Adhyaya 39

Verse 1

ययातिरुवाच । यत्त्वया कीर्तितं ब्रह्मन्पूर्वं देवैः प्रसादितः । लिंगं संस्थापयामास स्थिररूपो महेश्वरः

യയാതി പറഞ്ഞു—ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! നിങ്ങൾ മുമ്പ് വിവരിച്ചതുപോലെ, ദേവന്മാർ പ്രസാദിപ്പിച്ച സ്ഥിരരൂപനായ മഹേശ്വരൻ ലിംഗം സ്ഥാപിച്ചു…

Verse 2

कस्मात्तत्पातितं लिंगं वालखिल्यैर्महात्मभिः । कस्मात्तत्राचलो जातो देवदेवो महेश्वरः

മഹാത്മാക്കളായ വാലഖില്യർ ആ ലിംഗത്തെ എന്തുകൊണ്ട് പതിപ്പിച്ചു? ദേവദേവനായ മഹേശ്വരൻ അവിടെ എന്തുകൊണ്ട് അചലനായി നിലകൊണ്ടു?

Verse 3

एतन्मे कौतुकं सर्वं यथावद्वक्तुमर्हसि । तस्मिन्दृष्टे च किं पुण्यं नराणां तत्र जायते

ഇതെല്ലാം എന്റെ കൗതുകമാണ്; നിങ്ങൾ യഥാവിധി പറയേണ്ടതാണ്. ആ പുണ്യദർശനം ലഭിച്ചാൽ മനുഷ്യർക്കു അവിടെ ഏതു പുണ്യം ജനിക്കുന്നു?

Verse 4

पुलस्त्य उवाच । महेश्वरस्य माहात्म्यं शृणु पार्थिवसत्तम । अत्र ते कीर्तयिष्यामि पूर्ववृत्तं कथांतरम्

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജശ്രേഷ്ഠാ, മഹേശ്വരന്റെ മഹാത്മ്യം ശ്രവിക്കൂ. ഇവിടെ ഞാൻ നിനക്കു പുരാവൃത്തമായ പ്രാചീനകഥയിലെ മറ്റൊരു സംഭവവും വിവരിക്കും.

Verse 5

यदा पञ्चत्वमापन्ना सती सत्यपराक्रमा । अपमानेन दक्षस्य यज्ञे न च निमंत्रिता

സത്യപരാക്രമയായ സതി പഞ്ചത്വം പ്രാപിച്ചപ്പോൾ—അത് ദക്ഷന്റെ അപമാനത്താലും, അവന്റെ യജ്ഞത്തിലേക്ക് അവളെ ക്ഷണിക്കാതിരുന്നതാലും ആയിരുന്നു.

Verse 6

तदा कामो द्रुतं गृह्य पुष्पचापं तमभ्यगात् । कन्दर्प्पं सहसा दृष्ट्वा सन्धितेषुं सुदुर्जयम्

അപ്പോൾ കാമദേവൻ വേഗത്തിൽ പുഷ്പചാപം എടുത്ത് അവന്റെ സമീപത്തേക്ക് ചെന്നു. സഹസാ ബാണം സംധിച്ച, ദുർജ്ജയനായ കന്ദർപ്പനെ കണ്ടപ്പോൾ (ശിവൻ ചലിച്ചു).

Verse 7

आपतन्तं भयात्तस्य प्रणष्टस्त्रिपुरांतकः । स तदा भ्रममाणश्च इतश्चेतश्च पार्थिव

അവൻ ഭയപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് പാഞ്ഞുവരുന്നതു കണ്ടു ഭയത്താൽ ത്രിപുരാന്തകൻ ശങ്കരൻ അന്തർധാനം ചെയ്തു. പിന്നെ, ഹേ രാജാവേ, അവൻ ഇങ്ങോട്ടും അങ്ങോട്ടും അലഞ്ഞു നടന്നു.

Verse 8

वालखिल्याश्रमं प्राप्तः पुण्यं सद्वृक्षशोभितम् । स तत्र भगवांस्तेषां दारैर्दृष्टः सुरूपवान्

അവൻ വാലഖില്യരുടെ പുണ്യാശ്രമത്തിലെത്തി; അത് ശ്രേഷ്ഠവൃക്ഷങ്ങളാൽ ശോഭിതമായിരുന്നു. അവിടെ അവരുടെ ഭാര്യമാർ ആ ഭഗവാനെ അത്യന്തം സുന്ദരരൂപനായി കണ്ടു.

Verse 9

दिग्वासाः सुप्रियालापस्ततस्ताः काममोहिताः । त्यक्त्वा पुत्रगृहाद्यं च सर्वास्तत्पृष्ठसंस्थिताः । बभूवुश्चानिशं राजन्मां भजस्वेति चाब्रुवन्

അവൻ ദിഗംബരനായി മധുരവും പ്രിയവുമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു; അതോടെ അവർ കാമമോഹിതരായി. പുത്രൻ, ഗൃഹം മുതലായ എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് എല്ലാവരും അവന്റെ പിന്നിൽ നിന്നു. ഹേ രാജാവേ, അവർ നിരന്തരം ‘എന്നെ ഭജിക്കൂ, എന്നോടു രമിക്കൂ’ എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 10

चक्रुरालिंगनं काश्चिच्चुम्बनं च तथापराः । अन्यास्तस्य हि लिंगं तत्स्पृशंति च मुहुर्मुहुः

ചിലർ ആലിംഗനം ചെയ്തു, ചിലർ ചുംബിച്ചു; മറ്റുചിലർ അവന്റെ ലിംഗത്തെ വീണ്ടും വീണ്ടും സ്പർശിച്ചു.

Verse 11

स चापि भगवाञ्छम्भुर्निष्कामः परमेश्वरः । जगद्व्याप्तिं समाश्रित्य सर्वप्राणिषु वर्तते

എന്നാൽ ആ ഭഗവാൻ ശംഭു, പരമേശ്വരൻ, നിഷ്കാമനാണ്. ജഗത്തിനെ മുഴുവൻ വ്യാപിച്ച സാന്നിധ്യമായി എല്ലാ ജീവികളിലും വസിക്കുന്നു.

Verse 12

स चापि भगवाच्छंभुस्तासां सरति प्राङ्मुखः । भ्रांतस्तत्राश्रमे तेषां दारान्कामेन पीडयन्

അവിടെയേ ഭഗവാൻ ശംഭു അവരുടെ മുമ്പിൽ കിഴക്കുമുഖനായി സഞ്ചരിച്ചു. ആ ആശ്രമത്തിൽ അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞ് കാമവശാൽ അവരുടെ ഭാര്യമാരുടെ മനസ്സിൽ വ്യാകുലത ഉണർത്തി.

Verse 13

अथ ते मुनयो दृष्ट्वा विकृतिं दारसंभवाम् । अजानन्तो महादेवं रुष्टास्तस्य महात्मनः

അപ്പോൾ ആ മുനിമാർ ഭാര്യമാരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഉണ്ടായ ആ വിചിത്ര വികാരവികൃതിയെ കണ്ടു; അവൻ മഹാദേവനെന്ന് തിരിച്ചറിയാതെ ആ മഹാത്മാവിനോട് കോപിച്ചു.

Verse 14

ददुः शापं सुसंतप्ताः कलत्रार्थे परंतप । पततां पततां लिङ्गमेतत्ते पापकृत्तम

ഹേ പരന്തപാ! ഭാര്യമാരുടെ കാര്യംകൊണ്ട് അത്യന്തം ദുഃഖിച്ച് അവർ ശാപം നൽകി—“നിന്റെ ലിംഗം പതിക്കട്ടെ, പതിക്കട്ടെ തന്നെ! പാപകൃത്യങ്ങളിൽ അധമാ!”

Verse 15

विडम्बयसि नो दारानजस्रं चास्य दर्शनात् । ततश्चैवापतल्लिंगं तत्क्षणात्तत्पुरद्विषः

അവർ പറഞ്ഞു—“നിന്റെ ദർശനം മാത്രത്താൽ തന്നെ നീ ഞങ്ങളുടെ ഭാര്യമാരെ നിരന്തരം പരിഹസിക്കുന്നു!”—അന്നേ ക്ഷണത്തിൽ ത്രിപുരദ്വേഷിയുടെ ലിംഗം പതിച്ചു.

Verse 16

ब्रह्मवाक्येन राजर्षे चकम्पे वसुधा ततः । शीर्णानि गिरिशृंगाणि चुक्षुभुर्मकरालयाः

ഹേ രാജർഷേ! ആ ബ്രഹ്മവാക്യത്തിന്റെ പ്രഭാവത്തിൽ അപ്പോൾ ഭൂമി കുലുങ്ങി; പർവ്വതശിഖരങ്ങൾ തകർന്നു, മകരങ്ങളുടെ ആലയമായ സമുദ്രങ്ങൾ കലുഷിതമായി കുലുങ്ങി.

Verse 17

ततो देवगणाः सर्वे भयत्रस्ता नराधिप । अकाले प्रलयं मत्वा त्रैलोक्ये पर्यवस्थितम्

അപ്പോൾ എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളും ഭയത്താൽ ത്രസ്തരായി, ഹേ നരാധിപാ! ത്രിലോകത്തിൽ അകാലപ്രളയം വന്നുവെന്ന് കരുതി ഭീതിയോടെ നിശ്ചലമായി നിന്നു।

Verse 18

तत पितामहं जग्मु स्तस्मै सर्वं न्यवेदयन् । प्रलयस्येव चिह्नानि दृश्यन्ते परमेश्वर

പിന്നീട് അവർ പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു എല്ലാം അറിയിച്ചു—“ഹേ പരമേശ്വരാ! പ്രളയസദൃശമായ ലക്ഷണങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു.”

Verse 19

किं निमित्तं सुरश्रेष्ठ न जानीमो वयं प्रभो । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा चिरं ध्यात्वा पितामहः

“ഹേ സുരശ്രേഷ്ഠാ, ഇതിന് കാരണമെന്ത്? ഹേ പ്രഭോ, ഞങ്ങൾ അറിയുന്നില്ല.” അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവ്) ദീർഘനേരം ധ്യാനിച്ചു।

Verse 20

अब्रवीत्पातितं लिंगं वालखिल्यैः पिनाकिनः । तेनैते दारुणोत्पाताः संजाता भयसूचकाः

അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു—“പിനാകധാരിയായ (ശിവൻ) ലിംഗം വാലഖില്യ ഋഷിമാർ പതിപ്പിച്ചു; അതിനാൽ ഭയസൂചകമായ ഈ ദാരുണോത്പാതങ്ങൾ സംഭവിച്ചു.”

Verse 21

तस्मान्मया समायुक्ताः सर्वे तत्र दिवौकसः । व्रजंतु येन तल्लिंगं स्थाने संस्थापयेच्छिवः

“അതുകൊണ്ട്, എന്റെ ആഹ്വാനത്തിൽ ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്ന നിങ്ങൾ എല്ലാ സ്വർഗ്ഗവാസികളും അവിടേക്ക് പോകുക; ശിവൻ ആ ലിംഗത്തെ യഥാസ്ഥാനത്തിൽ വീണ്ടും സ്ഥാപിക്കട്ടെ.”

Verse 22

यावन्नो जायते लोके प्रलयोऽ कालसंभवः । एवं संमंत्र्य ते सर्वे ततोऽर्बुदमुपाययुः

“ലോകത്തിൽ അകാലസംബവമായ പ്രളയം ഉദിക്കാതിരിക്കട്ടെ.” ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച് അവർ എല്ലാവരും പുറപ്പെട്ടു അർബുദത്തിൽ എത്തി।

Verse 23

वालखिल्याश्रमे यत्र तल्लिंगं निपपात ह । तुष्टुवुर्विविधैः सूक्तैर्वेदोक्तैर्विनयान्विताः

വാലഖില്യരുടെ ആശ്രമമുള്ളിടത്ത് ആ ലിംഗം പതിച്ചു. തുടർന്ന് വിനയസമ്പന്നരായി അവർ വേദോക്തമായ നാനാവിധ സൂക്തങ്ങളാൽ (പ്രഭുവിനെ) സ്തുതിച്ചു।

Verse 24

देवा ऊचुः । नमस्ते देवदेवेश भक्तानां चाभयंकर । नमस्ते सर्ववासाय सर्वयज्ञमयाय च

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു— ഹേ ദേവദേവേശാ! നിനക്കു നമസ്കാരം; ഭക്തർക്കു അഭയം നൽകുന്നവനേ. നിനക്കു നമസ്കാരം; നീ സർവാന്തർയാമിയും സർവയജ്ഞമയനും ആകുന്നു।

Verse 25

सर्वेश्वराय देवाय परमज्योतिषे नमः । नमः स्फुटतर ज्ञानगम्याय वेधसे

സർവേശ്വരനായ ദേവനേ, പരമജ്യോതിസ്സേ, നമസ്കാരം. അത്യന്തം സ്ഫുടമായ ജ്ഞാനത്തിലൂടെ ഗമ്യനായ വേധസ് (സ്രഷ്ടാവ്) നിനക്കു നമസ്കാരം।

Verse 26

त्र्यंबकाय च भीमाय पिनाकवरपाणये । त्वयि सर्वमिदं प्रोतं सूत्रे मणिगणा इव

ത്ര്യമ്പകാ, ഭീമാ, പിനാകം ധരിച്ച ശ്രേഷ്ഠഹസ്തനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. നൂലിൽ മണിഗണങ്ങൾ കോർത്തിരിക്കുന്നതുപോലെ, ഇതെല്ലാം നിനക്കുള്ളിൽ പ്രോതമായിരിക്കുന്നു।

Verse 27

संसारे विबुधश्रेष्ठ जगत्स्थावरजंगमम् । न तदस्ति त्रिलोकेऽस्मिन्सुसूक्ष्ममपि शंकर । यत्त्वया न प्रभो व्याप्तं सृष्टिसंहारकारणात्

ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠ ശങ്കരാ! ഈ ലോകത്തിൽ സ്ഥാവര‑ജംഗമമായ സമസ്ത ജഗത്തിൽ, ത്രിലോകങ്ങളിൽ അതിസൂക്ഷ്മമായതുപോലും—ഹേ പ്രഭോ—നിന്റെ വ്യാപ്തിയില്ലാത്തത് ഒന്നുമില്ല; സൃഷ്ടിയും സംഹാരവും ഉണ്ടാകുന്നതിന്റെ കാരണം നീ തന്നെയാണ്.

Verse 28

पृथिव्यादीनि भूतानि त्वया सृष्टानि कामतः । यास्यंति तानि भूयोऽपि तव काये जगत्पते

പൃഥ്വി മുതലായ ഭൂതങ്ങൾ നിന്റെ ഇച്ഛപ്രകാരം സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവയാണ്; ഹേ ജഗത്പതേ, അവ വീണ്ടും നിന്റെ ദേഹത്തിൽ തന്നേ ലയിക്കുന്നു.

Verse 29

प्रसीद भगवंस्तस्माल्लिंगमेतत्सुरेश्वर । स्थाने स्थापय भद्रं ते यावन्न स्यात्प्रजाक्षयः

അതുകൊണ്ട് പ്രസാദിക്കണമേ, ഹേ ഭഗവൻ, ഹേ സുരേശ്വരാ! ഈ ലിംഗത്തെ അതിന്റെ യഥാസ്ഥാനത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണമേ—നിനക്കു മംഗളം വരട്ടെ—പ്രജകളുടെ നാശം സംഭവിക്കാതിരിക്കുവാൻ.

Verse 30

श्रीभगवानुवाच । निर्विकारस्य मल्लिंगं वालखिल्यैः प्रपातितम् । कथं भूयः प्रगृह्णामि यावच्छुद्धिर्न जायते

ശ്രീഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—എന്റെ നിർവികാരമായ ഈ ലിംഗത്തെ വാലഖില്യർ താഴെ വീഴ്ത്തിയിരിക്കുന്നു. ശുദ്ധി ജനിക്കുവോളം ഞാൻ ഇതിനെ വീണ്ടും എങ്ങനെ സ്വീകരിക്കും?

Verse 31

शक्तोऽहं वालखिल्यानां निग्रहं कर्त्तुमञ्जसा । किन्तु मे ब्राह्मणा मान्याः पूज्याश्च सुरसत्तमाः

വാലഖില്യരെ ഞാൻ എളുപ്പത്തിൽ നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയും; എന്നാൽ ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠാ, ബ്രാഹ്മണർ എനിക്ക് മാന്യരും പൂജ്യരുമാണ്.

Verse 32

अचलं लिंगमेतद्धि नोद्धर्त्तुं शक्यते विभो । एक एवात्र निर्दिष्ट उपायो नापरः स्मृतः

ഈ ലിംഗം അചലമാണ്; ഹേ പ്രഭോ, ഇതിനെ ഉയർത്താൻ കഴിയില്ല. ഇവിടെ ഒരേയൊരു ഉപായം മാത്രമാണ് സൂചിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്; മറ്റൊന്നും സ്മരണയിൽ ഇല്ല.

Verse 33

यदि मे त्वं पुरा लिंगं पूजयेथाः पितामह । ततो देवगणाः सर्वे ततो विप्रास्ततोऽपरे

നീ, ഹേ പിതാമഹാ (ബ്രഹ്മാ), ആദ്യം എന്റെ ലിംഗത്തെ പൂജിച്ചാൽ, തുടർന്ന് എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളും, പിന്നെ ബ്രാഹ്മണരും, പിന്നെ മറ്റുള്ളവരും പിന്തുടരും.

Verse 34

ततो नौ शांतिमागच्छेज्जगत्स्थावरजंगमम्

അപ്പോൾ ഞങ്ങൾക്കും സമസ്ത ലോകത്തിനും—സ്ഥാവരവും ജംഗമവും ആയ എല്ലാ ജീവികൾക്കും—ശാന്തി ലഭിക്കും.

Verse 35

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्तः स भगवाञ्छंकरेण नृपोत्तम । ततस्तं पूजयामास ब्रह्मा पूर्वं सुभक्तितः

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: ഹേ നൃപോത്തമാ! ശങ്കരൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവ് ഉത്തമ ഭക്തിയോടെ ആദ്യം ആ ഭഗവാനെ പൂജിച്ചു.

Verse 36

ब्रह्मणोऽनन्तरं विष्णुस्ततः शक्र स्ततोऽपरे । वालखिल्यादयो विप्रा मन्त्रैश्च शतरुद्रियैः

ബ്രഹ്മാവിന് ശേഷം വിഷ്ണു, തുടർന്ന് ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ), പിന്നെ മറ്റുള്ളവരും പൂജിച്ചു. വാലഖില്യാദി ഋഷി-ബ്രാഹ്മണർ മന്ത്രങ്ങളാൽ, ശതരുദ്രിയ ഉൾപ്പെടെ, പൂജ നടത്തി.

Verse 37

ततस्ते दारुणोत्पाता उपशांताश्च तत्क्षणात् । अभवत्सुमुखो लोको वृत्तो गन्धवहो मृदुः

അപ്പോൾ ആ ഭയങ്കര അപശകുനങ്ങൾ അതേ ക്ഷണത്തിൽ ശമിച്ചു. ലോകം പ്രസന്നമുഖവും ശാന്തവുമായിത്തീർന്നു; മൃദുവായ സുഗന്ധവാഹി കാറ്റ് വീശിത്തുടങ്ങി।

Verse 38

अथोवाच महादेवः सर्वांस्तांस्त्रिदशालयान् । वृणुध्वं सुवरं सर्वे मत्तो यन्मनसीप्सितम्

അനന്തരം മഹാദേവൻ ആ എല്ലാ ത്രിദശ-നിവാസികളോടും പറഞ്ഞു— ‘നിങ്ങൾ എല്ലാവരും എന്നിൽ നിന്ന് ശ്രേഷ്ഠമായ വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുക; ഹൃദയം ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം।’

Verse 39

देवा ऊचुः । तव लिंगस्य संस्पर्शादपि पापकृतो नराः । स्वर्गं यास्यंति देवेश नाशं यास्यति किल्बिषम् । व्रतदानानि सर्वाणि तीर्थयात्रायुतानि च

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു— ‘ഹേ ദേവേശ! നിന്റെ ലിംഗത്തെ വെറും സ്പർശം കൊണ്ടുതന്നെ പാപം ചെയ്ത മനുഷ്യരും സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കും; അവരുടെ കൽമഷം നശിക്കും. അതിനാൽ എല്ലാ വ്രതദാനങ്ങളും അനവധി തീർത്ഥയാത്രകളും ഇതിൽ തന്നെ ഉൾക്കൊള്ളപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।’

Verse 40

तस्माद्वज्रेण देवेन्द्रस्तवैतल्लिंगमुत्तमम् । छादयिष्यति सर्वत्र यदि त्वं मन्यसे प्रभो

അതുകൊണ്ട്, ഹേ പ്രഭോ, നിനക്ക് സമ്മതമെങ്കിൽ ദേവേന്ദ്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) വജ്രംകൊണ്ട് നിന്റെ ഈ ഉത്തമ ലിംഗത്തെ എല്ലായിടത്തും ആച്ഛാദനം ചെയ്യും।

Verse 41

श्रीभगवानुवाच । अभिप्रायो ममाप्येष वर्तते हृदि पद्मज । एवं करोतु देवेन्द्रः सर्वधर्मविवृद्धये

ശ്രീഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു— ‘ഹേ പദ്മജ (ബ്രഹ്മാ)! ഇതേ അഭിപ്രായം എന്റെ ഹൃദയത്തിലും ഉണ്ട്. സർവ്വധർമ്മവൃദ്ധിക്കായി ദേവേന്ദ്രൻ അങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്യട്ടെ।’

Verse 42

पुलस्त्य उवाच । ततः संछादयामास वज्रेण त्रिदशाधिपः । तल्लिंगं सर्वमर्त्यानां यथाऽदृश्यं व्यजायत

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—അനന്തരം ത്രിദശാധിപനായ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) വജ്രംകൊണ്ട് ആ ലിംഗത്തെ മൂടി; അപ്പോൾ അത് എല്ലാ മർത്ത്യർക്കും യഥാ അദൃശ്യമായതുപോലെ ആയി।

Verse 43

अद्यापि वज्रसंस्पर्शात्तत्सान्निध्यं गतो नरः । आजन्ममरणात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः

ഇന്നും വജ്രസ്പർശം മൂലം ആ ദിവ്യ സാന്നിധ്യത്തിൽ എത്തുന്ന മനുഷ്യൻ, ജനനം മുതൽ മരണം വരെ സമ്പാദിച്ച പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും—ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 44

माहात्म्यं कीर्तितं यस्मात्तल्लिंगे शंकरेण तु । वस्त्रेणाच्छादितं चैव शक्रेणैव धरातले

ആ ലിംഗത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം സ്വയം ശങ്കരൻ കീർത്തിച്ചതിനാൽ, ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) ഭൂതലത്തിൽ അതിനെ വസ്ത്രംകൊണ്ട് മൂടി।

Verse 45

ततःप्रभृति लिंगस्य मर्त्त्ये पूजा व्यजायत । पुरासीच्छंकरः पूज्यो यथान्ये त्रिदशालयाः

അന്നുമുതൽ മർത്ത്യലോകത്തിൽ ലിംഗപൂജ ഉദ്ഭവിച്ചു. മുൻകാലത്ത് ശങ്കരന്റെ പൂജയും മറ്റു ദേവന്മാരെപ്പോലെ അവരുടെ ദിവ്യധാമങ്ങളിലായിരുന്നു നടക്കുന്നത്।

Verse 46

एवमेतत्पुरावृत्तमर्बुदे पर्वतोत्तमे । लिंगस्य पतनात्पूजां यन्मां त्वं परि पृच्छसि

അർബുദ എന്ന ശ്രേഷ്ഠ പർവതത്തിൽ ഈ പുരാതന സംഭവവൃത്തം ഇങ്ങനെ തന്നെയായിരുന്നു. ലിംഗത്തിന്റെ അവതരണം (പതനം) മൂലം ഉദിച്ച പൂജയെക്കുറിച്ചാണ് നീ എന്നോടു ചോദിക്കുന്നത്।

Verse 47

फाल्गुनान्तचतुर्द्दश्यां नैवेद्यं नूतनैर्यवैः । यो ददात्यचलेशाय स भूयो नेह जायते

ഫാൽഗുനാന്ത ചതുര്ദശിയിൽ പുതുയവംകൊണ്ടുള്ള നൈവേദ്യം അചലേശ്വരനു അർപ്പിക്കുന്നവൻ ഇഹലോകത്തിൽ വീണ്ടും ജനിക്കുകയില്ല।

Verse 48

ब्राह्मणान्भोजयेद्यस्तु भक्त्या तस्मिन्नवैर्यवैः । यवसंख्याप्रमाणानि युगानि दिवि मोदते

അവിടെ ഭക്തിയോടെ പുതുയവംകൊണ്ട് ബ്രാഹ്മണരെ ഭോജനിപ്പിക്കുന്നവൻ, യവകണങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിന് തുല്യമായ യുഗങ്ങൾ സ്വർഗത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു।

Verse 49

तत्र दानं प्रशंसन्ति सक्तूनां मुनिसत्तमाः । नूतनानां महाराज यतः प्रोक्तं पुरारिणा

മഹാരാജാ! അവിടെ മുനിശ്രേഷ്ഠർ പുതുസക്തു (വറുത്ത യവപ്പൊടി) ദാനത്തെ പ്രശംസിക്കുന്നു; കാരണം അത് പുരാരിയായ ശിവൻ മുൻപേ ഉപദേശിച്ചതാണ്।

Verse 50

किं दानैर्विविधैर्दत्तैः किं यज्ञैश्च सुविस्तरैः । किं तीर्थैर्विविधैहोमैस्तपोभिः किं च कष्टदैः

വിവിധ ദാനങ്ങൾ നൽകിയാൽ എന്ത് പ്രയോജനം? വിപുലമായ യജ്ഞങ്ങൾക്കു എന്ത് ആവശ്യം? പല തീർത്ഥയാത്രകൾക്കും ഹോമങ്ങൾക്കും കഷ്ടകരമായ തപസ്സുകൾക്കും എന്ത് വേണ്ടത്?

Verse 51

फाल्गुनान्तचतुर्द्दश्यां सुमहेश्वरसन्निधौ । धर्माण्येतानि सर्वाणि कलां नार्हंति षोडशीम्

ഫാൽഗുനാന്ത ചതുര്ദശിയിൽ സുമഹേശ്വരന്റെ സന്നിധിയിൽ, ഈ എല്ലാ ധർമ്മകർമ്മങ്ങളും അതിന്റെ പുണ്യത്തിന്റെ പതിനാറിലൊരുഭാഗത്തിനും തുല്യമല്ല।

Verse 52

शृणु राजन्पुरा वृत्तं तत्राश्चर्यं यदुत्तमम् । कश्चित्पापसमाचारः कुष्ठी क्षामतनुर्नरः

ഹേ രാജാവേ, അവിടെ പണ്ടുകാലത്ത് സംഭവിച്ച വൃത്താന്തം കേൾക്കുക—അവിടെ ഒരു ഉത്തമ അത്ഭുതം ഉണ്ടായി. പാപാചാരിയായ ഒരാൾ കുഷ്ഠരോഗബാധിതനായി, ദേഹം അത്യന്തം ക്ഷീണിച്ചിരുന്നു.

Verse 53

भिक्षार्थमागतस्तत्र लोकैरन्यैः समन्वितः । तेन भिक्षार्जितं तत्र सक्तूनां कुडवं नृप

ഹേ നൃപാ, അവൻ അവിടെ ഭിക്ഷ തേടി വന്നു, മറ്റു ജനങ്ങളോടൊപ്പം. ആ ഭിക്ഷയാൽ അവിടെ സക്തുവിന്റെ ഒരു കുഡവ അളവ് ലഭിച്ചു.

Verse 54

ततो रोग परिक्लेशाद्भोजनं न चकार सः । दाघार्दितो जले तस्मिन्स्नातो भक्तिविवर्जितः । सक्तून्कृत्वोपधाने तान्स च सुप्तो निशागमे

പിന്നീട് രോഗക്ലേശം മൂലം അവൻ ഭക്ഷണം കഴിച്ചില്ല. ചൂടാൽ പീഡിതനായി ആ ജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്തു, പക്ഷേ ഭക്തിഭാവമില്ലാതെ. സക്തു തലക്കൽ വെച്ച് സന്ധ്യയായപ്പോൾ അവൻ ഉറങ്ങി.

Verse 55

ततो निद्राभिभूतस्य सारमेयो जहार च । भक्षयामास युक्तोऽन्यैः सारमेयैर्बुभुक्षितः

അപ്പോൾ നിദ്രയിൽ മുങ്ങിയിരുന്ന അവന്റെ ആഹാരം ഒരു നായ എടുത്തുകൊണ്ടുപോയി. വിശപ്പോടെ അത് മറ്റു നായകളോടൊപ്പം ചേർന്ന് അതു തിന്നുകളഞ്ഞു.

Verse 56

अथासौ विस्मयाद्राजन्पंचत्वं समुपस्थितः । ततो जातिस्मरो जातो विदर्भाधिपतेर्गृहे

അപ്പോൾ, ഹേ രാജാവേ, അത്ഭുതത്തിന്റെ കാരണത്താൽ അവൻ പഞ്ചത്വം പ്രാപിച്ചു. തുടർന്ന് അവൻ വിദർഭാധിപന്റെ ഗൃഹത്തിൽ ജനിച്ചു, മുൻജന്മസ്മൃതിയോടെ യുക്തനായി.

Verse 57

भीमोनाम नृपश्रेष्ठ दमयन्तीपिता हि यः । तं प्रभावं हि विज्ञाय सक्तूनां तत्र पर्वते

ദമയന്തിയുടെ പിതാവായ നൃപശ്രേഷ്ഠൻ ഭീമൻ എന്ന രാജാവായിരുന്നു. ആ പർവതത്തിലെ സക്തുവിന്റെ അത്ഭുതപ്രഭാവം അറിഞ്ഞ് അവൻ അതിൽ നിഷ്ഠനായി.

Verse 58

फाल्गुनांतचतुर्दश्यां वर्षे वर्षे जगाम सः । कृत्वा चैवोपवासं तु रात्रौ जागरणं तथा

ഫാൽഗുണമാസാന്ത്യ ചതുര്ദശി ദിവസം അവൻ വർഷംതോറും അവിടെ ചെന്നു. ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച് രാത്രിയിൽ ജാഗരണവും ചെയ്തു.

Verse 59

अचलेश्वरसान्निध्ये ददौ सक्तूंस्ततो बहून् । सहिरण्यान्द्विजेन्द्राणां पशुपक्षिमृगेषु च

അചലേശ്വരസന്നിധിയിൽ അവൻ ധാരാളം സക്തു ദാനം ചെയ്തു. സ്വർണ്ണസഹിതം ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠർക്കും, പശു-പക്ഷി-മൃഗങ്ങൾക്കും ആഹാരദാനമായി നൽകി.

Verse 60

अथ ते मुनयः सर्वे गालवप्रमुखा नृप । पप्रच्छुः कौतुकाविष्टाः सक्तुदानकृते नृपम्

അപ്പോൾ ഗാലവപ്രമുഖരായ എല്ലാ മുനിമാരും കൗതുകം നിറഞ്ഞ് രാജാവിനോട് സക്തുദാനത്തിന്റെ കാരണമെന്തെന്ന് ചോദിച്ചു.

Verse 61

ऋषय ऊचुः । हस्त्वश्वरथदानानां शक्तिरस्ति तवाद्भुता । कस्मात्सक्तून्प्रमुक्त्वा त्वं नान्यद्दातुमिहेच्छसि

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ! ആന, കുതിര, രഥം എന്നിവ ദാനം ചെയ്യാനുള്ള അത്ഭുതശക്തി നിനക്കുണ്ട്. അങ്ങനെ ഇരിക്കെ അവയെ വിട്ട് ഇവിടെ സക്തുവൊഴികെ മറ്റൊന്നും ദാനം ചെയ്യാൻ നീ എന്തുകൊണ്ട് ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല?

Verse 62

पुलस्त्य उवाच । अथाऽसौ कथयामास पूर्वमेतत्समुद्भवम् । सक्तुदानस्य माहात्म्यं मुनीनां भावितात्मनाम्

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—അനന്തരം അദ്ദേഹം ഭാവിതാത്മാക്കളായ സംയമമുള്ള മുനിമാർക്ക് ഈ വിഷയത്തിന്റെ പൂർവ്വോത്ഭവകഥ പറഞ്ഞു, സക്തു-ദാനത്തിന്റെ മഹാത്മ്യവും പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 63

पूर्वं भक्त्या विहीनस्य शुना वै सक्तवो हृताः । तत्प्रभावादियं प्राप्तिर्मम जाता द्विजोत्तमाः

മുമ്പ് ഞാൻ ഭക്തിയില്ലാത്തവനായിരിക്കെ, ഒരു നായ എന്റെ സക്തു (നൈവേദ്യം) കവർന്നു; ആ സംഭവത്തിന്റെ പ്രഭാവം കൊണ്ടുതന്നെ, ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, എനിക്ക് ഈ പ്രാപ്തി ലഭിച്ചു।

Verse 64

सांप्रतं भक्तिद त्तानां किं स्याज्जानामि नो फलम् । एतस्मात्कारणाद्दानं सक्तूनां प्रकरोम्यहम् । तीर्थेऽस्मिन्भक्तिसंयुक्तः सत्येनात्मानमालभे

ഇപ്പോൾ ഭക്തിയോടെ നൽകിയ ദാനത്തിന്റെ ഫലം എന്താകുമെന്നു എനിക്ക് അറിയില്ല; അതുകൊണ്ട് ഞാൻ സക്തു-ദാനം നടത്തും. ഈ തീർത്ഥത്തിൽ ഭക്തിസംയുക്തനായി, സത്യത്തിലൂടെ ഞാൻ എന്നെത്തന്നെ സമർപ്പിക്കുന്നു।

Verse 65

पुलस्त्य उवाच । ततस्ते मुनयो हृष्टाः साधुसाध्विति चाब्रुवन् । चक्रुश्चैवात्मशक्त्या ते सक्तूनां दानमुत्तमम्

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ആ മുനിമാർ ഹർഷിച്ച് ‘സാധു! സാധു!’ എന്നു പറഞ്ഞു; തങ്ങളുടെ ആത്മശക്തിയാൽ ആ ഉത്തമ സക്തു-ദാനം നിർവഹിച്ചു।

Verse 66

एष प्रभावो राजर्षे सक्तुदानस्य कीर्त्तितः । महेश्वरस्य माहात्म्यं सत्यं चापि प्रकीर्त्तितम्

ഹേ രാജർഷേ, ഇങ്ങനെ സക്തു-ദാനത്തിന്റെ പ്രഭാവം കീര്ത്തിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; മഹേശ്വരന്റെ മഹാത്മ്യവും അതിന്റെ സത്യതയും കൂടി പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 67

यश्चैतच्छृणुयाद्भक्त्या कथ्यमानं द्विजाननात् । अहोरात्र कृतात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः

ബ്രാഹ്മണന്റെ മുഖത്തിൽ നിന്നു പറയപ്പെടുന്ന ഈ കഥ ഭക്തിയോടെ ആരെങ്കിലും ശ്രവിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അവൻ അഹോരാത്രത്തിൽ ചെയ്ത പാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകും—ഇതിൽ സംശയമില്ല।