Rig Veda 1.113.3: Mandala 1, Sukta 113, Mantra 3
Sukta 1.113
Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditionally for RV 1.113)
Devata: Uṣas (Dawn) with implicit dyad Nakta–Uṣas (Night and Dawn)
Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas, typical for RV 1.113)
Samhita Patha (Devanagari)
समानो अध्वा स्वस्रोरनन्तस्तमन्यान्या चरतो देवशिष्टे । न मेथेते न तस्थतुः सुमेके नक्तोषासा समनसा विरूपे ॥
Transliteration
samā́nó ádhvā svasróḥ anantás tám anyā́nyā carato deváśiṣṭe | ná méthēte ná tasthatúḥ suméke náktoṣā́sā́ sámanasā́ virū́pe ||
Translation
समानेऽध्वनि स्वस्रौ रात्र्युषसौ अनन्ते देवशिष्टेऽपि स्वस्वरीत्या चरतः। न मेथेते न तिष्ठतः; समानमनसौ विरूपे रात्र्युषसौ निरन्तरं प्रवर्तेते।
Word by Word
समानःthe same, common
समानः:
विशेषण (अध्वा)
TypeAdjective
Rootसमान- (प्रातिपदिक)
अध्वाpath, course
अध्वा:
कर्तृ/विषय (वाक्य-विषयः)
TypeNoun
Rootअध्वन्- (प्रातिपदिक)
स्वस्रोःof the sister
स्वस्रोः:
सम्बन्ध (अध्वा—कस्य?)
TypeNoun
Rootस्वसृ- (प्रातिपदिक)
अनन्तःendless, without end
अनन्तः:
विशेषण (अध्वा)
TypeAdjective
Rootअनन्त- (प्रातिपदिक)
तम्that (path)
तम्:
कर्म (चरतः—किम्?)
TypePronoun
Rootतद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अन्याone (the other)
अन्या:
कर्तृ (चरति—एकस्या:)
TypeAdjective/Pronoun
Rootअन्य- (प्रातिपदिक)
अन्याthe other
अन्या:
कर्तृ (चरति—अन्यस्या:)
TypeAdjective/Pronoun
Rootअन्य- (प्रातिपदिक)
चरतःthey two move, go
चरतः:
क्रिया (कर्तृ—अन्या अन्या)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
देवशिष्टेas ordained by the gods / in the gods’ ordinance
देवशिष्टे:
अधिकरण/प्रकार (चरतः—कथम्/कुत्र?)
TypeAdjective (used adverbially)
Rootदेव-शिष्ट- (समास; शिष्ट < √शास्/√शिष् ‘to instruct/ordain’)
नnot
न:
सम्बन्ध (निषेधक)
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
मेथेतेthey two meet
मेथेते:
क्रिया (नक्तोषासा—कर्तृ)
TypeVerb
Rootमिथ्/मेथ् (धातु; वैदिक ‘to meet/come together’)
नnor
न:
सम्बन्ध (निषेधक)
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
तस्थतुःthey two have stood / stand still
तस्थतुः:
क्रिया (नक्तोषासा—कर्तृ)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
सु-मेकेtogether, in one place
सु-मेके:
अधिकरण/प्रकार (तस्थतुः—कथम्?)
TypeAdverbial (nominal form)
Rootसु- + मेक (प्रातिपदिक; वैदिक ‘together/at one place’—द्विवचन-रूप)
नक्तोःNight
नक्तोः:
कर्तृ (उषासा सह)
TypeNoun
Rootनक्त- (प्रातिपदिक)
उषासाDawn
उषासा:
कर्तृ (नक्तोः सह)
TypeNoun
Rootउषस्- (प्रातिपदिक)
समानसाof one mind, like-minded
समानसा:
विशेषण (नक्तोः उषासा)
TypeAdjective
Rootसमानस- (समास: समान + मनस्)
विरूपेof different forms, unlike in appearance
विरूपे:
विशेषण (नक्तोः उषासा)
TypeAdjective
Rootवि-रूप- (प्रातिपदिक)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
