वाल्मीकिः

तस्मिन् पुरे नाकुण्डली न नामकुटी नास्रग्वी च दृश्यते। नाल्पभोगवान् कश्चित्, न चामृष्टो नानुलिप्ताङ्गो नासुगन्धश्च विद्यते॥

प्राप्तराज्यस्य रामस्य चरितं कृत्स्नमेव तत्। वाल्मीकिर्भगवानृषिर्विचित्रपदं चकारात्मवान्॥

तस्य महात्मनः इक्ष्वाकुवंशजस्य नृपस्य अमात्याः गुणसम्पन्ना आसन्। ते मन्त्रविदः च इङ्गितविदः च, नित्यं स्वामिनः प्रियहिते रताः आसन्॥

लक्ष्मण उवाच । एष गच्छामि रामं वै गत्वा शंसामि सर्वशः । समीपे ते मुनेरस्ति वाल्मीकेराश्रमो महान्

शेष उवाच। कथितौ वै सुमतिना वाल्मीकेराश्रमे शिशू। पुत्रौ स्वीयाविति ज्ञात्वा वाल्मीकिं प्रति संजगौ।

वाल्मीकेराश्रमे पुण्ये गंगातीरे महावने। विससर्ज महातेजा गर्भिणीं मुनिसंसदि।

एकः पाशुपतश्रेष्ठो वाल्मीकिरिति संज्ञितः । तपश्चचार स मुनिः कपर्दीशं समर्चयन् ॥

देवलो यवजं लिङ्गं प्रतिष्ठाप्य तस्य नाम ‘पतिः’ इति चकार। वाल्मीकिरपि वल्मीकजं लिङ्गं कृत्वा ‘चिरवासी’ इति नाम चकार॥

कौंडिन्यपुण्डरीकाभ्यां रैभ्येण तृणबिन्दुना । वाल्मीकिना नारदेन वह्निना दृढमन्युना

रामः मुनिं दण्डवत् प्रणामम् अकरोत्, ब्राह्मणश्रेष्ठः च तस्मै आशीर्वादम् अयच्छत्। रामस्य शोभां दृष्ट्वा तस्य नेत्रे शीतलौ सन्तुष्टौ च अभवताम्; सः तं सम्मान्य आश्रमम् आनीतवान्। मुनिवरः अतिथिनः स्वप्राणेभ्यः प्रियान् प्राप्य कन्दमूलफलानि…

अत्र स्नानस्य फलं तत्कालमेव दृश्यते: काका: कोकिला: भवन्ति, बका: च हंसा: भवन्ति। इदं श्रुत्वा कोऽपि आश्चर्यं मा कुर्यात्, हि सत्संगतेः महिमा न गोपनीया वस्तु अस्ति। वाल्मीकिः, नारदः, कलशजन्मा अगस्त्यः च स्वस्व मुखेन स्वस्व भवितव्यं…

सुजनाः सरलकाव्यं निर्मलकीर्तिं च आदरन्ति, यत् श्रुत्वा रिपुरपि स्वाभाविकं वैरं विस्मृत्य तस्य प्रशंसां करोति। तत् निर्मलबुद्धिं विना न भवति, मम च बुद्धिबलं अत्यल्पम्। हरेः यशः कथयेयमिति पुनः पुनः प्रार्थये, कृपां कुरुत। हे कवयः पण्डिताश्च…