Adhyaya 101

Verse 1

ईश्वर उवाच । एतस्मिन्नेव काले तु नारदो भगवानृषिः । ब्रह्मणो मानसः पुत्रस्त्रिषु लोकेषु गर्वितः

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—അന്നേ സമയത്ത് ബ്രഹ്മാവിന്റെ മാനസപുത്രനായ ഭഗവാൻ ഋഷി നാരദൻ ത്രിലോകങ്ങളിലും കീർത്തിയോടെ സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു।

Verse 2

सर्वलोकचरः सोऽपि युवा देवनमस्कृतः । तथा यदृच्छया चायमटमानः समंततः

അവൻ സർവ്വലോകങ്ങളിലും സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ, യുവാവും ദേവന്മാർക്കും വന്ദ്യനുമായിരുന്നു; യദൃച്ഛയായി എല്ലാടവും അലഞ്ഞുനടന്നു।

Verse 3

वासुदेवं स वै द्रष्टुं नित्यं द्वारवतीं पुरीम् । आयाति ऋषिभिः सार्द्धं क्रोधेन ऋषि सत्तमः

വാസുദേവനെ ദർശിക്കാനായി അവൻ ഋഷിമാരോടൊപ്പം നിത്യവും ദ്വാരവതീ നഗരത്തിലേക്ക് വരുമായിരുന്നു; എന്നാൽ ഈ വേളയിൽ ഋഷിശ്രേഷ്ഠൻ ക്രോധത്തോടെ എത്തി।

Verse 4

अथाश्वागच्छतस्तस्य सर्वे यदुकुमारकाः । ये प्रद्युम्नप्रभृतयस्ते च प्रह्वाननाः स्थिताः

അവൻ വേഗത്തിൽ അടുത്തുവരുമ്പോൾ പ്രദ്യുമ്നൻ മുതലായ എല്ലാ യദുകുമാരന്മാരും തലകുനിച്ച് (ബാഹ്യ ബഹുമാനത്തോടെ) നിന്നു।

Verse 5

अभावाच्चार्घ्यपाद्यानां पूजां चक्रुः समंततः । सांबस्त्ववश्यभावित्वात्तस्य शापस्य कारणात्

അർഘ്യവും പാദ്യവും ലഭ്യമല്ലാതിരുന്നതിനാൽ അവർ കഴിയുന്നത്ര എല്ലാ രീതിയിലും പൂജ ചെയ്തു; എന്നാൽ ആ ശാപകാരണത്താൽ അനിവാര്യമായ വിധിവശാൽ സാംബനേ ആ ശാപത്തിന് നിമിത്തമായി।

Verse 6

अवज्ञां कुरुते नित्यं नारदस्य महात्मनः । रतक्रीडा स वै नित्यं रूपयौवनगर्वितः

അവൻ മഹാത്മാവായ നാരദനെ നിത്യവും അവജ്ഞിച്ചു. രതിക്രീഡയിൽ എപ്പോഴും ലീനനായി, രൂപവും യൗവനവും എന്ന ഗർവത്തിൽ നിരന്തരം മത്തനായി നിന്നു.

Verse 7

अविनीतं तु तं दृष्ट्वा चिन्तयामास नारदः । अस्याहमविनीतस्य करिष्ये विनयं शुभम्

അവന്റെ അവിനയം കണ്ട നാരദൻ ചിന്തിച്ചു—“ഈ ശാസനമില്ലാത്തവനിൽ ഞാൻ ശുഭകരമായ തിരുത്തലായി വിനയവും നിയന്ത്രണവും വരുത്തും.”

Verse 8

एवं स चिन्तयित्वातु वासुदेवमथाब्रवीत् । इमाः षोडशसाहस्राः स्त्रियो या देवसत्तम

ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച ശേഷം അദ്ദേഹം വാസുദേവനോട് പറഞ്ഞു—“ഹേ ദേവസത്തമാ! ഈ പതിനാറായിരം സ്ത്രീകൾ…”

Verse 9

सर्वास्तासां सदा सांबे भावो देव समाश्रितः । रूपेणाप्रतिमः सांबो लोकेऽस्मिन्सचराचरे

ഹേ ദേവാ! അവരൊക്കെയുടെയും സ്നേഹം നിത്യവും സാംബനിലേക്കാണ് ആശ്രിതം. ഈ ചരാചര ലോകത്തിൽ രൂപത്തിൽ സാംബന് സമം ആരുമില്ല.

Verse 10

सदाऽर्हंति च तास्तस्य दर्शनं ह्यपि सत्स्त्रियः । श्रुत्वैवं नारदाद्वाक्यं चिन्तयामास केशवः

ആ സത്സ്ത്രീകൾ അവന്റെ ദർശനത്തിനും നിത്യവും അർഹരാണ്. നാരദന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് കേശവൻ ചിന്തയിൽ ആഴ്ന്നു.

Verse 11

यदेतन्नारदेनोक्तं सत्यमत्र तु किं भवेत् । एवं च श्रूयते लोके चापल्यं स्त्रीषु विद्यते । श्लोकाविमौ पुरा गीतौ चित्तज्ञैर्योषितां द्विजैः

ഇവിടെ നാരദൻ പറഞ്ഞത് സത്യമാകുമോ? എങ്കിലും ലോകത്തിൽ ‘സ്ത്രീകളിൽ ചാപല്യം ഉണ്ട’െന്ന് കേൾക്കപ്പെടുന്നു. സ്ത്രീസ്വഭാവം അറിയുന്ന വിവേകമുള്ള ദ്വിജന്മാർ പണ്ടുകാലത്ത് ഈ രണ്ടു ശ്ലോകങ്ങൾ പാടിയിരുന്നു.

Verse 12

पौंश्चल्यादतिचापल्यादज्ञानाच्च स्वभावतः । रक्षिता यत्नतो ह्येता विकुर्वंति हि भर्तृषु

സ്വഭാവജന്യ അജ്ഞാനം, ഉച്ചൃംഖലത, അതിചാപല്യം എന്നിവ മൂലം—ശ്രമിച്ച് കാത്താലും—ഈ സ്ത്രീകൾ ഭർത്താക്കന്മാരോടു വികാരപരമായി പെരുമാറുന്നു.

Verse 13

नैता रूपं परीक्षंते नाऽसां वयसि संश्रयः । सुरूपं वा विरूपं वा पुमानित्येव भुंजते

അവർ രൂപം പരിശോധിക്കുകയില്ല; വയസ്സിനെയും ആശ്രയിക്കുകയില്ല. പുരുഷൻ സുന്ദരനായാലും വികൃതനായാലും—‘പുരുഷൻ’ എന്ന നിലയിൽ മാത്രം അവനോടു ചേർന്നു പെരുമാറുന്നു.

Verse 14

ईश्वर उवाच । मनसा चिन्तयित्वैवं कृष्णो नारदमब्रवीत् । नह्यहं श्रद्दधाम्येतद्यदेतद्भाषितं पुरा

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ച ശേഷം ശ്രീകൃഷ്ണൻ നാരദനോടു പറഞ്ഞു: ‘പണ്ടുകാലം മുതൽ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനെ ഞാൻ സത്യമെന്നു വിശ്വസിക്കുന്നില്ല.’

Verse 15

ब्रुवाणमेवं देवं तु नारदः प्रत्युवाच ह । तथाहं तु करिष्यामि यथा श्रद्धास्यते भवान्

ദേവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ നാരദൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: ‘തഥാസ്തു; ഭവാൻ വിശ്വസിക്കുമാറ് ഞാൻ അങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്യും.’

Verse 16

एवमुक्त्वा ययौ भूयो नारदस्तु यथागतम् । ततः कतिपयाहस्य द्वारकां पुनरभ्यगात्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് നാരദമുനി വന്നപോലെ തന്നെ വീണ്ടും പുറപ്പെട്ടു. പിന്നെ കുറെ ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹം വീണ്ടും ദ്വാരകയിൽ എത്തി.

Verse 17

तस्मिन्नहनि देवोऽपि सहांतःपौरकैर्जनैः । अनुभूय जलक्रीडां पानमासेवते रहः

അന്നേ ദിവസം ദേവനും അന്തഃപുരവാസികളോടൊപ്പം ജലക്രീഡ അനുഭവിച്ച്, പിന്നെ ഏകാന്തത്തിൽ പാനം സേവിച്ചു.

Verse 18

रम्ये रैवतकोद्याने नानाद्रुमविभूषिते । सर्वर्तुकुसुमैर्नित्यं वासिते सर्वकामने

രമ്യമായ റൈവതക ഉദ്യാനത്തിൽ—നാനാവൃക്ഷങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട—സകല ഋതുക്കളിലെ പുഷ്പങ്ങളുടെ നിത്യസൗരഭ്യം നിറഞ്ഞ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്ന സ്ഥലത്ത്.

Verse 19

नानाजलजफुल्लाभिर्दीर्घिका भिरलंकृते । हंससारससंघुष्टे चक्रवाकोपशोभिते

അത് അനവധി താമരകൾ വിരിഞ്ഞ ദീർഘികകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; ഹംസ-സാരസങ്ങളുടെ കലരവം മുഴങ്ങുകയും, ചക്രവാക ദ്വയങ്ങളാൽ ശോഭിക്കുകയും ചെയ്തു.

Verse 20

तस्मिन्स रमते देवः स्त्रीभिः परिवृतस्तदा । हारनूपुरकेयूररसनाद्यैर्विभूषणैः

അവിടെ അന്നേരം ദേവൻ സ്ത്രീകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് വിഹരിച്ചു; അവർ ഹാരം, നൂപുരം, കേയൂരം, രശന മുതലായ ആഭരണങ്ങളാൽ വിഭൂഷിതരായിരുന്നു.

Verse 21

भूषितानां वरस्त्रीणां सर्वांगीणां विशेषतः । तत्रस्थः पिबते पानं शुभगन्धान्वितं शुभम्

അത്യന്തം അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, കുലീനവും സർവ്വാംഗസുന്ദരിയുമായ സ്ത്രീകളുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ അവൻ അവിടെ തന്നെ നിന്നുകൊണ്ട് മനോഹരസുഗന്ധിയുക്തമായ മംഗളപാനീയം പാനം ചെയ്തു.

Verse 22

एतस्मिन्नंतरे बुद्ध्वा मद्यमत्तास्ततः स्त्रियः । उवाच नारदः सांबमस्मिंस्तिष्ठ कुमारक

അപ്പോൾ സ്ത്രീകൾ മദ്യമത്തയായതായി അറിഞ്ഞ നാരദൻ സാംബനോട്—“കുമാരകാ, ഇവിടെ തന്നേ നില്ക്കുക” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 23

त्वां समाह्वयते देवो न युक्तं स्थातुमत्र ते । तद्वाक्यार्थमबुद्ध्वैव नारदेनाथ नोदितः

“ദേവൻ നിന്നെ വിളിക്കുന്നു; ഇവിടെ നില്ക്കുന്നത് നിനക്കു യുക്തമല്ല.” ആ വാക്കുകളുടെ അർത്ഥം ഗ്രഹിക്കാതെയേ അവൻ നാരദനാൽ മുന്നോട്ട് പ്രേരിതനായി.

Verse 24

गत्वा तु सत्वरं सांबः प्रणाममकरोत्पितुः । निर्द्दिष्टमासनं भेजे यथाभावेन विष्णुना

പിന്നെ സാംബൻ വേഗത്തിൽ ചെന്നു പിതാവിന് പ്രണാമം ചെയ്തു. വിഷ്ണു നിർദ്ദേശിച്ച ആസനം യഥോചിതമായ മര്യാദയോടെ അവൻ സ്വീകരിച്ചു.

Verse 25

एतस्मिन्नंतरे तत्र यास्तु वै चाल्पसात्त्विकाः । ता दृष्ट्वा सहसा सांबं सर्वाश्चुक्षुभिरे स्त्रियः

അപ്പോൾ അവിടെ അൽപസത്ത്വമുള്ള സ്ത്രീകൾ സാംബനെ പെട്ടെന്ന് കണ്ടതുമാത്രം എല്ലാവരും കലങ്ങിയും ഉന്മേഷിച്ചും ചലിച്ചു.

Verse 26

न स दृष्टः पुरा याभिरंतःपुरनिवासिभिः । मद्यदोषात्ततस्तासां स्मृतिलोपात्तथा बहु

അന്തഃപുരത്തിൽ വസിച്ചിരുന്ന ആ സ്ത്രീകൾ അവനെ മുമ്പൊരിക്കലും കണ്ടിരുന്നില്ല. മദ്യദോഷം മൂലം അവരുടെ സ്മൃതി ഏറെ ലോപിച്ചു; അതിനാൽ അവർ വളരെ ആശയക്കുഴപ്പത്തിലായി.

Verse 27

स्वभावतोऽल्पसत्त्वानां जघनानि विसुस्रुवुः । श्रूयते चाप्ययं श्लोकः पुराणप्रथितः क्षितौ

സ്വഭാവത്താൽ തന്നെ അൽപസത്ത്വരായവരുടെ നിതംബഭാഗം തളർന്ന് അസ്ഥിരമായി. കൂടാതെ പുരാണപ്രസിദ്ധമായ ഈ ശ്ലോകം ഭൂമിയിലും കേൾക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 29

लोकेऽपि दृश्यते ह्येतन्मद्यस्याप्यथ सेवनात् । लज्जां मुंचंति निःशंका ह्रीमत्यो ह्यपि च स्त्रियः

ഇതും ലോകത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു—മദ്യസേവനത്താൽ ലജ്ജാശീലികളായ സ്ത്രീകളും ലജ്ജ വിട്ട് നിശ്ശങ്കയായി ധൈര്യത്തോടെ പെരുമാറുന്നു.

Verse 30

समांसैर्भोजनैः स्निग्धैः पानैः सीधुसुरासवैः । गंधैर्मनोज्ञैर्वस्त्रैश्च कामः स्त्रीषु विजृंभति

മാംസസഹിതമായ സമൃദ്ധഭോജനങ്ങൾ, സ്നിഗ്ധാഹാരം, സീധു–സുരാ–ആസവം പോലുള്ള പാനങ്ങൾ; കൂടാതെ മനോഹര സുഗന്ധങ്ങളും വസ്ത്രങ്ങളും—ഇവയാൽ സ്ത്രീകളിൽ കാമം വിരിഞ്ഞുയരുന്നു.

Verse 31

मद्यं न देयमत्यर्थं पुरुषेण विपश्चिता । मदोन्मत्ताः स्वभावेन पूर्वं संति यतः स्त्रियः

വിവേകമുള്ള പുരുഷൻ അത്യധികമായി മദ്യം ഒരിക്കലും നൽകരുത്; കാരണം സ്ത്രീകൾ സ്വഭാവത്താൽ തന്നെ മത്തതയിലേക്കു മുൻപേ പ്രവണരാണ്.

Verse 32

नारदोऽप्यथ तं सांबं प्रेषयित्वा त्वरान्वितः । आजगामाथ तत्रैव सांबस्यानुपदेन तु

അപ്പോൾ നാരദനും സാംബനെ അയച്ചിട്ട്, അതിവേഗം സാംബന്റെ പാദചിഹ്നങ്ങളെ പിന്തുടർന്ന് അവിടെയെത്തി।

Verse 33

आयांतं ताः स्वयं दृष्ट्वा प्रियसौमनसं मुनिम् । सहसैवोत्थिताः सर्वा मदोन्मत्ता अपि स्त्रियः

പ്രിയവും പ്രസന്നമുഖവുമായ മുനി വരുന്നതു സ്വയം കണ്ടപ്പോൾ, മദോന്മത്തരായിരുന്നാലും എല്ലാ സ്ത്രീകളും പെട്ടെന്ന് എഴുന്നേറ്റു।

Verse 34

तासामथोत्थितानां तु वासुदेवस्य पश्यतः । भित्त्वा वासांस्यनर्घाणि पात्रेषु पतितानि तु

അവർ എഴുന്നേറ്റപ്പോൾ—വാസുദേവൻ നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കെ—അവരുടെ അമൂല്യ വസ്ത്രങ്ങൾ കീറി അവിടെയുള്ള പാത്രങ്ങളിൽ വീണു।

Verse 35

जघनेषु विलग्नानि तानि पेतुः पृथक्पृथक् । तद्दृष्ट्वा तु हरिः कुद्धस्ताः शशाप ततोऽबलाः

ഇടുപ്പിൽ ഒട്ടിയിരുന്ന ആ വസ്ത്രങ്ങൾ ഓരോന്നായി വീണു; അത് കണ്ട ഹരി ക്രുദ്ധനായി ആ അശരണ സ്ത്രീകളെ ശപിച്ചു।

Verse 36

यस्माद्गतानि चेतांसि मां मुक्त्वाऽन्यत्र वः स्त्रियः । तस्मात्पतिकृतांल्लोकानायुषोंऽते न यास्यथ

‘ഹേ സ്ത്രീകളേ! എന്നെ വിട്ട് നിങ്ങളുടെ മനസ്സുകൾ മറ്റിടത്തേക്ക് തിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ ആയുസ്സിന്റെ അവസാനം പതിവ്രതധർമ്മഫലമായി ലഭിക്കുന്ന ലോകങ്ങളെ നിങ്ങൾ പ്രാപിക്കുകയില്ല।’

Verse 37

पतिलोकात्परिभ्रष्टाः स्वर्गमार्गात्तथैव च । भूत्वा ह्यशरणा भूयो दस्युहस्तं गमिष्यथ

ഭർത്തൃലോകത്തിൽ നിന്നു പതിതരായി, സ്വർഗ്ഗമാർഗ്ഗത്തിൽ നിന്നുമെല്ലാം ച്യുതരായി, വീണ്ടും ആശ്രയഹീനരായി കള്ളന്മാരുടെ കൈയിൽ പതിക്കും.

Verse 38

शापदोषात्ततस्तस्मात्ताः स्त्रियो गां गते हरौ । हृताः पांचनदैश्चौरैरर्जुनस्य प्रपश्यतः

അതിനാൽ ആ ശാപദോഷം മൂലം, ഹരി സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോയപ്പോൾ, പാഞ്ചനദദേശത്തിലെ കള്ളന്മാർ ആ സ്ത്രീകളെ അപഹരിച്ചു—അർജുനൻ നോക്കി നിൽക്കേ.

Verse 39

अल्पसत्त्वाश्च याश्चासंस्ता गता दूषणं स्त्रियः । रुक्मिणी सत्यभामा च तथा जांबवती प्रिये

അന്തര്ബലം കുറവായവരും നിന്ദയിൽ പതിച്ചവരുമായ സ്ത്രീകളെ കൊണ്ടുപോയി; എന്നാൽ പ്രിയേ, രുക്മിണി, സത്യഭാമ, ജാംബവതി എന്നിവർ അതിൽ പെട്ടില്ല.

Verse 40

न प्राप्ता दस्युहस्तं ताः स्वेन सत्त्वेन रक्षिताः । शप्त्वैवं ताः स्त्रियः कृष्णः सांबमप्यशपत्पुनः

അവർ കള്ളന്മാരുടെ കൈയിൽ പെട്ടില്ല; സ്വന്തം സത്ത്വബലത്താൽ തന്നെ സംരക്ഷിതരായി. ഇങ്ങനെ ആ സ്ത്രീകളെ ശപിച്ച ശേഷം, ശ്രീകൃഷ്ണൻ വീണ്ടും സാംബനെയും ശപിച്ചു.

Verse 41

यस्मादतीव ते कांतं दृष्ट्वा रूपमिमाः स्त्रियः । क्षुब्धाः सर्वा यतस्तस्मात्कुष्ठरोगमवाप्नुहि

നിന്റെ അത്യന്തം മനോഹരമായ രൂപം കണ്ടു ഈ സ്ത്രീകൾ എല്ലാം കാമവശമായി കലങ്ങിയതിനാൽ, അതേ കാരണത്താൽ നീ കുഷ്ഠരോഗം പ്രാപിക്കട്ടെ.

Verse 42

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सांबो लज्जासमन्वितः । उवाच प्रहसन्वाक्यं स स्मरन्नृषिसत्तमम्

അവന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് സാമ്ബൻ ലജ്ജയിൽ മുങ്ങി. ശ്രേഷ്ഠ ഋഷിയെ സ്മരിച്ച് അൽപഹാസത്തോടെ അവൻ പറഞ്ഞു.

Verse 43

अनिमित्तमहं तात भावदोषविवर्जितः । शप्तो न मेऽत्र वै कुद्धो दुर्वासा नान्यथा वदेत्

താതാ! കാരണമില്ലാതെ, ഭാവദോഷമില്ലാതിരിക്കെ ഞാൻ ശപിക്കപ്പെട്ടു. ഇതിൽ എനിക്ക് യഥാർത്ഥ കോപമില്ല; ദുർവാസാവ് മറ്റെങ്ങനെ പറയുകയില്ല.

Verse 44

एवमुक्त्वा ततः सांबः कृष्णं कमललोचनम् । ततो वैराग्यसंयुक्तश्चिन्ताशोकपरायणः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം സാമ്ബൻ പദ്മനേത്രനായ ശ്രീകൃഷ്ണനെ സമീപിച്ചു. തുടർന്ന് വൈരാഗ്യത്തോടെ ചിന്തയും ശോകവും ആധാരമാക്കി നിന്നു.

Verse 45

प्रभासक्षेत्रमगमत्सर्वपातकनाशनम् । एवं तत्क्षेत्रमासाद्य तपस्तेपे सुदारुणम्

അവൻ സർവ്വപാപനാശകമായ പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോയി. ആ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിലെത്തി അത്യന്തം കഠിനമായ തപസ്സു ചെയ്തു.

Verse 46

प्रतिष्ठाप्य सहस्रांशुं देवं पापनिषूदनम् । ततश्चाराधयामास परं नियममाश्रितः

പാപനിഷൂദനനായ സഹസ്രാംശു ദേവനെ (സൂര്യനെ) പ്രതിഷ്ഠിച്ച്, തുടർന്ന് പരമനിയമ-സംയമം ആശ്രയിച്ച് അവനെ ആരാധിച്ചു.

Verse 47

त्रिसंध्यं पूजयामास दिव्यगंधानुलेपनैः । स्तोत्रेणानेन भक्त्या वै स्तौति नित्यं दिनाधिपम्

അവൻ ദിവസത്തിലെ മൂന്നു സന്ധികളിലും ദിവ്യസുഗന്ധങ്ങളും അനുലേപനങ്ങളും കൊണ്ടു പൂജ ചെയ്തു; ഈ സ്തോത്രം ഭക്തിയോടെ നിത്യം ദിനാധിപനായ സൂര്യദേവനെ സ്തുതിച്ചു.

Verse 48

सांब उवाच । नमस्त्रैलोक्यदीपाय नमस्ते तिमिरापह । नमः पंकजनाथाय नमः कुमुदशत्रवे

സാംബൻ പറഞ്ഞു— ത്രൈലോക്യദീപമേ, നമസ്കാരം; ഹേ തമസ്സപഹാ, നമസ്കാരം. പങ്കജനാഥനേ, നമസ്കാരം; കുമുദ (രാത്രികമലം) ശത്രുവേ, നമസ്കാരം.

Verse 49

नमो जगत्प्रतिष्ठाय जगद्धात्रे नमोऽस्तु ते । देवदेव नमस्यामि सूर्यं त्रैलोक्यदीपकम्

ജഗത്തിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയായവനേ, നമസ്കാരം; ജഗദ്ധാത്രേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. ഹേ ദേവദേവാ! ത്രൈലോക്യദീപകനായ സൂര്യദേവനെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.

Verse 50

आदित्यवर्णो भुवनस्य गोप्ता अपूर्व एष प्रथमः सुराणाम् । हिरण्यगर्भः पुरुषो महात्मा स पठ्यते वै तमसः परस्तात्

ആദിത്യവർണ്ണനായി, ഭുവനത്തിന്റെ രക്ഷകനായി—അപൂർവ്വൻ, ദേവന്മാരിൽ ആദ്യൻ—അവൻ ഹിരണ്യഗർഭനായ മഹാത്മപുരുഷൻ; അവൻ നിശ്ചയമായി തമസ്സിന്റെ (അന്ധകാരത്തിന്റെ) അപ്പുറത്തുള്ളവനെന്നു പാരായണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.

Verse 51

इति स्तुतस्तदा सूर्यः प्रसन्नेनांतरात्मना । उवाच दर्शनं गत्वा सांबं जांबवतीसुतम्

ഇങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട സൂര്യദേവൻ അന്തരാത്മാവിൽ പ്രസന്നനായി; ദർശനം നൽകി ജാംബവതീപുത്രനായ സാംബനോട് അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 52

सांबसांब महावाहो शृणु गोविन्दनन्दने । स्तोत्रेणानेन तुष्टोऽहं वरं ब्रूहि यदीप्सितम्

ഹേ സാംബാ, ഹേ മഹാബാഹോ! ഗോവിന്ദനന്ദനേ, കേൾക്കുക. ഈ സ്തോത്രംകൊണ്ട് ഞാൻ പ്രസന്നനാണ്; നിനക്കിഷ്ടമായ വരം പറയുക.

Verse 53

सांब उवाच । कृष्णेनाहं सुरश्रेष्ठ शप्तः पापः सुदुर्मतिः । कुष्ठांतं कुरु मे देव यदि तुष्टोऽसि मे प्रभो

സാംബൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠാ! ഞാൻ പാപിയും ദുർമതിയും; കൃഷ്ണനാൽ ശപിക്കപ്പെട്ടവൻ. ഹേ പ്രഭോ, നീ പ്രസന്നനാണെങ്കിൽ എന്റെ കുഷ്ഠത്തിന് അന്ത്യം വരുത്തുക.

Verse 54

श्रीभानुरुवाच । भूय एव महाभाग नीरोगस्त्वं भविष्यसि । यादृग्रूपः पुरा ह्यासीर्मम चैव प्रसादतः

ശ്രീഭാനു പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാഭാഗാ! നീ വീണ്ടും നിരോഗിയാകും; എന്റെ പ്രസാദത്താൽ മുൻപ് ഉണ്ടായിരുന്ന അതേ രൂപം തന്നെ നിനക്കു ലഭിക്കും.

Verse 55

अद्य प्रभृति नेक्ष्यास्ता विष्णुभार्याः कथंचन । न तासां दर्शने जातु स्थातव्यं यदुनन्दन

ഇന്നുമുതൽ വിഷ്ണുവിന്റെ ഭാര്യമാരെ ഏതുവിധേനയും നീ നോക്കരുത്. ഹേ യദുനന്ദനേ, അവരുടെ ദർശനസമയത്ത് ഒരിക്കലും അവിടെ നില്ക്കരുത്.

Verse 56

तासामीर्ष्यापरीतेन विष्णुना प्रभविष्णुना । कुष्ठं ते यादवश्रेष्ठ प्रदत्तं हि महात्मना

ഹേ യാദവശ്രേഷ്ഠാ! അവരുടെ കാരണമായി അസൂയയിൽ ആവൃതനായ പ്രഭാവശാലിയായ മഹാത്മാവ് വിഷ്ണുവാണ് നിനക്കീ കുഷ്ഠം നൽകിയതു.

Verse 57

यो मां स्तोत्रेण चानेन समागत्य च स्तोष्यति । न तस्यान्वयसंभूतः कुष्ठी कश्चिद्भविष्यति

ഈ സ്തോത്രം കൊണ്ടു എന്റെ അടുക്കൽ വന്ന് എന്നെ സ്തുതിക്കുന്നവന്റെ വംശത്തിൽ ജനിക്കുന്ന ആരും കുഷ്ഠരോഗം ബാധിക്കുകയില്ല।

Verse 58

अथादित्यस्य नामानि सम्यग्जानीहि द्वादश । द्वादशैव तथान्यानि तानि वक्ष्याम्यशेषतः

ഇപ്പോൾ ആദിത്യന്റെ (സൂര്യന്റെ) പന്ത്രണ്ടു നാമങ്ങൾ ശരിയായി അറിഞ്ഞുകൊൾക. അതുപോലെ മറ്റൊരു പന്ത്രണ്ടു നാമങ്ങളും ഉണ്ട്; അവയെ ഒന്നും വിട്ടുപോകാതെ പൂർണ്ണമായി ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കും।

Verse 59

आदित्यः सविता सूर्यो मिहिरोऽर्कः प्रतापनः । मार्त्तंडो भास्करो भानुश्चित्रभानुर्द्दिवाकरः

ആദിത്യൻ, സവിതൃ, സൂര്യൻ, മിഹിരൻ, അർക്കൻ, പ്രതാപനൻ, മാർത്താണ്ഡൻ, ഭാസ്കരൻ, ഭാനു, ചിത്രഭാനു, ദിവാകരൻ—ഇവ സൂര്യദേവന്റെ പ്രസിദ്ധ നാമങ്ങളാണ്।

Verse 60

रविर्द्वादशनामैवं ज्ञेयः सामान्यनामभिः । विष्णुर्धाता भगः पूषा मित्रोंऽशुर्वरुणो ऽर्यमा

ഇങ്ങനെ രവി (സൂര്യൻ) ഈ പന്ത്രണ്ടു സാധാരണ നാമങ്ങളാൽ അറിയപ്പെടണം. അവ—വിഷ്ണു, ധാതാ, ഭഗ, പൂഷാ, മിത്ര, അംശു, വരുണ, അര്യമാ।

Verse 61

इन्द्रो विवस्वांस्त्वष्टा च पर्जन्यो द्वादशः स्मृतः । इति ते द्वादशादित्याः पृथक्त्वेन प्रकीर्तिताः

ഇന്ദ്രൻ, വിവസ്വാൻ, ത്വഷ്ടാ, പർജന്യൻ—ഇവരാൽ പന്ത്രണ്ടിന്റെ എണ്ണം പൂർണ്ണമാകുന്നു എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെ ദ്വാദശ ആദിത്യർ ഓരോരുത്തരും വ്യത്യസ്തമായി പ്രഖ്യാതരായി പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 62

उत्तिष्ठंति सदा ह्येते मासैर्द्वादशभिः क्रमात् । विष्णुस्तपति वै चैत्रे वैशाखे चार्यमा सदा

ഈ ആദിത്യന്മാർ പന്ത്രണ്ടു മാസങ്ങളിൽ ക്രമമായി സദാ ഉദിച്ച് അധിഷ്ഠാനം ചെയ്യുന്നു. ചൈത്രത്തിൽ വിഷ്ണു തപിക്കുന്നു; വൈശാഖത്തിൽ ആര്യമാ നിത്യം ദീപ്തനാകുന്നു.

Verse 63

विवस्वाञ्ज्येष्ठमासे तु आषाढे चांशुमांस्तथा । पर्ज्जन्यः श्रावणे मासि वरुणः प्रौष्ठसंज्ञिके

ജ്യേഷ്ഠമാസത്തിൽ വിവസ്വാൻ അധിഷ്ഠാതാവാകുന്നു; ആഷാഢത്തിൽ അംശുമാനും അതുപോലെ. ശ്രാവണത്തിൽ പർജന്യൻ (വർഷദാതാവ്), പ്രൗഷ്ഠ എന്ന മാസത്തിൽ വരുണൻ അധിഷ്ഠിക്കുന്നു.

Verse 64

इन्द्रश्चाश्वयुजे मासि धाता तपति कार्तिके । मार्गशीर्षे तथा मित्रः पौषे पूषा दिवाकरः

ആശ്വയുജ മാസത്തിൽ ഇന്ദ്രൻ അധിഷ്ഠാതാവാകുന്നു; കാർത്തികയിൽ ധാതാ തപിക്കുന്നു. മാർഗശീർഷത്തിൽ മിത്രൻ, പൗഷത്തിൽ പൂഷാ—ഹേ ദിവാകരാ—ദീപ്തനാകുന്നു.

Verse 65

माघे भगस्तु विज्ञेयस्त्वष्टा तपति फाल्गुने । शतैर्द्वादशभिर्विष्णू रश्मीनां दीप्यते सदा

മാഘമാസത്തിൽ ഭഗൻ അധിഷ്ഠാതാവെന്നു അറിയണം; ഫാൽഗുണത്തിൽ ത്വഷ്ടാ തപിക്കുന്നു. വിഷ്ണു സദാ പന്ത്രണ്ടു നൂറ് കിരണങ്ങളാൽ ദീപ്തനാകുന്നു.

Verse 66

दीप्यते गोसहस्रेण शतैश्च त्रिभिरर्यमा । द्विसप्तकैर्विवस्वांस्तु अंशुमान्पञ्चकैस्त्रिभिः

ആര്യമാ ആയിരവും മൂന്നു നൂറും കിരണങ്ങളാൽ ദീപ്തനാകുന്നു. വിവസ്വാൻ ദ്വിസപ്തകൈഃ (പതിനാലു നൂറ്) കിരണങ്ങളാൽ, അംശുമാൻ ത്രിപഞ്ചകൈഃ (പതിനഞ്ചു നൂറ്) കിരണങ്ങളാൽ പ്രകാശിക്കുന്നു.

Verse 67

विवस्वानिव पर्जन्यो वरुणश्चार्यमा इव । इन्द्रस्तु द्विगुणैः षड्भिर्भात्येकादशभिः शतैः

പർജന്യൻ വിവസ്വാനെപ്പോലെ ദീപ്തനാകുന്നു; വരുണൻ ആര്യമനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇന്ദ്രൻ ആറിന്റെ ഇരട്ടിയാൽ വർദ്ധിച്ച പതിനൊന്നു നൂറ് തേജസ്സുകളാൽ വിശേഷമായി ഭാസിക്കുന്നു.

Verse 68

मित्रवच्च भगस्त्वष्टा सहस्रेण शतेन च । उत्तरोपक्रमेऽर्कस्य वर्धन्ते रश्मयः सदा । दक्षिणोपक्रमे भूयो ह्रसन्ते सूर्यरश्मयः

മിത്രൻ, ഭഗൻ, ത്വഷ്ടാ മുതലായവർ—ആകെ ആയിരത്തി നൂറ്—സൂര്യശക്തികളാണ്. സൂര്യന്റെ ഉത്തരായണഗതിയിൽ കിരണങ്ങൾ നിത്യം വർദ്ധിക്കുന്നു; ദക്ഷിണായണത്തിൽ സൂര്യകിരണങ്ങൾ വീണ്ടും ക്ഷയിക്കുന്നു.

Verse 69

एवं द्वादश मूर्तिस्थः प्रभासक्षेत्रमध्यतः । सांबादित्येति विख्यातः स्थास्ये मन्वन्तरान्तरे

ഇങ്ങനെ ദ്വാദശമൂർത്തികളിൽ അധിഷ്ഠിതനായി പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ, ‘സാംബാദിത്യ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായി, മന്വന്തരാന്തരങ്ങളിലും ഞാൻ ഇവിടെ നിലകൊള്ളും.

Verse 70

माघस्य शुक्लपक्षे तु पञ्चम्यां यादवोत्तम । एकभक्तं सदा ख्यातं षष्ठ्यां नक्तमुदाहृतम्

ഹേ യാദവോത്തമാ! മാഘ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ പഞ്ചമിയിൽ ‘ഏകഭക്ത’ വ്രതം പ്രസിദ്ധം; ഷഷ്ഠിയിൽ ‘നക്ത’ വ്രതം എന്നു പറയപ്പെടുന്നു (രാത്രിയിൽ മാത്രം ആഹാരം).

Verse 71

सप्तम्यामुपवासं तु कृत्वा सांबार्कसंनिधौ । रक्तचन्दनमिश्रैस्तु करवीरैर्महाव्रतः

അനന്തരം സപ്തമിയിൽ സാംബാർക്കന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച്, മഹാവ്രതധാരി ഭക്തൻ രക്തചന്ദനം കലർത്തിയ കരവീരപുഷ്പങ്ങളാൽ പൂജ ചെയ്യണം.

Verse 72

दत्त्वा कुन्दरकं धूपं पूजयेद्भास्करं बुधः । ब्राह्मणान्दिव्यभोज्येन भोजयित्वाऽपि शक्तितः

കുന്ദരക ധൂപം അർപ്പിച്ച് ജ്ഞാനി ഭാസ്കരൻ (സൂര്യദേവൻ)നെ പൂജിക്കണം. പിന്നെ തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ഉത്തമഭോജനത്തോടെ ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ഭോജനിപ്പിക്കണം.

Verse 73

एवं यः कुरुते सम्यक्सांबादित्यस्य पूजनम् । सम्यक्छ्रद्धासमायुक्तः संप्राप्स्यत्यखिलं फलम्

ഇങ്ങനെ സത്യശ്രദ്ധയോടെ സാമ്ബാദിത്യനെ യഥാവിധി പൂജിക്കുന്നവൻ, ആ കർമ്മത്തിന്റെ സമ്പൂർണ്ണ ഫലം പ്രാപിക്കും.

Verse 74

ईश्वर उवाच । एवमुक्त्वा सहस्रांशुस्तत्रैवांतरधीयत । सांबोऽपि निर्जरो भूत्वा द्वारकां पुनरागमत्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് സഹസ്രാംശു (ആയിരം കിരണങ്ങളുള്ള സൂര്യൻ) അവിടെയേ അന്തർധാനം ചെയ്തു. സാമ്ബനും ജരാ-വ്യാധിമുക്തനായി വീണ്ടും ദ്വാരകയിലേക്കു മടങ്ങി.

Verse 75

इत्येतत्कथितं देवि सांबादित्यमहोदयम् । श्रुतं हरति पापानि तथाऽरोग्यं प्रयच्छति

ഹേ ദേവീ, ഇങ്ങനെ സാമ്ബാദിത്യന്റെ മഹോന്നതി വിവരിക്കപ്പെട്ടു. ഇത് കേൾക്കുന്നതുമാത്രം പാപങ്ങളെ അകറ്റുകയും ആരോഗ്യവും (രോഗമുക്തിയും) നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 101

इति श्रीस्कान्दे महा पुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये सांबादित्यमाहात्म्यवर्णनंनामैकोत्तरशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീ സ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതി-സാഹസ്രീ സംഹിതയിൽ, ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യ പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ “സാമ്ബാദിത്യ-മാഹാത്മ്യ-വർണ്ണനം” എന്ന നൂറ്റൊന്നാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.