
Sukta 10.175
Late-maṇḍala ritual hymn context (10.175) addressing the soma-pressing implements; r̥ṣi attribution varies by Anukramaṇī, confirm per edition.
Likely Gāyatrī (shorter cadence; verify per edition).
Ten krótki rytualny hymn z późnej mandali zwraca się do grāvāṇaḥ (kamieni do tłoczenia Somy), wzywając je, by zajęły swoje miejsca na deskach tłocznych i wycisnęły Somę. Sawitri, Boski Poruszyciel, jest przywoływany, by nadać narzędziom właściwy, zgodny z prawem ruch (dharmaṇā), tak aby tłoczenie ofiarodawcy przyniosło siłę i uniesienie bogom, zwłaszcza „Silnemu” (często Indrze).
Mantra 1
प्र वो ग्रावाणः सविता देवः सुवतु धर्मणा । धूर्षु युज्यध्वं सुनुत ॥
Naprzód, o kamienie tłoczące: niech Savitr, boski Popychacz, poruszy was zgodnie z prawem słusznego działania. Zaprzęgnijcie się na siedziska tłoczące; wyciśnijcie Somę, wydobądźcie rozkosz, która karmi wewnętrzny wznoszenie.
Mantra 2
ग्रावाणो अप दुच्छुनामप सेधत दुर्मतिम् । उस्राः कर्तन भेषजम् ॥
O kamienie tłoczące, przepędźcie siły złowieszcze; przepędźcie krzywe myśli. O lśniące, wydobądźcie uzdrowienie, uwalniając lek z tłoczonej istoty.
Mantra 3
ग्रावाण उपरेष्वा महीयन्ते सजोषसः । वृष्णे दधतो वृष्ण्यम् ॥
Kamienie tłoczące na górnych deskach potężnieją w jednolitym porozumieniu; one umieszczają męską siłę w Potężnym, ustanawiając siłę wewnątrz siły.
Mantra 4
ग्रावाणः सविता नु वो देवः सुवतु धर्मणा । यजमानाय सुन्वते ॥
O kamienie tłoczące, teraz niech Savitr, bóg, popchnie was zgodnie z słusznym prawem dla składającego ofiarę, który tłoczy, dla duszy, która pracuje, by wyrazić ukrytą rozkosz.
A direct injunction to the pressing-stones to move forward, with Savitṛ invoked as the lawful Impeller.
The hymn shifts from command to description: the stones, placed on the boards, act together and become mighty in coordinated work.
Their unified pressing establishes ‘strength within strength’—the virile power offered into the Strong One (often Indra), making the sacrifice efficacious.
A closing reiteration: Savitṛ is asked again to impel the stones by dharma, specifically for the yajamāna who performs the pressing.
savitā devaḥ suvatu dharmaṇā
ग्रावाण उपरेष्वा महीयन्ते सजोषसः । वृष्णे दधतो वृष्ण्यम् ॥yajamānāya sunvate
The hymn addresses the grāvāṇaḥ—Soma pressing-stones—treating them as sacred agents of the rite, and calls on Savitṛ to set their action in motion.
Savitṛ is the divine Impeller: he represents the power that initiates and guides right action. The hymn asks him to impel the stones ‘by dharma’ so the pressing is effective and orderly.
It fits the Soma-pressing sequence, especially when positioning and beginning to use the stones on the pressing-boards, to sanctify the action and direct its fruit to the gods and the yajamāna.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.