Prashna 3

Verse 3.1

अथ हैनं कौशल्यश्चाश्वलायनः पप्रच्छ । भगवन् कुत एष प्राणो जायते कथमायात्यस्मिञ्शरीर आत्मानं वा प्रविभज्य कथं प्रतिष्ठते केनोत्क्रमते कथं बह्यमभिधते कथमध्यात्ममिति ॥१॥

তেতিয়া কৌশল্য আশ্বলায়নে তেওঁক সোধিলে – হে ভগৱন, এই প্ৰাণ ক’ৰ পৰা উৎপন্ন হয়? কেনেকৈ এই শৰীৰত আহে? নিজকে বিভক্ত কৰি কেনেকৈ প্ৰতিষ্ঠিত হয়? কিৰ দ্বাৰা প্ৰস্থান কৰে? বাহ্যিকৰ সৈতে কেনেকৈ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰে? আভ্যন্তৰৰ সৈতে কেনেকৈ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰে?

Verse 3.2

तस्मै स होवाचातिप्रश्चान् पृच्छसि ब्रह्मिष्ठोऽसीति तस्मात्तेऽहं ब्रवीमि ॥२॥

তেওঁ তেওঁক ক’লে – তুমি অত্যন্ত গভীৰ প্ৰশ্ন সোধিছা। তুমি ব্ৰহ্মত গভীৰভাৱে পাৰদৰ্শী। সেইবাবে মই তোমাক ক’ম।

Verse 3.3

आत्मन एष प्राणो जायते । यथैषा पुरुषे छायैतस्मिन्नेतदाततं मनोकृतेनायात्यस्मिञ्शरीरे ॥३॥

এই প্ৰাণ আত্মাৰ পৰা জন্ম লয়। যেনে এই ছায়া মানুহৰ ওপৰত পৰে, তেনেকৈ মনৰ দ্বাৰা বিস্তৃত এই প্ৰাণ এই শৰীৰত প্ৰৱেশ কৰে।

Verse 3.4

यथा सम्रादेवाधिकृतान् विनियुङ्क्ते । एतन् ग्रामानोतान् ग्रामानधितिष्टस्वेत्येवमेवैष प्राण इतरान् प्राणान् पृथक् पृथगेव सन्निधत्ते ॥४॥

যেনেকৈ ৰজাই বিষয়াসকলক নিযুক্ত কৰি 'এই গাঁও আৰু সেই গাঁও শাসন কৰা' বুলি কয়, তেনেকৈ এই প্ৰাণে আন প্ৰাণসকলক পৃথক পৃথককৈ তেওঁলোকৰ স্থানত নিযুক্ত কৰে।

Verse 3.5

पायूपस्थेऽपानं चक्षुःश्रोत्रे मुखनासिकाभ्यां प्राणः स्वयं प्रातिष्टते मध्ये तु समानः । एष ह्येतद्धूतमन्नं समं नयति तस्मादेताः सप्तार्चिषो भवन्ति ॥५॥

নিৰ্গত আৰু জনন ইন্দ্ৰিয়ত অপান বাস কৰে; চকু আৰু কাণ, মুখ আৰু নাকত প্ৰাণ নিজেই বাস কৰে; মাজত সমান আছে। ই খোৱা অন্ন সমানভাৱে বিতৰণ কৰে, আৰু ইয়াৰ পৰা সাতটা জ্বলন্ত শিখা উৎপন্ন হয়।

Verse 3.6

हृदि ह्येष आत्मा । अत्रैतदेकशतं नाडीनां तासां शतं शतमेकैकस्या द्वासप्ततिर्द्वासप्ततिः प्रतिशाखानाडीसहस्राणि भवन्त्यासु व्यानश्चरति ॥ ६ ॥

নিশ্চয়ে, এই আত্মা হৃদয়ত আছে। ইয়াত নাড়ীসমূহৰ একশত একটা আছে। সিহঁতৰ প্ৰতিটোৰ একশটা শাখা আৰু প্ৰতিটো শাখাৰ বাহাত্তৰ হেজাৰ উপশাখা আছে। এইবোৰৰ মাজেদি ব্যান বিচৰণ কৰে।

Verse 3.7

अथैकयोर्ध्व उदानः पुण्येन पुण्यं लोकं नयति पापेन पापमुभाभ्यामेव मनुष्यलोकम् ॥ ७ ॥

তেতিয়া, এটা (নাড়ী) ওপৰলৈ গৈ উদানে পুণ্যৰ দ্বাৰা পুণ্যলোকলৈ আৰু পাপৰ দ্বাৰা পাপলোকলৈ আত্মাক লৈ যায়, আৰু দুয়োৰে দ্বাৰা মনুষ্যলোকলৈ লৈ যায়।

Verse 3.8

आदित्यो ह वै बाह्यः प्राण उदयत्येष ह्येनं चाक्षुषं प्राणमनुगृह्णानः । पृथिव्यां या देवता सैषा पुरुषस्य अपानमवष्टभ्यान्तरा यदाकाशः स समानो वायुर्व्यानः ॥ ८ ॥

সূৰ্য্য হ'লে বাহ্যিক প্ৰাণ। ই উদয় হৈ চক্ষুৰ প্ৰাণক ধাৰণ কৰে। পৃথিৱীৰ দেৱতাই মনুষ্যৰ অপানক ধাৰণ কৰে। ইহঁতৰ মাজৰ আকাশ হ'ল সমান। বায়ু হ'ল ব্যান।

Verse 3.9

तेजो ह वा उदानस्तस्मादुपशान्ततेजाः । पुनर्भवमिन्द्रियैर्मनसि सम्पध्यमानैः ॥९॥

তেজই উদান; সেয়ে যেতিয়া কাৰো তেজ শান্ত হয়, ইন্দ্ৰিয়সমূহ মনত লীন হওঁতে আত্মাই পুনৰ্জন্ম লয়।

Verse 3.10

यच्चित्तस्तेनैष प्राणमायाति । प्राणस्तेजसा युक्तः सहात्मना तथासङ्कल्पितं लोकं नयति ॥१०॥

মনে যাক ধাৰণ কৰে, তাৰ দ্বাৰা এই প্ৰাণসহ প্ৰস্থান কৰে। তেজৰ সৈতে যুক্ত প্ৰাণ, আত্মাৰ সৈতে, সেই সংকল্পিত লোকলৈ লৈ যায়।

Verse 3.11

य एवं विद्वान् प्राणं वेद न हास्य प्रजा हीयतेऽमृतो भवति । तदेषः श्लोकः ॥११॥

এইদৰে জানি প্ৰাণক যি জনে জানে, তাৰ প্ৰজা ক্ষয় নহয়; সি অমৃতত্ব লাভ কৰে। এই বিষয়ে এই শ্লোক আছে ।

Verse 3.12

उत्पत्तिमायतिं स्थानं विभुत्वं चैव पञ्चधा । अध्यात्मं चैव प्राणस्य विज्ञायामृतमश्नुते विज्ञायामृतमश्नुत इति ॥१२॥

উত্পত্তি, গমন, স্থান, পাঁচ প্ৰকাৰে ব্যাপ্ততা, আৰু প্ৰাণৰ আধ্যাত্মিক দিশ — এইবোৰ জানি অমৃতত্ব লাভ কৰে; জানি অমৃতত্ব লাভ কৰে, এইদৰে কোৱা হয়।