాముడు రెండు చేతులు జోడించి మాట్లాడాడు. "నా మాట వినుము, ప్రభూ; నీవు సహజంగా జ్ఞానివి. బాలుడి మాటలను పట్టించుకోకుము. బాలుడికి ఒకే స్వభావం ఉంటుంది, ఏ సాధువు కూడా దానిని తప్పు పట్టడు. అతనికి హాని చేయడానికి లేదా నాశనం చేయడానికి కారణం లేదు. తప్పు, ఓ ప్రభూ, నాదే. నీవు దయ చూపినా, కోపించినా, ఓ స్వామీ, నన్ను నీ సేవకుడిగా చూడుము. నీ కోపం ఎలా తగ్గించవో త్వరగా చెప్పుము; దాన్ని నేను చేస్తాను, ఓ మునీంద్రా. ముని ఇలా అన్నాడు: "రామా, నా కోపం ఎలా పోతుంది? ఇప్పటికీ నీ తమ్ముడు కారణం లేకుండా నా వైపు చూస్తున్నాడు. నేను అతని మెడకు గొడ్డలి పెట్టలేదు; అయినా నేను ఎందుకు కోపించాను?"

Verse 581 (दोहा/सोरठा)

गर्भ स्त्रवहिं अवनिप रवनि सुनि कुठार गति घोर। परसु अछत देखउँ जिअत बैरी भूपकिसोर।।279।।

గొడ్డలి భయంకరమైన చలనం విని, భూమి కంపిస్తోంది, నేల అదిరిపోతోంది; గొడ్డలి తాకనప్పటికీ, శత్రువు బతికే ఉన్నాడని చూస్తున్నాను, ఓ యువరాజా.