Adhyaya 22

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ श्रीमातां देववंदिताम् । सर्वकामप्रदां नृणामिहलोके परत्र च

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ! തുടർന്ന് ദേവന്മാർ വന്ദിക്കുന്ന ശ്രീമാതാവിന്റെ അടുക്കൽ പോകണം; അവൾ മനുഷ്യർക്കു ഇഹലോകത്തിലും പരലോകത്തിലും എല്ലാ അഭിലാഷങ്ങളും നൽകുന്നു।

Verse 2

या च सर्वमयी शक्तिर्यया व्याप्तमिदं जगत् । सा तस्मिन्पर्वते साक्षात्स्वयं वासमरोचयत्

സർവമയിയായ ശക്തി, അവളാൽ ഈ സമസ്ത ജഗത്ത് വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു—ആ ദേവി സാക്ഷാത് സ്വയം ആ പർവതത്തെയേ തന്റെ വാസസ്ഥാനമായി തിരഞ്ഞെടുത്തു।

Verse 3

पुरा देवयुगे राजा कलिंगोनाम दानवः । जरामरणहीनोसौ देवानां च भयंकरः

പുരാതന ദേവയുഗത്തിൽ കലിംഗൻ എന്ന ദാനവരാജാവുണ്ടായിരുന്നു. ജരാമരണരഹിതനായ അവൻ ദേവന്മാർക്കും ഭയങ്കരനായി മാറി.

Verse 4

तेन सर्वमिदं व्याप्तं त्रैलोक्यं सचराचरम् । बलप्रभावतः स्वर्गो जितस्तेन सुराधिपः । ब्रह्मलोकमनुप्राप्तो देवैः सर्वैः समन्वितः

അവൻ ചരാചരങ്ങളോടുകൂടിയ സമസ്ത ത്രിലോകവും വ്യാപിപ്പിച്ചു. തന്റെ ബലപ്രഭാവത്താൽ സ്വർഗ്ഗം ജയിച്ചു സുറാധിപനായ ഇന്ദ്രനെ കീഴടക്കി; തുടർന്ന് ഇന്ദ്രൻ എല്ലാ ദേവന്മാരോടും കൂടി ബ്രഹ്മലോകത്തെത്തി.

Verse 5

तेन दैत्येन सर्वेऽपि त्रासिताः सुरमानवाः । कलिंगोनाम दैत्यः स स्वयमिन्द्रो बभूव ह

ആ ദൈത്യൻ മൂലം ദേവന്മാരും മനുഷ്യരും എല്ലാവരും ഭീതിയിലായി. കലിംഗൻ എന്ന ആ ദൈത്യൻ സത്യമായും താനേ ഇന്ദ്രനായി ഇരുന്നുവെന്ന് പറയുന്നു.

Verse 6

वसवो मरुतः साध्या विश्वेदेवाः सुरर्षयः । तेन सर्वे कृता दैत्या यथायोग्यं नराधिप

വസുക്കൾ, മരുത്തുകൾ, സാധ്യർ, വിശ്വേദേവർ, സുരർഷിമാർ—ഇവരെല്ലാം അവൻ ദൈത്യസേവയിൽ നിയോഗിച്ചു, യഥായോഗ്യം, ഹേ നരാധിപാ.

Verse 7

यज्ञभागान्स्वयं सर्वे बुभुजुस्ते च दानवाः । तपोऽर्थे च ततो देवा गताः सर्वेऽर्बुदाचलम्

യജ്ഞഭാഗങ്ങളൊക്കെയും ആ ദാനവർ തന്നെ ഭുജിച്ചു. അതിനാൽ ദേവന്മാർ തപസ്സിനെ ആശ്രയമായി കരുതി എല്ലാവരും അർബുദാചലത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 8

अद्यापि देवताखातं त्रैलोक्ये ख्यातिमागतम् । तत्र व्रतपराः सर्वे पत्रमूलफलाशिनः

ഇന്നും ആ സ്ഥലം ദേവതകളുടെ താവളമെന്നു ഖ്യാതി നേടി ത്രൈലോക്യത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്. അവിടെ എല്ലാവരും വ്രതപരരായി ഇല, വേര്, ഫലം എന്നിവ മാത്രം ആഹാരമാക്കി ജീവിച്ചു.

Verse 9

अव्यक्ताः परमत्रासाद्ध्यायंतस्ते च संस्थिताः । पंचाग्निसाधकाः केचित्तत्र व्रतपरायणाः

പരമ ഭയഭക്തിയാൽ അവർ അവ്യക്തരായി, ലോകവ്യവഹാരത്തിൽ നിന്ന് വിരക്തരായി ധ്യാനത്തിൽ ലീനമായി അവിടെ നിലകൊണ്ടിരുന്നു. അവരിൽ ചിലർ വ്രതപരരായി പഞ്ചാഗ്നി-സാധന ചെയ്യുന്ന തപസ്വികളായിരുന്നു.

Verse 10

एकाहारा निराहारा वायुभक्षास्तथा परे । अन्ये मासोपवासाश्च चान्द्रायणपरायणाः

ചിലർ ദിവസത്തിൽ ഒരിക്കൽ മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിച്ചു; ചിലർ നിരാഹാരരായി; ചിലർ വായുവേ ആഹാരമാക്കി. മറ്റുചിലർ മാസോപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച് ചാന്ദ്രായണ വ്രതത്തിൽ നിഷ്ഠരായിരുന്നു.

Verse 11

कृच्छ्रसांतपने निष्ठा महापाराकिणः परे । अंबुभक्षा वायुभक्षाः फेनपाश्चोष्मपाः परे

ചിലർ കൃച്ഛ്രവും സാന്തപനവും എന്ന കഠിന തപസ്സുകളിൽ നിഷ്ഠരായിരുന്നു; മറ്റുചിലർ മഹാപാരാക തപസ്സു അനുഷ്ഠിച്ചു. ചിലർ ജലം മാത്രം, ചിലർ വായു മാത്രം, ചിലർ നുര മാത്രം, മറ്റുചിലർ ഉഷ്ണത മാത്രം ആശ്രയിച്ചു.

Verse 12

जपहोमपराश्चान्ये ध्यानासक्तास्तथा परे । बलिनैवद्यदानैश्च गंधधूपैर्नराधिप

ചിലർ ജപവും ഹോമവും അനുഷ്ഠിക്കുന്നതിൽ തത്പരരായിരുന്നു; മറ്റുചിലർ ധ്യാനത്തിൽ ആസക്തരായിരുന്നു. ഹേ നരാധിപാ! അവർ ബലി, നൈവേദ്യം, ദാനം, സുഗന്ധം, ധൂപം എന്നിവകൊണ്ട് ശ്രദ്ധയോടെ ആരാധിച്ചു.

Verse 13

पूजयंतः परां शक्तिं देवीं स्वकार्यहेतवे । एवं तेषां व्रतस्थानां तपसा भावितात्मनाम् । विमुक्तिरभवद्राजन्सर्वेषां कर्मबन्धनात्

സ്വധർമ്മോചിതമായ ലക്ഷ്യസിദ്ധിക്കായി പരാശക്തിയായ ദേവിയെ ആരാധിച്ച്, വ്രതത്തിൽ സ്ഥിരരായി തപസ്സാൽ ശുദ്ധീകരിച്ച ആത്മാവുള്ള അവർ എല്ലാവരും, ഹേ രാജാവേ, കർമ്മബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തി നേടി।

Verse 14

ततः पूर्णे सहस्रांते वर्षाणां नृपसत्तम । देवी प्रत्यक्षतां प्राप्ता कन्यकारूपधारिणी

അതിനുശേഷം, ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ, ആയിരം വർഷം പൂർത്തിയായപ്പോൾ ദേവി കന്യാരൂപം ധരിച്ചു പ്രത്യക്ഷയായി।

Verse 15

पूर्वं जाता महाराज धूममूर्तिर्भयावहा । ततो ज्वाला ततः कन्या शुक्लवासोऽनुलेपना । दृष्ट्वा तां तुष्टुवुर्देवाः कृतांजलिपुटास्ततः

ആദ്യം, ഹേ മഹാരാജാവേ, അവൾ ഭയാവഹമായ ധൂമമൂർത്തിയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; പിന്നെ ജ്വാലാരൂപമായി; തുടർന്ന് ശ്വേതവസ്ത്രധാരിണിയായി, അനുലേപനത്തോടെ അലങ്കരിച്ച കന്യാരൂപമായി. അവളെ കണ്ട ദേവന്മാർ കയ്യുകൂപ്പി സ്തുതിച്ചു।

Verse 16

नमोऽस्तु सर्वगे देवि नमस्ते सर्वपूजिते । कामगेऽचिन्त्ये नमस्ते त्रिदशाश्रये

ഹേ സർവ്വവ്യാപിനിയായ ദേവീ, നിനക്കു നമസ്കാരം; ഹേ സർവ്വപൂജിതേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. ഹേ കാമദായിനീ, ഹേ അചിന്ത്യേ—നിനക്കു നമസ്കാരം; ഹേ ത്രിദശാശ്രയേ, നിനക്കു നമസ്കാരം।

Verse 17

नमस्ते परमादेवि ब्रह्मयोने नमोनमः । अर्धमात्रेक्षरे चैव तस्यार्धार्धे नमोनमः

ഹേ പരമാദേവീ, നിനക്കു നമസ്കാരം; ഹേ ബ്രഹ്മയോനീ, നിനക്കു വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം. ഹേ അർധമാത്രയുക്ത അക്ഷരസ്വരൂപിണീ, അതിനുള്ളിലെ സൂക്ഷ്മമായ ‘അർധത്തിന്റെ അർധ’ത്തിനും വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം।

Verse 18

नमस्ते पद्मपत्राक्षि विश्वमातर्नमोनमः । नमस्ते वरदे देवि रजःसत्त्वतमोमयि

ഹേ പദ്മപത്രാക്ഷി! നിനക്കു നമസ്കാരം. ഹേ വിശ്വമാതാവേ! വീണ്ടും വീണ്ടും നമോ നമഃ. ഹേ വരദായിനി ദേവീ! രജഃ-സത്ത്വ-തമോമയീ, നിനക്കു പ്രണാമം.

Verse 19

स्वस्वरूपस्थिते देवि त्वं च संसारलक्षणम् । त्वं बुद्धिस्त्वं धृतिः क्षांतिस्त्वं स्वाहा त्वं स्वधा क्षमा

ഹേ ദേവീ! നിന്റെ സ്വസ്വരൂപത്തിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴും നീ തന്നെയാണ് സംസാരലക്ഷണം. നീ ബുദ്ധി, നീ ധൃതി, നീ ക്ഷാന്തി; നീ സ്വാഹാ, നീ സ്വധാ, നീ ക്ഷമയും ആകുന്നു.

Verse 20

त्वं वृद्धिस्त्वं गतिः कर्त्री शची लक्ष्मीश्च पार्वती । सावित्री त्वं च गायत्री अजेया पापनाशिनी

നീ തന്നെയാണ് വർദ്ധി, നീ തന്നെയാണ് ഗതി; നീ തന്നെയാണ് കർത്ത്രീയും വിധാത്രിയും. നീ ശചീ, ലക്ഷ്മീ, പാർവതി. നീ സാവിത്രിയും ഗായത്രിയും—അജേയാ, പാപനാശിനി.

Verse 21

यच्चान्यदत्र देवेशि त्रैलोक्येऽस्तीतिसंज्ञितम् । तद्रूपं तावकं देवि पर्वतेषु च संस्थितम्

ഹേ ദേവേശി! ത്രൈലോക്യത്തിൽ ഇവിടെ ‘അസ്തി’—അഥവാ ‘ഉള്ളത്’—എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നതെല്ലാം, ഹേ ദേവീ, അതിന്റെ രൂപം സത്യത്തിൽ നിന്റേതുതന്നെ; അത് പർവ്വതങ്ങളിലും സ്ഥാപിതമാണ്.

Verse 22

वह्निना च यथा काष्ठं तंतुना च यथा पटः । तथा त्वया जगद्व्याप्तं गुप्ता त्वं सर्वतः स्थिता

മരത്തിൽ അഗ്നി വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെയും, വസ്ത്രത്തിൽ തന്തു വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെയും, ഈ ജഗത്ത് നിനക്കാൽ വ്യാപ്തമാണ്. അജ്ഞർക്കു ഗുപ്തയായിരുന്നാലും നീ സർവ്വത്ര സ്ഥാപിതയാണ്.

Verse 23

पुलस्त्य उवाच । एवं स्तुता जगन्माता तानुवाच सुरोत्तमान् । वरो मे याच्यतां शीघ्रमभीष्टः सुरसत्तमाः

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട ജഗന്മാതാ ആ ദേവോത്തമന്മാരോടു പറഞ്ഞു—ഹേ സുരസത്തമന്മാരേ, നിങ്ങള്ക്ക് അഭീഷ്ടമായ വരം വേഗം എന്നോടു യാചിക്കുവിൻ।

Verse 24

किमत्र गुप्तभावेन तिष्ठथ श्वभ्रमध्यगाः । मद्भक्तानां भयं नास्ति त्रैलोक्येपि चराचरे

നിങ്ങൾ എന്തുകൊണ്ട് ഇവിടെ മറഞ്ഞ് കുഴിയുടെ നടുവിൽ നില്ക്കുന്നു? എന്റെ ഭക്തർക്കു ത്രിലോകത്തിലും—ചരാചരങ്ങളിൽ—ഭയം ഇല്ല।

Verse 25

देवा ऊचुः । कलिंगेन वयं देवि निरस्ताः संगरे मुहुः । तेन व्याप्तमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവീ, കലിംഗൻ യുദ്ധത്തിൽ ഞങ്ങളെ വീണ്ടും വീണ്ടും തോൽപ്പിച്ച് പിന്തള്ളിയിരിക്കുന്നു. അവനാൽ ഈ സമസ്ത ത്രിലോകം—ചരാചരസഹിതം—വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 26

यज्ञभागो हृतोऽस्माकं दैत्यानां स प्रकल्पितः । तेन स्वर्गः समाक्रान्तः सुराः सर्वे निराकृताः

ഞങ്ങളുടെ യജ്ഞഭാഗം കവർന്നു ദൈത്യർക്കായി നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ സ്വർഗ്ഗം അധീനമാക്കി, എല്ലാ ദേവന്മാരെയും പുറത്താക്കി।

Verse 27

हत्वा दैत्यान्यथा भूयः शक्रः स्वपदमाप्नुयात् । तथा कुरु महाभागे वर एषोऽस्मदीप्सितः

ദൈത്യരെ വധിച്ച് ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) വീണ്ടും തന്റെ പദം പ്രാപിക്കുവാൻ ഇടയാക്കുക, ഹേ മഹാഭാഗേ. ഇതുതന്നെ ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വരമാണ്।

Verse 28

देव्युवाच । यथा यूयं मया सृष्टास्तथैवायं महासुरः । विशेषो नास्ति मे कश्चिदुभयोः सुरसत्तमाः

ദേവി അരുളിച്ചെയ്തു—നിങ്ങൾ എനാൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതുപോലെ ഈ മഹാസുരനും സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവൻ. ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, നിങ്ങളിരുവരോടും എനിക്ക് പക്ഷപാതമൊന്നുമില്ല.

Verse 29

तस्मात्तान्वारयिष्यामि शक्राद्यांस्त्रिदिवात्पुनः । एवमुक्त्वा वरारोहा प्रेषयामास पार्थिव

അതുകൊണ്ട് ഇന്ദ്രാദികളെ വീണ്ടും സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് പിന്തിരിപ്പിക്കും. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഹേ രാജാവേ, വരാരോഹാ ദേവി ഒരു ദൂതനെ അയച്ചു.

Verse 30

दूतं कलिंगदैत्याय त्यज त्वं त्रिदिवं द्रुतम् । स गत्वा बाष्कलिं दैत्यं सामपूर्वं वचोऽब्रवीत्

ദേവി കലിംഗ ദാനവനോടു ദൂതനെ അയച്ചു—“നീ ഉടൻ ത്രിദിവം വിട്ടൊഴിയുക.” അവൻ ചെന്നു ബാഷ്കലി ദൈത്യനോടു ആദ്യം സാമപൂർവ്വം മധുരവചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു.

Verse 31

दूत उवाच । या सा सर्वगता देवी शक्तिरूपा शुचि स्मिता । श्रीमाता जगतां माता देवैराराधिता परा । तेषां तुष्टा च देवी त्वामिदं वचनमब्रवीत्

ദൂതൻ പറഞ്ഞു—സർവ്വഗതയായ ദേവി, ശക്തിസ്വരൂപിണി, ശുചിയും മൃദുസ്മിതയുമാകുന്നവൾ; ശ്രീമാതാ, ജഗന്മാതാ, ദേവന്മാർ ആരാധിക്കുന്ന പരാശക്തി—അവർ സന്തുഷ്ടയായി നിന്നോടു ഈ വചനം അരുളിച്ചെയ്യുന്നു.

Verse 32

स्वस्थानं गच्छ शीघ्रं त्वं शक्रो यातु त्रिविष्टपम् । मद्वाक्याद्दानवश्रेष्ठ देवत्वं न भवेत्तव

“നീ വേഗം നിന്റെ സ്വസ്ഥാനത്തേക്ക് പോകുക; ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) ത്രിവിഷ്ടപത്തിലേക്ക് പോകട്ടെ. ഹേ ദാനവശ്രേഷ്ഠാ, എന്റെ വചനപ്രകാരം നിനക്ക് ദേവത്വം ഉണ്ടാകുകയില്ല.”

Verse 33

अहं लोकेश्वरो मत्वा सगर्वमिदमब्रवीत्

“ഞാനാണ് ലോകങ്ങളുടെ അധിപൻ” എന്നു കരുതി, അഹങ്കാരത്തോടെ നിറഞ്ഞ് അവൻ ഈ വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു।

Verse 34

पुलस्त्य उवाच । स दूतवचनं श्रुत्वा दानवो मदगर्वितः

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ദൂതന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, മദ-ഗർവത്തിൽ മത്തനായ ദാനവൻ (പ്രത്യുത്തരം പറഞ്ഞു)।

Verse 35

न भवद्भ्यस्वहं स्वर्गं प्रयच्छामि कथंचन । दूतोऽवध्यो भवेद्राज्ञामपि वैरे सुदारुणे । एतस्मात्कारणाद्दूत न त्वां प्राणैर्वियोजये

ഞാൻ നിങ്ങള്ക്ക് സ്വർഗ്ഗം ഒരിക്കലും വിട്ടുകൊടുക്കുകയില്ല. അത്യന്തം ഭീകരമായ വൈരത്തിലും രാജാക്കന്മാർക്ക് ദൂതൻ അവധ്യനാണ്. അതുകൊണ്ട്, ഹേ ദൂതാ, ഞാൻ നിന്റെ ജീവൻ കവർന്നെടുക്കുകയില്ല.

Verse 36

श्रीमातां यदि मे दूत दर्शयिष्यसि चेत्ततः । अभीष्टान्संप्रदास्यामि सत्यमेव ब्रवीम्यहम्

ഹേ ദൂതാ, നീ എനിക്ക് ശ്രീമാതാവിനെ ദർശിപ്പിച്ചാൽ, ഞാൻ നിനക്ക് അഭീഷ്ടമായ വരങ്ങൾ നൽകും—ഇത് ഞാൻ സത്യമായി പറയുന്നു.

Verse 37

अहं त्वया समं तत्र यास्ये यत्र स्थिता च सा । निग्रहं च करिष्यामि वाक्यं मे सत्यकारणम्

ഞാൻ നിനക്കൊപ്പം അവൾ വസിക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോകും; അവളെ ഞാൻ നിയന്ത്രിക്കും—എന്റെ വാക്ക് സത്യത്തെ ആധാരമാക്കുന്നതാണ്.

Verse 38

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा मदोन्मत्तो दूतेन च स दानवः । अर्बुदं प्रययौ तूर्णं रोषेण महता वृतः

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, അഹങ്കാരമദത്തിൽ ഉന്മത്തനായ ആ ദാനവൻ ദൂതനോടുകൂടെ, മഹാക്രോധത്തിൽ ആവൃതനായി, വേഗത്തിൽ അർബുദപർവതത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു।

Verse 39

दृष्ट्वा बाष्कलिमायांतं देवाः शक्रपुरोगमाः । वार्यमाणास्तदा देव्या पलायनपरायणाः

ബാഷ്കലി അടുത്തുവരുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ, ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) മുൻപന്തിയിലുള്ള ദേവന്മാർ—ദേവി തടഞ്ഞിട്ടും—പലായനത്തിലേക്കു തന്നെ മനസ്സുവെച്ച് ഓടിപ്പോകാൻ തുനിഞ്ഞു।

Verse 40

भयेन महताविष्टा दिशो भेजुः समंततः । अथासौ बाष्कलिः प्राप्तः सैन्येन महता वृतः

മഹാഭയത്തിൽ ആകുലരായി അവർ എല്ലാദിക്കുകളിലേക്കും ചിതറിപ്പോയി. പിന്നെ ബാഷ്കലി മഹാസൈന്യത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവനായി അവിടെ എത്തി।

Verse 41

श्रीमाता तिष्ठते यत्र पर्वतेर्बुदसंज्ञके । दूतं च प्रेषयामास तमुवाच नराधिपः

അർബുദനാമക പർവതത്തിൽ ശ്രീമാതാ വസിക്കുന്നിടത്തേക്ക് ആ നരാധിപൻ ഒരു ദൂതനെ അയച്ചു; അവനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।

Verse 42

बाष्कलिरुवाच । गच्छ दूतवर ब्रूहि श्रीमातां चारुहासिनीम् । भार्या मे भव सुश्रोणि अहं ते वशगः सदा

ബാഷ്കലി പറഞ്ഞു—ഹേ ദൂതശ്രേഷ്ഠാ, പോകുക; ചാരുഹാസിനിയായ ശ്രീമാതയോട് പറയുക—‘ഹേ സുശ്രോണി, നീ എന്റെ ഭാര്യയാകുക; ഞാൻ സദാ നിന്റെ വശത്തിലായിരിക്കും।’

Verse 43

भविष्यति हि मे राज्यं सर्वं वशगतं तव । अन्यथा धर्षयिष्यामि सर्वैः सार्द्धं सुरोत्तमैः

നിശ്ചയമായും എന്റെ സമസ്ത രാജ്യം നിന്റെ അധീനമാകും. അല്ലെങ്കിൽ സർവ്വോത്തമ ദേവന്മാരോടുകൂടി നിന്നെ ധർഷിച്ചു കീഴടക്കും.

Verse 44

किमिंद्रेणाल्पवीर्येण किमन्यैश्च वरानने । सहस्राक्षो न मे तुल्यो न मे तुल्याः सुरासुराः

ഹേ വരാനനേ! അല്പവീര്യമുള്ള ഇന്ദ്രനാലോ മറ്റാരാലോ എനിക്കെന്തു പ്രയോജനം? സഹസ്രാക്ഷനായ ഇന്ദ്രനും എനിക്കു തുല്യനല്ല; ദേവാസുരന്മാരിൽ ആരും എന്റെ സമന്മാരല്ല.

Verse 45

पुलस्त्य उवाच । एतच्छ्रुत्वा ततो गत्वा स दूतः संन्यवेदयत् । तस्य सर्वं यथावाक्यं तेनोक्तं च महीपते

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ഇതു കേട്ട് ദൂതൻ അവിടെ നിന്ന് പോയി, പറഞ്ഞതുപോലെ എല്ലാം അറിയിപ്പായി സമർപ്പിച്ചു; ഹേ മഹീപതേ! രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ മുഴുവനും അവൻ അറിയിച്ചു.

Verse 46

ततः श्रुत्वा स्मितं कृत्वा चिंतयामास भामिनी । जरा मरणहीनोयं दैत्येन्द्रः शंभुना कृतः

ഇതു കേട്ട് ആ ഭാമിനി മന്ദഹാസം ചെയ്തു ചിന്തിച്ചു—ഈ ദൈത്യേന്ദ്രൻ ശംഭുവാൽ ജരാമരണരഹിതനാക്കി തീർത്തവൻ ആകുന്നു.

Verse 47

कथमस्य मया कार्यो निग्रहो देवताकृते । पुनश्चिंतयते यावत्सा देवी दानवं प्रति । तावत्तत्रागतः शीघ्रं स कामेन परिप्लुतः

ദേവന്മാരുടെ ഹിതത്തിനായി ഞാൻ ഇവനെ എങ്ങനെ നിയന്ത്രിച്ചു ദമിപ്പിക്കും?—എന്ന് ദേവി ദാനവനെക്കുറിച്ച് വീണ്ടും ചിന്തിക്കുമ്പോൾ, കാമത്തിൽ പരിപ്ലുതനായ അവൻ വേഗത്തിൽ അവിടെ എത്തി.

Verse 48

अथ दृष्टिनिपातेन सा देवी दानवाधिपम् । व्यलोकयत्ततस्तस्या निश्चयः संबभूव ह

അപ്പോൾ ദേവി ഒരു ദൃഷ്ടിനിപാതം മാത്രത്താൽ ദാനവാധിപനെ നിരീക്ഷിച്ചു; അതേ നിമിഷം തന്നെ അവളുടെ ഹൃദയത്തിൽ ദൃഢനിശ്ചയം ഉദിച്ചു।

Verse 49

ततो जहास सा देवीशनकैर्वृपसत्तम । मुखात्तस्यास्ततः सैन्यं निष्क्रांतमतिभीषणम्

പിന്നീട്, ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ, ആ ദേവി മന്ദമായി ചിരിച്ചു; അവളുടെ വായിൽ നിന്ന് അത്യന്തം ഭീകരമായ സൈന്യം പുറപ്പെട്ടു।

Verse 50

हस्तिनो हयवर्याश्च पादाताश्च पृथग्विधाः । रथसाहस्रमारूढा योधाश्चापि सहस्रशः

അവിടെ ആനകൾ, ശ്രേഷ്ഠ കുതിരകൾ, വിവിധവിധ പാദാതികൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; കൂടാതെ ആയിരം രഥങ്ങളിൽ കയറിയ യോദ്ധാക്കളും ആയിരക്കണക്കിന് ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 51

तैः सैन्यं दानवेशस्य सर्वं शस्त्रैर्निपातितम् । पश्यतस्तस्य दैत्यस्य निश्चलस्यासुरस्य च

അവരുടെ ആയുധങ്ങളാൽ ദാനവേശന്റെ മുഴുവൻ സൈന്യവും വീണുപോയി; ആ അനങ്ങാത്ത ദൈത്യൻ, ആ അസുരൻ, നോക്കി നിന്നു।

Verse 52

हते सैन्य बले तस्मिन्निंद्राद्यास्त्रिदिवौकसः । तामूचुर्वचनं देवि दानवं हन्तुमर्हसि । नास्मिञ्जीवति नो राज्यं स्वर्गे देवि भविष्यति

ആ സൈന്യബലവും നശിച്ചപ്പോൾ, ഇന്ദ്രൻ മുതലായ സ്വർഗ്ഗവാസികൾ അവളോട് പറഞ്ഞു— “ഹേ ദേവി, ദാനവനെ വധിക്കേണ്ടതാകുന്നു. അവൻ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നിടത്തോളം, ഹേ ദേവി, സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ഞങ്ങൾക്ക് രാജ്യം ഉണ്ടാകുകയില്ല।”

Verse 53

पुलस्त्य उवाच । श्रुत्वा तद्वचनं तेषां ज्ञात्वा तं मृत्युवर्जितम् । पर्वतस्य महाशृंगं दत्त्वा तस्योपरि स्वयम्

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അവൻ മരണവിമുക്തനെന്ന് അറിഞ്ഞ്, ദേവി പർവതത്തിലെ മഹാശിഖരം ദാനമായി നൽകി, സ്വയം അതിന്മേൽ ആസീനയായി।

Verse 54

निविष्टा सा जगन्माता श्रीमाता कामरूपिणी । हिताय जगतां राजन्नद्यापि वरपर्वते । तत्रैव वसते साक्षान्नृणां कामप्रदायिनी

ആ ജഗന്മാതാവ്—ശ്രീമാതാവ്, ഇഷ്ടരൂപിണി—ലോകങ്ങളുടെ ഹിതത്തിനായി അവിടെ ആസീനയായി. രാജാവേ, ഇന്നും അവൾ വരപർവതത്തിൽ സാക്ഷാത് വസിച്ച് മനുഷ്യർക്കു യഥോചിതമായ ആഗ്രഹങ്ങൾ പ്രസാദിക്കുന്നു।

Verse 55

एतस्मिन्नेव काले तु सर्वे देवाः सवासवाः । तुष्टुवुस्तां महाशक्तिं भयहन्त्रीं प्रहर्षिताः

അന്നേ സമയത്ത്, വാസവൻ (ഇന്ദ്രൻ) ഉൾപ്പെടെ എല്ലാ ദേവന്മാരും ആനന്ദത്തോടെ ഭയഹന്ത്രിയായ മഹാശക്തിയെ സ്തുതിച്ചു।

Verse 56

प्रसन्नाऽभूत्ततो देवी तेषां तत्र नराधिप । स्वंस्वं स्थानं सुराः सर्वे परियांतु गतव्यथाः । गत्वा स्थानं स्वकं सर्वे परिपांतु गतव्यथाः

അപ്പോൾ, ഹേ നരാധിപാ, ദേവി അവിടെ അവരോടു പ്രസന്നയായി പറഞ്ഞു—“എല്ലാ ദേവന്മാരും തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ ധാമങ്ങളിലേക്കു മടങ്ങുക, വ്യഥമുക്തരാകുക; സ്വന്തം സ്ഥാനങ്ങളിൽ ചെന്നു നിങ്ങളൊക്കെയും നിങ്ങളുടെ ലോകങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുക, ദുഃഖം അകലട്ടെ।”

Verse 57

वरं वरय देवेन्द्र ब्रूहि यत्ते मनोगतम् । तत्सर्वं संप्रदास्यामि तुष्टाहं भक्तितस्तव

“ഹേ ദേവേന്ദ്രാ, വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുക; നിന്റെ മനസ്സിലുള്ളത് പറയുക. നിന്റെ ഭക്തിയിൽ ഞാൻ പ്രസന്നയാണ്—അത് എല്ലാം ഞാൻ നിനക്കു നൽകും.”

Verse 58

इन्द्र उवाच । यदि तुष्टासि मे देवि शाश्वते भक्तिवत्सले । अत्रैव स्थीयतां तावत्स्वर्गे यावदहं विभुः

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവി, നീ എനിക്കു പ്രസന്നയായാൽ, ശാശ്വതേ ഭക്തവത്സലേ, ഞാൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ അധിപതിയായിരിക്കുന്നതുവരെ ഇവിടെ തന്നേ വസിക്കണമേ।

Verse 59

प्रशास्मि राज्यं देवेशि शाश्वते भक्तवत्सले । अजरश्चामरश्चैव यतो दैत्यः सुरेश्वरि

ഹേ ദേവേശി, ശാശ്വതേ ഭക്തവത്സലേ! നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഞാൻ രാജ്യം ഭരിക്കുന്നു; ഹേ സുരേശ്വരീ, നിന്റെ പ്രഭാവത്തിൽ ‘അജര’ ‘അമര’ എന്ന ദൈത്യർ ശക്തിഹീനരായി।

Verse 60

हरेण निर्मितः पूर्वं येन तिष्ठति निश्चलः । प्रसादात्तव लोकाश्च त्रयः संतु निरामयाः

ഹരിയാൽ പൂർവ്വം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട് അചലമായി നിലകൊള്ളുന്നവൻ—ഹേ ദേവി, നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ത്രിലോകവും നിരാമയമാകട്ടെ।

Verse 61

अत्र त्वां पूजयिष्यामो वयं सर्वे समेत्य च । चैत्रशुक्लचतुर्द्दश्यां दृष्ट्वा त्वां यांतु सद्गतिम्

ഇവിടെ ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചു നിന്നെ പൂജിക്കും; ചൈത്ര ശുക്ല ചതുര്ദശിയിൽ നിന്നെ ദർശിക്കുന്നവർ സദ്ഗതി പ്രാപിക്കട്ടെ।

Verse 62

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा सहस्राक्षः सर्वदेवैः समन्वितः । हृष्टस्त्रिविष्टपं प्राप्तो देव्यास्तस्याः प्रभावतः

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം സഹസ്രാക്ഷനായ ഇന്ദ്രൻ സർവ്വദേവന്മാരോടുകൂടെ, ആ ദേവിയുടെ പ്രഭാവത്താൽ ഹർഷിതനായി ത്രിവിഷ്ടപം (സ്വർഗ്ഗം) പ്രാപിച്ചു।

Verse 63

सापि तत्र स्थिता देवी देवानां हितकाम्यया

ദേവന്മാരുടെ ഹിതം ആഗ്രഹിച്ച് ആ ദേവിയും അവിടെ തന്നേ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 64

यस्तां पश्यति चैत्रस्य चतुर्द्दश्यां सिते नृप । स याति परमं स्थानं जरामरणवर्ज्जितम्

ഹേ രാജാവേ, ചൈത്രമാസത്തിലെ ശുക്ല ചതുര്ദശിയിൽ അവളെ ദർശിക്കുന്നവൻ ജരാമരണവിമുക്തമായ പരമധാമം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 65

किं व्रतैर्नियमैर्वापि दानैर्दत्ते नराधिप । सर्वे तद्दर्शनस्यापि कलां नार्हंति षोडशीम्

ഹേ നരാധിപാ, വ്രതങ്ങളും നിയമങ്ങളും ദാനധർമ്മവും എന്തിന്? അവയൊക്കെയും ആ ദർശനപുണ്യത്തിന്റെ പതിനാറിലൊരുഭാഗത്തിനും തുല്യമല്ല.

Verse 66

तत्रैव पादुके दिव्ये तया न्यस्ते नराधिप । यस्ते पश्यति भूयोऽसौ संसारं न हि पश्यति । सर्वान्कामानवाप्नोति इह लोके परत्र च

ഹേ നരാധിപാ, അവിടെ തന്നേ ദേവി വെച്ച ദിവ്യ പാദുകകൾ ഉണ്ട്. അവയെ വീണ്ടും ദർശിക്കുന്നവൻ പിന്നെ സംസാരം കാണുകയില്ല; ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 67

ययातिरुवाच । कस्मिन्काले द्विजश्रेष्ठ देव्या मुक्तेऽत्र पादुके । कस्माच्च कारणाद्ब्रूहि सर्वं विस्तरतो मम

യയാതി പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ദേവി ഈ പാദുകകൾ ഇവിടെ ഏത് കാലത്ത് വിട്ടുപോയി? ഏത് കാരണത്താൽ? എല്ലാം വിശദമായി എനിക്ക് പറയുക.

Verse 68

पुलस्त्य उवाच । तां देवीं मानवाः सर्वे संवीक्ष्य नृपसत्तम । प्राप्नुवंति परां सिद्धिं द्विविधां धर्मकारिणः

പുലസ്ത്യൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ! ആ ദേവിയെ ദർശിക്കുന്ന ധർമ്മാചാരികളായ സർവ്വ മനുഷ്യരും ദ്വിവിധ പരമസിദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 69

एतस्मिन्नेव काले तु यज्ञदानादिकाः क्रियाः । प्रणष्टा भूतले राजंस्तीर्थयात्राव्रतोद्भवाः

അന്നേ സമയത്ത്, ഹേ രാജാവേ, ഭൂതലത്തിൽ യജ്ഞദാനാദി ക്രിയകൾ നശിച്ചു; തീർത്ഥയാത്രയും വ്രതങ്ങളും ജനിപ്പിക്കുന്ന ധർമ്മാനുഷ്ഠാനങ്ങളും ലോപിച്ചു.

Verse 70

शून्यास्ते नरकाः सर्वे संबभूवुर्यमस्य ये । यज्ञभागविहीनाश्च देवाः कष्टमुपागताः

യമനോടു ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ നരകങ്ങളും ശൂന്യമായി; യജ്ഞഭാഗം നഷ്ടപ്പെട്ട ദേവന്മാർ കഷ്ടത്തിലായി.

Verse 71

अथ सर्वे नृपश्रेष्ठ देवास्तत्र समागताः । ऊचुर्गत्वाऽर्बुदं तत्र श्रीमातां परमे श्वरीम्

അപ്പോൾ, ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ, എല്ലാ ദേവന്മാരും അവിടെ ഒന്നിച്ചു കൂടി. അർബുദത്തിലേക്ക് ചെന്നു അവിടെ ശ്രീമാതാ പരമേശ്വരിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

Verse 72

देवा ऊचुः । अग्निष्टोमादिकाः सर्वाः क्रिया नष्टाः सुरेश्वरि । मर्त्यलोके वयं तेन कर्मणातीव पीडिताः

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—ഹേ സുരേശ്വരീ! അഗ്നിഷ്ടോമാദി എല്ലാ ക്രിയകളും നശിച്ചു. ആ കർമത്തിന്റെ അഭാവം മൂലം ഞങ്ങൾ മർത്ത്യലോകത്തിൽ അത്യന്തം പീഡിതരാണ്.

Verse 73

दृष्ट्वा त्वां देवि पाप्मानः सिद्धिं यांति सपूर्वजाः । तस्माद्यथा वयं पुष्टिं व्रजामस्ते प्रसादतः

ഹേ ദേവീ, നിന്നെ ദർശിച്ചാൽ മാത്രം പാപികളും പിതൃപുരുഷന്മാരോടുകൂടെ സിദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഞങ്ങൾക്കും പുഷ്ടിയും സമൃദ്ധിയും ലഭിക്കട്ടെ.

Verse 74

न निष्क्रामति दैत्यश्च बाष्कलिस्त्वं तथा कुरु

ദൈത്യനായ ബാഷ്കലി പുറത്തേക്ക് വരുന്നതുമില്ല; അതിനാൽ അവൻ നിയന്ത്രിതനായി നില്ക്കുവാൻ നീ അങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്യുക.

Verse 75

पुलस्त्य उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा संचिंत्य सुचिरं तदा । मुक्त्वा स्वे पादुके तत्र कृत्वा चाश्मसमुद्भवे । देवानुवाच राजेंद्र सर्वानर्त्तिमुपागतान्

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവൾ അപ്പോൾ ദീർഘനേരം ആലോചിച്ചു. പിന്നെ തന്റെ പാദുകകൾ അവിടെ വെച്ച്, ശിലയിൽ നിന്നുയർന്ന പീഠത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച്, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ദുരിതത്തിലായിരുന്ന എല്ലാ ദേവന്മാരോടും പറഞ്ഞു.

Verse 76

श्रीदेव्युवाच । युष्मद्वाक्येन त्यक्तो हि मयाऽयं पर्वतोत्तमः । विन्यस्ते पादुके तस्य रक्षार्थं बाष्कलेः सुराः

ശ്രീദേവി പറഞ്ഞു—നിങ്ങളുടെ വാക്കനുസരിച്ച് ഞാൻ ഈ ശ്രേഷ്ഠ പർവ്വതം വിട്ടിരിക്കുന്നു. ഹേ ദേവന്മാരേ, ബാഷ്കലിയിൽ നിന്ന് രക്ഷയ്ക്കായി അവിടെ എന്റെ പാദുകകൾ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.

Verse 77

मत्पादुकाभराक्रांतो न स दैत्यः सुरोत्तमाः । स्थानात्प्रचलितुं शक्तः स्तंभितः स्याद्यथा मया

ഹേ സുരോത്തമന്മാരേ, എന്റെ പാദുകകളുടെ ഭാരത്തിൽ അമർന്നു ആ ദൈത്യൻ തന്റെ സ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് നീങ്ങാൻ കഴിയില്ല. ഞാൻ എങ്ങനെ അവനെ സ്തംഭിപ്പിച്ചുവോ അങ്ങനെ തന്നെ അവൻ അചലനായി നില്ക്കും.

Verse 78

एतच्छास्त्रं मया कृत्स्नं पादुकार्थं विनिर्मितम् । अध्यात्मकं हितार्थाय प्राणिनां पृथिवीतले

ഈ സമഗ്രശാസ്ത്രം ഞാൻ പാദുകയുടെ പ്രയോജനവും രക്ഷാതത്ത്വവും ലക്ഷ്യമാക്കി രചിച്ചതാണ്. ഇത് അധ്യാത്മസ്വഭാവമുള്ളതും ഭൂമിയിലെ ജീവികളുടെ ഹിതത്തിനായുള്ളതുമാണ്.

Verse 79

शास्त्रमार्गेण चानेन भक्त्या यः पादुके मम । पूजयिष्यति सिद्धिः स्यात्तस्य मद्दर्शनोद्भवा

ശാസ്ത്രമാർഗ്ഗപ്രകാരം ഭക്തിയോടെ എന്റെ പാദുകകളെ ആരെങ്കിലും പൂജിച്ചാൽ, അവന്റെ സിദ്ധി എന്റെ ദിവ്യദർശനപ്രസാദത്തിൽ നിന്നു നിശ്ചയമായി ഉദ്ഭവിക്കും.

Verse 80

चैत्रशुक्लचतुर्द्दश्यामहमत्रार्बुदे सदा । अहोरात्रे वसिष्यामि सुगुप्ता गिरिगह्वरे

ചൈത്ര ശുക്ല ചതുര്ദശിയിൽ ഞാൻ എപ്പോഴും ഇവിടെ അർബുദത്തിൽ ഉണ്ടാകും; പർവ്വതഗുഹാഗഹ്വരത്തിൽ സുസൂക്ഷ്മമായി മറഞ്ഞ് അഹോരാത്രം വസിക്കും.

Verse 81

पर्वतोऽयं ममाभीष्टो न च त्यक्तुं मनो दधे । तथापि संपरित्यक्तो युष्माकं हितकाम्यया

ഈ പർവ്വതം എനിക്ക് അതിപ്രിയമാണ്; ഇതിനെ വിട്ടുപോകാൻ എന്റെ മനസ്സ് തയ്യാറായിരുന്നില്ല. എങ്കിലും നിങ്ങളുടെ ഹിതകാമനയാൽ ഞാൻ ഇതിനെ പൂർണ്ണമായി പരിത്യജിച്ചു.

Verse 82

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा तु सा देवी समंताद्देवकिंनरैः । स्तूयमाना ययौ स्वर्गं मुक्त्वा ते पादुके शुभे

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ആ ദേവി, ചുറ്റുമുള്ള ദേവന്മാരും കിന്നരന്മാരും സ്തുതിക്കൊണ്ടിരിക്കെ, ആ ശുഭ പാദുകകളെ വിട്ട് സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 83

अद्यापि सिद्धिमायांति योगिनो ध्यानतत्पराः । तन्निष्ठास्तद्गतप्राणा यथा देव्याः प्रदर्शनात्

ഇന്നും ധ്യാനനിഷ്ഠരായ യോഗികൾ—ദേവിയിൽ അചഞ്ചല നിഷ്ഠയോടെ, പ്രാണം മുഴുവൻ അവളിൽ ലീനമായവർ—ദേവിയുടെ സാക്ഷാത് ദർശനംപോലെ സിദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 84

एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्व परिपृच्छसि । श्रीमातासंभवं पुण्यं पादुकाभ्यां च भूमिप

ഹേ ഭൂമിപാ! നീ എന്നോടു ചോദിച്ച—ശ്രീമാതയിൽ നിന്നു ജനിച്ച പുണ്യവും, ആ പവിത്ര പാദുകാദ്വയവും സംബന്ധിച്ച—എല്ലാം ഞാൻ നിനക്കു വിശദമായി പറഞ്ഞു।

Verse 85

यस्त्वेतत्पठते भक्त्या श्लाघते वाऽथ यो नरः । सर्वपापैर्महाराज मुच्यते ज्ञानतत्परः

ഓ മഹാരാജാ! ആരെങ്കിലും ഇത് ഭക്തിയോടെ പാരായണം ചെയ്യുകയോ—അഥവാ ഇതിനെ സ്തുതിക്കുകയോ ചെയ്താൽ—അവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമൊഴിഞ്ഞ് സത്യജ്ഞാനത്തിൽ തത്പരനാകും।