Rig Veda 1.113.4: Mandala 1, Sukta 113, Mantra 4
Sukta 1.113
Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditionally for RV 1.113)
Devata: Uṣas (Dawn)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
भास्वती नेत्री सूनृतानामचेति चित्रा वि दुरो न आवः । प्रार्प्या जगद्व्यु नो रायो अख्यदुषा अजीगर्भुवनानि विश्वा ॥
Transliteration
bhā́svatī netrī́ sūnṛ́tānām áceti citrā́ ví dúro na āvaḥ | prā́rpyā jágad vyù no rāyó ákhyad uṣā́ ajīgaḥ bhúvanāni víśvā ||
Translation
भास्वती सूनृतानां नेत्री उषा अचेति; चित्रा नः कृते दुरो वि आवः। जगद् व्याप्य प्रेरयन्ती नः राया॑म् आख्यत्; उषा विश्वानि भुवनानि अजीगर्भ।
Word by Word
भास्वतीshining, radiant
भास्वती:
Kartā (उषसः विशेषणम्) / विशेष्य-विशेषणभावः
TypeAdjective
Rootभास्वत् (प्रातिपदिक; भास् ‘दीप्तौ’ से) / भास्
नेत्रीleader, guide
नेत्री:
Kartā (उषा) / विशेषणवत्
TypeNoun
Rootनेतृ (√नी ‘नेतौ’ से) → नेत्री (स्त्री)
सूनृतानाम्of kindly/true speeches (good words)
सूनृतानाम्:
सम्बन्ध (genitive): ‘of good/true words’
TypeNoun
Rootसूनृता (प्रातिपदिक)
अचेतिhas appeared / has become manifest
अचेति:
क्रिया (मुख्य क्रिया); Kartā = उषा
TypeVerb
Root√चित् ‘अवबोधने/चेतने’
चित्राbright, variegated, wondrous
चित्रा:
Kartā (उषसः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootचित्र (प्रातिपदिक)
विapart, forth
वि:
क्रियाविशेषण (आवः इत्यस्य)
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
दुरःdoors, gates
दुरः:
Karma (what is opened)
TypeNoun
Rootद्वार्/दुर् (प्रातिपदिक ‘door’)
नःof us, our
नः:
सम्बन्ध (genitive): ‘our’
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
आवःopened (uncovered)
आवः:
क्रिया; Kartā = उषा
TypeVerb
Root√अव् ‘रक्षणे/गत्यर्थे’ (वैदिक: ‘to open/uncover’ अर्थे) + आ-
प्रforth, forward
प्र:
क्रियाविशेषण (अर्प्या इत्यस्य)
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
अर्प्याhaving set (it) in motion / having advanced
अर्प्या:
पूर्वक्रिया (absolutive sense) modifying following action
TypeKṛdanta (verbal form) / Indeclinable-like
Root√ऋ/अर्प् (वैदिक प्रयोग: ‘to set in motion/impel, reach’), क्त्वा/ल्यप्-सम्भव; पाठभेद-सम्भावना
जगत्the moving world, the living world
जगत्:
Karma (what is set in motion/roused)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक; √गम्/√जग् ‘to move’ से)
व्युwidely, apart, clearly
व्यु:
क्रियाविशेषण (नो रायः अख्यत् इत्यस्य)
TypeIndeclinable
Rootवि + उ (उपसर्गीय संयोग; ‘व्यु’ = ‘वि’ का वैदिक रूप/सन्धि)
नःto us
नः:
Sampradāna (recipient)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
रायःof wealth, of riches
रायः:
सम्बन्ध (genitive): ‘of wealth’
TypeNoun
Rootराय्/राय (प्रातिपदिक ‘wealth’)
अख्यत्made visible, revealed
अख्यत्:
क्रिया; Kartā = उषा
TypeVerb
Root√ख्या ‘प्रख्याने/दर्शने’ + अ-
उषाःDawn (Uṣas)
उषाः:
Kartā (मुख्य कर्ता)
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
अजीगःroused, stirred, set in motion
अजीगः:
क्रिया; Kartā = उषा
TypeVerb
Root√जीग/√जिग् (intensive/रेडुप्लिकेटेड from √गम्/√जि?; वैदिक: ‘to rouse, set in motion’)
भुवनानिworlds, beings/realms
भुवनानि:
Karma (what is roused)
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक; √भू ‘भवने’ से)
विश्वाall
विश्वा:
Karma-विशेषण
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
