Sukta 113
Sukta 1.113
Kutsa Āṅgirasa (traditional ascription for RV 1.113 in many recensions)
Uṣas (Dawn)
Gāyatrī (RV 1.113 is predominantly Gāyatrī)
अयं सूक्तः उषसं स्तौति—सा “ज्योतिषां ज्योतिः” इव प्रतिदिनं नूतना जायते, रात्रिं निरस्य सर्वान् भूतान् गत्यै कर्मणे यज्ञाय च प्रबोधयति। मानुषजीवनस्य क्षणभङ्गुरतां चिन्तयति—पूर्वाः प्रजाः “अतिगताः”, तथापि सा एव उषाः पुनः पुनरागच्छति—इति कालेन प्रयत्नं सम्यगाशां च प्रेरयति। अन्ते च यत् शुभं दानं उषसः वहन्ति, तन्मित्रावरुणादिभिः विश्वदेवैः स्थिरीकृत्य वर्ध्यताम् इति प्रार्थयते।
Mantras
Mantra 1
इदं श्रेष्ठं ज्योतिषां ज्योतिरागाच्चित्रः प्रकेतो अजनिष्ट विभ्वा । यथा प्रसूता सवितुः सवायँ एवा रात्र्युषसे योनिमारैक् ॥
इदं श्रेष्ठं ज्योतिषां ज्योतिर् आगात्; चित्रः प्रकेतः विभ्वा अजनिष्ट। यथा प्रसूता सवितुः सवायम्, एव रात्रिर् उषसे योनिम् अरैक्।
Mantra 2
रुशद्वत्सा रुशती श्वेत्यागादारैगु कृष्णा सदनान्यस्याः । समानबन्धू अमृते अनूची द्यावा वर्णं चरत आमिनाने ॥
रुशद्वत्सा रुशती श्वेत्या आगात्; कृष्णा अस्याः सदनानि अरैगु। समानबन्धू अमृते अनूची, द्यावा वर्णं चरतः अमीनाने।
Mantra 3
समानो अध्वा स्वस्रोरनन्तस्तमन्यान्या चरतो देवशिष्टे । न मेथेते न तस्थतुः सुमेके नक्तोषासा समनसा विरूपे ॥
समानेऽध्वनि स्वस्रौ रात्र्युषसौ अनन्ते देवशिष्टेऽपि स्वस्वरीत्या चरतः। न मेथेते न तिष्ठतः; समानमनसौ विरूपे रात्र्युषसौ निरन्तरं प्रवर्तेते।
Mantra 4
भास्वती नेत्री सूनृतानामचेति चित्रा वि दुरो न आवः । प्रार्प्या जगद्व्यु नो रायो अख्यदुषा अजीगर्भुवनानि विश्वा ॥
भास्वती सूनृतानां नेत्री उषा अचेति; चित्रा नः कृते दुरो वि आवः। जगद् व्याप्य प्रेरयन्ती नः राया॑म् आख्यत्; उषा विश्वानि भुवनानि अजीगर्भ।
Mantra 5
जिह्मश्ये चरितवे मघोन्याभोगय इष्टये राय उ त्वम् । दभ्रं पश्यद्भ्य उर्विया विचक्ष उषा अजीगर्भुवनानि विश्वा ॥
जिह्मस्य च ऋजोरपि चरितवे, हे मघोनि, त्वं भोगान् इष्टये च राया॑म् आनयसि। दभ्रं पश्यद्भ्य उर्विया विचक्षः ददासि; उषा विश्वानि भुवनानि अजीगर्भ।
Mantra 7
एषा दिवो दुहिता प्रत्यदर्शि व्युच्छन्ती युवतिः शुक्रवासाः । विश्वस्येशाना पार्थिवस्य वस्व उषो अद्येह सुभगे व्युच्छ ॥
एषा दिवो दुहिता अस्मान् प्रत्यदर्शि—व्युछन्ती युवतिः शुक्रवासाः। विश्वस्य पार्थिवस्य वसोः ईशाना, उषः, अद्येह अस्मभ्यं सुभगे व्युच्छ पूर्णतया।
Mantra 8
परायतीनामन्वेति पाथ आयतीनां प्रथमा शश्वतीनाम् । व्युच्छन्ती जीवमुदीरयन्त्युषा मृतं कं चन बोधयन्ती ॥
परायतीनां पाथोऽन्वेति, आयतीनां प्रथमं गच्छति—शश्वती परम्परया। व्युछन्ती जीवम् उदीरयति; मृतं कञ्चन न बोधयति, प्राणमेवोत्थापयति।
Mantra 9
उषो यदग्निं समिधे चकर्थ वि यदावश्चक्षसा सूर्यस्य । यन्मानुषान्यक्ष्यमाणाँ अजीगस्तद्देवेषु चकृषे भद्रमप्नः ॥
उषः, यदा त्वम् अग्निं समिधे चकर्थ, यदा सूर्यस्य चक्षुर्व्यावश्चक्षाः, यदा मानुषान् यज्ञाय सज्जमानान् अजीगः—तदा देवेषु भद्रमप्नः, कल्याणं कर्म चकृषे।
Mantra 10
कियात्या यत्समया भवाति या व्यूषुर्याश्च नूनं व्युच्छान् । अनु पूर्वाः कृपते वावशाना प्रदीध्याना जोषमन्याभिरेति ॥
कियत्या यत्समया भवति—या व्यूषुर्याश्च नूनं व्युच्छान्? अनु पूर्वाः कृपते वावशाना; प्रदीध्याना जोषमन्याभिरेति॥
Mantra 11
ईयुष्टे ये पूर्वतरामपश्यन्व्युच्छन्तीमुषसं मर्त्यासः । अस्माभिरू नु प्रतिचक्ष्याभूदो ते यन्ति ये अपरीषु पश्यान् ॥
ईयुष्टे ये पूर्वतरामपश्यन् व्युच्छन्तीमुषसं मर्त्यासः। अस्माभिरू नु प्रतिचक्ष्याभूदो ते यन्ति ये अपरीषु पश्यान्॥
Mantra 12
यावयद्द्वेषा ऋतपा ऋतेजाः सुम्नावरी सूनृता ईरयन्ती । सुमङ्गलीर्बिभ्रती देववीतिमिहाद्योषः श्रेष्ठतमा व्युच्छ ॥
यावयद्द्वेषा ऋतपा ऋतेजाः सुम्नावरी सूनृता ईरयन्ती। सुमङ्गलीर्बिभ्रती देववीतिमिहाद्योषः श्रेष्ठतमा व्युच्छ॥
Mantra 13
शश्वत्पुरोषा व्युवास देव्यथो अद्येदं व्यावो मघोनी । अथो व्युच्छादुत्तराँ अनु द्यूनजरामृता चरति स्वधाभिः ॥
शश्वत्पुरोषा व्युवास देवी; अथो अद्येदं व्यावो मघोनी। अथो व्युच्छादुत्तराँ अनु द्यून्—अजरा अमृता—चरति स्वधाभिः॥
Mantra 14
व्यञ्जिभिर्दिव आतास्वद्यौदप कृष्णां निर्णिजं देव्यावः । प्रबोधयन्त्यरुणेभिरश्वैरोषा याति सुयुजा रथेन ॥
व्यञ्जिभिर्दिव आतास्वद्यौदप कृष्णां निर्णिजं देव्या वावः। प्रबोधयन्त्यरुणेभिरश्वैरुषा याति सुयुजा रथेन॥
Mantra 15
आवहन्ती पोष्या वार्याणि चित्रं केतुं कृणुते चेकिताना । ईयुषीणामुपमा शश्वतीनां विभातीनां प्रथमोषा व्यश्वैत् ॥
आवहन्ती पोष्या वार्याणि चित्रं केतुं कृणुते चेकीताना। ईयुषीणामुपमा शश्वतीनां विभातीनां प्रथमोषा व्यश्वैत्॥
Mantra 16
उदीर्ध्वं जीवो असुर्न आगादप प्रागात्तम आ ज्योतिरेति । आरैक्पन्थां यातवे सूर्यायागन्म यत्र प्रतिरन्त आयुः ॥
उदीर्ध्वं नः जीवोऽसुर आगात्; तमः प्रागात्, ज्योतिर् एति। सूर्याय यातवे पन्था आरैक्; वयं तत्रागन्म यत्रायुः प्रतिरन्ति दीर्घ्यते च।
Mantra 17
स्यूमना वाच उदियर्ति वह्निः स्तवानो रेभ उषसो विभातीः । अद्या तदुच्छ गृणते मघोन्यस्मे आयुर्नि दिदीहि प्रजावत् ॥
स्यूमना वाचः वह्निर् उदियर्ति, स्तवानो रेभ उषसो विभातीः। अद्यापि हे मघोनि, गृणते उच्छ; अस्मे प्रजावत् आयुर् नि दिधीहि दृढम्।
Mantra 18
या गोमतीरुषसः सर्ववीरा व्युच्छन्ति दाशुषे मर्त्याय । वायोरिव सूनृतानामुदर्के ता अश्वदा अश्नवत्सोमसुत्वा ॥
या गोमतीर् उषसः सर्ववीरा व्युच्छन्ति दाशुषे मर्त्याय; वायोरिव सूनृतानाम् उदर्के—स सोमसुत्वा ता अश्वदा उषसोऽश्नवत्।
Mantra 19
माता देवानामदितेरनीकं यज्ञस्य केतुर्बृहती वि भाहि । प्रशस्तिकृद्ब्रह्मणे नो व्युच्छा नो जने जनय विश्ववारे ॥
माता देवानाम् अदितेरनीकं यज्ञस्य केतुर्बृहती विभाहि। प्रशस्तिकृद्ब्रह्मणे नो व्युच्छा नो जने जनय विश्ववारे॥
Mantra 20
यच्चित्रमप्न उषसो वहन्तीजानाय शशमानाय भद्रम् । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥
यच्चित्रमप्न उषसो वहन्तीजानाय शशमानाय भद्रम्। तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदिति: सिन्धु: पृथिवी उत द्यौः॥
Frequently Asked Questions
Uṣas is the goddess of Dawn, praised as the radiant power that reveals the world, awakens beings, and restores the daily order by replacing Night with light.
Along with celebrating sunrise, the hymn reminds us that human life is brief—many who saw earlier dawns are gone—so we should wake up inwardly and use the present day well.
It is best recited at dawn facing east, with a calm mind; it can accompany a simple morning fire offering or a quiet prayer for clarity, right action, and auspicious results.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.