Anuvaka 1
ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟ: ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଓ ହାନିକାରକ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଅପସାରଣ/ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା, ସହିତ ସାମାଜିକ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ କ୍ରିୟା। ଉପବିଷୟ: (1) ଅଭିଷିକ୍ତ ଜଳ (ଆପଃ) କୁ ରକ୍ଷା-ଉପାୟ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର, (2) ଶାପ, ଦ୍ୱେଷ ଓ ଅଭିଚାରକୁ ପ୍ରେଷକଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରାଇଦେବା (ପରାବହନ), (3) ସମ୍ମତି ପାଇଁ ଶାନ୍ତି: ମିଠା ଓ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ବାଣୀ, ଏବଂ ଶ୍ରବଣର ସୁରକ୍ଷା, (4) ସ୍ୱପ୍ନ-ଅଶୁଭତାକୁ ମୃତ୍ୟୁ-ସଂଲଗ୍ନ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଦେଖି ତାହାର ନିବାରଣ, (5) ପୌଷ୍ଟିକ–ସୌଭାଗ୍ୟ: ଧନର ‘ନାଭି’ (କେନ୍ଦ୍ର) ହେବା ଓ ସହପାଠୀ/ସମାଜର ଏକତା ବଢ଼ାଇବା।
Suktas in Anuvaka 1
Sukta 1
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ‘ଆପଃ’ (ପବିତ୍ର ଜଳ) କୁ ଅପତ୍ରାସକ ଉପାୟ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରି ଶତ୍ରୁତାମୟ ଶକ୍ତି—ଟୋଣା-ମନ୍ତ୍ର, ଦ୍ୱେଷ ଓ ପୀଡ଼ା—କୁ ଚିହ୍ନଟ କରି, ଭଙ୍ଗ କରି, ପୁଣି ପ୍ରେଷକଙ୍କ ଉପରେ ଫେରାଇ ଦିଆଯାଏ। ଏଥିରେ “ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିବା, ଧ୍ୱଂସ କରିବା” ପରି ତୀବ୍ର ନିଷ୍କାସନ ମନ୍ତ୍ରସୂତ୍ର ସହ ଆଥର୍ବଣୀୟ ଧାରଣା—ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଗୁପ୍ତ ତେଜ/ଅଗ୍ନି—କୁ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି; ଫଳରେ ଶୁଦ୍ଧିକରଣ ଏକ ଅସ୍ତ୍ର ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ଶେଷରେ ସୁରକ୍ଷିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ୍ଷତ୍ର (ଆଜ୍ଞାଦାୟକ ଶକ୍ତି) ଓ ବର୍ଚସ୍ (ଦୀପ୍ତି/ପ୍ରଭା) ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଏ।
Sukta 2
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଥର୍ବବେଦୀୟ ସୂକ୍ତଟି ସାମାଜିକ ସମନ୍ୱୟ ପାଇଁ ଏକ ଶାନ୍ତି-ମନ୍ତ୍ର ଭାବେ କାମ କରେ: ଏହା ଦୁର୍ଭାବନାକୁ ଦୂର କରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମଧୁର-ମଧୁସ୍ୱାଦୁ ଏବଂ ସାର୍ବଜନୀନ ଭାବେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବାଣୀକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରେ। ଏହା ଶ୍ରବଣ-ମାର୍ଗକୁ ମଧ୍ୟ ସୁରକ୍ଷିତ କରେ—ଯେପରି ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତ ନୁହେଁ, ଶୁଭ ବାକ୍ୟ ଶୁଣାଯାଉ—ଏବଂ ଶେଷରେ ପ୍ରସ୍ତରକୁ ସମ୍ମାନ କରି ଯଜ୍ଞ-ସ୍ଥଳକୁ ଅଭିଷେକ କରେ, ରୀତିକୁ ଠିକ୍ ପବିତ୍ର କ୍ରମରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରେ।
Sukta 3
ଏହି ସୂକ୍ତଟି ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସାମାଜିକ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଆଥର୍ବଣୀୟ ସ୍ୱୟଂ-ନିଶ୍ଚୟାତ୍ମକ ମନ୍ତ୍ର: ବକ୍ତା ଧନର ‘ଶିରୋପଦ’ ଓ ସହପାଠୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦାବି କରେ। ସେ ଏକାସାଥିରେ ଜୀବନଦାୟକ ସହାୟତାର ପ୍ରବାହକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରେ—ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି, ସତେଜ କରୁଥିବା ଆର୍ଦ୍ରତା, ଏବଂ ପ୍ରାଣବାୟୁ (ମାତରିଶ୍ୱନ)—ଏବଂ ଶେଷରେ ବିଶାଳ କୋସ୍ମିକ ପୂର୍ଣ୍ଣତା (ସମୁଦ୍ର) ସହ ଶୀତଳ, ଚିକିତ୍ସାକାରୀ ସ୍ୱ-ପରିଚୟରେ ଉପସଂହାର କରି ହୃଦୟ ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିକୁ ସ୍ଥିର କରେ।
Sukta 4
ଏହି ସାତ-ମନ୍ତ୍ରୀୟ ଆଥର୍ବଣିକ ସୂକ୍ତଟି ଏକ ପୌଷ୍ଟିକ–ସୌଭାଗ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର-ଚର୍ମ; ଏହା ସାଧକଙ୍କୁ ସମାନମାନଙ୍କ (samānāḥ) ମଧ୍ୟରେ ଧନ, ସମ୍ମାନ ଓ ସାମାଜିକ ଏକତାର “ନାଭି” (କେନ୍ଦ୍ର/ହବ୍) କରିବାକୁ ଚାହେ। ଏଥିରେ ସମୃଦ୍ଧି-ଭାଷା (rāyīṇām, paśavaḥ) ସହ ସୁରକ୍ଷାମୟ ବହୁ-କ୍ଷେତ୍ରୀୟ ପରିବେଷ୍ଟନ (ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ଯମ, ସରସ୍ୱତୀ) ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି, ଏବଂ ଶେଷରେ ପ୍ରାଣ–ଅପାନ ଓ ଦକ୍ଷର ସ୍ଥିରୀକରଣ କରି ସାମାଜିକ କେନ୍ଦ୍ରୀୟତା ସହ ସୁରକ୍ଷିତ ଫଳିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରେ।
Sukta 5
ଏହି ସ୍ୱପ୍ନ-ସୂକ୍ତରେ ଅଶୁଭ ସ୍ୱପ୍ନକୁ ମୃତ୍ୟୁ-ସଂଲଗ୍ନ ଏକ ସ୍ପର୍ଶ୍ୟ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଧରାଯାଇଛି ଏବଂ ତାହାର ନାମକରଣ, ପରିଚୟ ଓ ରିତୁଆଲ ଭାବେ ତାହାର ଉତ୍ସ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକୁ “ଜାଣିବା” ଦ୍ୱାରା ନିଷ୍ପ୍ରଭ କରାଯାଏ। ସ୍ୱପ୍ନକୁ ଯମଙ୍କ ଉପକରଣ—ଅନ୍ତକ ଓ ମୃତ୍ୟୁ—ବୋଲି ଖୋଲାମେଳା ଘୋଷଣା କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଭୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣଯୋଗ୍ୟ ବାକ୍-ଶକ୍ତିରେ ପରିଣତ କରେ ଏବଂ ସ୍ୱପ୍ନକୁ ନିଜକୁ ଅନୁରୋଧ କରେ ଯେ ଶୟନକାରୀକୁ ଦୁଷ୍ସ୍ୱପ୍ନ (ଅପଶୁଭ ସ୍ୱପ୍ନ) ଠାରୁ ରକ୍ଷା କର। ଏହାର ଶକ୍ତି ଅପୋତ୍ରୋପାୟିକ ପରିଚୟରେ ଅଛି: ଆପଦାକୁ ମୁହଁ ଖୋଲାଇ ଚିହ୍ନଟ କରିଦେଲେ, ତାହାକୁ ଦୂରେ ହଟାଇ ଓ ସୀମିତ କରିହେବ।
Sukta 6
ଅଥର୍ବବେଦ ୧୬.୬ ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅପୋତ୍ରୋପାଇକ୍ ମନ୍ତ୍ର, ଯାହା ‘ପରା-ବହନ’ ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍—ଘୃଣା, ଶାପ ଓ ଜାଦୁ-ଟୋଣା—କୁ ପୁଣି ପ୍ରେଷକଙ୍କ ଦିଗକୁ କିମ୍ବା ଦୂରରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରାଇ ନେଇଯାଏ। ଏଥିରେ ବିଜୟ ଓ ନିର୍ଦୋଷତାର ଘୋଷଣା ସହ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଆଜ୍ଞାବାଚକ ବାକ୍ୟ ମିଶି ମୌଖିକ ଓ ମାନସିକ ଆକ୍ରମଣକୁ ପ୍ରତିମୁଖୀ କରେ; ଶେଷରେ ଅଗ୍ନି ଓ ଦେବଗଣଙ୍କ ବହନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ (ବାଘ୍ରୀ) ଭଙ୍ଗୁର ଓ ନିଷ୍ଫଳ ହୋଇପଡ଼େ।
Sukta 7
ଏହି ସୂକ୍ତଟି ଏକ ପ୍ରବଳ ଆଥର୍ବଣୀୟ “ପ୍ରେଷ” (ଆଦେଶ/ପ୍ରେରଣା), ଯାହା ଶତ୍ରୁକୁ କଠୋର ଦୈବୀ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ହସ୍ତେ ନିଶ୍ଚିତଭାବେ ସମର୍ପିତ କରେ—ତାଙ୍କୁ ନିର୍ବାସନ, ବିନାଶ, ଏବଂ ଜୀବନ-ହରଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି। ଏଠାରେ ଉଚ୍ଚାରିତ ଆଦେଶଟି ନିଜେ ଏକ ଅର୍ଦ୍ଧ-ବ୍ୟକ୍ତିକୃତ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଶକ୍ତି ଭାବେ କାମ କରେ; ଦେବମାନଙ୍କ ସମର୍ଥନ ଓ ପ୍ରାଣକୁ ବିନାଶର ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ଉପାୟ ଭାବେ ଧରି ଏହା କ୍ରିୟାଶୀଳ ହୁଏ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାବେ, ଦୁଷ୍ସ୍ୱପ୍ନ-ଶୋଧନ ମନ୍ତ୍ରରେ ଗୃହସ୍ଥ/ଅପତ୍ରାସକ ଟୀକା ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ନାମକରଣ ଓ ଅପସାରଣର ସେଇ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଅଧିକ ମୃଦୁ ରୂପରେ ପ୍ରୟୋଗ ହୋଇଛି।
Sukta 8
ଏହି ଦୀର୍ଘ ଆଥର୍ବଣିକ ସୂକ୍ତଟି ଅଧୀନକରଣ ଓ ବହିଷ୍କାରର ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କ୍ରମ: ଏହା ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀକୁ ଋତର ନିୟମରେ ବାନ୍ଧି ରଖେ ଏବଂ ବିଜୟ, ଶ୍ରୀ/ତେଜ, ଯାଜ୍ଞିକ ଅଧିକାର ଓ ସାମାଜିକ ଲାଭକୁ ଯଜମାନ-ପକ୍ଷକୁ ଘୁରାଇ ଦିଏ। ପୁନଃପୁନଃ ସାମୂହିକ ଅଧିକାର ଘୋଷଣା କରେ—“ଆମର ହେଉଛି ଋତ, ତେଜ, ବ୍ରହ୍ମନ୍, ଯଜ୍ଞ, ପଶୁ, ସନ୍ତାନ, ବୀର”—ଏବଂ ସେହି ସମୟରେ ଶତ୍ରୁଶକ୍ତିକୁ ତଳକୁ ଦବାଇ ରଖି ପ୍ରତିପକ୍ଷକୁ ମୁକ୍ତିରୁ ବଞ୍ଚିତ କରେ। ଏହିପରି, ସୂକ୍ତଟି ବ୍ରହ୍ମନ୍, ତେଜ ଓ ଋତ—ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଅଭିଚାର (ବାନ୍ଧନ/ପରାଜୟ) ସହ ପୌଷ୍ଟିକ ଅଧିଗ୍ରହଣ (ସମୃଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା)କୁ ଏକତ୍ର କରେ।
Sukta 9
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଥର୍ବବେଦୀୟ ସୂକ୍ତଟି ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସଫଳତା ପାଇଁ ଏକ ମନ୍ତ୍ର-ଚର୍ମ; ଏଠାରେ ଭୌତିକ ପ୍ରଚୁରତା (ବସୁ/ଶ୍ରୀ) କୁ ଯଜ୍ଞର ଜନନଶକ୍ତି ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି, ଏବଂ ଯଜ୍ଞକୁ ସେଇ ଉପାୟ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି ଯାହା ଧନକୁ “ଜିତେ” ଓ କର୍ତ୍ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ “ନିଧି” ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରେ। ଏଥିରେ ଏକ ଉନ୍ନତ, ସ୍ୱର୍ଗ୍ୟ ଭାବ ମଧ୍ୟ ଅଛି—ଅଗ୍ନି, ସୋମ, ପୂଷନ ପରି ଦିବ୍ୟ ଅଧିକାରୀମାନେ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଅନୁମୋଦନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସୂକ୍ତଟି ଫଳକୁ “ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ ସହ” ଦୀପ୍ତିମାନ ଲୋକକୁ ଆରୋହଣ ଭାବେ ମୁଦ୍ରାଙ୍କିତ କରେ—ଯେଉଁଠାରେ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ଏହି ଲୋକର ଫୁଲିଉଠା ଜୀବନ ଓ ପରଲୋକର ନିଶ୍ଚିନ୍ତ କୁଶଳ—ଦୁହିଁ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.