Opening the text

Putraprāptivrata (Kṛṣṇāṣṭamī-vrata) vidhiḥ
Ritual-Manual (Vrata-vidhi)
W ramach nauki Varāha, Pṛthivī, Agastya przedstawia zwięzłą procedurę putraprāpti-vraty skoncentrowanej na Kṛṣṇāṣṭamī w ciemnej połowie miesiąca Bhādrapada. Rytuał wymaga wstępnego postanowienia w dniu Ṣaṣṭhī, czci w dniu Saptamī, a w dniu Aṣṭamī oczyszczonej porannej pūjā z upavāsą, obejmującej ofiary homa z yavy i kṛṣṇa-tili z ghṛtą i dadhi, po czym następuje nakarmienie brāhmaṇów wraz z dakṣiṇā. Posiłek po poście ma rozpoczynać się od bilvy. Narracyjny przykład ascezy króla Śūraseny w Himalajach legitymizuje obserwancję i kończy się powiązaniem rodowym prowadzącym do Vasudevy. Rozdział kończy się instrukcjami dotyczącymi darowizn na koniec roku oraz zapewnieniem ogólnego odpuszczenia pāpy, niejako przedstawiając zdyscyplinowany rytuał jako stabilizującą praktykę dharmiczną dla ciągłości domowej i porządku społecznego związanego z dobrostanem Pṛthivī.
Verse 1
अगस्त्य उवाच । अथापरं महाराज पुत्रप्राप्तिव्रतं शुभम् । कथयामि समासेन तन्मे निगदतः शृणु ॥ ६३.१ ॥
Agastja rzekł: "Teraz ponadto, o wielki królu, opowiem zwięźle pomyślną przysięgę o uzyskaniu potomstwa; słuchaj mnie, gdy ją wykładam."
Verse 2
मासे भाद्रपदे या तु कृष्णपक्षे नरेश्वर । अष्टम्यामुपवासेन पुत्रप्राप्तिव्रतं हि तत् ॥ ६३.२ ॥
O władco ludzi, ta praktyka, która jest wykonywana w miesiącu Bhadrapada, w ciemnej połowie miesiąca, poprzez post w ósmy dzień księżycowy (Aştami), jest zaiste przysięgą o uzyskaniu syna.
Verse 3
षष्ठ्यां चैव तु संकल्प्य सप्तम्यामर्चयेद् हरिम् । देवक्युत्सङ्गगं देवं मातृभिः परिवेष्टितम् ॥ ६३.३ ॥
Podjąwszy uroczyste postanowienie (sankalpa) w szósty dzień księżycowy, należy czcić Hariego w siódmym, czcząc bóstwo zasiadające na łonie Dewaki, boga otoczonego Matkami (matrami).
Verse 4
प्रभाते विमलेऽष्टम्यामर्चयेत् प्रयतो हरिम् । प्राग्विधानॆन गोविन्दमर्चयित्वा विधानतः ॥ ६३.४ ॥
O czystym świcie, w ósmy dzień księżycowy (Aştami), należy z uważnym sercem czcić Hariego; po oddaniu czci Gowindzie według wcześniejszego przepisu, należy postępować zgodnie z właściwymi nakazami.
Verse 5
ततो यवैः कृष्णतिलैः सघृतैर्होमयेद्दधि । ब्राह्मणान् भोजयेद् भक्त्या यथाशक्त्या सदक्षिणान् ॥ ६३.५ ॥
Następnie należy składać ofiary w homie jęczmieniem i czarnym sezamem zmieszanymi z ghi oraz jogurtem; i z nabożeństwem należy karmić brahmanów, dając im stosowną dakszinę według swoich możliwości.
Verse 6
ततः स्वयं तु भुञ्जीत प्रथमं बिल्वमुत्तमम् । पश्चाद् यथेष्टं भुञ्जीत स्नेहैः सर्वरसैर्युतम् ॥ ६३.६ ॥
Potem samemu należy najpierw spożyć doskonały owoc bilwy; potem można jeść według życzenia, wraz z tłustymi potrawami i obdarzonymi wszystkimi smakami.
Verse 7
प्रतिमासमानेनैव विधिनोपोष्य मानवः । कृष्णाष्टमीमपुत्रोऽपि लभेत् पुत्रं न संशयः ॥ ६३.७ ॥
Człowiek, który zachowuje post według przepisanej procedury, utrzymując ten sam rytm każdego miesiąca, nawet bezdzietny, uzyska syna poprzez obserwację Kryszna-aştami; co do tego nie ma wątpliwości.
Verse 8
श्रूयते च पुरा राजा शूरसेनः प्रतापवान् । स ह्यपुत्रस्तपस्तेपे हिमवत्पर्वतोत्तमे ॥ ६३.८ ॥
Słyszy się również w tradycji, że w dawnych czasach był waleczny i potężny król imieniem Śurasena. Będąc bez syna, podjął tapas (praktykę ascetyczną) na Himawacie, najwznioślejszej z gór.
Verse 9
तस्यैवं कुर्वतो देवो व्रतमेतज्जगाद ह । सोऽप्येतत्कृतवान् राजा पुत्रं चैवोपलभ्धवान् ॥ ६३.९ ॥
Gdy on tak postępował, bóstwo rzeczywiście ogłosiło tę praktykę religijną (vratę). Ów król również ją wypełnił i podobnie uzyskał syna.
Verse 10
वासुदेवं महाभागमनेकक्रतুযाजिनम् । तं लब्ध्वा सोऽपि राजर्षिः परं निर्वाणमापतवान् ॥ ६३.१० ॥
Spotkawszy Vāsudevę, wielce szczęśliwego, wykonawcę wielu obrzędów ofiarnych, ów królewski mędrzec, osiągnąwszy go, dostąpił najwyższego nirvāṇy.
Verse 11
एवं कृष्णाष्टमी राजन् मया ते परिकीर्तिता । संवत्सरान्ते दातव्यं कृष्णयुग्मं द्विजातये ॥ ६३.११ ॥
Tak oto, o królu, opisałem tobie praktykę Kṛṣṇāṣṭamī. Na koniec roku należy dać parę darów związanych z Kṛṣṇą dwukrotnie narodzonemu (dviji).
Verse 12
एतत् पुत्रव्रतं नाम मया ते परिकीर्तितम् । एतत् कृत्वा नरः पापैः सर्वैर् एव प्रमुच्यते ॥ ६३.१२ ॥
Ta praktyka religijna, zwana putra-vratą, została przeze mnie tobie wyjaśniona. Wykonawszy ją, człowiek uwalnia się od wszystkich grzechów.
Within the Varāha–Pṛthivī teaching frame, the observance is introduced through Agastya’s authoritative voice as a concise, repeatable vrata-vidhi aimed at putra-prāpti and household stability, anchored to Kṛṣṇāṣṭamī in Bhādrapada kṛṣṇapakṣa.
Stepwise vrata procedure is laid out across Ṣaṣṭhī (saṅkalpa and readiness), Saptamī (preparatory worship), and Aṣṭamī (purified dawn-pūjā with strict upavāsa), culminating in homa offerings using yava and kṛṣṇa-tila with ghṛta and dadhi, followed by brāhmaṇa-bhojana with dakṣiṇā and a regulated fast-breaking beginning with bilva.
A legitimizing exemplum narrates King Śūrasena’s heirless distress and tapas in Himavat; the rite’s efficacy is confirmed through the resulting lineage-fruition culminating in the celebrated connection to Vasudeva, presenting the vrata as a proven dharmic ‘technology’ for progeny and continuity.
The chapter closes by prescribing a concluding dāna at the end of a year of observance and asserts broad pāpa-kṣaya (sin-remission) alongside the primary fruit of putra-prāpti, framing disciplined ritual, charity, and restraint as socially stabilizing dharma.
Himavat (Himālaya) is explicitly mentioned as the site of Śūrasena’s tapas; the narrative implies a royal North Indian milieu via the name Śūrasena (a historically attested region/lineage association), though no city or river is directly named in these verses.
The text frames disciplined vrata-practice—fasting, regulated worship, offering, and charitable feeding—as a dharmic technology for household continuity (putra-prāpti) and moral purification (pāpa-kṣaya). In a broader social-ethical sense, it promotes ordered reciprocity (dāna, brāhmaṇa-bhojana) and self-restraint (upavāsa) as stabilizing norms that indirectly support communal well-being and, by extension, Pṛthivī’s sustainable social ecology.
The rite is assigned to Bhādrapada māsa, kṛṣṇapakṣa, specifically Aṣṭamī with upavāsa. Preparations include saṅkalpa on Ṣaṣṭhī, worship on Saptamī, and a dawn (prabhāte) worship on Aṣṭamī. The procedure is to be repeated monthly (pratimāsam), with a concluding gift (dāna) prescribed at the end of a year (saṃvatsara-ante).
Environmental stewardship is not explicit as a doctrinal topic in these verses; however, the vrata’s emphasis on regulated consumption (upavāsa), careful ritual use of agricultural substances (yava, tila, ghṛta, dadhi), and redistribution through feeding and gifting can be read as a Purāṇic model of restraint and circulation of resources—an indirect ethic compatible with Pṛthivī-centered balance in the wider Varāha–Pṛthivī discourse framework.
The chapter references the sage Agastya as the immediate instructor within the narrative layer, King Śūrasena as an exemplum of an heirless ruler performing tapas, and Vasudeva as the resulting celebrated figure connected to the rite’s success. The mention of Himavat situates Śūrasena’s austerities in a recognized North Indian sacred geography.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.