Sukta 175
Sukta 10.175
Late-maṇḍala ritual hymn context (10.175) addressing the soma-pressing implements; r̥ṣi attribution varies by Anukramaṇī—confirm per edition.
Grāvāṇaḥ (pressing-stones) with Savitṛ as the impelling deity.
Likely Gāyatrī (shorter cadence; verify per edition).
ਇਹ ਸੰਖੇਪ ਦੇਰ-ਮੰਡਲ ਦਾ ਯਜਨੀ ਭਜਨ ਗ੍ਰਾਵਾਣਃ (ਸੋਮ ਪੀੜਨ ਵਾਲੇ ਪੱਥਰਾਂ) ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਨ-ਫਲਕਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਸੋਮ ਨੂੰ ਪੀੜ ਕੇ ਰਸ ਨਿਕਾਲਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰੇਰਕ ਸਵਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮਣਾ (ਵਿਧੀ/ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ) ਠੀਕ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਯਜਮਾਨ ਦਾ ਪੀੜਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ‘ਬਲਵਾਨ’ (ਅਕਸਰ ਇੰਦਰ)—ਬਲ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ/ਮਦਕਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇ।
Mantras
Mantra 1
प्र वो ग्रावाणः सविता देवः सुवतु धर्मणा । धूर्षु युज्यध्वं सुनुत ॥
ਹੇ ਗ੍ਰਾਵਾਣੋ (ਸੋਮ ਪੀਸਣ ਵਾਲੇ ਪੱਥਰੋ), ਅੱਗੇ ਵਧੋ। ਦੇਵ ਸਵਿਤ੍ਰ—ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰੇਰਕ—ਧਰਮ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿੱਤ ਕਰੇ। ਧੂರ್ಷੁ (ਪੀਸਣ-ਆਸਨ) ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜੋੜੋ; ਸੋਮ ਨੂੰ ਪੀਸੋ—ਆਨੰਦ-ਰਸ ਨੂੰ ਨਿਸ੍ਯੰਦਿਤ ਕਰੋ।
Mantra 2
ग्रावाणो अप दुच्छुनामप सेधत दुर्मतिम् । उस्राः कर्तन भेषजम् ॥
ਹੇ ਗ੍ਰਾਵਾਣੋ, ਦੁੱਚੁਨਾ (ਅਸ਼ੁਭ) ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾਓ; ਦੁರ್ಮਤਿ (ਵਾਂਕੀ ਸੋਚ) ਨੂੰ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰੋ। ਹੇ ਉਸ੍ਰਾਃ (ਚਮਕਦਾਰੋ), ਭੇਸ਼ਜ (ਉਪਚਾਰ/ਔਖਧ) ਨੂੰ ਘੜ ਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢੋ—ਪੀਸੇ ਹੋਏ ਰਸ ਵਿਚੋਂ ਦਵਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੋ।
Mantra 3
ग्रावाण उपरेष्वा महीयन्ते सजोषसः । वृष्णे दधतो वृष्ण्यम् ॥
ਉੱਪਰਲੇ ਫਲਕਾਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਗ੍ਰਾਵਾਣੋ ਇਕਸੁਰ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣ (ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ) ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣ੍ਯ (ਵੀਰ੍ਯ-ਬਲ) ਨੂੰ ਟਿਕਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਬਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਲ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
Mantra 4
ग्रावाणः सविता नु वो देवः सुवतु धर्मणा । यजमानाय सुन्वते ॥
ਹੇ ਗ੍ਰਾਵਾਣੋ (ਸੋਮ-ਪੇਸ਼ਣ ਦੇ ਪੱਥਰੋ), ਹੁਣ ਦੇਵ ਸਵਿਤ੍ਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰੇ—ਯਜਮਾਨ ਲਈ, ਸੋਮ ਪੀੜਨ ਵਾਲੇ (ਸੁਨ੍ਵਤੇ) ਲਈ।
Frequently Asked Questions
The hymn addresses the grāvāṇaḥ—Soma pressing-stones—treating them as sacred agents of the rite, and calls on Savitṛ to set their action in motion.
Savitṛ is the divine Impeller: he represents the power that initiates and guides right action. The hymn asks him to impel the stones ‘by dharma’ so the pressing is effective and orderly.
It fits the Soma-pressing sequence, especially when positioning and beginning to use the stones on the pressing-boards, to sanctify the action and direct its fruit to the gods and the yajamāna.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.