Sarga 21

Verse 1

तथा तु विलपन्तीं तां कौसल्यां राममातरम्।उवाच लक्ष्मणो दीनस्तत्कालसदृशं वचः।।2.21.1।।

ရာမ၏မယ်တော် ကောသလျာသည် ထိုသို့ ငိုကြွေးမြည်တမ်းနေစဉ် စိတ်ဆင်းရဲနေသော လက်ခဏသည် ထိုအချိန်အခါနှင့် သင့်လျော်သော စကားကို ဆိုလေ၏။

Verse 2

न रोचते ममाप्येतदार्ये यद्राघवो वनम्।त्यक्त्वा राज्यश्रियं गच्छेत् स्त्रिया वाक्यवशं गतः।।2.21.2।।

အို အရှင်မ၊ ရာဃဝသည် မိန်းမတစ်ဦး၏ စကားကို နာယူပြီး တိုင်းပြည်၏ စည်းစိမ်ချမ်းသာကို စွန့်လွှတ်ကာ တောထွက်ရမည်ဟူသော အချက်ကို ကျွန်ုပ်လည်း လက်မခံနိုင်ပါ။

Verse 3

विपरीतश्च वृद्धश्च विषयैश्च प्रधर्षितः।नृपः किमिव न ब्रूयाच्चोद्यमानस्समन्मथः।।2.21.3।।

အမြင်အာရုံ လွဲချော်၍ အသက်အရွယ်ကြီးရင့်ကာ အာရုံခံစားမှုတို့၏ လောဘလှုံ့ဆော်မှုကြောင့် ထိုးနှက်ခံရပြီး—ကာမတဏှာ၏ အာဏာအောက်တွင် (ကೈကေယီ၏) တိုက်တွန်းမှုကို ခံနေရသော—ဘုရင်သည် မည်သည့်စကားကို မဆို ပြောမိနိုင်မည်နည်း။

Verse 4

नास्यापराधं पश्यामि नापि दोषं तथाविधम्।येन निर्वास्यते राष्ट्राद्वनवासाय राघवः।।2.21.4।।

ရာဃဝ (ရာမ) ထံ၌ အပြစ်တစ်စုံတစ်ရာကိုလည်း မမြင်ရ၊ ထို့အပြင် နိုင်ငံမှ နှင်ထုတ်ကာ တောဝင်နေထိုင်စေရန် အကြောင်းဖြစ်နိုင်သော ထိုသို့သော ချို့ယွင်းချက်ကိုလည်း မမြင်ရပါ။

Verse 5

न तं पश्याम्यहं लोके परोक्षमपि यो नरः।स्वमित्रोऽपि निरस्तोऽपि योऽस्य दोषमुदाहरेत्।।2.21.5।।

ဤလောကတွင် မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်ကိုမျှ မမြင်ရ—ရန်သူဖြစ်စေ၊ အနိုင်ယူခံရသူဖြစ်စေ—သူ၏ အပြစ်အနာအဆာကို နောက်ကွယ်တွင်တောင် ပြောဆိုမည့်သူ မရှိ။

Verse 6

देवकल्पमृजुं दान्तं रिपूणामपि वत्सलम्।अवेक्षमाणः को धर्मं त्यजेत्पुत्रमकारणात्।।2.21.6।।

ဓမ္မကို မျက်ကွယ်ပြု၍ အကြောင်းမဲ့စွာ နတ်တူသကဲ့သို့ မြင့်မြတ်၍ ဖြောင့်မတ်ကာ ကိုယ်ကိုထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး ရန်သူများအထိပင် ချစ်ခင်ကြသော သားတော်ကို မည်သူက စွန့်ပစ်နိုင်မည်နည်း။

Verse 7

तदिदं वचनं राज्ञःपुनर्बाल्यमुपेयुषः।पुत्रः को हृदये कुर्याद्राजवृत्तमनुस्मरन्।।2.21.7।।

ဤမင်း၏စကားသည် ကလေးသဘောသို့ ပြန်လည်ရောက်သကဲ့သို့ ဖြစ်ရာ၊ ရာဇဓမ္မနှင့် မင်းတို့၏အကျင့်အကြံကို သတိရနေသော သားတစ်ယောက်က မည်သူက ဤစကားကို နှလုံးထဲသို့ ထည့်ယူနိုင်မည်နည်း။

Verse 8

यावदेव न जानाति कश्चिदर्थमिमं नरः।तावदेव मया सार्धमात्मस्थं कुरु शासनम्।।2.21.8।।

ဤအကြောင်းကို မည်သူမျှ မသိသေးခင်၊ ငါ၏အထောက်အပံ့နှင့်အတူ အာဏာကို ကိုယ့်လက်ထဲတွင် ထိန်းကာ အမိန့်အုပ်ချုပ်မှုကို ကိုယ့်အတွင်း၌ တည်စေပါ။

Verse 9

मया पार्श्वे सधनुषा तव गुप्तस्य राघव।क स्समर्थोऽधिकं कर्तुं कृतान्तस्येव तिष्ठतः।।2.21.9।।

အို ရာဃဝ၊ ငါသည် သင်၏ဘေး၌ မြားတံကိုင်လျက် သင်ကို ကာကွယ်နေသော်၊ သင်သည် ကෘတാന്ത (မရဏ) ကိုယ်တိုင်ကဲ့သို့ တည်နေချိန်၌ သင့်အပေါ် အလွန်အကျွံ လွန်ကျူးရဲသူ မည်သူရှိနိုင်မည်နည်း။

Verse 10

निर्मनुष्यामिमां कृत्स्नामयोध्यां मनुजर्षभ। करिष्यामि शरैस्तीक्ष्णैर्यदि स्थास्यति विप्रिये।।2.21.10।।

အို လူတို့တွင် အမြတ်ဆုံးသောသူ၊ အကယ်၍ අයုဒ္ဓယတစ်မြို့လုံးသည် သင့်အား ရန်လိုလျက် ဆန့်ကျင်နေပါက ငါသည် ငါ၏ ထက်မြက်သော မြားတို့ဖြင့် ဤမြို့ကြီးကို လူသူကင်းမဲ့စေအံ့။

Verse 11

भरतस्याथ पक्ष्यो वा यो वाऽस्य हितमिच्छति।सर्वानेतान्वधिष्यामि मृदुर्हि परिभूयते।।2.21.11।।

ဘရတမင်းသား၏ ဘက်တော်သားဖြစ်စေ၊ သူ၏ အကျိုးကို လိုလားသူဖြစ်စေ၊ ထိုသူအပေါင်းတို့ကို ငါသတ်ဖြတ်မည်။ အကြောင်းမူကား နူးညံ့သိမ်မွေ့သူတို့သည် မထီမဲ့မြင် ပြုခြင်းကို ခံရစမြဲ ဖြစ်သည်။

Verse 12

प्रोत्साहितोऽयं कैकेय्या स दुष्टो यदि नः पिता।अमित्रभूतो निस्सङ्गं वध्यतां बध्यतामपि।।2.21.12।।

ကေကေယီ၏ လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့၏ ဖခင်သည် အမှန်တကယ် ဆိုးယုတ်ကာ ရန်သူဖြစ်သွားလျှင်၊ သွေးသားဆက်နွယ်မှုကို မစဉ်းစားဘဲ ထိန်းချုပ်ရမည်။ ချည်နှောင်၍ဖြစ်စေ၊ ထောင်ချ၍ဖြစ်စေ၊ လိုအပ်လျှင် သတ်ပစ်ရမည်ပင်။

Verse 13

गुरोरप्यवलिप्तस्य कार्याकार्यमजानतः।उत्पथं प्रतिपन्नस्य कार्यं भवति शासनम्।।2.21.13।।

ဆရာ(ဂုရု)တောင်မှ မာနထောင်လွှား၍ လုပ်သင့်မလုပ်သင့်ကို မခွဲခြားနိုင်ဘဲ လမ်းမှားကို လိုက်သွားလျှင်၊ ထိုသူကို ပြန်လည်တည့်မတ်စေရမည်။ ထိုသို့သောအခါ စည်းကမ်းတကျ တားမြစ်ဆုံးမခြင်းသည် တာဝန်ဖြစ်လာသည်။

Verse 14

बलमेष किमाश्रित्य हेतुं वापुरुषर्षभ।दातुमिच्छति कैकेय्यै राज्यं स्थितमिदं तव।।2.21.14।।

အို လူတို့တွင် အမြတ်ဆုံးသူရေ၊ ဤဘုရင်သည် မည်သည့်အင်အား—သို့မဟုတ် မည်သည့်အကြောင်းပြချက်—ကို အားထား၍ သင်၏အခွင့်အရေးဖြစ်သော နိုင်ငံတော်ကို ကေကေယီအား ပေးအပ်လိုသနည်း။

Verse 15

त्वया चैव मया चैव कृत्वा वैरमनुत्तमम्।काऽस्य शक्तिश्श्रियं दातुं भरतायारिशासन।।2.21.15।।

အို ရန်သူကိုနှိမ်နင်းသူရေ၊ သူသည် သင်နှင့်လည်းကောင်း ကျွန်ုပ်နှင့်လည်းကောင်း အလွန်ကြီးမားသော ရန်ငြိုးကို ဖြစ်စေပြီးနောက်၊ ဘာရတအား ရာဇသီရိနှင့် ရာဇစည်းစိမ်ကို ပေးအပ်နိုင်မည့် အင်အား မည်သို့ရှိနိုင်သနည်း။

Verse 16

अनुरक्तोऽस्मि भावेन भ्रातरं देवि तत्त्वतः। सत्येन धनुषा चैव दत्तेनेष्टेन ते शपे।।2.21.16।।

အို မိခင်တော်၊ အမှန်တကယ် ကျွန်ုပ်သည် စိတ်နှလုံးအပြည့်ဖြင့် ညီအစ်ကိုကို သစ္စာရှိစွာ ချစ်ခင်လျက်ရှိသည်။ ကျွန်ုပ်၏ သစ္စာတရားကို အာမခံ၍၊ ကျွန်ုပ်၏ မြားလက်နက်(ဓနု)ကို အာမခံ၍၊ ထို့ပြင် ကျွန်ုပ်ပြုခဲ့သော ဒါနနှင့် ယဇ္ဉ(ပူဇော်ပွဲ)တို့၏ ပုဏ္ဏိယကို အာမခံ၍ သင့်အား ကျိန်ဆိုပါသည်။

Verse 17

दीप्तमग्निमरण्यं वा यदि रामः प्रवेक्ष्यति।प्रविष्टं तत्र मां देवि त्वं पूर्वमवधारय।।2.21.17।।

အမိဒေဝီ၊ အရင်ကတည်းက ယုံကြည်ထားပါ—ရာမသည် မီးတောက်လောင်သော မီးထဲသို့ဖြစ်စေ၊ တောအရပ်သို့ဖြစ်စေ ဝင်လျှင်၊ ကျွန်ုပ်သည် ထိုနေရာသို့ အရင်ဆုံး ဝင်ပြီးသား ဖြစ်ပါလိမ့်မည်။

Verse 18

हरामि वीर्याद्दुःखं ते तम स्सूर्य इवोदितः।देवी पश्यतु मे वीर्यं राघवश्चैव पश्यतु।।2.21.18।।

ကျွန်ုပ်၏ ဝီရိယဗလဖြင့် မိခင်၏ ဒုက္ခကို ဖယ်ရှားပေးမည်၊ နေထွက်လာသကဲ့သို့ အမှောင်ကို ပျောက်ကင်းစေသလိုပင်။ အမိဒေဝီ၊ ကျွန်ုပ်၏ အင်အားကို ကြည့်ရှုပါစေ—ရాఃဃဝလည်း ကြည့်ရှုစေပါ။

Verse 19

एतत्तु वचनं श्रुत्वा लक्ष्मणस्य महात्मनः।उवाच रामं कौशल्या रुदन्ती शोकलालसा।।2.21.19।।

မဟာသတ္တိရှိသော လက္ခမဏ၏ စကားကို ကြားနာပြီးနောက် ကောသလျာသည် မျက်ရည်ကျကာ ဝမ်းနည်းခြင်းဖြင့် လွှမ်းမိုးလျက် ရာမအား မိန့်ကြားလေ၏။

Verse 20

भ्रातुस्ते वदतः पुत्र लक्ष्मणस्य श्रुतं त्वया।यदत्रानन्तरं कार्यं कुरुष्व यदि रोचते।।2.21.20।।

သားရေ၊ သင်၏ညီ လက္ခမဏ ပြောသောစကားကို သင်ကြားပြီးပြီ။ သင်နှစ်သက်ပါက ဤကိစ္စတွင် နောက်တစ်ဆင့် လုပ်သင့်သည်ဟု သင်ထင်မြင်သမျှကို ဆောင်ရွက်ပါ။

Verse 21

न चाधर्म्यं वच श्रुत्वा सपत्न्या मम भाषितम्।विहाय शोकसन्तप्तां गन्तुमर्हसि मामितः।।2.21.21।।

ကျွန်ုပ်၏ မိဖုရားအဖော် (ကൈကေယီ) ပြောသော အဓမ္မစကားကို ကြားနာပြီးနောက်၊ ဝမ်းနည်းခြင်းဖြင့် လောင်ကျွမ်းနေသော ကျွန်ုပ်ကို ဤနေရာ၌ စွန့်ပစ်ကာ ထွက်ခွာသွားခြင်းသည် သင့်အတွက် မသင့်တော်ပါ။

Verse 22

धर्मज्ञ यदि धर्मिष्ठो धर्मं चरितुमिच्छसि।शुश्रूष मामिहस्थस्त्वं चर धर्ममनुत्तमम्।।2.21.22।।

ဓမ္မကိုသိသောသူရေ—သင်အမှန်တကယ် ဓမ္မကိုကျင့်လို၍ အမြင့်မြတ်ဆုံးသော တရားလမ်းကိုလိုလားပါက၊ ဒီမှာပဲနေပြီး ငါ့ကိုဝတ်ပြုကူညီပါ; မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ဓမ္မကိုကျင့်ပါ။

Verse 23

शुश्रूषुर्जननीं पुत्र स्वगृहे नियतो वसन्।परेण तपसा युक्तः काश्यपस्त्रिदिवं गतः।।2.21.23।।

သားရေ၊ ကိုယ့်အိမ်၌ စည်းကမ်းတကျ နေထိုင်ကာ မိခင်ကို ဝတ်ပြုကူညီသဖြင့်၊ အမြင့်မြတ်သော တပသ (တပ) နှင့်ပြည့်စုံသော ကာရှျယပ သည် တြိဒိဝ (ကောင်းကင်ဘုံ) သို့ ရောက်ခဲ့သည်။

Verse 24

यथैव राजा पूज्यस्ते गौरवेण तथाऽस्म्यहम्।त्वां नाहमनुजानामि न गन्तव्यमितो वनम्।।2.21.24।।

မင်းကြီးကို သင်က ဂုဏ်ရည်ဖြင့် ရိုသေကာ ပူဇော်သကဲ့သို့ ငါလည်း ထိုနည်းတူပင် ဖြစ်သည်။ ငါသည် သင့်ကို ခွင့်မပြု; ဒီနေရာမှ တောသို့ မသွားရ။

Verse 25

त्वद्वियोगान्न मे कार्यं जीवितेन सुखेन वा।त्वया सह मम श्रेयस्तृणानामपि भक्षणम्।।2.21.25।।

သင်နှင့်ကွာခွာရလျှင် ငါ့အတွက် အသက်ရှင်ခြင်းလည်း မလို၊ ပျော်ရွှင်ခြင်းလည်း မလို။ ငါ့အတွက် သင်နှင့်အတူနေရခြင်းက ပိုကောင်းသည်—မြက်ပင်ပင် စားရမည်ဆိုလည်း။

Verse 26

यदि त्वं यास्यसि वनं त्यक्त्वा मां शोकलालसाम्।अहं प्रायमिहासिष्ये न हि शक्ष्यामि जीवितुम्।।2.21.26।।

သင်က ငါ့ကို ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုတွင် ထားခဲ့ပြီး တောသို့ သွားမည်ဆိုလျှင် ငါသည် ဒီမှာပင် ပရာယောပဝေသ (သေမင်းတိုင်အောင် အစာရှောင်ခြင်း) ကို ပြုမည်; အမှန်တကယ် ငါ မရှင်နိုင်တော့။

Verse 27

ततस्त्वं प्राप्स्यसे पुत्र निरयं लोकविश्रुतम्।ब्रह्महत्यामिवाधर्मात्समुद्र स्सरितां पतिः।।2.21.27।।

ထို့နောက် သားရေ၊ သင်သည် လောကတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသော နရကသို့ ရောက်လိမ့်မည်။ မြစ်များ၏ အရှင်ဖြစ်သော သမုဒ္ဒရာသည် အဓမ္မကြောင့် ဗြာဟ္မဏသတ်သကဲ့သို့သော အပြစ်ကို ခံယူရသကဲ့သို့ပင်။

Verse 28

विलपन्तीं तथा दीनां कौसल्यां जननीं ततः।उवाच रामो धर्मात्मा वचनं धर्मसंहितम्।।2.21.28।।

ထို့နောက် ဓမ္မ၌ တည်ကြည်သော ရာမသည် အလွန်ဒုက္ခရောက်၍ ငိုကြွေးနေသော မိခင် ကောသလျာထံသို့ ဓမ္မနှင့် ကိုက်ညီသော စကားကို မိန့်ကြား하였다။

Verse 29

नास्ति शक्तिः पितुर्वाक्यं समतिक्रमितुं मम।प्रसादये त्वां शिरसा गन्तुमिच्छाम्यहं वनम्।।2.21.29।।

အဖေ၏ အမိန့်ကို ကျော်လွန်ရန် ငါ့တွင် အင်အားမရှိ။ ငါသည် ခေါင်းငုံ့၍ မိခင်ကို တောင်းပန်အပ်၏; ငါသည် တောသို့ သွားလို၏။

Verse 30

ऋषिणा च पितुर्वाक्यं कुर्वता व्रतचारिणा।गौर्हता जानता धर्मं कण्डुनाऽपि विपश्चिता।।2.21.30।।

ဓမ္မကို သိမြင်၍ တင်းကျပ်သော ဝတ္တရားဗြတကို ကျင့်သုံးနေသော ပညာရှိ ရှိ ကန္ဒုတောင်မှ အဖေ၏ အမိန့်ကို ပြည့်စုံစေရန်သာ နွားတစ်ကောင်ကို သတ်ခဲ့သည်။

Verse 31

अस्माकं च कुले पूर्वं सगरस्याज्ञया पितुः।खनद्भिस्सागरैर्भूमिमवाप्तस्सुमहान्वधः।।2.21.31।।

ကျွန်ုပ်တို့၏ မျိုးရိုးအတွင်း ယခင်က ဖခင် စဂရ၏ အမိန့်အတိုင်း စဂရ၏ သားများသည် မြေကြီးကို တူးဖော်ရင်း ကြောက်မက်ဖွယ် သေဆုံးမှုကို ကြုံတွေ့ခဲ့ကြသည်။

Verse 32

जामद्ग्न्येन रामेण रेणुका जननी स्वयम्।कृत्ता परशुनाऽरण्ये पितुर्वचनकारिणा।।2.21.32।।

ဂျာမဒဂ္နျ ရာမ (ပရရှုရာမ) သည် ဖခင်၏ စကားကို လိုက်နာရန်အတွက် တောအတွင်း၌ ပုဆိန်ဖြင့် မိခင် ရေဏုကာကို ကိုယ်တိုင် ခုတ်သတ်ခဲ့သည်။

Verse 33

एतैरन्यैश्च बहुभिर्देवि देवसमैः कृतम्।पितुर्वचनमक्लीबं करिष्यामि पितुर्हितम्।।2.21.33।।

အို ဒေဝီ၊ ဤသူတို့နှင့် အခြား ဒေဝတားတူသော လူကြီးမင်းများစွာတို့သည် ဖခင်၏ စကားကို မလျော့မရဲ ပြည့်စုံစေခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်လည်း ဖခင်၏ အကျိုးအတွက် ဖခင်၏ အလိုကို အောင်မြင်စေမည်။

Verse 34

न खल्वेतन्मयैकेन क्रियते पितृशासनम्।एतैरपि कृतं देवि ये मया तव कीर्तिताः।।2.21.34।।

အို ဒေဝီ၊ ဖခင်၏ အမိန့်ကို ဆောင်ရွက်ခြင်းမှာ ကျွန်ုပ်တစ်ယောက်တည်း မဟုတ်ပါ။ ကျွန်ုပ်က သင့်အား ဖော်ပြခဲ့သူတို့လည်း ထိုသို့ပင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။

Verse 35

नाहं धर्ममपूर्वं ते प्रतिकूलं प्रवर्तये।पूर्वैरयमभिप्रेतो गतो मार्गोऽनुगम्यते।।2.21.35।।

ကျွန်ုပ်သည် သင့်အား ရိုးရာဓလေ့နှင့် ဆန့်ကျင်သော ဓမ္မအသစ်တစ်ခုကို မတင်ပြပါ။ ဘိုးဘွားများက သဘောတူ၍ လျှောက်လှမ်းခဲ့သော လမ်းကြောင်းကိုပင် ကျွန်ုပ်တို့ လိုက်နာနေခြင်း ဖြစ်သည်။

Verse 36

तदेतत्तु मया कार्यं क्रियते भुवि नान्यथा।पितुर्हि वचनं कुर्वन्न कश्चिन्नाम हीयते।।2.21.36।।

ထို့ကြောင့် ဤသည်မှာ ကျွန်ုပ်၏ တာဝန်ဖြစ်၍ ဤလောက၌လည်း ဤပုံစံအတိုင်းသာ ကျွန်ုပ်က ဆောင်ရွက်မည်၊ အခြားနည်းမရှိ။ အဘ၏ အမိန့်တော်ကို လိုက်နာဆောင်ရွက်သူသည် အမှန်တကယ် ဓမ္မမှ မကျဆင်းကြောင်းပင်။

Verse 37

तामेवमुक्त्वा जननीं लक्ष्मणं पुनरब्रवीत्।वाक्यं वाक्यविदां श्रेष्ठश्श्रेष्ठस्सर्वधनुष्मताम्।।2.21.37।।

ဤသို့ မိခင်တော်အား မိန့်ကြားပြီးနောက်၊ စကားပညာရှင်တို့အနက် အမြတ်ဆုံး၊ မြားပစ်သူအပေါင်းတို့အနက် အထူးမြတ်ဆုံးဖြစ်သော ရာမသည် လက္ခမဏကို ထပ်မံ မိန့်ကြား하였다။

Verse 38

तव लक्ष्मण जानामि मयि स्नेहमनुत्तमम्।विक्रमं चैव सत्त्वं च तेजश्च सुदुरासदम्।।2.21.38।।

အို လက္ခမဏ၊ ငါ့အပေါ် သင်၏ မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ချစ်ခင်စိတ်ကို ငါသိ၏။ ထို့ပြင် သင်၏ ရဲရင့်မှု၊ စိတ်ဓာတ်ခိုင်မာမှုနှင့် မည်သူမျှ မလွယ်ကူစွာ မတားဆီးနိုင်သော တေဇောဓာတ်ကိုလည်း ငါသိ၏။

Verse 39

मम मातुर्महद्दुःखमतुलं शुभलक्षण।अभिप्रायमविज्ञाय सत्यस्य च शमस्य च।।2.21.39।।

အို မင်္ဂလာလက္ခဏာရှိသော လက္ခမဏ၊ ငါ့မိခင်တော်၏ ဒုက္ခသည် အလွန်ကြီးမား၍ မနှိုင်းယှဉ်နိုင်ပေ။ အကြောင်းမှာ သစ္စာတရားနှင့် စိတ်ထိန်းချုပ်ခြင်း၏ အဓိပ္ပါယ်အမှန်ကို မသိမြင်သေးသောကြောင့်ပင်။

Verse 40

धर्मो हि परमो लोके धर्मे सत्यं प्रतिष्ठितम्।धर्मसंश्रितमेतच्च पितुर्वचनमुत्तमम्।।2.21.40।।

ဤလောက၌ ဓမ္မသည် အမြင့်မြတ်ဆုံးဖြစ်၍ သစ္စာသည် ဓမ္မပေါ်တွင် တည်မြဲခိုင်ခံ့နေသည်။ ထို့ပြင် အဖေ၏ အမြတ်တန်ဆုံး အမိန့်တော်သည်လည်း ဓမ္မကို အခြေခံထားသည်။

Verse 41

संश्रुत्य च पितुर्वाक्यं मातुर्वा ब्राह्मणस्य वा।न कर्तव्यं वृथा वीर धर्ममाश्रित्य तिष्ठता।।2.21.41।।

အဖေ၊ အမေ သို့မဟုတ် ဗြာဟ္မဏတစ်ဦးထံ မိမိစကားကို တစ်ကြိမ်ကတိပြုထားပြီးလျှင်၊ အို သူရဲကောင်း၊ ဓမ္မကို အားကိုးတည်ကြည်သူသည် ထိုကတိကို အလဟဿ မဖြစ်စေရ။

Verse 42

सोऽहं न शक्ष्यामि पितुर्नियोगमतिवर्तितुम्।पितुर्हिवचनाद्वीर कैकेय्याऽहं प्रचोदितः।।2.21.42।।

ထို့ကြောင့် အဖေ၏ အမိန့်တော်ကို ကျွန်ုပ် မလွန်ကျူးနိုင်ပါ။ အို သူရဲကောင်း၊ အဖေ၏ စကားတော်ကြောင့်သာ ကေကေယီက ကျွန်ုပ်ကို (ပြည်နှင်ဒဏ်သို့) တိုက်တွန်းလာခြင်း ဖြစ်သည်။

Verse 43

तदेतां विसृजानार्यां क्षत्रधर्माश्रितां मतिम्।धर्ममाश्रय मा तैक्ष्ण्यं मद्बुद्धिरनुगम्यताम्।।2.21.43।।

ထို့ကြောင့် က္ෂတ္တရဓမ္မဟု ထင်ယောင်ထင်မှားဖြစ်စေသော်လည်း ဤအနိမ့်ကျသော စိတ်ကူးကို စွန့်လွှတ်ပါ။ ဓမ္မကို အားကိုးပါ၊ ကြမ်းတမ်းသည့် အကြမ်းဖက်မှုသို့ မလှည့်ပါနှင့်။ ကျွန်ုပ်၏ အမြင်ကို လိုက်နာပါ။

Verse 44

तमेवमुत्त्वा सौहार्दाद्भ्रातरं लक्ष्मणाग्रजः।उवाच भूयः कौसल्यां प्राञ्जलिश्शिरसानतः।।2.21.44।।

ဤသို့ မေတ္တာဖြင့် ညီတော်အား ပြောဆိုပြီးနောက်၊ လက္ခမဏ၏ အစ်ကိုကြီး ရာမသည် လက်အုပ်ချီ၍ ခေါင်းငုံ့ကာ ကောသလျာမိဖုရားအား ထပ်မံ မိန့်ကြား하였다။

Verse 45

अनुमन्यस्व मां देवि गमिष्यन्तमितो वनम्।शापिताऽसि मम प्राणैः कुरु स्वस्त्ययनानि मे।।2.21.45।।

အို ဒေဝီမိခင်၊ ဤနေရာမှ တောသို့ ထွက်ခွာမည့် ကျွန်ုပ်အား ခွင့်ပြုပါ။ ကျွန်ုပ်၏ အသက်ဖြင့် ကတိတည်၍ တောင်းပန်ပါသည်—ကျွန်ုပ်အတွက် မင်္ဂလာပွဲတော်နှင့် ကောင်းချီးမင်္ဂလာများကို ပြုလုပ်ပေးပါ။

Verse 46

तीर्णप्रतिज्ञश्च वनात्पुनरेष्याम्यहं पुरीम्।ययातिरिव राजर्षिःपुरा हित्वा पुनर्दिवम्।।2.21.46।।

ကျွန်ုပ်၏ ပရတိဇ္ဈာကို ပြည့်စုံစေပြီးနောက် တောမှ ဤမြို့တော်သို့ ထပ်မံပြန်လာမည်—ရှေးက ရာဇဣသီ ယယာတိကဲ့သို့၊ ကောင်းကင်ဘုံမှ ကျရောက်သော်လည်း ထပ်မံ ပြန်လည်ရရှိခဲ့သကဲ့သို့။

Verse 47

शोकस्सन्धार्यतां मात र्हृदये साधु मा शुचः।वनवासादिहैष्यामि पुनः कृत्वा पितुर्वचः।।2.21.47।।

အမေ၊ ဝမ်းနည်းမှုကို နှလုံးထဲတွင် ပညာရှိစွာ ထိန်းထားပါ; မငိုမိပါနှင့်။ အဖေ၏ အမိန့်တော်ကို ပြည့်စုံစေပြီးနောက် တောနေထိုင်ခြင်းမှ ဤနေရာသို့ ထပ်မံပြန်လာမည်။

Verse 48

त्वया मया च वैदेह्या लक्ष्मणेन सुमित्रया।पितुर्नियोगे स्थातव्यमेष धर्मस्सनातनः।।2.21.48।।

သင်၊ ကျွန်ုပ်၊ ဝိုင်ဒေဟီ၊ လက္ခမဏ၊ နှင့် စုမိထရာတို့အားလုံးသည် အဖေ၏ အမိန့်တော်အပေါ် တည်ကြည်ရမည်။ ဤသည်မှာ စနာတနဓမ္မ—အနန္တတရား ဖြစ်သည်။

Verse 49

अम्ब संहृत्य सम्भारान् दुःखं हृदि निगृह्य च।वनवासकृता बुद्धिर्मम धर्म्याऽनु वर्त्यताम्।।2.21.49।।

အမေတော်၊ ပြင်ဆင်ထားသမျှကို ပြန်လည်သိမ်းဆည်းပါ၊ နှလုံးထဲက ဝမ်းနည်းမှုကိုလည်း ထိန်းချုပ်ပါ။ တောဝင်နေထိုင်မည်ဟု ဓမ္မနှင့်ကိုက်ညီစွာ တည်မြဲထားသော ကျွန်ုပ်၏ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဓမ္မမဂ္ဂအဖြစ် လက်ခံ၍ လိုက်နာပေးပါ။

Verse 50

एतद्वचस्तस्य निशम्य मातासुधर्म्यमव्यग्रमविक्लबं च।मृतेव संज्ञां प्रतिलभ्य देवी समीक्ष्य रामं पुनरित्युवाच।।2.21.50।।

သူ၏စကားများသည် ဓမ္မအပေါ် တည်ငြိမ်ခိုင်မာ၍ မလှုပ်ရှားမယိုင်မယွင်း၊ မကြောက်မရွံ့ ဖြစ်သည်ကို ကြားသော် မိခင်မဟာမိဖုရားသည် သေခြင်းမှ သတိပြန်ရသကဲ့သို့ ဖြစ်လာပြီး ရာမကို တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် ကြည့်ကာ ထပ်မံ၍ ပြောဆိုလေ၏။

Verse 51

यथैव ते पुत्र पिता तथाऽहं गुरु स्स्वधर्मेण सुहृत्तया च।न त्वाऽनुजानामि न मां विहायसुदुःखितामर्हसि गन्तुमेवम्।।2.21.51।।

သားတော်၊ သင်အတွက် ဖခင်တော်ကဲ့သို့ပင် ကျွန်မလည်း ဖြစ်သည်—ဓမ္မအရ တာဝန်နှင့် မေတ္တာကြောင့် သင့်ကို လမ်းညွှန်သူ။ ကျွန်မ မခွင့်ပြုပါ; ကျွန်မကို အလွန်ဝမ်းနည်းစေကာ ထားခဲ့ပြီး ဒီလိုသွားရန် သင်မသင့်တော်ပါ။

Verse 52

किं जीवितेनेह विना त्वया मेलोकेन वा किं स्वधयाऽमृतेन।श्रेयो मुहूर्तं तव सन्निधानं ममेह कृत्स्नादपि जीवलोकात्।।2.21.52।।

သင်မရှိဘဲ ဒီမှာ ကျွန်မအသက်ရှင်ခြင်းက ဘာအကျိုးရှိမလဲ။ ကောင်းကင်ဘုံက ဘာတန်ဖိုးရှိမလဲ၊ ဘိုးဘွားပူဇော်ပွဲတွေက ဘာအကျိုးရှိမလဲ၊ အမృతတောင် ဘာတန်ဖိုးရှိမလဲ။ ကျွန်မအတွက် သင့်အနီး၌ တစ်ခဏတည်းရှိခြင်းက သင်မရှိသော သက်ရှိလောကတစ်လောကလုံးထက် ပိုမြတ်ပါသည်။

Verse 53

नरैरिवोल्काभिरपोह्यमानोमहागजोऽध्वानमनुप्रविष्टः।भूयः प्रजज्वाल विलापमेवं निशम्य रामः करुणं जनन्याः।।2.21.53।।

မိခင်၏ ကရုဏာပြည့်ဝသော ငိုကြွေးသံကို ဒီလိုကြားသော် ရာမသည် အတွင်းစိတ်၌ ပိုမိုလောင်ကျွမ်းနာကျင်လာ၏—လမ်းပေါ်ဝင်လာသော ဆင်ကြီးကို လူများက မီးတောက်မီးလျှံ တုတ်မီးများဖြင့် တားဆီး၍ နောက်ဆုတ်ခိုင်းသကဲ့သို့။

Verse 54

स मातरं चैव विसंज्ञकल्पा मार्तं च सौमित्रिमभिप्रतप्तम्।धर्मे स्थितो धर्म्यमुवाच वाक्यं यथा स एवार्हति तत्र वक्तुम्।।2.21.54।।

ဓမ္မ၌တည်မြဲ၍ သူသည် ဝမ်းနည်းခြင်းကြောင့် သတိလစ်လုနီးပါးဖြစ်သော မိခင်ထံနှင့် စိတ်ဒုက္ခဖြင့် ပူလောင်နေသော ဆောမိတ္တရီ (လက္ခမဏ) ထံသို့ ဓမ္မနှင့်ကိုက်ညီသည့် စကားကို ပြောကြား하였다။ ထိုအခဏ၌ ထိုသို့ပြောရန် သင့်တော်သူမှာ သူတစ်ဦးတည်းသာ ဖြစ်သည်။

Verse 55

अहं हि ते लक्ष्मण नित्यमेव जानामि भक्तिं च पराक्रमं च।मम त्वभिप्रायमसन्निरीक्ष्य मात्रा सहाभ्यर्दसि मां सुदुःखम्।।2.21.55।।

လက္ခမဏရေ၊ သင်၏ ဘက္တိနှင့် သတ္တိဗလကို ငါသည် အစဉ်တစိုက် သိရှိနေခဲ့သည်။ သို့သော် ငါ၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို မစိစစ်ဘဲ မိခင်နှင့်အတူ သင်က ငါ့ကို အလွန်ပြင်းထန်သော ဒုက္ခကို ဖြစ်စေသည်။

Verse 56

धर्मार्थकामाः खलु तात लोके समीक्षिता धर्मफलोदयेषु।ते तत्र सर्वे स्युरसंशयं मे भार्येव वश्याऽभिमता सुपुत्रा।।2.21.56।।

ချစ်သောညီတော်၊ ဤလောက၌ ဓမ္မ၊ အတ္ထ၊ ကာမ တို့ကို ဓမ္မမှ ထွက်ပေါ်လာသော အကျိုးဖလအရ စိစစ်သတ်မှတ်ကြသည်။ ငါရွေးချယ်ထားသော လမ်း၌ ထိုသုံးပါးလုံး မသံသယဘဲ ပြည့်စုံနေသည်—သစ္စာရှိ၍ နာခံသော ဇနီးကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ သားကောင်းများရသော မိခင်၏ ချစ်ခင်မြတ်နိုးမှုကဲ့သို့လည်းကောင်း။

Verse 57

यस्मिंस्तु सर्वे स्युरसन्निविष्टा धर्मो यत स्स्यात्तदुपक्रमेत।द्वेष्यो भवत्यर्थपरो हि लोके कामात्मता खल्वपि न प्रशस्ता।।2.21.57।।

သို့ရာတွင် သုံးပါးလုံးကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း မတည်ထောင်နိုင်သည့်အခါ ဓမ္မကို ထိန်းသိမ်းပေးနိုင်သော လမ်းကိုသာ စတင်လိုက်နာသင့်သည်။ အကြောင်းမူ ဤလောက၌ ငွေကြေးအကျိုးကိုသာ လိုက်စားသူသည် မုန်းတီးခံရတတ်ပြီး၊ ကာမတဏှာက ဦးဆောင်သော ဘဝသည်လည်း ပညာရှိတို့က မချီးမွမ်းကြ။

Verse 58

गुरुश्च राजा च पिता च वृद्धःक्रोधात्प्रहर्षाद्यदि वाऽपि कामात्।यद्व्यादिशेत्कार्यमवेक्ष्य धर्मंकस्तन्न कुर्यादनृशंसवृत्तिः।2.21.58।।

ဆရာ၊ မင်း၊ ဖခင်၊ သို့မဟုတ် အိုမင်းသူကြီးက—ဒေါသကြောင့်ဖြစ်စေ၊ ဝမ်းမြောက်မှုကြောင့်ဖြစ်စေ၊ ဆန္ဒကြောင့်ဖြစ်စေ—ဓမ္မကို စိစစ်၍ အလုပ်တစ်ခုကို အမိန့်ပေးလျှင် ထိုအလုပ်ကို ဆောင်ရွက်သင့်၏။ ကြမ်းကြုတ်သောနှလုံးသားမရှိလျှင် မည်သူက မလုပ်မည်နည်း။

Verse 59

स वै न शक्नोमि पितुः प्रतिज्ञामिमामकर्तुं सकलां यथावत्।स ह्यावयोस्तात गुरुर्नियोगेदेव्याश्च भर्ता स गति स्सधर्मः।।2.21.59।।

ချစ်သူရေ၊ ငါသည် ဖခင်၏ ကတိသစ္စာကို အပြည့်အစုံ မပြုလုပ်ဘဲ မနေနိုင်ပါ; ကတိထားသကဲ့သို့ တိတိကျကျ ဆောင်ရွက်ရမည်။ အမိန့်ပေးရာ၌ သူသည် ငါတို့၏ ဆရာဖြစ်၏; ဒေဝီ (မိခင်မဟာမယ်တော်) အတွက်လည်း သူသည် ခင်ပွန်း၊ အားကိုးရာ၊ နှင့် သူမ၏ ဓမ္မဖြစ်၏။

Verse 60

तस्मिन्पुनर्जीवति धर्मराजे विशेषतस्स्वे पथि वर्तमाने।देवी मया सार्धमितोऽपगच्छेत्कथं स्विदन्या विधवेव नारी।।2.21.60।।

ဓမ္မရာဇာဖြစ်သော မင်းကြီးသည် အသက်ရှင်တော်မူနေသေးပြီး—အထူးသဖြင့် ကိုယ်တော်၏ ဓမ္မလမ်းကြောင်း၌ တည်ကြည်စွာ လျှောက်လှမ်းနေသေးသရွေ့—မဟာဒေဝီ မိဖုရားသည် ငါနှင့်အတူ ဤနေရာမှ ထွက်ခွာသွားနိုင်မည်နည်း၊ အခြားမိန်းမတစ်ဦးကဲ့သို့ မုဆိုးမဖြစ်သကဲ့သို့ မဖြစ်နိုင်ပါ။

Verse 61

सा माऽनुमन्यस्व वनं व्रजन्तंकुरुष्व न स्स्वस्त्ययनानि देवि।यथा समाप्ते पुनराव्रजेयं यथा हि सत्येन पुनर्ययातिः।।2.21.61।।

ထို့ကြောင့် အမေတော်၊ ငါ့ကို တောသို့ ထွက်ခွာရန် ခွင့်ပြုတော်မူပါ; ဒေဝီမယ်တော်၊ ငါ့အတွက် မင်္ဂလာကောင်းချီးနှင့် အေးချမ်းကောင်းမွန်ရေး အခမ်းအနားများကို ဆောင်ရွက်ပေးတော်မူပါ၊ သတ်မှတ်ကာလ ပြည့်စုံသည့်အခါ ငါ ပြန်လည်ရောက်လာနိုင်စေရန်—သစ္စာ၏ အာနုဘော်ကြောင့် ယယာတိ ပြန်လာခဲ့သကဲ့သို့။

Verse 62

यशो ह्यहं केवलराज्यकारणान्न पृष्ठतः कर्तुमलं महोदयम्।अदीर्घकाले न तु देवि जीवितेवृणेऽवरामद्य महीमधर्मतः।।2.21.62।।

နိုင်ငံတော်အတွက်သာကြောင့် ဤမဟာဂုဏ်သိက္ခာကို နောက်သို့ပစ်ချထားရန် ငါမတတ်နိုင်။ ဒေဝီမယ်တော်၊ ဤဘဝသည် မရှည်လျားလှ; ယနေ့ ငါသည် အဓမ္မဖြင့် ဤမြေပြင်သေးငယ်ကို ရယူရန် မရွေးချယ်ပါ။

Verse 63

प्रसादयन्नरवृषभ स्समातरं पराक्रमाज्जिगमिषुरेव दण्डकान्।अथानुजं भृशमनुशास्य दर्शनंचकार तां हृदि जननीं प्रदक्षिणम्।।2.21.63।।

ထို့နောက် လူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော ရာမသည် မိခင်တော်ကို သက်သာစေ၍၊ မလှုပ်မယှက်သော သတ္တိဗလဖြင့် ဒဏ္ဍကတောသို့ သွားရန် ဆုံးဖြတ်လျက်ရှိ၏။ ထို့ပြင် ညီတော်ကို တင်းကျပ်စွာ အမိန့်အာဏာပေး၍ သဘောတရားရှင်းလင်းစွာ သင်ကြားကာ၊ နှလုံးသားထဲမှ ဘက္တိဖြင့် မိခင်တော်ကို ပရဒက္ခိဏာ လှည့်ပတ်ကန်တော့하였다။