Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 53

पुलस्त्य उवाच । श्रुत्वा तद्वचनं तेषां ज्ञात्वा तं मृत्युवर्जितम् । पर्वतस्य महाशृंगं दत्त्वा तस्योपरि स्वयम्

pulastya uvāca | śrutvā tadvacanaṃ teṣāṃ jñātvā taṃ mṛtyuvarjitam | parvatasya mahāśṛṃgaṃ dattvā tasyopari svayam

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അവൻ മരണവിമുക്തനെന്ന് അറിഞ്ഞ്, ദേവി പർവതത്തിലെ മഹാശിഖരം ദാനമായി നൽകി, സ്വയം അതിന്മേൽ ആസീനയായി।

पुलस्त्यःPulastya
पुलस्त्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुलस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, परस्मैपद
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formकृदन्त—क्त्वा (absolutive/gerund), ‘having heard’
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (वचनम्)
वचनम्statement
वचनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
तेषाम्of them
तेषाम्:
Shashthi-Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th), बहुवचन
ज्ञात्वाhaving understood
ज्ञात्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√ज्ञा (धातु)
Formकृदन्त—क्त्वा (absolutive), ‘having known/understood’
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
मृत्युवर्जितम्free from death/immune to death
मृत्युवर्जितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमृत्यु-वर्‍जित (प्रातिपदिक; वर्‍जित = √वृज्/√वर्ज् क्त)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (तम्); समासः—तत्पुरुष (मृत्युः वर्जितः यस्मात्)
पर्वतस्यof the mountain
पर्वतस्य:
Shashthi-Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
महाशृङ्गम्a great peak
महाशृङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहा-शृङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; समासः—कर्मधारय (महत् शृङ्गम्)
दत्त्वाhaving given/placed
दत्त्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√दा (धातु)
Formकृदन्त—क्त्वा (absolutive), ‘having given/placing’
तस्यof him
तस्य:
Shashthi-Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
उपरिupon/on
उपरि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootउपरि (अव्यय)
Formअव्यय—उपसर्गसदृश/अधिकरणवाचक (adverb/preposition)
स्वयम्herself
स्वयम्:
Kartṛ-prayoga (Emphatic subject/कर्ता-बल)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय—आत्मवाचक (reflexive adverb)

Pulastya

Tirtha: Varaparvata (Arbuda)

Type: peak

Listener: King (narādhipa; in this khanda’s frame)

Scene: Pulastya narrates: the Goddess, acknowledged as deathless, is granted a lofty mountain-peak; she ascends and takes her seat upon the summit, transforming it into a radiant sacred throne above the forests and clouds.

P
Pulastya
D
Devī
I
Indra and the gods (implied)
U
Undying Dānava (mṛtyuvarjita)

FAQs

When ordinary means fail (an ‘undying’ foe), divine strategy establishes a sacred seat that becomes a lasting refuge for the world.

A mountain peak associated with Varaparvata/Arbuda is introduced as the Goddess’s seat.

No direct ritual instruction is stated.