Adhyaya 21

Verse 1

नारद उवाच । तमालोक्य पलायंतं विध्वस्तध्वजकार्मुकम् । दैत्यांश्च मुदितानिंद्रः कर्तव्यं नाध्यगच्छत

ନାରଦ କହିଲେ—ଧ୍ୱଜ ଓ ଧନୁଷ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା ସେ ଲୋକଟି ପଲାୟନ କରୁଛି ବୋଲି ଦେଖି, ଏବଂ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଛନ୍ତି ବୋଲି ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ଏବେ କଣ କରିବା ଉଚିତ ତାହା ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ।

Verse 2

अथायान्निकटं विष्णोः सुरेशस्त्वरयान्वितः । उवाच चैनं मधुरमुत्साहपरिबृंहितम्

ତେବେ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର ତ୍ୱରାସହିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଉତ୍ସାହ ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ମଧୁର ବଚନ କହିଲେ।

Verse 3

किमेभिः क्रीडसे देव दानवैर्दुष्टमानसैः । दुर्जनैर्लब्धरंध्रस्य पुरुषस्य कुतः क्रियाः

ହେ ଦେବ! ଦୁଷ୍ଟମନ ଦାନବମାନଙ୍କ ସହ ଆପଣ କାହିଁକି କ୍ରୀଡ଼ା କରୁଛନ୍ତି? ଦୁର୍ଜନ ଯଦି ଛିଦ୍ର ପାଏ, ମନୁଷ୍ୟ କେଉଁ ଶୁଭ କ୍ରିୟା କରିପାରିବ?

Verse 4

शक्तेनोपेक्षितो नीचो मन्यते बलमात्मनः । तस्मान्न नीचं मतिमानुषेक्षेत कथंचन

ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯେତେବେଳେ ଉପେକ୍ଷା କରେ, ନୀଚ ଲୋକ ନିଜକୁ ବଳବାନ୍ ଭାବେ; ତେଣୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ କେବେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ନୀଚକୁ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 5

अथाग्रेसरसंपत्त्या रथिनो जयमाययुः । कस्ते सखाभवत्पूर्वं हिरण्याक्षवधे विभो

ତାପରେ ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଲାଭ ପାଇ ରଥୀ ଯୋଧାମାନେ ଜୟର ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ହେ ବିଭୋ! ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷବଧରେ ପୂର୍ବେ ଆପଣଙ୍କ ସମାନ ସଖା କିଏ ଥିଲା?

Verse 6

हिरण्यकशिपुर्दैत्यो वीर्यशाली मदोद्धतः । प्राप्य त्वां तृमवन्नष्टस्तत्र कोऽग्रेसरस्तव

ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ନାମ ଦୈତ୍ୟ ଶୌର୍ଯ୍ୟଶାଳୀ ଓ ମଦରେ ଉଦ୍ଧତ ଥିଲା; ଆପଣଙ୍କୁ ପାଇ ସେ ତୃଣ ପରି ନଶିଗଲା—ତେବେ ଆପଣଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କିଏ?

Verse 7

पूर्वं प्रतिबला दैत्या मधुकैटभसन्निभाः । निविष्टास्त्वां तु संप्राप्य शलभा इव पावकम्

ପୂର୍ବେ ମଧୁ–କୈଟଭ ସଦୃଶ ମହାବଳୀ ଦୈତ୍ୟମାନେ ତୁମ ଉପରେ ଝାପି ପଡ଼ିଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ତୁମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ସହିତ ଅଗ୍ନିରେ ପତଙ୍ଗ ପରି ନଶିଗଲେ।

Verse 8

युगेयुगे च दैत्यानां त्वत्तो नाशोऽभवद्धरे । तथैवाद्येह भीतानां त्वं हि विष्णो सुराश्रयः

ହେ ଧରାଧର! ଯୁଗେ ଯୁଗେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ନାଶ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ହୋଇଛି। ସେହିପରି ଆଜି ଏଠାରେ ଭୀତ ଦେବମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ତୁମେ ହିଁ, ହେ ବିଷ୍ଣୁ।

Verse 9

एवं संनोदितो विष्णुर्व्यवर्धत महाभुजः । बलेन तेजसा ऋद्ध्या सर्वभूताश्रयोऽरिहा

ଏଭଳି ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ମହାବାହୁ ବିଷ୍ଣୁ ବଳ, ତେଜ ଓ ଦିବ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ—ସେ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ଓ ଶତ୍ରୁହନ୍ତା।

Verse 10

अथोवाच सहस्राक्षं केशवः प्रहसन्निव । एवमेतद्यथा प्राह भवानस्मद्गतं वचः

ତାପରେ କେଶବ ମାନୋ ହସି ସହସ୍ରାକ୍ଷ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହଁ, ଆପଣ ଯେପରି କହିଛନ୍ତି ସେପରି ହିଁ; ଆପଣଙ୍କର ଏହି ବଚନ ମୋ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚିଛି।”

Verse 11

त्रैलोक्यदानवान्सर्वान्दग्धुं शक्तः क्षणादहम् । दुर्जस्तारकः किं तु मुक्त्वा सप्तदिनं शिशुम्

“ମୁଁ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ତ୍ରିଲୋକର ସମସ୍ତ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ; କିନ୍ତୁ ସେ ଦୁର୍ଜୟ ତାରକ—ସାତ ଦିନର ଶିଶୁକୁ ମୁକ୍ତ କରି—(ଏକ ବିଶେଷ ନିୟମରେ ବନ୍ଧା)।

Verse 12

महिषश्चैव शुंभश्च उभौ वध्यौ च योषिता । जंभो दुर्वाससा शप्तः शक्रवध्यो भवानिति । तस्मात्त्वं दिव्यवीर्येण जहि जंभं मदोत्कटम्

ମହିଷ ଓ ଶୁମ୍ଭ—ଉଭୟେ ନାରୀଦ୍ୱାରା ବଧ୍ୟ। କିନ୍ତୁ ଜମ୍ଭକୁ ଦୁର୍ବାସା ଶାପ ଦେଇଛନ୍ତି—‘ତୁମେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ହାତରେ ନିହତ ହେବ।’ ତେଣୁ ତୁମ ଦିବ୍ୟ ବୀର୍ୟରେ ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ଜମ୍ଭକୁ ବଧ କର।

Verse 13

अवध्यः सर्वभूतानां त्वामृते स तु दानवः

ସେ ଦାନବ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ପାଇଁ ଅବଧ୍ୟ—କେବଳ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି।

Verse 14

मया गुप्तो रणे जंभो जगत्कंटकमुद्धर । तद्वैकुंठवचः श्रुत्वा सहस्राक्षोमरारिहा

‘ରଣରେ ଜମ୍ଭ ମୋର ରକ୍ଷାରେ ଅଛି; ଜଗତର ସେ କଣ୍ଟକକୁ ଉପାଡ଼।’ ବୈକୁଣ୍ଠର ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ସହସ୍ରାକ୍ଷ—ଅମରଶତ୍ରୁହନ୍ତା—(କାର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲା)।

Verse 15

समादिशत्सुराध्यक्षान्सैन्यस्य रचनां प्रति । ततश्चाभ्यर्थितो देवैर्विष्णुः सैन्यमकल्पयत्

ସେ ଦେବାଧ୍ୟକ୍ଷମାନଙ୍କୁ ସେନାବ୍ୟୁହ ରଚନା ବିଷୟରେ ଆଦେଶ ଦେଲା। ପରେ ଦେବମାନଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ବିଷ୍ଣୁ ସେନାକୁ ସଜାଇଲେ।

Verse 16

यत्सारं सर्वलोकस्य वीर्यस्य तपसोऽपि च । तदैकादश रुद्रांश्च चकाराग्रेसरान्हरिः

ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକର ସାର, ବୀର୍ୟର ସାର ଏବଂ ତପସ୍ୟାର ସାର ମଧ୍ୟ—ସେହି ତତ୍ତ୍ୱରୁ ହରି ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ରାଂଶଙ୍କୁ ଅଗ୍ରଣୀ ନେତା କଲେ।

Verse 17

व्यालीढांगा महादेवा बलिनो नीलकंधराः । चंद्रखंडत्रिपुंड्राश्च पिंगाक्षाः शूलपाणयः

ସେହି ମହାଦେବମାନେ ବ୍ୟାଲୀଢ ଭଙ୍ଗୀରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ—ଅତିବଳୀ, ନୀଳକଣ୍ଠ; ଶିରେ ଚନ୍ଦ୍ରଖଣ୍ଡ ଓ ଲଲାଟେ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ରଧାରୀ, ପିଙ୍ଗଳନୟନ, କରେ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ।

Verse 18

पिंगोत्तुंगजटाजूटाः सिंहचर्मावसायिनः । भस्मोद्धूलितगात्राश्च भुजमंडलभैरवाः

ତାଙ୍କର ପିଙ୍ଗଳବର୍ଣ୍ଣ, ଉଚ୍ଚ ଜଟାଜୂଟ ଥିଲା; ସିଂହଚର୍ମ ପରିଧାନ କରିଥିଲେ; ଦେହ ଭସ୍ମଧୂଳିରେ ଧୂସର, ଏବଂ ଭୁଜମଣ୍ଡଳର ପ୍ରଭାବରେ ଭୈରବରୂପ ଭୟଙ୍କର ଦିଶୁଥିଲେ।

Verse 19

कपालीशादयो रुद्रा विद्रावितमहाऽसुराः । कपाली पिंगलो भीमो विरुपाक्षो विलोहितः

କପାଳୀଶ ଆଦି ରୁଦ୍ରମାନେ—ଯେମାନେ ମହାସୁରମାନଙ୍କୁ ଭଗାଇଦେଇଥିଲେ—ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ: କପାଳୀ, ପିଙ୍ଗଳ, ଭୀମ, ବିରୂପାକ୍ଷ ଓ ବିଲୋହିତ।

Verse 20

अजकः शासनः शास्ता शंभुश्चंद्रो भवस्तथा । एत एकादशनंतबला रुद्राः प्रभाविनः

ଅଜକ, ଶାସନ, ଶାସ୍ତା, ଶମ୍ଭୁ, ଚନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଭବ—ଏମାନେ (ଆଦି) ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ର; ଅନନ୍ତବଳସମ୍ପନ୍ନ ଓ ପ୍ରଭାବରେ ଦୀପ୍ତିମାନ।

Verse 21

अपालयंत त्रिदशान्विगर्जंत इवांबुदाः । हिमाचलाभे महति कांचनांबुरुहस्रहि

ସେମାନେ ତ୍ରିଦଶମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ବର୍ଷାମେଘ ପରି ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ; ହିମାଚଳସଦୃଶ ମହାନ ପ୍ରଦେଶରେ, ସହସ୍ର ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳର ଶୋଭାରେ ଅଲଙ୍କୃତ ଥିଲେ।

Verse 22

प्रचंचलमहाहेमघंटासंहतिमंडिते । ऐरावते चतुर्दंते मत्तमातंग आस्थितः

ଡୋଳୁଥିବା ମହାସୁବର୍ଣ୍ଣ ଘଣ୍ଟାଗୁଚ୍ଛରେ ଶୋଭିତ, ଚତୁର୍ଦନ୍ତ ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ଗଜରାଜ ଐରାବତ ଉପରେ ସେ ଆରୂଢ ଥିଲେ।

Verse 23

महामदजलस्रावे कामरूपे शतक्रतुः । तस्थौ हिमगिरेः श्रृंगे भानुमानिव दीप्तिमान् । तस्यारक्षत्पदं सव्यं मारुतोऽमितविक्रमः

ମହାମଦଜଳଧାରା ବହାଉଥିବା କାମରୂପ ଗଜ ଉପରେ ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର) ହିମଗିରିର ଶୃଙ୍ଗରେ ସୂର୍ଯ୍ୟସମ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ବାମ ପଦସ୍ଥାନକୁ ଅମିତବିକ୍ରମ ମାରୁତ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।

Verse 24

जुगोपापरमग्निश्च ज्वालापूरितदिङ्मुखः । पृष्ठरक्षोऽभव द्विष्णुः समरेशः शतक्रतोः

ଜ୍ୱାଳାରେ ଦିଗ୍ମୁଖ ପୂରିଦେଇଥିବା ପରମ ଅଗ୍ନି ପଛର ରକ୍ଷକ ହେଲେ; ଯୁଦ୍ଧେଶ୍ୱର ଦ୍ୱିଷ୍ଣୁ ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଙ୍କ ପୃଷ୍ଠପାଳ ହେଲେ।

Verse 25

आदित्या वसवो विश्वे मरुतश्चाश्विनावपि । गंधर्वा राक्षसा यक्षाः सकिंनरमहोरगाः

ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ବିଶ୍ୱେଦେବ, ମରୁତ ଏବଂ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନ; ଗନ୍ଧର୍ବ, ରାକ୍ଷସ, ଯକ୍ଷ, କିନ୍ନର ଓ ମହୋରଗ (ମହାସର୍ପ) ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ହେଲେ।

Verse 26

कोटिशःकोटिशः गृत्वा वृंदं चिह्नोपलक्षितम् । विश्रावयंतः स्वां कीर्तिं बंदिवृन्दैः पुरः सरैः

ସେମାନେ କୋଟି କୋଟି ହୋଇ, ଚିହ୍ନଦ୍ୱାରା ପରିଚିତ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ଗଢ଼ିଲେ; ଆଗରେ ଚାଲୁଥିବା ବନ୍ଦିବୃନ୍ଦ ସେମାନଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତିକୁ ସର୍ବତ୍ର ଘୋଷ କରୁଥିଲେ।

Verse 27

चेलुर्दैत्यवधे दृप्ता नानावर्णायुधध्वजाः

ଦୈତ୍ୟବଧରେ ହର୍ଷିତ ସେମାନେ ନାନାବର୍ଣ୍ଣ ଆୟୁଧ ଓ ଧ୍ୱଜ ଧାରି ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 28

शतक्रतोरमरनिकायपालिता पताकिनी याननिनादनादिता । सितोन्नतध्वजपटकोटिमंडिता बभूव सा दितिसुतोकवर्धिनी

ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ଦେବଗଣଦ୍ୱାରା ପାଳିତ ସେଇ ପତାକାବାହିନୀ ସେନା ରଥନାଦରେ ଗର୍ଜିତ ହେଲା; ଉଚ୍ଚ ଶ୍ୱେତ ଧ୍ୱଜପଟର କୋଟି କୋଟି ଶୋଭାରେ ମଣ୍ଡିତ ହୋଇ, ଦିତିପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଭୟ ଓ କ୍ଲେଶ ବଢ଼ାଇଲା।

Verse 29

आयांतीं तां विलोक्याथ सुरसेनां गजासुरः । गजरूपी महांश्चैव संहारांभोधिविक्रमः

ଆସୁଥିବା ସୁରସେନାକୁ ଦେଖି ଗଜାସୁର—ବିଶାଳ, ଗଜରୂପୀ, ସଂହାର-ସମୁଦ୍ରସମ ପରାକ୍ରମୀ—ସମ୍ମୁଖକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲା।

Verse 30

परश्वधायुधो दैत्यो दशनौष्ठकसंपुटः । ममर्द चरणे देवांश्चिक्षेपान्यान्करेण च

ପରଶୁ ଆୟୁଧଧାରୀ ସେଇ ଦୈତ୍ୟ ଦାନ୍ତ-ଓଠ ଚେପି ଭୟଙ୍କର ହେଲା; କେତେକ ଦେବଙ୍କୁ ପାଦତଳେ ଚକ୍କିଦେଲା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ହାତରେ ଛାଡ଼ି ଫିଙ୍ଗିଦେଲା।

Verse 31

परान्परशुना जघ्ने दैत्येंद्रो रौद्रविक्रमः । तस्यैवं निघ्नतः क्रुद्धा देवगन्धर्वकिंनराः

ରୌଦ୍ର ପରାକ୍ରମୀ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ପରଶୁଦ୍ୱାରା ଅନେକଙ୍କୁ ନିହତ କଲା; ସେ ଏଭଳି ସଂହାର କରୁଥିବାବେଳେ ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।

Verse 32

मुमुचुः संहताः सर्वे चित्रशस्त्रास्त्रसंहतिम् । परश्वधांश्च चक्राणि भिण्डिपालान्समुद्गरान्

ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ବିଚିତ୍ର ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରବର୍ଷା ଛାଡ଼ିଲେ—ପରଶୁ, ଚକ୍ର, ଭିଣ୍ଡିପାଳ ଓ ଭାରୀ ମୁଦ୍ଗର।

Verse 33

कुन्तान्प्रासाञ्छरांस्तीक्ष्णान्मुद्गरांश्चापि दुःसहान् । तान्सर्वान्सोग्रसद्दैत्यो यूथपः कवलानिव

କୁନ୍ତ, ପ୍ରାସ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶର ଓ ଦୁଃସହ ମୁଦ୍ଗର—ସେ ସବୁକୁ ସେଇ ଦୈତ୍ୟ ଯୂଥପତି କବଳ ପରି ଗିଳିଦେଲା।

Verse 34

कोपस्फुरितदंष्ट्राग्रः करस्फोटेन नादयन् । सुरान्नघ्नंश्चराराजौ दुष्प्रेक्ष्यः सोऽथ दानवः

କ୍ରୋଧେ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଗ୍ର କମ୍ପିତ, କରସ୍ଫୋଟର ନାଦରେ ଗର୍ଜିତ, ରଣଭୂମିରେ ଚରି ସେ ଦାନବ ଦେବମାନଙ୍କୁ ନିହତ କଲା—ଦୁର୍ଦ୍ଦର୍ଶ୍ୟ।

Verse 35

यस्मिन्यस्मिन्निपतति सुर वृंदे गजासुरः । तस्मिस्तीस्मिन्महाशब्दो हाहाकारो व्यजायत

ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଗଜାସୁର ଦେବବୃନ୍ଦ ଉପରେ ପତିତ ହେଲା, ସେଉଁଠି ସେଉଁଠି ମହାଶବ୍ଦ ଓ ‘ହାହାକାର’ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।

Verse 36

अथ विद्रवमानं तब्लं प्रेक्ष्व समंततः । रुद्राः परस्परं प्रोचुरहंकारोत्थितार्चिषः

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପଳାଉଥିବା ସେନାକୁ ଦେଖି, ଅହଂକାରଜନିତ ଜ୍ୱାଳାରେ ଦୀପ୍ତ ରୁଦ୍ରମାନେ ପରସ୍ପର କଥା କହିଲେ।

Verse 37

भोभो गृह्णत दैत्येंद्रं भिंदतैनं महाबलाः । कर्षतैनं शितैः शूलैर्भञ्जतैनं हि मर्मसु

ଆହେ! ଆହେ! ଏହି ଦୈତ୍ୟରାଜଙ୍କୁ ଧର! ହେ ମହାବଳୀଗଣ, ଏହାକୁ ଭେଦ କର! ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତ୍ରିଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଟାଣି ଆଣ ଏବଂ ଏହାର ମର୍ମସ୍ଥାନରେ ଆଘାତ କରି ଚୂର୍ଣ୍ଣ କର!

Verse 38

कपाली वाक्यमाकर्ण्य शूलं सितशितंमुखे । संमार्ज्य वामहस्तेन संरंभाद्विवृतेक्षणः

ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, କପାଳୀ କ୍ରୋଧରେ ନେତ୍ର ବିସ୍ଫାରିତ କଲେ ଏବଂ ବାମ ହସ୍ତରେ ନିଜର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତ୍ରିଶୂଳକୁ ପୋଛିଲେ।

Verse 39

प्रोत्फुल्लारुणनीलाब्जसंहतिः सर्वतो दिशः । अथागाद्भुकुटीवक्रो दैत्येंद्राभिमुखो रणे

ସବୁ ଦିଗରେ ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ଲାଲ୍ ଏବଂ ନୀଳ ପଦ୍ମର ସମୂହ ଦେଖାଗଲା; ତା’ପରେ ଭ୍ରୁକୁଟି ବକ୍ର କରି ସେ ରଣାଙ୍ଗନରେ ଦୈତ୍ୟରାଜଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 40

दृढेन मुष्टिबन्धेन शूलं विषृभ्य निर्मलः । जघान कुम्भदेशे तु कपाली गजदानवम्

ନିର୍ମଳ କପାଳୀ ଦୃଢ଼ ମୁଷ୍ଟିରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରି ନିକ୍ଷେପ କଲେ ଏବଂ ସେହି ଗଜ-ଦାନବର ମସ୍ତକର କୁମ୍ଭଦେଶରେ ଆଘାତ କଲେ।

Verse 41

ततो दशापि ते रुद्रा निर्मलायोमयै रणे । जघ्नुः शूलैस्तु दैत्येंद्रं शैलवर्ष्माणमाहवे

ତେବେ ସେହି ଦଶଜଣ ନିର୍ମଳ ରୁଦ୍ର ରଣାଙ୍ଗନରେ ନିଜର ଲୌହମୟ ତ୍ରିଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ପର୍ବତ ସଦୃଶ ବିଶାଳ ଶରୀର ବିଶିଷ୍ଟ ସେହି ଦୈତ୍ୟରାଜଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।

Verse 42

सुस्राव शोणितं पश्चात्सर्वस्रोतस्सु तस्य वै । शूलरक्तेन रुद्रस्य शुशुभे गजदानवः

ତତଃ ପଶ୍ଚାତ୍ ତାହାର ସମସ୍ତ ସ୍ରୋତରୁ ରକ୍ତ ଧାରା ବହିଲା; ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଶୂଳ-ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ ସେ ଗଜ-ଦାନବ ଭୟଙ୍କର ଦୀପ୍ତିରେ ଶୋଭିତ ହେଲା।

Verse 43

प्रोत्फुल्लामलनीलाब्जं शरदीवामलं सरः । भस्मशुभ्रतनुच्छायै रुद्र र्हंसैरिवावृतम्

ସେ ଶରଦ୍‌କାଳର ନିର୍ମଳ ସରୋବର ପରି ଦିଶିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ନିଷ୍କଳଙ୍କ ନୀଳପଦ୍ମ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ; ଭସ୍ମଧବଳ ଦେହଛାୟା ଥିବା ରୁଦ୍ର-ହଂସମାନେ ଯେନେ ତାହାକୁ ଆବୃତ କରିଛନ୍ତି।

Verse 44

क्रुद्धं कपालिनं दैत्यः प्रचलत्कर्णपल्लवः । भवं च दन्तैर्बिभिदे नाभिदेशे जगासुरः

କ୍ରୁଦ୍ଧ ଦୈତ୍ୟ କାନର ପଲ୍ଲବ ହଲାଇ କପାଳୀଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲା; ସେ ଗଜାସୁର ଦନ୍ତଦ୍ୱାରା ଭବଙ୍କୁ ନାଭିପ୍ରଦେଶରେ ବିଦ୍ଧ କଲା।

Verse 45

दृष्ट्वानुरक्तं रुद्राभ्यां नवरुद्रास्ततो द्रुतम् । विव्यधुर्विशिखैः शूलैः शरीरममरद्विषः

ଦୁଇ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସହ ତାହାକୁ ଯୁଦ୍ଧରତ ଦେଖି, ନବରୁଦ୍ରମାନେ ଶୀଘ୍ର ବାଣସଦୃଶ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶୂଳଦ୍ୱାରା ଦେବଦ୍ୱେଷୀର ଶରୀରକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 46

ततः कपालिनं त्यक्त्वा भवं चासुरपुंगवः । वेगेन कुपितो दैत्यो नव रुद्रानुपाद्रवत् । ममर्द चरणाघातैर्दन्तैश्चापि करेण च

ତାପରେ ଅସୁରପୁଙ୍ଗବ କପାଳୀ ଓ ଭବଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, କ୍ରୋଧ ଓ ବେଗରେ ନବରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଲା; ପାଦାଘାତ, ଦନ୍ତ ଏବଂ ହାତରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କଲା।

Verse 47

ततोऽसौ शूलयुद्धेन श्रममासादितो यदा । तदा कपाली जग्राह करमस्यामरद्विषः

ତେବେ ଶୂଳଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଯେତେବେଳେ ଶ୍ରମାକ୍ରାନ୍ତ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ଦେବଦ୍ୱେଷୀ ସେଇ ଅସୁରର ହାତକୁ କପାଳୀ ଧରିଲେ।

Verse 48

भ्रामयामास चातीव वेगेन च गजासुरम् । दृष्ट्वाश्रमातुरं दैत्यं किंचिच्च्यावितजीवितम्

ଏବଂ ସେ ଅତ୍ୟଧିକ ବେଗରେ ଗଜାସୁରକୁ ଘୁରାଇଲେ; ଶ୍ରମରେ ଆତୁର, ଯାହାର ପ୍ରାଣଶକ୍ତି କିଛି କିଛି ଡଗମଗାଉଥିଲା—ସେଇ ଦୈତ୍ୟକୁ ଦେଖି।

Verse 49

निरुत्साहं रणे तस्मिन्गतयुद्धोत्सवोऽभवत् । ततो भ्रमत एवास्य चर्म उत्कृत्त्य भैरवम्

ସେଇ ରଣରେ ସେ ନିରୁତ୍ସାହ ହେଲା, ଯୁଦ୍ଧର ଉତ୍ସବରସ ନିବିଗଲା; ତାପରେ ସେ ଘୁରୁଥିବାବେଳେ ଭୈରବ ତାହାର ଚର୍ମ କାଟି ନେଲେ।

Verse 50

स्रवत्सर्वांगर क्तौघं चकारांबरमात्मनः । तुष्टुवुस्तं तदा देवा बहुधा बहुभिः स्तवैः

ତାହାର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରୁ ରକ୍ତଧାରା ବହିଲା; ସେଇ ରକ୍ତପ୍ରବାହକୁ ସେ ନିଜ ପାଇଁ ଅମ୍ବର (ବସ୍ତ୍ର) ପରି କଲେ। ତେବେ ଦେବମାନେ ବହୁ ପ୍ରକାରେ, ବହୁ ସ୍ତବରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 51

ऊचुश्चैनं चयो हन्यात्स म्रियेत ततस्त्वसौ । दृष्ट्वा कपालिनो रूपं गजचर्मांबरावृतम्

ସେମାନେ କହିଲେ—“ଯେ କେହି ଏହାକୁ ପ୍ରହାର କରିବ, ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ମରିଯିବ।” କାରଣ କପାଳଧାରୀଙ୍କ ଏହି ରୂପ—ଗଜଚର୍ମ-ଅମ୍ବରରେ ଆବୃତ—ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଭୟାକୁଳ ହେଲେ।

Verse 52

वित्रेसुर्दुद्रुवुर्जघ्नुर्निपेतुश्च सहस्रशः । एवं विलुलिते तस्मिन्दानवेन्द्रे महाबले

ସେମାନେ ଭୟାକୁଳ ହେଲେ—କେହି ପଳାଇଲେ, କେହି ପ୍ରହାର କଲେ, ଏବଂ ସହସ୍ରେ ସହସ୍ରେ ପତିତ ହେଲେ। ଏଭଳି ମହାବଳୀ ଦାନବେନ୍ଦ୍ର ଅସ୍ଥିର ହେଉଥିବାବେଳେ—

Verse 53

गजं मत्तमथारुह्य शतदुन्दुभिनादितम् । निमिरभ्यपतत्तूर्णं सुरसैन्यानि लोडयन्

ମତ୍ତ ଗଜ ଉପରେ ଆରୋହଣ କରି, ଶତ ଦୁନ୍ଦୁଭିର ଗର୍ଜନ ମଧ୍ୟରେ, ନିମି ତୁରନ୍ତ ଧାଇ ପଡ଼ି ଦେବସେନାକୁ ପଦଦଳିତ କରି ଛିଟାଇଦେଲା।

Verse 54

यांयां निमिगजो याति दिशं तांतां सवाहनाः । दुद्रुवुश्चुक्रुशुर्देवा भयेनाकंपिता मुहुः

ନିମିର ଗଜ ଯେଉଁ ଯେଉଁ ଦିଗକୁ ଯାଏ, ସେହି ସେହି ଦିଗକୁ ଦେବମାନେ ନିଜ ନିଜ ବାହନ ସହିତ ଦୌଡ଼ି ପଳାନ୍ତି ଓ ଚିତ୍କାର କରନ୍ତି; ଭୟରେ ପୁନଃପୁନଃ କମ୍ପିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 55

गन्धेन सुरमातंगा दुद्रुवुस्तस्य हस्तिनः । पलायितेषु सैन्येषु सुराणां पाकशासनः

ସେହି ହସ୍ତୀର ଗନ୍ଧ ମାତ୍ରରେ ଦେବମାନଙ୍କ ମାତଙ୍ଗମାନେ ପଳାଇଗଲେ। ଦେବସେନା ପଳାୟନ କରି ଛିଟିଯାଉଥିବାବେଳେ, ପାକଶାସନ ଇନ୍ଦ୍ର ସଙ୍କଟ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ।

Verse 56

तस्थौ दिक्पालकैः सार्धमष्टभिः केशवेन च । संप्राप्तस्तस्य मातंगो यावच्छक्रगजं प्रति

ସେ କେଶବ ଓ ଅଷ୍ଟ ଦିକ୍ପାଳମାନଙ୍କ ସହିତ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ। ତାପରେ ସେହି ମାତଙ୍ଗ ଅଗ୍ରସର ହୋଇ ଶକ୍ରଙ୍କ ଗଜ ଐରାବତର ସମ୍ମୁଖ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 57

तावच्छक्रगजो भीतो मुक्त्वा नादं सुभैरवम् । ध्रियमाणोऽपि यत्नेन चकोर इव तिष्ठति

ତେବେ ଶକ୍ରଙ୍କ ଗଜ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲା; ଅନେକ ଯତ୍ନରେ ଧରି ରଖିଲେ ମଧ୍ୟ ଚକୋର ପକ୍ଷୀ ପରି ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇ ଦାଁଡ଼ି ରହିଲା।

Verse 58

पलायति गजे तस्मिन्नारूढः पाकशासनः । विपरीतमुखं युद्धं दानवेन्द्रेण सोऽकरोत्

ସେଇ ଗଜ ପଳାଇବାକୁ ଲାଗିଲାବେଳେ, ତାହାର ଉପରେ ଆରୋହଣ କରିଥିବା ପାକଶାସନ (ଇନ୍ଦ୍ର) ପଛକୁ ମୁହଁ କରି ଦାନବେନ୍ଦ୍ର ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 59

शतक्र तुस्तु शूलेन निमिं वक्षस्यताडयत् । गदया दंतिनं तस्य गल्लदेशेहनद्भृशम्

ତାପରେ ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଶୂଳଦ୍ୱାରା ନିମିଙ୍କ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ପ୍ରହାର କଲେ; ଏବଂ ଗଦାଦ୍ୱାରା ସେଇ ଦନ୍ତୀର ଗାଲ୍ଲପ୍ରଦେଶରେ ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ କଲେ।

Verse 60

तं प्रहारचिंत्यैव निमिर्निर्भयपौरुषः । ऐरावतं कटीदेशे मुद्गरेणाभ्यताडयत्

କେବଳ ପ୍ରହାରକୁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ନିର୍ଭୟ ପରାକ୍ରମୀ ନିମି ମୁଦ୍ଗରଦ୍ୱାରା ଐରାବତର କଟିଦେଶରେ ଜୋରେ ପ୍ରହାର କଲା।

Verse 61

स हतो मुद्गरेणाथ शक्रकुञ्जर आहवे । जगाम पश्चात्पद्भ्यां च पृथिवीं भूधराकृतिः

ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଦ୍ଗର ପ୍ରହାରରେ ଆହତ ହୋଇ ଶକ୍ରଙ୍କ କୁଞ୍ଜର ଟଳମଳ କଲା; ପର୍ବତାକାର ସେ ଗଜ ପଛକୁ ପଛକୁ ପଦକ୍ଷେପ ଦେଇ ଶେଷେ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଗଲା।

Verse 62

लाघवात्क्षिप्रमुत्थाय ततोऽमरमहागजः । रणादपससर्पाथ भीषितो निमिहस्तिना

ତେବେ ସେ ଅମର ମହାଗଜ ଚାପଳ୍ୟରେ ଶୀଘ୍ର ଉଠି ରଣଭୂମିରୁ ପଛକୁ ସରିଗଲା; ନିମିଙ୍କ ଗଜସଦୃଶ ପ୍ରବଳତାରେ ସେ ଭୀତ ହୋଇଥିଲା।

Verse 63

ततो वायुर्ववौ रूक्षो बहुशर्करपांशुलः । सम्मुखो निमिमातंगोऽकंपनोऽचलकंपनः । स्रुतरक्तो बभौ शैलो घनधातुह्रदो यता

ତାପରେ କଙ୍କର ଓ ଧୂଳିରେ ଭରିଥିବା ରୁକ୍ଷ ପବନ ବହିଲା। ସମ୍ମୁଖେ ନିମି—ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଜ—ଅକମ୍ପ ଦଢ଼ ଥିଲେ, ତଥାପି ପର୍ବତକୁ ମଧ୍ୟ କମ୍ପାଇଦେଉଥିଲେ; ରକ୍ତଧାରାରେ ସେ ଘନ ଧାତୁରେଖା ଓ ରକ୍ତିମ ହ୍ରଦ ଲାଗିଥିବା ଶୈଳ ପରି ଦିଶୁଥିଲେ।

Verse 64

धनेशोऽपि गदां गुर्वी तस्य दानवहस्तिनः । मुमोच वेगान्न्यपतत्सा गदा तस्य मूर्धनि

ଧନେଶ (କୁବେର) ମଧ୍ୟ ସେହି ଦାନବ-ଗଜ ଉପରେ ଭାରୀ ଗଦାକୁ ବେଗରେ ଛାଡ଼ିଲେ; ସେ ଗଦା ତାହାର ମସ୍ତକରେ ପଡ଼ିଲା।

Verse 65

गजो गदानिपातेन स तेन परिमूर्छितः । दंतैर्भित्वा धरां वेगात्पपाताचलसन्निभः

ଗଦାର ପ୍ରହାରରେ ସେ ଗଜ ମୂର୍ଛିତ ହେଲା; ଦନ୍ତଦ୍ୱାରା ଧରାକୁ ଚିରି ବେଗରେ ପର୍ବତ ପରି ଢଳିପଡ଼ିଲା।

Verse 66

पतिते च गजे तस्मिन्सिंहनादो महानभूत् । सर्वतः सुरसैन्यानां गजबृंहितबृंहितः

ସେ ଗଜ ପଡ଼ିଯିବା ସହିତ ଦେବସେନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବତ୍ର ମହା ସିଂହନାଦ ଉଠିଲା; ଗଜମାନଙ୍କ ଚିଘାଡ଼ ସହ ମିଶି ଗୁଞ୍ଜିଲା।

Verse 67

हेषारवेण चाश्वानां राणास्फोटैश्च धन्विनाम् । गजं तं निहतं दृष्ट्वा निमिं चापि पराङ्मुखम्

ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ହେଷାରବ ଓ ଧନୁର୍ଧରମାନଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟ-ପ୍ରତ୍ୟଞ୍ଚାର ଝଙ୍କାର ମଧ୍ୟରେ, ସେହି ଗଜ ନିହତ ଓ ନିମି ପରାଙ୍ମୁଖ ହୋଇଥିବା ଦେଖି।

Verse 68

सुराणां सिंहनादं च सन्नादितदिगंतरम् । जंभो जज्वाल कोपेन संदीप्त इव पावकः

ଦିଗନ୍ତକୁ ସନ୍ନାଦିତ କରୁଥିବା ଦେବମାନଙ୍କ ସିଂହନାଦ ଶୁଣି, ଜମ୍ଭ କ୍ରୋଧରେ ଜ୍ୱଳିଉଠିଲା—ସନ୍ଦୀପ୍ତ ପାବକ ପରି।

Verse 69

ततः स कोपरक्ताक्षो ध्नुष्यारोप्य सायकम् । तिष्ठेति चाब्रवीत्तारं सारथिं चाप्यनंदयत्

ତାପରେ କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତାକ୍ଷ ହୋଇ ସେ, ଧନୁଷ୍ୟରେ ବାଣ ଆରୋପି “ଥାମ!” ବୋଲି କହିଲା; ସାରଥି ତାରାକୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ସାହିତ କଲା।

Verse 70

तमायांतमभिप्रेक्ष्य धनुष्याहितसा यकम् । शतक्रतुरदीनात्मा दृढमादत्त कार्मुकम्

ଧନୁଷ୍ୟରେ ବାଣ ଆରୋପିତ ଅବସ୍ଥାରେ ସେ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଅଦୀନାତ୍ମା ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଦୃଢ଼ଭାବେ ନିଜ କାର୍ମୁକ ଧରିଲେ।

Verse 71

बाणं च तैलधौताग्रमर्धचंद्रमजिह्मगम्

ଏବଂ ସେ ଏକ ବାଣ ନେଲେ—ତେଲରେ ଧୋଇ ମସୃଣ ଅଗ୍ରଯୁକ୍ତ, ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରାକାର, ଏବଂ ଅଜିହ୍ମଗତିରେ ସିଧା ଯାଉଥିବା।

Verse 72

तेनास्यट सशरं चापं चिच्छेद बलवृत्रहा । अपास्य तद्धनुश्छिन्नं जंभो दानवनंदनः

ସେହି ଶରଦ୍ୱାରା ବଳବାନ୍ ବୃତ୍ରହନ୍ତା ଶରସହିତ ଧନୁକୁ ଛେଦିଦେଲେ। ଭଙ୍ଗା ଧନୁକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ଦାନବମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଜମ୍ଭ ପୁନର୍ବାର ଯୁଦ୍ଧେ ଉଦ୍ୟତ ହେଲା।

Verse 73

अन्यत्कार्मुकादाय वेगवद्भारसाधनम् । शरांश्चाशीविषाकारांस्तैलधौताजिह्मगान्

ତାପରେ ସେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଧନୁ ଧରିଲା—ଯାହା ବେଗବାନ୍ ଓ ଭାରୀ ଟାଣ ସହିପାରୁଥିଲା। ସେ ବିଷଧର ସର୍ପାକାର, ତେଲରେ ମଜ୍ଜିତ ଓ ସିଧା ଉଡୁଥିବା ଶରମାନେ ମଧ୍ୟ ନେଲା।

Verse 74

शक्रं विव्याध दशभिर्जत्रुदेशे च पत्रिबिः । हृदये च त्रिभिश्चैव द्वाभ्यां च स्कन्धयोर्द्वयोः

ସେ ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଜତ୍ରୁ-ପ୍ରଦେଶରେ ଦଶଟି ପତ୍ରିଶରରେ ବିଦ୍ଧ କଲା, ହୃଦୟରେ ତିନିଟିରେ, ଏବଂ ଦୁଇ କନ୍ଧରେ ଦୁଇଟି କରି ଶର ଘୋପିଲା।

Verse 75

शक्रोपि दानवेन्द्राय बाणजालम भीरयन् । अप्राप्तान्दानवेन्द्रस्तु शराश्छक्रभुजेरितान्

ଶକ୍ର ମଧ୍ୟ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଦାନବେନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ବାଣଜାଳ ଛାଡ଼ିଲେ। କିନ୍ତୁ ଦାନବରାଜ ଶକ୍ରଙ୍କ ଭୁଜାରୁ ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତ ସେହି ଶରମାନେ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ ଛେଦି ପକାଇଲା।

Verse 76

चिच्छेद शतधाऽकाशे शरैरग्निशिखोपमैः । ततश्च शरजालेन देवेन्द्रो दानवेश्वरम्

ଅଗ୍ନିଶିଖା ସଦୃଶ ଶରମାନେ ଦ୍ୱାରା ସେ ଆକାଶରେଇ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶତଧା ଛେଦିଦେଲା। ତାପରେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଘନ ଶରଜାଳରେ ଦାନବେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।

Verse 77

आच्छादयत यत्नेन वर्षास्विव घनैर्नभः । दैत्योऽपि बाणजालेन विव्याध सायकैः शितैः

ସେ ଯତ୍ନକରି ଆକାଶକୁ ବର୍ଷାକାଳର ଘନମେଘ ପରି ଢାକିଦେଲା। ଦୈତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ବାଣଜାଳରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶର ଛାଡ଼ି ପ୍ରତିଘାତ କରି ବିଦ୍ଧ କଲା।

Verse 78

यथा वायुर्घनाटोपं यदवार्यं दिशां मुखे । शक्रोऽथ क्रोधसंरंभान्न विशेषयते यदा

ଯେପରି ଦିଗମୁଖରେ ଅପ୍ରତିହତ ବାୟୁ ମେଘସମୂହକୁ ହାଙ୍କିନେଇଯାଏ, ସେପରି ଶକ୍ର ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧର ଉଦ୍ଦାମ ଆବେଗରେ ଆବିଷ୍ଟ ହେଲେ ବିଚାର ଓ ସଂୟମ ରଖେନାହିଁ।

Verse 79

दानवेन्द्रं तदा चक्रे गंधर्वास्त्रं महाद्भुतम् । ततोऽस्य तेजसा व्याप्तमभूद्गनगोचरम्

ତେବେ ସେ ଦାନବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଅତ୍ୟଦ୍ଭୁତ ଗନ୍ଧର୍ବାସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କଲା। ତାହାର ତେଜରେ ଗଣଗୋଚର ଆକାଶ/ରଣଭୂମି ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 80

गन्धर्वनगरैश्चापि नानाप्राकारतोरणैः । मुंचद्भिरद्भुताकारैरस्त्रवृष्टिं समंततः

ସେହି ଗନ୍ଧର୍ବନଗରମାନେ ନାନା ପ୍ରକାର ପ୍ରାକାର ଓ ତୋରଣରେ ସୁଶୋଭିତ ଥିଲେ। ଅଦ୍ଭୁତ ଆକାରର ଅସ୍ତ୍ର ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇ, ସର୍ବତ୍ର ଅସ୍ତ୍ରବୃଷ୍ଟି ହେଲା।

Verse 81

तयास्त्रवृष्ट्या दैत्यानां हन्यमाना महाचमूः । जंभं शरणमागच्छत्त्राहित्राहीति भारत

ସେହି ଅସ୍ତ୍ରବୃଷ୍ଟିରେ ହତାହତ ହେଉଥିବା ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମହାସେନା ‘ତ୍ରାହି, ତ୍ରାହି’ ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି, ହେ ଭାରତ, ଜମ୍ଭଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଲା।

Verse 82

ततो जंभो महावीर्यो विनद्य प्रहसन्मुहुः । स्मरन्साधुसमाचारं दैत्यानामभयं ददौ

ତେବେ ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ ଜମ୍ଭ ଗର୍ଜନ କରି ପୁନଃପୁନଃ ହସିଲା; ସାଧୁଜନଙ୍କ ସଦାଚାର ସ୍ମରି ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅଭୟ ଦାନ କଲା।

Verse 83

ततोऽस्त्रं मौशलंनाम मुमोच सुमहाभयम् । अथोग्रमुसलैः सर्वमभवत्पूरितं जगत्

ତାପରେ ସେ ‘ମୌଶଲ’ ନାମକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ମୋଚନ କଲା; ତଦନନ୍ତରେ ଉଗ୍ର ଲୋହା ମୁସଳରେ ସମଗ୍ର ଜଗତ ଭରିଗଲା ପରି ଲାଗିଲା।

Verse 84

तैश्च भग्नानि सर्वाणि गंधर्वनगराणि च । अथोग्रैक प्रहारेण रथमश्वं गजं सुरम्

ସେହି ମୁସଳମାନଙ୍କ ଆଘାତରେ ଗନ୍ଧର୍ବନଗରମାନେ ମଧ୍ୟ ସବୁ ଭଙ୍ଗିଗଲା; ପରେ ଏକମାତ୍ର ଉଗ୍ର ପ୍ରହାରରେ ରଥ, ଅଶ୍ୱ, ଗଜ ଓ ଯୋଧାମାନେ ପତିତ ହେଲେ।

Verse 85

चूर्णयामास तत्क्षिप्रं शतशोऽथ सहस्रशः । ततः सुराधिपः सक्रस्त्वाष्ट्रमस्त्रमुदैरयत्

ସେ ତୁରନ୍ତ ଶୀଘ୍ର ଶତଶଃ ଓ ସହସ୍ରଶଃ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲା; ତାପରେ ଦେବାଧିପ ଶକ୍ର ତ୍ୱାଷ୍ଟ୍ର ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ।

Verse 86

संध्यमाने ततश्चास्त्रे निश्चेरुः पावकार्चिषः । ततो यंत्रमया विद्याः प्रादुरासन्सहस्रशः

ସେହି ଅସ୍ତ୍ର ସନ୍ଧାନ ହେଉଥିବାବେଳେ ଅଗ୍ନିର ଚିଙ୍ଗାରି ବାହାରିଲା; ତାପରେ ଯନ୍ତ୍ରମୟ ବିଦ୍ୟାମାନେ ସହସ୍ରଶଃ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲେ।

Verse 87

तैर्यंत्रैरभवद्युद्धमंतरिक्षं वितारकम् । तैर्यंत्रैर्मौशलं भग्नं हन्यंते चासुरास्तदा

ସେହି ଯନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ ଆକାଶମଣ୍ଡଳରେ ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରସାରିତ ହେଲା। ସେହି ଉପାୟରେ ମୌଶଳ ଅସ୍ତ୍ର ଭଙ୍ଗିଗଲା ଏବଂ ସେତେବେଳେ ଅସୁରମାନେ ନିହତ ହେଲେ।

Verse 88

शैलास्त्रं मुमुचे जंभो यंत्रसंघातचूर्णनम् । व्यामप्रमाणैरुपलैस्ततो वर्षः प्रवर्तत

ଜମ୍ଭ ଯନ୍ତ୍ରସଂଘାତକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରୁଥିବା ଶୈଲାସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲା। ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ବ୍ୟାମ-ପ୍ରମାଣର ପଥରମାନଙ୍କର ବର୍ଷା ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହେଲା।

Verse 89

त्वाष्ट्रोण निर्मितान्याशु यानि यंत्राणि भारत । तेनोपल निपातेन गतानि तिलशस्ततः

ହେ ଭାରତ! ତ୍ୱଷ୍ଟୃ ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର ନିର୍ମିତ ଯେ ଯନ୍ତ୍ରମାନେ ଥିଲେ, ସେହି ପଥରପାତରେ ସେମାନେ ତିଳ ପରି ଖଣ୍ଡଖଣ୍ଡ ହୋଇ ଛିଟିଗଲେ।

Verse 90

ततः शिरस्सु देवानां शिलाः पेतुर्महाजवाः । दारयंत्यश्च वसुधां चतुरंगबलं च तत्

ତାପରେ ମହାବେଗରେ ଶିଳାମାନେ ଦେବମାନଙ୍କ ଶିରୋପରି ପଡ଼ିଲେ। ସେମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ମଧ୍ୟ ଦାରଣ କରି, ସେହି ଚତୁରଙ୍ଗ ସେନାକୁ ମଧ୍ୟ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ କଲେ।

Verse 91

ततो वज्रास्त्रमकरोत्सस्राक्षः पुरंदरः । शिलामहार्षंव्यशीर्यत समंततः

ତେବେ ସହସ୍ରାକ୍ଷ ପୁରନ୍ଦର ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ରାସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କଲେ। ଏବଂ ସେହି ମହାଶିଳାବର୍ଷା ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣବିଚୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା।

Verse 92

ततः प्रशांतैः शैलास्त्रैर्जंभो भूधरसन्निभः । ऐषीकमस्त्रमकरोच्चूर्णितान्यपराक्रमः

ତେବେ ପର୍ବତସଦୃଶ ଜଂଭ ନିଜ ଶୈଳାସ୍ତ୍ର ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିବା ଦେଖି, ଘୋର ପରାକ୍ରମରେ ଐଷୀକ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କରି ପ୍ରତିପକ୍ଷକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କଲା।

Verse 93

ऐषीकेणागमन्नाशं वज्रास्त्रं गिरिदारणम् । विजृंभत्यथ चैषीके परमास्त्रेऽतिदारुणे

ଐଷୀକ ଦ୍ୱାରା ପର୍ବତବିଦାରକ ବଜ୍ରାସ୍ତ୍ର ନାଶ ପାଇଲା; ତାପରେ ସେହି ପରମ ଓ ଅତିଦାରୁଣ ଐଷୀକ ଅସ୍ତ୍ର ଅଧିକ ବଳରେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା।

Verse 94

जज्वलुर्देवसैन्यानि सस्यंदनगजानि च । दह्यमानेष्व नीकेषु तेजसास्त्रस्य सर्वतः

ତେଜସାସ୍ତ୍ରର ଦୀପ୍ତିରେ ସର୍ବତ୍ର ସେନାଦଳ ଦହିବାକୁ ଲାଗିଲା; ତେବେ ଦେବସେନା ରଥ ଓ ଗଜ ସହିତ ଜ୍ୱଳି ଉଠିଲା।

Verse 95

आग्नेयमस्त्रमकरोद्बलहा पाकशासनः । तेनास्त्रेण च तन्नाशमैषीकमगमत्तदा

ତେବେ ବଲହା, ପାକଶାସନ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଗ୍ନେୟ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କଲେ; ସେହି ଅସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଐଷୀକ ଅସ୍ତ୍ରର ନାଶ ହେଲା।

Verse 96

तस्मिन्प्रतिहते चास्त्रे पावकास्त्रं व्यजृंभत । जज्वाल सेना जंभस्य रथः सारथिरेव च

ସେହି ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରତିହତ ହେବା ସହିତ ପାବକାସ୍ତ୍ର ଉଦ୍ଦୀପ୍ତ ହେଲା; ଜଂଭର ସେନା, ତାହାର ରଥ ଓ ସାରଥି ମଧ୍ୟ ଜ୍ୱଳି ଉଠିଲେ।

Verse 97

तः प्रतिहतास्त्रोऽसौ दैत्येंद्रः प्रतिभानवान् । वारुणास्त्रं मुमोचाथशमनं पावकार्चिषाम्

ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରତିହତ ହେବା ପରେ ସେ ପ୍ରତିଭାଶାଳୀ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ଅଗ୍ନ୍ୟସ୍ତ୍ରର ଶିଖା ଶମନ କରୁଥିବା ବାରୁଣାସ୍ତ୍ର ମୋଚନ କଲା।

Verse 98

ततो जलधरैर्व्योम स्फुरद्विद्युल्लताकुलैः । गंभीराक्षसमाधारैश्चाभ्यपूर्यत मोदिनी

ତାପରେ ଆକାଶ ଝଲମଲ କରୁଥିବା ବିଦ୍ୟୁତ୍-ଲତାରେ ଆକୁଳ ଜଳଧର ମେଘମାନେ ଭରିଦେଲେ; ଗମ୍ଭୀର ଗର୍ଜନମୟ ଭାରୀ ବର୍ଷାଧାରାରେ ମୋଦିନୀ (ପୃଥିବୀ) ପ୍ଲାବିତ ହେଲା।

Verse 99

करींद्रकरतुल्याभिर्धाराभिः पूरितं जगत् । शांतमाग्नेयमस्त्रं च विलोक्येंद्रश्चकार ह

ଗଜେନ୍ଦ୍ରର ଶୁଣ୍ଡ ସମ ଧାରାମାନେ ଜଗତକୁ ପୂରିଦେଲେ। ଅଗ୍ନ୍ୟସ୍ତ୍ର ଶାନ୍ତ ହୋଇଛି ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ର ତଦନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।

Verse 100

वायव्यमस्त्रमतुलं तेन मेघा ययुः क्षयम् । वायव्यास्त्रबलेनाथ निर्धूते मेघमंडले

ତାପରେ ସେ ଅତୁଳ ବାୟବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ମୋଚନ କଲା; ତାହାର ବଳରେ ମେଘମାନେ କ୍ଷୟ ପାଇଲେ। ବାୟବ୍ୟାସ୍ତ୍ରଶକ୍ତିରେ ମେଘମଣ୍ଡଳ ନିର୍ଧୂତ ହେଲେ ଆକାଶ ନିର୍ମଳ ହେଲା।

Verse 101

बभूवानाविलं व्योम नीलोत्पलदलप्रभम् । वायुना चातिरूपेण कंपिताश्चैव दानवाः

ଆକାଶ ନିର୍ମଳ ହୋଇ ନୀଳ ଉତ୍ପଳଦଳ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା। ଏବଂ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରବଳ ବାୟୁରେ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ କମ୍ପିତ ହେଲେ।

Verse 102

न शेकुस्तत्र ते स्थातुं रणेऽपि बलिनोऽपि ये । जभस्ततोऽभवच्छौलो दशयोजनविस्तृतः

ସେମାନେ ସେଠାରେ ଠିଆ ରହିପାରିଲେ ନାହିଁ—ବଳବାନ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ରଣରେ ମଧ୍ୟ। ତେବେ ଦଶ ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ ଶ୍ୱେତ, ଜ୍ୱଲନ୍ତ ମହାପୁଞ୍ଜ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।

Verse 103

मारुतप्रतिघातार्थं दानवानां बलाधिपः । नानाश्चर्यसमायुक्तो नानाद्रुमलतावृतः

ବାୟୁର ପ୍ରହାରକୁ ପ୍ରତିହତ କରିବା ପାଇଁ ଦାନବମାନଙ୍କ ସେନାଧିପତି ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ବସ୍ତୁ ପ୍ରକଟ କଲା—ନାନା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ, ବିଭିନ୍ନ ଦ୍ରୁମ ଓ ଲତାରେ ଆବୃତ।

Verse 104

ततः प्रशमिते वायौ दैत्येंद्र पर्वताकृतौ । महाशनिं वज्रमयीं मुमोचाशु शतक्रतुः

ତାପରେ ବାୟୁ ଶମିତ ହେଲାପରେ ଏବଂ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତାକୃତି ଧାରଣ କଲାପରେ, ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଶୀଘ୍ରେ ବଜ୍ରମୟ ମହାଶନି ମୋଚନ କଲେ।

Verse 105

तयाशन्या पतितया दैत्यस्याच लरूपिणः । कंदराणि व्यशीर्यंतं समंतान्निर्झराणि च

ସେଇ ଅଶନି ପତିତ ହୋଇ ପର୍ବତରୂପୀ ଦୈତ୍ୟକୁ ଆଘାତ କରିବା ସହିତ, ତାହାର କନ୍ଦରାଗୁଡ଼ିକ ଭଙ୍ଗିଗଲା, ଏବଂ ଚାରିଦିଗରେ ଝରଣା-ନିର୍ଝର ଫୁଟିପଡ଼ିଲା।

Verse 106

ततः सा दानवेंद्रस्य शैलमाया न्यवर्तत । निवृत्तशैलमायोऽथ दानवेंद्रो मदोत्कटः

ତେବେ ଦାନବେନ୍ଦ୍ରର ସେଇ ଶୈଳମାୟା ପ୍ରତ୍ୟାହୃତ ହେଲା। ଶୈଳମାୟା ନିବୃତ୍ତ ହେବା ସହିତ ଦାନବେନ୍ଦ୍ର ମଦରେ ଉତ୍କଟ ହୋଇ (ଅଧିକ ଉଗ୍ର) ହେଲା।

Verse 107

बभूव कुंजरो भीमो महाशैलमयाकृतिः । ममर्द च सुरानीकं दंतैश्चाभ्यहनत्सुरान्

ସେ ଭୟଙ୍କର କୁଞ୍ଜର ହେଲା, ଯେନେ ତାହାର ଦେହ ମହାପର୍ବତମୟ। ସେ ଦେବସେନାକୁ ଦଳିଦେଲା ଏବଂ ଦନ୍ତଦ୍ୱାରା ଦେବମାନଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲା।

Verse 108

बभंज पृष्ठतः कांश्चित्करेणाकृष्य दानवः । ततः क्षपयतस्तस्य सुरसैन्यानि वृत्रहा

କିଛିକୁ ଶୁଣ୍ଡଦ୍ୱାରା ଟାଣି ଦାନବ ପଛଦିଗରୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କଲା। ତାପରେ ବୃତ୍ରହା ଇନ୍ଦ୍ର ସେହି ଦାନବର ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଶତ୍ରୁସେନାକୁ କ୍ଷୟ କରିଦେଲେ।

Verse 109

अस्त्रं त्रैलोक्यदुर्धर्षं नारसिंहं मुमोच ह । ततः सिंहसस्राणि निश्चेरुर्मंत्रतेजसा

ସେ ତ୍ରିଲୋକରେ ଦୁର୍ଧର୍ଷ ନାରସିଂହ ଅସ୍ତ୍ର ମୋଚନ କଲା। ତାପରେ ମନ୍ତ୍ରତେଜର ଦୀପ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ସହସ୍ର ସିଂହ ବାହାରିଆସିଲେ।

Verse 110

हृष्टदंष्ट्राट्टहासानि क्रकचाभनखानि च । तैर्विपाटितगात्रोऽसौ गजमायां व्यपोहयत्

ଉଦ୍‌ଘାଟିତ ଦନ୍ତ ସହ ଅଟ୍ଟହାସ କରୁଥିବା, କରତିପରି ନଖ ଥିବା ସେମାନେ ତାହାର ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗକୁ ଚିରିଦେଲେ। ଏହିପରି ତାହାର ଗଜମାୟା—ହାତୀର ମାୟାରୂପ—ଦୂର ହେଲା।

Verse 111

ततश्चाशीविषो घोरोऽभवत्फणसमाकुलः । विषनिःश्वासनिर्दग्धसुरसैन्यमहारथः

ତାପରେ ସେ ଭୟଙ୍କର ଆଶୀବିଷ ସର୍ପ ହେଲା, ଅନେକ ଫଣାରେ ଆକୁଳ। ତାହାର ବିଷାକ୍ତ ନିଶ୍ୱାସରେ ଦେବସେନାର ମହାରଥୀମାନେ ଦଗ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 112

ततोऽस्त्रं गारुडं चक्रे शक्रः संप्रहरन्रॅणे । ततस्तस्माद्गरुत्मंतः सहस्राणि विनिर्ययुः

ତେବେ ରଣମଧ୍ୟରେ ପ୍ରହାର କରୁଥିବା ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଗାରୁଡ-ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କଲେ; ଏବଂ ସେହି ଅସ୍ତ୍ରରୁ ସହସ୍ର ସହସ୍ର ଗରୁଡ ଉଦ୍ଭବିତ ହୋଇ ବାହାରିଲେ।

Verse 113

तैर्गरुत्मद्भिरासाद्य जंभं भुजगरूपिणम् । कृतस्तु संढशो दैत्यः सास्य माया व्यनश्यत

ସେହି ଗରୁଡମାନଙ୍କ ଆକ୍ରମଣରେ ସର୍ପରୂପୀ ଜମ୍ଭ ଦାନବ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହେଲା; ଏବଂ ସହିତେ ତାହାର ମାୟା ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହୋଇଗଲା।

Verse 114

मायायाम च प्रनष्टायां ततो जंभो महासुरः । चकार रूपमतुलं चंद्रादित्यपदानुगम्

ମାୟା ନଶ୍ଟ ହେବା ପରେ ମହାସୁର ଜମ୍ଭ ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗତିପଥକୁ ସମାନ ଭାବେ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଅତୁଳ ରୂପ ଧାରଣ କଲା।

Verse 115

विवृत्तनयनो ग्रस्तुमियेष सुरपुंगवान् । ततोऽस्य प्रविशद्वक्त्र समहारथकुंजरा

ଚକ୍ଷୁ ଘୁରାଇ ସେ ଅସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବବୀରମାନଙ୍କୁ ଗିଳିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲା; ତେବେ ସେହି ସେନାର ମହାରଥ ଓ ଗଜରାଜମାନେ ତାହାର ମୁଖରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 116

सुरसेनाऽभवद्भीमं पातालोत्तालतालुकम् । सैन्येषु ग्रस्यमानेषु दानवेन बलीयसा

ବଳୀୟସ ଦାନବ ସେନାକୁ ଗ୍ରସିବାକୁ ଲାଗିଲାବେଳେ ଦେବସେନା ଭୟଙ୍କର ଆତଙ୍କରେ ଆବୃତ ହେଲା; ତାହାର ମୁଖ ଉପରକୁ ଉଠିଥିବା ତାଳୁ ସହ ଖୋଲା ପାତାଳ ପରି ଦାରୁଣ ଲାଗୁଥିଲା।

Verse 117

शक्रो दीनत्वमापन्नः श्रांतवाहनवाहनः । कर्तव्यतां नाध्यगच्छत्प्रोवाचेदं जनार्दनम्

ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଦୀନତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ବାହନ ମଧ୍ୟ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଗଲା। କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ ଜାଣିନଥାଇ ସେ ଜନାର୍ଦନ (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।

Verse 118

किमनंतरमेवास्ति कर्तव्यं नो विशेषतः । तदादिश घटामोऽस्य दानवस्य युयुत्सतः

ଆମେ ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ—ବିଶେଷତଃ—କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ? ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ; ଯୁଦ୍ଧକାମୀ ଏହି ଦାନବ ବିରୋଧରେ ଆମେ ତାହା କରିବୁ।

Verse 119

ततो हरिरुवाचेदं वज्रायुधमुदारधीः । न सांप्रतं रणं त्याज्यं शत्रुकातरभैरवम्

ତେବେ ଉଦାରବୁଦ୍ଧି ହରି ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଏହା ଯୁଦ୍ଧ ତ୍ୟାଗ କରିବାର ସମୟ ନୁହେଁ; ଶତ୍ରୁ ଭୟାକୁଳ ଓ କମ୍ପିତ।”

Verse 120

मा गच्छ मोहं मा गच्छ क्षिप्रमस्त्रं स्मर प्रभो । नारायणास्त्रं प्रयतः श्रुत्वेति मुमुचे स च

“ମୋହକୁ ଯାଅନି, ଭ୍ରମିତ ହେଅନି। ହେ ପ୍ରଭୁ, ଶୀଘ୍ର ଅସ୍ତ୍ରକୁ ସ୍ମରଣ କର।” ‘ନାରାୟଣାସ୍ତ୍ର’ ଶୁଣି ସେ ମଧ୍ୟ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ତାହା ପ୍ରୟୋଗ କଲା।

Verse 121

एतस्मिन्नंतरे दैत्यो विवृतास्योऽग्रसत्क्षणात् । त्रीणित्रीणि च लक्षाणि किंनरोरगरक्षसाम्

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଦୈତ୍ୟଟି ମୁହଁ ଫାଟି କ୍ଷଣମାତ୍ରେ—କିନ୍ନର, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର—ତିନି-ତିନି ଲକ୍ଷ କରି ଗିଳିଗଲା।

Verse 122

ततो नारायणास्त्रं च निपपातास्य वक्षसि । महास्त्रभिन्नहृदयः सुस्राव रुधिरं च सः

ତେବେ ନାରାୟଣାସ୍ତ୍ର ତାହାର ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ପଡ଼ିଲା। ସେଇ ମହାସ୍ତ୍ରରେ ହୃଦୟ ଭିନ୍ନ ହୋଇ ସେ ବହୁ ରକ୍ତ ଝରାଇଲା।

Verse 123

ततः स्वतेजसा रूपं तस्य दैत्यस्य नाशितंम् । ततश्चां तर्दधे दैत्यः कृत्वा हासं महोत्कटम्

ତାପରେ ନିଜ ତେଜରେ ସେଇ ଦୈତ୍ୟର ରୂପ ନଶିଗଲା। ତାହାପରେ ଭୟଙ୍କର ମହୋତ୍କଟ ଅଟ୍ଟହାସ କରି ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା।

Verse 124

गगनस्थः स दैत्येन्द्रः शस्त्राशनिमतींद्रियः । मुमोच सुरसैन्यानां सहारकरणीं पराम्

ଆକାଶରେ ଅବସ୍ଥିତ ସେ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର—ଯାହାର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ବଜ୍ର ସମ—ଦେବସେନାଙ୍କ ସଂହାରକାରିଣୀ ପରମ ଶକ୍ତି ନିକ୍ଷେପ କଲା।

Verse 125

तथा परश्वधांश्चक्रवज्रबाणान्समुद्गरान् । कुंतान्खड्गान्भिंडिपालानयोमुखगुडांस्तथा

ସେ ପରଶୁ, ଚକ୍ର, ବଜ୍ର ଓ ବାଣ; ତଥା ଗଦା, କୁନ୍ତ, ଖଡ୍ଗ, ଭିଣ୍ଡିପାଳ ଏବଂ ଲୋହମୁଖ ଗୁଡମାନେ ମଧ୍ୟ ନିକ୍ଷେପ କଲା।

Verse 126

ववर्ष दानवो रोषादवध्यानक्षयानपि । तैरस्त्रैर्दानवोन्मुक्तैर्देवानीकेषु भीषणैः

କ୍ରୋଧରେ ସେ ଦାନବ ଅବଧ୍ୟ ଓ ଅକ୍ଷୟ ଅସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବର୍ଷାଇଲା। ଦାନବ ମୁକ୍ତ କରିଥିବା ସେଇ ଭୀଷଣ ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ଦେବସେନାର ନୀକମାନଙ୍କୁ ଭୟାକୁଳ କଲେ।

Verse 127

बाहुभिर्धरणी पूर्णा शिरोभिश्च सकुंडलैः । ऊरुभिर्गजहस्ताभैः करींद्रैश्चाचलोपमैः

ଭୂମି ବାହୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, କୁଣ୍ଡଳଧାରୀ ଛିନ୍ନ ଶିରମାନେ ମଧ୍ୟ; ହାତୀର ଶୁଣ୍ଡ ସଦୃଶ ଊରୁମାନେ, ଏବଂ ପର୍ବତସମ ପଡ଼ିଥିବା ଗଜରାଜମାନେ।

Verse 128

भग्नेषा दंडचक्राक्षै रथैभिः सह । दुःसंचाराभवत्पृथ्वी मांसशोणितकर्दमा

ଦଣ୍ଡ, ଚକ୍ର ଓ ଅକ୍ଷ ଭଙ୍ଗିଥିବା ରଥମାନଙ୍କ ସହ ସର୍ବତ୍ର ପଡ଼ିରହିଲା; ମାଂସ-ଶୋଣିତର କାଦୁଆରେ ପୃଥିବୀ ଦୁଃସଞ୍ଚାର ହେଲା।

Verse 129

रुधिरौघह्रदावर्ता गजदेहशिलोच्चया । कबंधनृत्यबहुला महा सुरप्रवाहिनी

ମହାସୁରମାନଙ୍କର ସେଇ ମହାପ୍ରବାହିନୀ ଉମଡ଼ିଲା—ରକ୍ତପ୍ରବାହର ହ୍ରଦ ଓ ଆବର୍ତ୍ତ ତାହାର; ଗଜଦେହର ଶିଳାସ୍ତୂପ ତାହାର ଉଚ୍ଚ ଢିବି; ଏବଂ ନୃତ୍ୟରତ କବନ୍ଧମାନେ ତାହାର ବିସ୍ତାରକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ।

Verse 130

श्रृगालगृध्रध्वांक्षाणां परमानंदकारिणी । पिशाचजातिभिः कीर्णं पीत्वाऽमिषं सशोणितम्

ସେଇ ଦୃଶ୍ୟ ଶୃଗାଳ, ଗୃଧ୍ର ଓ କାଉମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପରମ ଆନନ୍ଦକାରୀ ହେଲା; ପିଶାଚଗଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ରକ୍ତସହ ମାଂସକୁ ପାନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲା।

Verse 131

असंभ्रमाभिर्भार्याभिः सह नृत्यद्भिरुद्धता । काचित्पत्नी प्रकुपिता गजकुंभांतमौक्तिकैः

ଏକ ପତ୍ନୀ କ୍ରୋଧରେ ଜ୍ୱଳି ଉନ୍ମତ୍ତ ହେଲା; ନିର୍ଭୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ, ଗଜକୁମ୍ଭାନ୍ତରର ମୌକ୍ତିକରେ ଅଲଙ୍କୃତ ଥିଲା।

Verse 132

पिशाचो यत्र चाश्वानां खुरानेकत्र चाकरोत् । कर्णपूरेषु मोदंते पश्यंत्यन्याः सरोषतः

ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ପିଶାଚ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କର ଖୁରକୁ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଏକତ୍ର କଲା। କେହି କର୍ଣ୍ଣାଭୂଷଣରେ ଆନନ୍ଦିତ, ଅନ୍ୟେ କ୍ରୋଧରେ ଦେଖିଲେ।

Verse 133

प्रसादयंति बहुधा महाकर्णार्थकोविदाः । केचिद्वदन्ति भो देवा भो दैत्याः प्रार्थयामहे

‘ମହାକର୍ଣ୍ଣ’ର ଅର୍ଥ ଧରିବାରେ କୁଶଳ ଲୋକେ ତାକୁ ନାନା ପ୍ରକାରେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। କେହି କହିଲେ— “ହେ ଦେବମାନେ! ହେ ଦୈତ୍ୟମାନେ! ଆମେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛୁ!”

Verse 134

आकल्पमेवं योद्धव्यमस्माकं तृप्तिहेतवे । केचिदूचुरयं दैत्यो देवोयमतिमांसलः

“ଆମ ତୃପ୍ତି ପାଇଁ ଏଭଳି ନିରନ୍ତର ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।” କେହି କହିଲେ— “ଏହା ଦୈତ୍ୟ, ଏହା ଦେବ; ଏହା ଅତ୍ୟଧିକ ମାଂସଳ।”

Verse 135

म्रियते यदि संग्रामे धातुर्दद्भोऽपयाचितम् । केचिद्युध्यत्सु वीरेषु सृक्किणी संलिहंति च

“ଯଦି ସଙ୍ଗ୍ରାମରେ ‘ଆଧାର’ ମରିଯାଏ, ତେବେ ‘ଦାନ୍ତ’ ଅଯାଚିତ ରହିଯାଏ।” ଆଉ କେହି—ବୀରମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାବେଳେ—ଓଠ ଚାଟୁଥିଲେ।

Verse 136

एतेन पयसा विद्मो दुर्जनः सुजनो यथा । केचिद्रक्तनदीनां च तीरेष्वास्तिक्यबुद्धयः

“ଏହି ‘ପାନୀୟ’ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଜାଣୁ—କିଏ ଦୁର୍ଜନ, କିଏ ସୁଜନ।” କେହି ଆସ୍ତିକ ବୁଦ୍ଧିରେ ରକ୍ତନଦୀମାନଙ୍କ ତଟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ।

Verse 137

पितॄन्देवांस्तर्पयंति शोणितैश्चामिषैः शुभैः । केचिदामिषराशिस्था दृष्ट्वान्यस्य करामिषम्

କେହି ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଓ ଦେବମାନଙ୍କୁ ରକ୍ତ ଏବଂ ଶୁଭ ଉତ୍ତମ ମାଂସ ଦ୍ୱାରା ତର୍ପଣ କରି ତୃପ୍ତ କରୁଥିଲେ। ଅନ୍ୟେ ମାଂସର ଢେର ଉପରେ ଦାଁଡ଼ି, ଅନ୍ୟର ହାତରେ ଥିବା ମାଂସକୁ ଲୋଭରେ ଦେଖୁଥିଲେ।

Verse 138

देहिदेहीति वाशांतो धनिनः कृपणा यथा । केचित्स्वयं प्रतृप्ताश्च दृष्ट्वा वै खादतः परान्

‘ଦିଅ, ଦିଅ’ ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି କେହି ଧନୀମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କୃପଣମାନଙ୍କ ପରି ହାହାକାର କରୁଥିଲେ। ଆଉ କେହି ନିଜେ ତୃପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ୟମାନେ ଖାଉଥିବାକୁ ଦେଖି ତକି ରହୁଥିଲେ।

Verse 139

सरोषमोष्ठौ निर्भुज्य पश्यंत्येवात्यसूयया । केचित्स्वमुदरं क्रुद्धा निंदंति ताडयंति च

କେହି କ୍ରୋଧରେ ଓଠ ଚେପି ଧରି, ତୀବ୍ର ଅସୂୟାରେ ଦେଖି ରହୁଥିଲେ। କେହି କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ନିଜ ପେଟକୁ ନିନ୍ଦା କରି, ତାହାକୁ ମାଡ଼ ମଧ୍ୟ ମାରୁଥିଲେ।

Verse 140

सर्वभक्षमभीप्संतस्तृप्ताः परधनं यथा । केचिदाहुरद्य एव श्लाघ्या सृष्टिस्तु वेधसः

ସବୁକିଛି ଭକ୍ଷଣ କରିବା ଆକାଙ୍କ୍ଷାରେ, ତୃପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ପରଧନ ଲୋଭୀ ପରି ଥିଲେ। କେହି କହିଲେ, “ଆଜି ମଧ୍ୟ ବେଧସଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ସତ୍ୟରେ ଶ୍ଲାଘ୍ୟ।”

Verse 141

सुप्रभातं सुनक्षत्रं पूर्वमासीद्धृथैव तत् । एवं बहुविधालापे पलादानां ततस्ततः

ପୂର୍ବେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପ୍ରଭାତ ଓ ଶୁଭ ନକ୍ଷତ୍ର ଥିଲା; ତଥାପି ସେ ଶୁଭଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇ ରହିଗଲା। ଏଭଳି ବହୁବିଧ କଥାବାର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟରେ ପଲାଦାନମାନଙ୍କ ଦଳ ଏଠି-ସେଠି ଘୁରୁଥିଲେ।

Verse 142

अदृश्यः समरे जंभो देवाञ्ठस्त्रैरचूर्णयत् । ततः शक्रोधनेशश्च वरुणः पवनोऽनलः

ସମରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ଜମ୍ଭ ନିଜ ଶସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଦେବମାନଙ୍କୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କଲା। ତେବେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର), ଧନାଧ୍ୟକ୍ଷ (କୁବେର), ବରୁଣ, ପବନ (ବାୟୁ) ଓ ଅନଲ (ଅଗ୍ନି) ପ୍ରତିକାରକୁ ଉଠିଲେ।

Verse 143

यमोऽथ निरृतिश्चापि दिव्यास्त्राणि महाबलाः । आकाशे मुमुचुः सर्वे दानवायाभिसंध्य तु

ତାପରେ ଯମ ଓ ନିରୃତି ମଧ୍ୟ—ମହାବଳୀ—ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଆକାଶରେ ମୁକ୍ତ କଲେ, ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦାନବକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଛାଡ଼ିଲେ।

Verse 144

व्यर्थतां जग्मुरस्त्राणि देवानां दानवं प्रति । यथातिक्रूरचित्तानामार्ये कृत्यशतान्यपि

ଦାନବ ପ୍ରତି ଦେବମାନଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଗଲା; ଯେପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୂରଚିତ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ଆର୍ୟଙ୍କ ଶତଶତ ସତ୍ପ୍ରୟାସ ମଧ୍ୟ ନିଷ୍ଫଳ ହୁଏ।

Verse 145

गतिं न विविदुश्चापि श्रांता दैत्याश्च देवताः । दैत्यास्त्रभिन्नसर्वांगा गावः शीतार्दिता इव

କାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ଗତି ଦିଶିଲା ନାହିଁ; ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦେବତା ଉଭୟେ ଶ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ। ଦୈତ୍ୟାସ୍ତ୍ରରେ ସର୍ବାଙ୍ଗ ଭିନ୍ନ ହୋଇ ସେମାନେ ଶୀତପୀଡ଼ିତ ଗାଈମାନଙ୍କ ପରି କମ୍ପିଲେ।

Verse 146

परस्परं व्यलीयंत हाहाकिंभाविवादिनः । तामवस्थां हरिर्दृष्ट्वा देवाञ्छक्रमुवाचह

ସେମାନେ ପରସ୍ପରଠାରୁ ପଛକୁ ସରିଗଲେ ଏବଂ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ—“ହାୟ! ଏବେ କ’ଣ ହେବ?” ବୋଲି କହିଲେ। ସେହି ଅବସ୍ଥା ଦେଖି ହରି ଦେବମାନଙ୍କୁ, ବିଶେଷକରି ଶକ୍ରଙ୍କୁ, ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ।

Verse 147

अघोरमंत्रं स्मर देवराज अस्त्रं हि यत्पाशुपतप्रभावम् । रुद्रेण तुष्टेन तव प्रदत्तमव्याहतं वीरवराभिघाति

ହେ ଦେବରାଜ, ଅଘୋରମନ୍ତ୍ରକୁ ସ୍ମରଣ କର—ଏହା ପାଶୁପତ-ପ୍ରଭାବଯୁକ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର। ପ୍ରସନ୍ନ ରୁଦ୍ର ତୋତେ ଦେଇଥିଲେ; ଏହା ଅପ୍ରତିହତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନିହତ କରେ।

Verse 148

एवं स शक्रो हरिबोधितस्तदा प्रणम्य देवं वृषकेतुमीश्वरम् । समाददे बाणममित्रघातनं संपूजितं दैवरणेऽर्द्धचंद्रम्

ହରିଙ୍କ ବୋଧ ପାଇ ଶକ୍ର ସେତେବେଳେ ବୃଷକେତୁଚିହ୍ନଧାରୀ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲା। ପରେ ଦେବରଣେ ପୂଜିତ, ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରଚିହ୍ନିତ, ଶତ୍ରୁଘାତକ ବାଣକୁ ସେ ଗ୍ରହଣ କଲା।

Verse 149

धनुष्यजय्ये विनियोज्य बुद्धिमान्न्ययोजयत्तत्र अघोरमंत्रम्

ଧନୁଷର ବିଜୟକାରୀ ପ୍ରୟୋଗରେ ବୁଦ୍ଧିକୁ ନିୟୋଜି ଜ୍ଞାନୀ ସେଠାରେ ଅଘୋରମନ୍ତ୍ରର ବିନିଯୋଗ କଲା।

Verse 150

ततो वधायाशु मुमोच तस्य वा आकृष्य कर्णांतमकुंठदीधितिम् । अथासुरः प्रेक्ष्य महास्त्रमापतद्विसृज्य मायां सहसा व्यवस्थितः

ତାହାପରେ ତାହାକୁ ବଧ କରିବାକୁ ସେ ଶୀଘ୍ର ସେଇ ମହାସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲା—କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟାଣି, ଯାହାର ଦୀପ୍ତି ଅକୁଣ୍ଠ। ଧାଇଆସୁଥିବା ମହାସ୍ତ୍ରକୁ ଦେଖି ଅସୁର ସହସା ମାୟା ଛାଡ଼ି ଦୃଢ଼ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲା।

Verse 151

प्रवेपमानेन मुखेन युज्यताचलेन गात्रेण च संभ्रमाकुलः । ततस्तु तस्यास्त्रवराभिमंत्रितः शरोर्धचंद्रः प्रसभं महारणे

ତାହାର ମୁହଁ କମ୍ପିତ ହେଲା ଓ ଦେହ ଅଚଳ ରହିଲା ନାହିଁ; ସେ ଭୟରେ ସମ୍ଭ୍ରମାକୁଳ ହେଲା। ତାପରେ ମହାରଣେ ମନ୍ତ୍ରାଭିମନ୍ତ୍ରିତ, ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରାକାର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ରରୂପ ବାଣ ତାହା ଉପରେ ପ୍ରବଳ ବେଗରେ ଧାଇଲା।

Verse 152

पुरंदरस्येष्वसनप्रमुक्तो मध्यार्कविंवं वपुषा विडंबयन्

ପୁରନ୍ଦର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ଧନୁଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ସେ ଶର ନିଜ ଦୀପ୍ତିରେ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସୂର୍ୟମଣ୍ଡଳକୁ ମଧ୍ୟ ଯେନ ଉପହାସ କଲା।

Verse 153

किरीटकूटस्फुरकांतिसंकुलं सुगंधिनानाकुसुमाधिवासितम् । प्रकीर्णधूमज्वलनाभमूर्धजं न्यपातयज्जंभिशिरः सकुंडलम्

ଉଚ୍ଚ କିରୀଟର ଝଲମଲ କାନ୍ତିରେ ସଂକୁଳ, ନାନା ପୁଷ୍ପର ସୁଗନ୍ଧରେ ସୁବାସିତ, ଛିଟିଆ ଧୂମରେ ଘେରା ଜ୍ୱାଳା ସଦୃଶ କେଶଯୁକ୍ତ—କୁଣ୍ଡଳସହିତ ଜମ୍ଭର ଶିର ଇନ୍ଦ୍ରର ଶରାଘାତେ ଭୂମିରେ ପତିତ ହେଲା।

Verse 154

तस्मिन्निंद्रहते जंभे प्रशशंसुः सुरा बहु । वासुदेवोऽपि भगवान्साधु साध्विति चाब्रवीत्

ଇନ୍ଦ୍ର ଯେତେବେଳେ ଜମ୍ଭକୁ ହତ କଲେ, ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ବହୁତ ପ୍ରଶଂସା କଲେ; ଭଗବାନ୍ ବାସୁଦେବ ମଧ୍ୟ “ସାଧୁ, ସାଧୁ!” ବୋଲି କହିଲେ।

Verse 155

ततो जंभं हतं दृष्ट्वा दानवेन्द्राः पराङ्मुखाः । सर्वे ते भग्नसंकल्पा दुद्रुवुस्तारकं प्रति

ତାପରେ ଜମ୍ଭ ହତ ହୋଇଛି ବୋଲି ଦେଖି ଦାନବେନ୍ଦ୍ରମାନେ ପଛକୁ ଫେରିଗଲେ; ସେମାନଙ୍କ ସଙ୍କଳ୍ପ ଭଙ୍ଗ ହେଲା ଏବଂ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତାରକଙ୍କ ପାଖକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ।

Verse 156

तांश्च त्रस्तान्समालोक्य श्रुत्वा स चतुरो हतान् । सारथिं प्रेरयामास याहींद्रं लघु संगरे

ସେମାନଙ୍କୁ ଭୟାକୁଳ ଦେଖି ଏବଂ ଚାରିଜଣ ହତ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ଦୈତ୍ୟରାଜ ସାରଥିକୁ ଆଦେଶ ଦେଲା—“ସଙ୍ଗ୍ରାମରେ ଶୀଘ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ!”

Verse 157

तथेत्युक्त्वा स च प्रायात्तारके रथमास्थिते । सावलेपं च सक्रोधं सगर्वं सपराक्रमम्

“ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି ସାରଥି ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ; ତାରକ ରଥାରୂଢ ହେଲା। ସେ ଅହଂକାର, କ୍ରୋଧ, ଗର୍ବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ପରାକ୍ରମକୁ ଉତ୍ସୁକ ଥିଲା।

Verse 158

साविष्कारं सधिक्कारं प्रयातो दानवेश्वरः । स युक्तं रथमास्थाय सहस्रेण गरुत्मताम्

ଦାନବେଶ୍ୱର ନିଜକୁ ପ୍ରକାଶ କରି ଧିକ୍କାର ଛାଡ଼ୁଥିବାବେଳେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲା। ଯୁକ୍ତ ରଥାରୂଢ ହୋଇ ଗରୁଡସମ ଏକ ସହସ୍ର ଅଶ୍ୱ ସହ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା।

Verse 159

सर्वायुधपरिष्कारं सर्वास्त्रपरिरक्षितम् । त्रैलोक्यऋद्धिसंपन्नं कल्पांतांतकनादितम्

ସେ ରଥ ସମସ୍ତ ଆୟୁଧରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ଓ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପରିରକ୍ଷିତ ଥିଲା। ତ୍ରିଲୋକର ଋଦ୍ଧିରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, କଳ୍ପାନ୍ତ ସଂହାରକର ଗର୍ଜନ ପରି ନାଦ କରୁଥିଲା।

Verse 160

सैन्येन महता युक्तो नादयन्विदिशो दिशः । सहस्राक्षश्च तं दृष्ट्वा त्यक्त्वा वाहनदंतिनम्

ସେ ମହାସେନା ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଦିଗ ଓ ବିଦିଗକୁ ନାଦିତ କରୁଥିବାବେଳେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲା। ତାକୁ ଦେଖି ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ବାହନ ଐରାବତ ହାତୀକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ।

Verse 161

रथं मातलिना युक्तं तप्तहेमपरिष्कृतम् । चतुर्योजनविस्तीर्णं सिद्धसंघपरिष्कृतम्

ମାତଲି ଯୁକ୍ତ କରିଥିବା ସେ ରଥ ତପ୍ତ ଶୁଦ୍ଧ ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ଅଲଙ୍କୃତ ଥିଲା। ଚାରି ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ, ସିଦ୍ଧସଂଘମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଓ ପରିବୃତ ହୋଇ ଅତି ଭବ୍ୟ ଥିଲା।

Verse 162

गंधर्वकिंनरोद्गीतमप्सरोनृत्यसंकुलम्

ସେଠା ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରଙ୍କ ଗୀତରେ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଲା, ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ନୃତ୍ୟରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।

Verse 163

सर्वायुधमहाबाधं महारत्नसमाचितम् । अध्यतिष्ठत्तं रथं च परिवार्य समंततः

ସମସ୍ତ ଆୟୁଧରେ ଭୟଙ୍କର ଓ ମହାରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ସେଇ ରଥକୁ ଚାରିଦିଗରୁ ପରିବାର ଘେରି ରହିଲେ; ସେ ତାହାରେ ଆରୋହଣ କରି ସେଠାରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ।

Verse 164

दांशिता लोकपालाश्च तसथुः सगरुडध्वजाः । ततश्चचाल वसुधा ववौ रूक्षो मरुद्गणैः

ଗରୁଡଧ୍ୱଜ ସହିତ ଲୋକପାଳମାନେ ସଜ୍ଜ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ; ତତ୍ପରେ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଲା ଏବଂ ମରୁଦ୍ଗଣ ସହ ରୂକ୍ଷ ପବନ ବହିଲା।

Verse 165

चेलुश्च सागराः सप्त तथाऽनश्यद्रवेः प्रभा । ततो जज्वलुरस्त्राणि ततोऽकंपंत वाहनाः

ସାତଟି ସାଗର ଉଛଳିଉଠିଲା ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଭା ମ୍ଲାନ ହେଲା; ତାପରେ ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ଜ୍ୱଳିଉଠିଲେ, ତାପରେ ବାହନମାନେ କମ୍ପିଲେ।

Verse 166

ततः समस्तमुद्वृत्तं ततोदृस्यत तारकः । एकतस्तारको दैत्यः सुरसंघास्तथैकतः

ତେବେ ସମସ୍ତ କିଛି ଉଥଳପାଥଳ ହେଲା; ତାପରେ ତାରକ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲା—ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦୈତ୍ୟ ତାରକ, ଅନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦେବମାନଙ୍କ ସଂଘ ଏକତ୍ର ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ।

Verse 167

लोकावसाद मेकत्र लोकोद्धरणमेकतः । चराचराणि भूतानि भयविस्मयवंति च

ଏକ ପଟେ ଲୋକମାନଙ୍କର ପତନ, ଅନ୍ୟ ପଟେ ଲୋକମାନଙ୍କର ଉଦ୍ଧାର ଓ ପରିତ୍ରାଣ। ଚରାଚର ସମସ୍ତ ଭୂତପ୍ରାଣୀ ଭୟ ଓ ବିସ୍ମୟରେ ଆକୁଳ ହେଲେ।

Verse 168

प्रशशंसुः सुराः पार्थ तदा तस्मिन्समागमे

ତେବେ, ହେ ପାର୍ଥ, ସେଇ ମହାସମାଗମରେ ଦେବମାନେ ସ୍ତୁତି ଓ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।

Verse 169

अस्त्राणि तेजांसि धनानि योधा यशो बलं वीरपराक्रमाश्च । सत्त्वौजसान्यंग बभूवुरेषां देवासुराणां तपसः परं तु नः

ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର, ତେଜ, ଧନ, ଯୋଧା, ଯଶ, ବଳ ଓ ବୀରପରାକ୍ରମ—ଏପରି ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ଓଜ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା; କିନ୍ତୁ ଦେବ ଓ ଅସୁର ଉଭୟଙ୍କ ପାଇଁ ତପସ୍ୟାହିଁ ପରମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଳ ଥିଲା।

Verse 170

अथाभिमुखमायांतं देवा विनतर्पवभिः । बाणैरनलकल्पाग्रार्विव्यधुस्तारकं प्रति

ତାରକ ଯେତେବେଳେ ସିଧାସଳଖ ମୁହାଁମୁହିଁ ଆଗେଇଲା, ସେତେବେଳେ ଦେବମାନେ ତାକୁ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ—ଅଗ୍ନିସଦୃଶ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ରବିଶିଷ୍ଟ, ନମିତ ପର୍ବତଶିଖର ପରି କଠୋର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ।

Verse 171

स तानचिंत्य दैत्येंद्रो देवबाणक्षतान्हृदि । बाणैर्व्योम दिशः पृथ्वीं पूरयामास दानवः

କିନ୍ତୁ ସେଇ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ରହିଲା; ଦେବବାଣରେ ହୃଦୟ ଆହତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ବାଣବର୍ଷାରେ ସେ ଆକାଶ, ଦିଗମଣ୍ଡଳ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ପୂରିଦେଲା।

Verse 172

नारायणं च सप्तत्या नवत्या च हुताशनम् । दशभिर्मारुतं मूर्ध्नि यमं दशभिरेव च

ସେଇ ଦୈତ୍ୟ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସତରି ଶରରେ, ହୁତାଶନ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ନବ୍ବେ ଶରରେ; ମାରୁତଙ୍କୁ ମସ୍ତକରେ ଦଶ ଶରରେ ଏବଂ ଯମଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦଶ ଶରରେ ବିଦ୍ଧ କଲା।

Verse 173

धनदं चैव सप्त्या वरुणं च तथाष्टभिः । विंशत्या निरृतिं दैत्यः पुनश्चाष्टभिरेव च

ଦୈତ୍ୟ ଧନଦ (କୁବେର)ଙ୍କୁ ସାତ ଶରରେ, ବରୁଣଙ୍କୁ ଆଠ ଶରରେ; ନିରୃତିଙ୍କୁ କୋଡ଼ିଏ ଶରରେ ବିଦ୍ଧ କରି, ପୁଣି ଆଠ ଶର ମଧ୍ୟ ନିକ୍ଷେପ କଲା।

Verse 174

विव्याध पुनरेकैकं दशभिर्मर्मभेदिभिः । तथा च मातलिं दैत्यो विव्याध त्रिभिराशुगैः

ପୁଣି ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ମର୍ମଭେଦୀ ଦଶ ଦଶ ଶରରେ ବିଦ୍ଧ କଲା; ଏବଂ ଦୈତ୍ୟ ମାତଲିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତିନିଟି ତୀବ୍ର ଶରରେ ଆଘାତ କଲା।

Verse 175

गरुडं दशभिश्चैव महिषं नवभिस्तथा । पुनर्दैर्त्योऽथ देवानां तिलशो नतपर्वभिः

ସେ ଗରୁଡଙ୍କୁ ଦଶ ଶରରେ ଏବଂ ମହିଷକୁ ନବ ଶରରେ ବିଦ୍ଧ କଲା; ପରେ ଦୈତ୍ୟ ପର୍ବତଶିଖର ପ୍ରହାର ସଦୃଶ ବାଣବୃଷ୍ଟିରେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ମନୋ ତିଲତିଲ କରି ଚୂର୍ଣ୍ଣ କଲା।

Verse 176

चकार वर्मजालानि चिच्छेद च धनूंषि च । ततो विकवचा देवा विधनुष्काः प्रपीडिताः

ସେ କବଚର ଜାଲ ରଚିଲା ଏବଂ ତାଙ୍କର ଧନୁଷମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କାଟିଦେଲା; ତେଣୁ ଦେବମାନେ କବଚହୀନ ଓ ଧନୁଷହୀନ ହୋଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡିତ ହେଲେ।

Verse 177

चापान्यन्यानि संगृह्य यावन्मुंचंति सायकान् । तावद्बाणं समाधाय कालानलसमप्रभम्

ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ଧନୁଷ ଧରି ଯେତେବେଳେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶର ଛାଡ଼ୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ସେ କାଳାଗ୍ନିସମ ଦୀପ୍ତ ଏକ ବାଣ ଧନୁଷରେ ସନ୍ଧାନ କଲା।

Verse 178

ताडयामास शक्रं स हृदि सोपि मुमोचह । ततोंऽतरिक्षमालोक्य दृष्ट्वा सूर्यशताकृती

ସେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ହୃଦୟରେ ପ୍ରହାର କଲା; ସେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ। ତାପରେ ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ଦେଖି ସେ ଶତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତ ଏକ ଆକୃତି ଦେଖିଲା।

Verse 179

तार्क्ष्यविष्णू समाजघ्ने शराभ्यां तावमुह्यताम् । प्रेतनाथस्य वह्नेश्च वरुणस्य शितैः शरैः

ସେ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ (ଗରୁଡ) ଓ ବିଷ୍ଣୁ—ଦୁହେଁକୁ—ଦୁଇ ଶରରେ ଏକାସାଥି ଆଘାତ କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ମୋହିତ କଲା। ପୁଣି ପ୍ରେତନାଥ (ଯମ), ଅଗ୍ନି ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶରଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ଧ କଲା।

Verse 180

निरृतेश्चाकरोत्कार्यं भीतबीतं विमोहयन् । निरुच्छ्वासं समाहृत्य चक्रे बाणैः समीरणम्

ସେ ନିରୃତିକୁ ଭୟଭୀତ କରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟାକୁଳ ଓ ମୋହିତ କଲା; ଏବଂ ଶ୍ୱାସକୁ ଭିତରେ ଟାଣି ବାଣବର୍ଷାରେ ପବନକୁ ମଧ୍ୟ ରୋକିଦେଲା।

Verse 181

ततः प्राप्य हरिः संज्ञां प्रोत्साह्य च दिशां पतीन् । बाणेन सारथेः कायाच्छिरोऽहार्षीत्सकुण्डलम्

ତାପରେ ହରି ସଞ୍ଜ୍ଞା ପାଇ ଦିକ୍ପାଳମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ; ଏବଂ ବାଣଦ୍ୱାରା ସାରଥିର ଦେହରୁ କୁଣ୍ଡଳଯୁକ୍ତ ଶିର କାଟି ନେଲେ।

Verse 182

धूमकेतोर्ज्वलात्क्रुद्धस्तस्य च्छित्त्वा न्यपातयत् । दैत्यराजकिरीटयं च चिच्छेद वासवस्ततः

ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଧୂମକେତୁ ଉପରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ବାସବ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାକୁ ଛେଦି ଭୂମିରେ ପତିତ କଲେ; ପରେ ଦୈତ୍ୟରାଜଙ୍କ ମୁକୁଟକୁ ମଧ୍ୟ ଚିରିଦେଲେ।

Verse 183

धनेशश्च धनुः क्रुद्धो बिभेदबहुधा शरैः । वायुश्चक्रे च तिलशो रथं वा क्षोणिकूबरम्

ତେବେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଧନେଶ ନିଜ ଶରଦ୍ୱାରା ଧନୁଷକୁ ବହୁ ଖଣ୍ଡରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ; ଏବଂ ବାୟୁ କ୍ଷୋଣିକୂବରଙ୍କ ରଥକୁ ତିଳଦାଣା ପରି ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲା।

Verse 184

निरृतिस्तिलशो वर्ण चक्रे बाणैस्ततो रणे । कृत्वैतदतुलं कर्मतिष्ठतिष्ठेति चाब्रुवन्

ତାପରେ ରଣରେ ବାଣଦ୍ୱାରା ନିରୃତିକୁ ତିଳତିଳ କରି ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରାଗଲା। ଏହି ଅତୁଳ କର୍ମ କରି ସେମାନେ ଡାକିଲେ—“ତିଷ୍ଠ, ତିଷ୍ଠ!”

Verse 185

लिहंतः सृक्किणीं देवा वासुदेवादयस्तदा । दृष्ट्वा तत्कर्म देवानां तारकोऽतुलविक्रमः

ତେବେ ବାସୁଦେବ ଆଦି ଦେବମାନେ ଓଠ ଚାଟି ଦେବମାନଙ୍କ ସେହି ପରାକ୍ରମକର୍ମ ଦେଖିଲେ; ଅତୁଳ ବିକ୍ରମୀ ତାରକ ମଧ୍ୟ ତାହା ଦେଖିଲା।

Verse 186

मुमोच मुद्गरं भीमं सहस्राक्षाय संगरे । दृष्ट्वा मुद्गरमायांतमनिवार्यं रणाजिरे

ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସହସ୍ରାକ୍ଷଙ୍କ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ମୁଦ୍ଗର ଛାଡ଼ିଲା। ରଣଭୂମିରେ ଅନିବାର୍ୟ ସେହି ମୁଦ୍ଗର ଧାଇଆସୁଥିବା ଦେଖି…

Verse 187

रथादाप्लुत्य धरणीमगमत्पाकशासनः । मुद्गरोऽपि रथोपस्थे पपात परुषस्वनः

ପାକଶାସନ ରଥରୁ ଲାଫି ଧରାତଳକୁ ଅବତରିଲେ; କର୍କଶ ଧ୍ୱନି କରୁଥିବା ଗଦା ମଧ୍ୟ ରଥାସନରେ ପଡ଼ିଗଲା।

Verse 188

स रथं चूर्णयामास न ममार च मातलिः । गृहीत्वा पट्टिशं दैत्यो जधानोरसि केशवम्

ସେ ରଥକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲା, ତଥାପି ମାତଲି ମରିଲେ ନାହିଁ; ପଟ୍ଟିଶ (ଯୁଦ୍ଧକୁହାଡ଼ି) ଧରି ଦୈତ୍ୟ କେଶବଙ୍କ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଆଘାତ କଲା।

Verse 189

स्कन्धे गरुत्मतः सोऽपि निषसाद विचेतनः । खड्गेन राक्षसेन्द्रं च भित्त्वा भूमावपातयत्

ସେ ମଧ୍ୟ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ କାନ୍ଧରେ ଅଚେତନ ହୋଇ ଢଳିପଡ଼ିଲା; ପରେ ଖଡ୍ଗରେ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରକୁ ଭେଦି ଭୂମିରେ ପତିତ କରିଦେଲା।

Verse 190

यमं च पातयामास भूमौ दैत्यो मुखे हतम् । वह्निं च भिंडिपालेन चक्रे हत्वा विचेतनम्

ଦୈତ୍ୟ ଯମଙ୍କ ମୁହଁରେ ଆଘାତ କରି ତାଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କଲା; ଭିଣ୍ଡିପାଳ (ଭାରୀ ବର୍ଛା) ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଘାତ କରି ଅଚେତନ କରିଦେଲା।

Verse 191

वायुं पदा तदाक्षिप्य पातयामास भूतले । धनेशं तद्धनुष्कोट्या कुट्टयामास कोपनः

ସେ ପାଦାଘାତରେ ବାୟୁଙ୍କୁ ଛିଟକାଇ ଭୂତଳରେ ପତିତ କଲା; ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ଧନୁଷର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଧନେଶ (କୁବେର)ଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କଲା।

Verse 192

ततो देवनिकायानामेकैकं क्षणमात्रतः । तेषामेव जघानासौ शस्त्रैर्बालान्यथा गुरुः

ତେବେ ସେ ଦେବଗଣମାନଙ୍କୁ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଏକେକ କରି ଶସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ନିପାତ କଲା; ଯେପରି ଗୁରୁ ବାଳକମାନଙ୍କୁ ଶାସନ କରନ୍ତି।

Verse 193

लब्धसंज्ञस्ततो विष्णुश्चक्रं जग्राह दुर्धरम् । रानवेंद्रवसामेदोरुधिरेणाभिरंजितम्

ତାପରେ ସଂଜ୍ଞା ଫେରିଆସିବା ପରେ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜ ଦୁର୍ଧର ଚକ୍ରକୁ ଧରିଲେ; ତାହା ଦାନବେନ୍ଦ୍ରର ବସା, ମେଦ, ରୁଧିରରେ ରଞ୍ଜିତ ଥିଲା।

Verse 194

मुमोच दानवेंद्रस्य दृढं वक्षसि केशवः । पपात चक्रं दैत्यस्य पतितं भास्करद्युति

କେଶବ ଦାନବେନ୍ଦ୍ରର ଦୃଢ଼ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ବଳପୂର୍ବକ ଚକ୍ର ନିକ୍ଷେପ କଲେ; ଦୈତ୍ୟ ପଡ଼ିବା ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟଦ୍ୟୁତିମାନ ତାହାର ଚକ୍ରାସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ତଳେ ପଡ଼ିଲା।

Verse 195

व्यशीर्यताथ कायेऽस्य नीलोत्पलमिवाश्मनि । ततो वज्रं महेन्द्रोऽपि प्रमुमोचार्चितं चिरम्

ତାହାର ଦେହ ପଥର ଉପରେ ଚେପା ନୀଳୋତ୍ପଳ ପରି ଚୁର୍ଣ୍ଣବିଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ତାପରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଚିରକାଳ ପୂଜିତ ବଜ୍ରକୁ ନିକ୍ଷେପ କଲେ।

Verse 196

तस्मिञ्जयाशा शक्रस्य दानवेन्द्राय संयुगे । तारकस्य च संप्राप्य शरीरं शौर्यशालिनः

ଦାନବେନ୍ଦ୍ର ସହ ହୋଇଥିବା ସେହି ସଂଗ୍ରାମରେ ଶକ୍ରଙ୍କର ଜୟାଶା ଜାଗ୍ରତ ହେଲା; ଏବଂ ଶୌର୍ୟଶାଳୀ ତାରକଙ୍କ ଶରୀର ମଧ୍ୟ ରଣରେ ଆଘାତ ପାଇଲା।

Verse 197

विशीर्यत विकीर्णार्चिः शतधा खण्डशो गतम् । ततो वायुरदीनात्मा वेगेन महता नदन्

ତାହା ଶତଧା ଖଣ୍ଡଖଣ୍ଡ ହୋଇ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ତାହାର ଜ୍ୱାଳା ସବୁଦିଗେ ଛିଟିଗଲା। ତେବେ ଅଦୀନାତ୍ମା ବାୟୁ ମହାବେଗେ ଗର୍ଜନ କରି ଆଗେ ଧାଇଲା।

Verse 198

ज्वलितज्वलनाभासमंकुशं प्रमुमोच ह । विशीर्णं तस्य तच्चांगे दृष्ट्वा वायुर्महारुषा

ସେ ଅଗ୍ନିସମ ଜ୍ୱଲନ୍ତ ଅଙ୍କୁଶକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲା। ତାହା ବାୟୁର ଅଙ୍ଗରେ ଭାଙ୍ଗି ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଲା—ଏହା ଦେଖି ବାୟୁ ମହାରୋଷରେ ଭରିଗଲା।

Verse 199

ततः शैलेन्द्रमुत्पाट्य पुष्पितद्रुमकंदरम् । चिक्षेप दानवेन्द्राय दशयोजनविस्तृतम्

ତାପରେ ଫୁଲିଥିବା ବୃକ୍ଷଭରା କନ୍ଦରାଯୁକ୍ତ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରକୁ ଉପାଡ଼ି, ଦଶ ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ ସେଇ ମହାପର୍ବତକୁ ଦାନବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲା।

Verse 200

महीधरं तमायांतं सस्मितं दैत्यपुंगवः । जग्राह वामहस्तेन बालः कन्दुकलीलया

ସେଇ ପର୍ବତସମ ଆକାର ଆଗକୁ ଆସୁଥିବାବେଳେ, ସସ୍ମିତ ଦୈତ୍ୟପୁଙ୍ଗବ ସେଇ ଦିବ୍ୟ ବାଳକ ବାମହସ୍ତରେ ତାହାକୁ ଶିଶୁର କନ୍ଦୁକ-କ୍ରୀଡ଼ା ପରି ସହଜରେ ଧରିନେଲା।