Rig Veda 1.113.4: Mandala 1, Sukta 113, Mantra 4

Sukta 1.113

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditionally for RV 1.113)

Devata: Uṣas (Dawn)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

भास्वती नेत्री सूनृतानामचेति चित्रा वि दुरो न आवः । प्रार्प्या जगद्व्यु नो रायो अख्यदुषा अजीगर्भुवनानि विश्वा ॥

Recitation with translationRig Veda 1.113.4

Transliteration

bhā́svatī netrī́ sūnṛ́tānām áceti citrā́ ví dúro na āvaḥ | prā́rpyā jágad vyù no rāyó ákhyad uṣā́ ajīgaḥ bhúvanāni víśvā ||

Translation

Yeh savere wali devi chamak rahi hai aur humein sahi raasta dikhati hai. Woh saaf dikhne lagi hai, jaise koi darwaza khol diya ho. Woh poori duniya ko hila deti hai. Usha ne humare liye sab kuchh saaf kar diya hai. Savere ne saari duniya ko jaga diya hai.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• भास्वती: shining, radiant
• भास्वती: Kartā (उषसः विशेषणम्) / विशेष्य-विशेषणभावः
• Type: Adjective
• Root: भास्वत् (प्रातिपदिक; भास् ‘दीप्तौ’ से) / भास्

• नेत्री: leader, guide
• नेत्री: Kartā (उषा) / विशेषणवत्
• Type: Noun
• Root: नेतृ (√नी ‘नेतौ’ से) → नेत्री (स्त्री)

• सूनृतानाम्: of kindly/true speeches (good words)
• सूनृतानाम्: सम्बन्ध (genitive): ‘of good/true words’
• Type: Noun
• Root: सूनृता (प्रातिपदिक)

• अचेति: has appeared / has become manifest
• अचेति: क्रिया (मुख्य क्रिया); Kartā = उषा
• Type: Verb
• Root: √चित् ‘अवबोधने/चेतने’

• चित्रा: bright, variegated, wondrous
• चित्रा: Kartā (उषसः विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: चित्र (प्रातिपदिक)

• वि: apart, forth
• वि: क्रियाविशेषण (आवः इत्यस्य)
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• दुरः: doors, gates
• दुरः: Karma (what is opened)
• Type: Noun
• Root: द्वार्/दुर् (प्रातिपदिक ‘door’)

• नः: of us, our
• नः: सम्बन्ध (genitive): ‘our’
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• आवः: opened (uncovered)
• आवः: क्रिया; Kartā = उषा
• Type: Verb
• Root: √अव् ‘रक्षणे/गत्यर्थे’ (वैदिक: ‘to open/uncover’ अर्थे) + आ-

• प्र: forth, forward
• प्र: क्रियाविशेषण (अर्प्या इत्यस्य)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• अर्प्या: having set (it) in motion / having advanced
• अर्प्या: पूर्वक्रिया (absolutive sense) modifying following action
• Type: Kṛdanta (verbal form) / Indeclinable-like
• Root: √ऋ/अर्प् (वैदिक प्रयोग: ‘to set in motion/impel, reach’), क्त्वा/ल्यप्-सम्भव; पाठभेद-सम्भावना

• जगत्: the moving world, the living world
• जगत्: Karma (what is set in motion/roused)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक; √गम्/√जग् ‘to move’ से)

• व्यु: widely, apart, clearly
• व्यु: क्रियाविशेषण (नो रायः अख्यत् इत्यस्य)
• Type: Indeclinable
• Root: वि + उ (उपसर्गीय संयोग; ‘व्यु’ = ‘वि’ का वैदिक रूप/सन्धि)

• नः: to us
• नः: Sampradāna (recipient)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• रायः: of wealth, of riches
• रायः: सम्बन्ध (genitive): ‘of wealth’
• Type: Noun
• Root: राय्/राय (प्रातिपदिक ‘wealth’)

• अख्यत्: made visible, revealed
• अख्यत्: क्रिया; Kartā = उषा
• Type: Verb
• Root: √ख्या ‘प्रख्याने/दर्शने’ + अ-

• उषाः: Dawn (Uṣas)
• उषाः: Kartā (मुख्य कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उषस् (प्रातिपदिक)

• अजीगः: roused, stirred, set in motion
• अजीगः: क्रिया; Kartā = उषा
• Type: Verb
• Root: √जीग/√जिग् (intensive/रेडुप्लिकेटेड from √गम्/√जि?; वैदिक: ‘to rouse, set in motion’)

• भुवनानि: worlds, beings/realms
• भुवनानि: Karma (what is roused)
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक; √भू ‘भवने’ से)

• विश्वा: all
• विश्वा: Karma-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)