Adhyaya 32

Verse 1

। सूत उवाच । तथान्योऽस्ति द्विजश्रेष्ठास्तस्मिन्क्षेत्रे शुभावहे । सप्तर्षीणां सुविख्यात आश्रमः सर्वकामदः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! ആ ശുഭപ്രദമായ ക്ഷേത്രപ്രദേശത്തിൽ മറ്റൊരു പുണ്യസ്ഥലമുണ്ട്—സപ്തർഷികളുടെ സുപ്രസിദ്ധ ആശ്രമം; അത് സർവകാമഫലദായകം.

Verse 2

तत्र श्रावणमासस्य पंचदश्यां समाहितः । यः करोति नरः स्नानं स लभेद्वांछितं फलम्

അവിടെ ശ്രാവണമാസത്തിലെ പഞ്ചദശി (പൗർണ്ണമി) നാൾ മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കി സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ ഇഷ്ടഫലം പ്രാപിക്കും.

Verse 3

कन्दमूलफलैः शाकैर्यस्तत्र श्राद्धमाचरेत् । स प्राप्नोति फलं कृत्स्नं राजसूयाश्वमेधयोः

അവിടെ കന്ദം, മൂലം, ഫലം, ശാകം മുതലായവ കൊണ്ട് ശ്രാദ്ധം ആചരിക്കുന്നവൻ രാജസൂയ-അശ്വമേധ യാഗങ്ങളുടെ സമ്പൂർണ്ണ ഫലം പ്രാപിക്കും.

Verse 4

पंचम्यां शुक्लपक्षे तु मासि भाद्रपदे द्विजाः । यस्तान्पूजयते भक्त्या पुष्पधूपानुलेपनैः । विधिनानेन विप्रेन्द्राः सर्वानेव यथाक्रमम्

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! ഭാദ്രപദമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ പഞ്ചമിയിൽ, ഭക്തിയോടെ പുഷ്പം, ധൂപം, അനുലേപനം മുതലായവകൊണ്ട്, ഈ വിധിപ്രകാരം ക്രമമായി അവരെയെല്ലാം പൂജിക്കുന്നവൻ—(മഹാഫലം പ്രാപിക്കും).

Verse 5

ॐ अत्रये नमः । ॐ वसिष्ठाय नमः । ॐ कश्यपाय नमः । ॐ भरद्वाजाय नमः । ॐ गौतमाय नमः । ॐ कौशिकाय नमः । ॐ जमदग्नये नमः । ॐ अरुंधत्यै नमः । पूजामंत्रः । जह्नुकन्यापवित्रांगा गृहीतजपमालिकाः । गृह्णंत्वर्घं मया दत्तमृषयः सर्वकामदाः

‘ഓം അത്രയേ നമഃ। ഓം വസിഷ്ഠായ നമഃ। ഓം കശ്യപായ നമഃ। ഓം ഭരദ്വാജായ നമഃ। ഓം ഗൗതമായ നമഃ। ഓം കൗശികായ നമഃ। ഓം ജമദഗ്നയേ നമഃ। ഓം അരുന്ധത്യൈ നമഃ।’—ഇവയാണ് പൂജാമന്ത്രങ്ങൾ. ‘ജഹ്നുകന്യ (ഗംഗ)യാൽ പവിത്രമായ ദേഹമുള്ളവരും ജപമാല ധരിച്ചവരുമായ ഋഷിമാരേ! ഞാൻ അർപ്പിച്ച അർഘ്യം സ്വീകരിക്കണമേ; ഹേ സർവകാമദ ഋഷിമാരേ!’

Verse 6

ऋषय ऊचुः । तत्र सप्तर्षिभिस्तीर्थं कस्मिन्काले व्यवस्थितम् । विस्तरात्सूतज ब्रूहि परं कौतूहलं हि नः

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ആ സ്ഥലത്ത് സപ്തർഷിമാർ സ്ഥാപിച്ച തീർത്ഥം ഏത് കാലത്താണ് നിലനിന്നത്? ഹേ സൂതപുത്രാ, വിശദമായി പറയുക; ഞങ്ങളുടെ കൗതുകം അത്യന്തം മഹത്താണ്.

Verse 7

सूत उवाच । अनावृष्टिः पुरा जाता लोके द्वादशवार्षिकी । सर्वोषधिक्षयो जातस्ततो लोकाः क्षयार्दिताः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—പുരാതനകാലത്ത് ലോകത്ത് പന്ത്രണ്ടുവർഷം നീണ്ട അനാവൃഷ്ടി ഉണ്ടായി. എല്ലാ ഔഷധസസ്യങ്ങളും വിളകളും ക്ഷയിച്ചു; അതിനാൽ ജനങ്ങൾ നാശദുഃഖത്തിൽ പീഡിതരായി.

Verse 8

अस्थिशेषा निरुत्साहास्त्यक्तधर्मव्रतक्रियाः । अभक्ष्यभक्षणपरास्तथैवापेयपायिनः

അവർ അസ്ഥിമാത്രമായി, ഉത്സാഹരഹിതരായി, ധർമ്മം, വ്രതം, നിത്യകർമ്മങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചു. ഭക്ഷിക്കരുതാത്തത് ഭക്ഷിച്ചു; പാനിക്കരുതാത്തതും പാനം ചെയ്തു.

Verse 9

त्यजंति मातरः पुत्रान्कलत्राणि तथा नराः । भृत्यान्स्वानपि वित्तेशाः का कथान्यसमुद्भवान्

മാതാക്കൾ പുത്രന്മാരെ ഉപേക്ഷിച്ചു; പുരുഷന്മാർ ഭാര്യമാരെയും ഉപേക്ഷിച്ചു. ധനവാന്മാർ സ്വന്തം ഭൃത്യന്മാരെയും വിട്ടു—മറ്റുള്ളവരുടെ വീട്ടുകാരെക്കുറിച്ച് പറയേണ്ടതെന്ത്!

Verse 10

संत्यक्तान्यग्निहोत्राणि ब्राह्मणैर्याजकैरपि । व्रतानि व्रतिभिर्दांतैरपि वृद्धतमैर्द्विजाः

യാജക ബ്രാഹ്മണന്മാരും അഗ്നിഹോത്രം ഉപേക്ഷിച്ചു. വ്രതധാരികളായ ദാന്തർ—അതുപോലെ അത്യന്തം വൃദ്ധരായ ദ്വിജരും—സ്വന്തം വ്രതാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ വിട്ടുകളഞ്ഞു.

Verse 11

दृश्यते चैव यत्रैव सस्यं वापि कथंचन । ह्रियते लज्जया हीनैस्तत्र क्षुत्क्षामकैर्नरैः

എവിടെയെങ്കിലും അല്പമെങ്കിലും ധാന്യവിള കണ്ടാൽ, അവിടെ വിശപ്പാൽ ക്ഷീണിച്ച ലജ്ജാരഹിതരായ മനുഷ്യർ അത് എടുത്തുകൊണ്ടുപോകുമായിരുന്നു।

Verse 12

एवमन्नक्षये जाते पीडिते धरणीतले । सप्तर्षयः क्षुधाविष्टा बभ्रमुस्तत्रतत्र च

ഇങ്ങനെ അന്നക്ഷയം സംഭവിച്ച് ഭൂമിതലം പീഡിതമായപ്പോൾ, വിശപ്പാൽ ആകുലരായ സപ്തർഷിമാർ ഇടം ഇടമായി അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞു।

Verse 13

अत्रिश्चैव वसिष्ठश्च कश्यपः सुमहातपाः । भरद्वाजस्तथा चान्यो गौतमः संशितव्रतः । कौशिको जमदग्निश्च तथैवारुंधती सती

അത്രിയും വസിഷ്ഠനും, മഹാതപസ്വിയായ കശ്യപനും; ഭരദ്വാജനും ദൃഢവ്രതനായ ഗൗതമനും; കൗശികനും ജമദഗ്നിയും, അതുപോലെ സതിയായ അരുന്ധതിയും।

Verse 14

अथ तेषां समस्तानां चंडाभूत्परिचारिका । पशुवक्त्रस्तथा भृत्यो विनयेन समवितः

അപ്പോൾ അവരുടെ എല്ലാവരുടെയും മുമ്പിൽ ഒരു ചണ്ഡാലസ്ത്രീ പരിചാരികയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; കൂടാതെ മൃഗമുഖമുള്ള ഒരു ഭൃത്യനും—ഇരുവരും വിനയസമ്പന്നരായിരുന്നു।

Verse 15

ततस्ते विषयं प्राप्ता वृषादर्भिमहीपतेः । क्षुत्क्षामा मुनयोऽत्यर्थं देशे चानर्तसंज्ञके

അതിനുശേഷം അവർ വൃഷാദർഭി മഹാരാജാവിന്റെ രാജ്യത്തെത്തി; വിശപ്പാൽ അത്യന്തം ക്ഷീണിച്ച മുനിമാർ ‘അനർത’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ദേശത്തേക്ക് വന്നു।

Verse 17

ततस्तैः पतितो भूमौ दृष्टो मृतकुमारकः । मंत्रयित्वा मिथः पश्चाद्गृहीतो भक्षणाय च

അപ്പോൾ അവർ നിലത്തു വീണുകിടന്ന ഒരു മരിച്ച ബാലനെ കണ്ടു. തമ്മിൽ ആലോചിച്ച ശേഷം, അവനെ എടുത്തുകൊണ്ട്—ഭക്ഷിക്കാനായി പോലും—കൊണ്ടുപോയി.

Verse 18

अपचन्यावदग्नौ तं क्षुधया परिपीडिताः । वृषादर्भिर्नृपः प्राप्तः श्रुत्वा तेषां विचेष्टितम्

വിശപ്പാൽ പീഡിതരായി അവർ അവനെ അഗ്നിയിൽ വേവിക്കാൻ തുടങ്ങി. അവരുടെ ആ ഭീകര പ്രവർത്തി കേട്ട് വൃഷാദർഭി രാജാവ് അവിടെ എത്തി.

Verse 19

वृषादर्भिरुवाच । किमिदं गर्हितं कर्म क्रियते मुनिसत्तमाः । राक्षसानामयं धर्मो महामांसस्य भक्षणम्

വൃഷാദർഭി പറഞ്ഞു—“മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! ഈ നിന്ദ്യമായ കർമ്മം എന്തിന് ചെയ്യുന്നു? മഹാമാംസം ഭക്ഷിക്കൽ രാക്ഷസന്മാരുടെ ധർമ്മമാണ്.”

Verse 20

सोऽहं सस्यं प्रदास्यामि ग्रामान्व्रीहीन्यवानपि । मम वाक्यादसंदिग्धं त्यजर्ध्वं मृतबालकम्

“ഞാൻ നിങ്ങള്ക്ക് ധാന്യം നൽകാം—ഗ്രാമങ്ങളും, അരിയും, യവവും കൂടി. എന്റെ വാക്കിൽ സംശയമില്ലാതെ വിശ്വസിക്കൂ; ഈ മരിച്ച ബാലനെ വിട്ടുകളയൂ.”

Verse 21

ऋषय ऊचुः । प्रायश्चित्तं समादिष्टं महामांसस्य भक्षणात् । प्रतिग्रहस्य भूपाला दापत्कालेऽपि नो नृप

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—“മഹാമാംസം ഭക്ഷിച്ചതിന് പ്രായശ്ചിത്തം വിധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; കൂടാതെ, ഭൂപാലാ, ആപത്‌കാലത്തിലും ഞങ്ങൾക്ക് പ്രതിഗ്രഹം (ദാനം സ്വീകരിക്കൽ) യുക്തമല്ല, നൃപാ।”

Verse 22

पश्चात्तपश्चरिष्यामो महामांससमुद्भवम् । पातकं नाशयिष्यामो भक्षयामो वयं ततः

പിന്നീട് ഞങ്ങൾ സ്ഥൂലമാംസഭക്ഷണത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച പാതകം നീക്കാൻ തപസ്സു ചെയ്യും. ആ പാപം നശിപ്പിച്ച ശേഷം, അതിനുശേഷം ഞങ്ങൾ ഭുജിക്കും.

Verse 23

वृषादर्भि रुवाच । प्रतिग्रहो द्विजातीनां प्रोक्ता वृत्तिरनिंदिता । ग्राह्यो मत्तस्ततः सर्वैर्नात्र कार्या विचारणा

വൃഷാദർഭി പറഞ്ഞു—ദ്വിജന്മാർക്കു പ്രതിഗ്രഹം (ദാനം സ്വീകരിക്കൽ) നിന്ദാരഹിതമായ ജീവികാവൃത്തി എന്നു പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ നിങ്ങൾ എല്ലാവരും എന്നിൽ നിന്നു സ്വീകരിക്കൂ; ഇവിടെ ആലോചന വേണ്ട.

Verse 24

ऋषय ऊचुः । राज प्रतिग्रहो घोरो मध्वास्वादो विषोपमः । स दूराद्ब्राह्मणैस्त्याज्यो विशेषात्कृतिभिर्नृप

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—രാജാവേ, പ്രതിഗ്രഹം ഭീകരം; രുചിയിൽ തേൻപോലെ, എന്നാൽ വിഷസമം. അതിനാൽ ബ്രാഹ്മണർ അതിനെ ദൂരത്തിൽ നിന്നുതന്നെ ഉപേക്ഷിക്കണം; പ്രത്യേകിച്ച് വിവേകികളും കൃതികളും, നൃപാ.

Verse 25

दशसूनासमश्चक्री दशचक्रिसमो ध्वजी । दश ध्वजिसमा वेश्या दशवेश्यासमो नृपः

ഒരു ചക്രീ പത്ത് സൂനകൾ (വധകർ) തുല്യം; ഒരു ധ്വജീ പത്ത് ചക്രീകൾ തുല്യം; ഒരു വേശ്യ പത്ത് ധ്വജികൾ തുല്യം; ഒരു രാജാവ് പത്ത് വേശ്യമാർ തുല്യം.

Verse 26

दशसूनासहस्रेण तुल्यो राजप्रतिग्रहः । कस्तस्य प्रतिगृह्णाति लोभाढ्यो ब्राह्मणो यथा

രാജപ്രതിഗ്രഹം പത്ത് സൂനകളുടെ ആയിരമടങ്ങിന് തുല്യം. അത്തരം ദാനം ആരാണ് സ്വീകരിക്കുക—ലോഭം നിറഞ്ഞ ബ്രാഹ്മണൻ ഒഴികെ?

Verse 27

रौरवादिषु सर्वेषु नरकेषु स पच्यते । तस्माद्गच्छ गृहे भूप स्वस्ति तेऽस्तु सदैव हि

അവൻ റൗരവാദി എല്ലാ നരകങ്ങളിലും ദഹിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ, ഹേ രാജാവേ, ഗൃഹത്തിലേക്ക് മടങ്ങുക; നിനക്കു സദാ സ്വസ്തി ഉണ്ടാകട്ടെ.

Verse 28

वयमन्यत्र यास्यामो ग्रहीष्यामो न ते धनम् । एवमुक्त्वाथ ते सर्वे मुनयः शंसितव्रताः

ഞങ്ങൾ മറ്റിടത്തേക്ക് പോകും; നിന്റെ ധനം ഞങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുകയില്ല. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, പ്രശംസിത വ്രതങ്ങളുള്ള ആ മുനിമാർ എല്ലാവരും പുറപ്പെടാൻ ഒരുങ്ങി.

Verse 29

परित्यज्य कुमारं तं मृतं तमपि भूमिपम् । चमत्कारपुरं क्षेत्रं समुद्दिश्य ततो ययुः

ആ മരിച്ച കുമാരനെയും—ആ രാജാവിനെയും പോലും—വിട്ടൊഴിഞ്ഞ്, ചമത്കാരപുരം എന്ന പുണ്യക്ഷേത്രത്തെ ലക്ഷ്യമാക്കി അവർ അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 30

सोऽपि राजा ततस्तैस्तु भर्त्सितोऽतिरुषान्वितः । जिज्ञासार्थं ततस्तेषां चक्रे कर्म द्विजोत्तमाः

ആ രാജാവും—അവരാൽ ശാസിക്കപ്പെട്ട് അത്യന്തം ക്രോധം നിറഞ്ഞവനായി—ആ ദ്വിജോത്തമരെ പരീക്ഷിക്കാനായി ഒരു കൃത്യം ആസൂത്രണം ചെയ്തു.

Verse 31

ततः सुवर्णपूर्णानि विधायोदुम्बराणि च । तेषां मार्गाग्रतो भूमौ समंतादथ चाक्षिपत्

അതിനുശേഷം സ്വർണ്ണം നിറച്ച ഉദുംബരപാത്രങ്ങൾ ഒരുക്കി, അവരുടെ വഴിയുടെ മുൻപിൽ നിലത്ത് ചുറ്റുമെല്ലാം എറിഞ്ഞുവിട്ടു.

Verse 32

सूत उवाच । अथ ते मुनयो दृष्ट्वा पतितानि धरातले । उदुम्बराणि संदृष्ट्वा जगृहुः क्षुधयार्दिताः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ആ മുനിമാർ ഭൂമിയിൽ വീണുകിടന്ന ഉദുംബരപാത്രങ്ങൾ കണ്ടു, ക്ഷുധയാൽ പീഡിതരായി അവ എടുത്തെടുത്തു.

Verse 33

अथ तानि समालक्ष्य गुरूणि मुनिसत्तमाः । अत्रिरेकं परिस्फोट्य सुवर्णं वीक्ष्य चाब्रवीत्

പിന്നീട് മുനിശ്രേഷ്ഠർ ആ ഭാരമുള്ള ഫലങ്ങളെ ശ്രദ്ധിച്ചു; അത്രി ഒന്നിനെ പൊട്ടിച്ച് അകത്തെ സ്വർണം കണ്ടു പറഞ്ഞു.

Verse 34

अत्रिरुवाच । नास्माकं मुनयोऽज्ञानं नास्माकं गृहबुद्धयः । हैमानिमान्विजानंतो ग्रहीष्याम उदुम्बरान्

അത്രി പറഞ്ഞു—ഞങ്ങൾ മുനിമാർ അജ്ഞാനികളല്ല; ഗൃഹസ്ഥബുദ്ധിയിലും ഞങ്ങൾ ആസക്തരല്ല. ഇവ സ്വർണമയമായ (മോഹജനകമായ) വഞ്ചനയെന്ന് അറിഞ്ഞ്, ഉദുംബരഫലങ്ങളേ സ്വീകരിക്കൂ.

Verse 35

तस्मादेतानि संत्यज्य हेमगर्भाणि दूरतः । उदुम्बराणि यास्यामः फलानि विगतस्पृहाः

അതുകൊണ്ട് ഈ സ്വർണഗർഭമായവയെ ദൂരെയെറിഞ്ഞ്, സ്പൃഹരഹിതരായി ഞങ്ങൾ ഉദുംബരഫലങ്ങളിലേക്കു പോകും.

Verse 36

सार्वभौमो महीपाल एकोऽन्यश्च निरीहकः । सुभगस्तु तयोर्नित्यं भूयाद्भूयो निरीहकः

ഒരാൾ സർവ്വഭൗമ രാജാവായി ഭൂമിയെ പാലിക്കാം; മറ്റൊരാൾ നിരീഹനായി നിഷ്കാമനായി ഇരിക്കാം. എന്നാൽ ഇവരിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ഭാഗ്യവാൻ സ്പൃഹാരഹിതനായവനാണ്.

Verse 37

धर्मार्थमपि विप्राणां संचयोऽर्थस्य गर्हितः । प्रक्षालनाद्धि पंकस्य दूरादस्पर्शनं वरम्

ധർമ്മത്തിനായാലും ബ്രാഹ്മണരുടെ ധനസഞ്ചയം നിന്ദ്യമാണ്. ചെളി കഴുകുന്നതിലും നല്ലത് ദൂരത്തിൽ നിന്ന് അതിനെ സ്പർശിക്കാതിരിയ്ക്കലാണ്.

Verse 38

त्यजतः संचयान्सर्वान्यांति हानिमुपद्रवाः । न हि सर्वार्थवान्कश्चिद्दृश्यते निरुपद्रवः

എല്ലാ സഞ്ചയവും ഉപേക്ഷിക്കുന്നവന്റെ ഉപദ്രവങ്ങൾ ക്ഷയിച്ച് അകന്നു പോകുന്നു. എല്ലാസമ്പത്തും ഉള്ളവനും ദുരിതരഹിതനായി ആരെയും കാണുന്നില്ല.

Verse 39

निर्धनत्वं तथा राज्यं तुलायां धारयेद्बुधः । अकिंचनत्वमधिकं जायते संमतिर्मम

ബുദ്ധിമാൻ ദാരിദ്ര്യവും രാജ്യൈശ്വര്യവും തുലാസിൽ തൂക്കട്ടെ. എന്റെ സ്ഥിരമതം—അകിഞ്ചനത്വം തന്നെയാണ് അധിക ശ്രേയസ്.

Verse 40

कश्यप उवाच । अनर्थोऽयं मुने प्राप्तो यदर्थस्य परिग्रहः । अर्थैश्वर्यविमूढात्मा श्रेयसा मुच्यते हि सः

കശ്യപൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മുനേ, ധനം കൈക്കൊള്ളൽ ഉദിച്ചതുതന്നെ അനർത്ഥമാണ്. ധനവും ഐശ്വര്യവും മൂലം മോഹിതമായ ആത്മാവ് ശ്രേയസ്‌ (പരമമംഗലം) കൊണ്ടുമാത്രം മോചിതനാകും.

Verse 41

अर्थसंपद्विमोहाय विमोहो नरकाय च । तस्मादर्थं प्रयत्नेन श्रेयोऽर्थी दूरतस्त्यजेत्

ധനസമ്പത്ത് മോഹം വരുത്തുന്നു; മോഹം നരകത്തിലേക്കും നയിക്കുന്നു. അതിനാൽ ശ്രേയസ്‌ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ പരിശ്രമത്തോടെ ധനം ദൂരത്തിൽ നിന്നുതന്നെ ഉപേക്ഷിക്കണം.

Verse 42

योर्थेन साध्यते धर्मः क्षयिष्णुः स प्रकीर्तितः । यः पुनस्तपसा साध्यः स मोक्षायेति मे मतिः

ധനത്താൽ സാധിക്കപ്പെടുന്ന ധർമ്മം ക്ഷയശീലമാണെന്ന് പ്രസിദ്ധം. എന്നാൽ തപസ്സാൽ സിദ്ധിക്കുന്നതുതന്നെ എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ മോക്ഷദായകം.

Verse 43

भरद्वाज उवाच । जीर्यंति जीर्यतः केशा दंता जीर्यंति जीर्यतः । चक्षुः श्रोत्रे तथा पुंसस्तृष्णैका तरुणायते

ഭരദ്വാജൻ പറഞ്ഞു—മനുഷ്യൻ വൃദ്ധനായാൽ മുടി ജീർണ്ണമാകുന്നു, പല്ലുകളും ജീർണ്ണമാകുന്നു; കണ്ണും ചെവിയും ക്ഷയിക്കുന്നു, എന്നാൽ തൃഷ്ണ മാത്രം എപ്പോഴും യൗവനമായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 44

सूच्या सूत्रं यथा वस्त्रं संचारयति सूचिका । तद्वत्संसारसूत्रं च वांछयात्मा नयत्यसौ

സൂചി വസ്ത്രത്തിലൂടെ നൂൽ കടത്തുന്നതുപോലെ, വാഞ്ഛയാൽ പ്രേരിതമായ ആത്മാവ് സംസാരസൂത്രത്തെ വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്നു.

Verse 45

यथा शृंगं हि कायेन वर्द्धमानेन वर्धते । तद्वत्तृष्णापि वित्तेन वर्द्धमानेन वर्द्धते

ശരീരം വളരുമ്പോൾ കൊമ്പ് വളരുന്നതുപോലെ, ധനം വർധിക്കുമ്പോൾ തൃഷ്ണയും വർധിക്കുന്നു.

Verse 46

अनंतपारा दुष्पूरा तृष्णा दुःखशतावहा । अधर्मबहुला चैव तस्मात्तां परिवर्जयेत्

തൃഷ്ണയ്ക്ക് അറ്റമില്ല; അത് നിറയാൻ ദുഷ്കരം; നൂറുകണക്കിന് ദുഃഖങ്ങൾ വരുത്തുന്നു; അത് അധർമ്മം നിറഞ്ഞതാണ്; അതിനാൽ അതിനെ ഉപേക്ഷിക്കണം.

Verse 47

गौतम उवाच । संतुष्टः केन चाल्योऽस्ति फलैरपि विवर्जितः । सर्वोपीन्द्रियलौल्येन संकटे भ्रमति द्विजाः

ഗൗതമൻ പറഞ്ഞു—സന്തുഷ്ടനായവനെ ആരാണ് കുലുക്കുക, ഫലപ്രതിഫലം ഇല്ലെങ്കിലും? എന്നാൽ ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ഇന്ദ്രിയലൗല്യത്താൽ എല്ലാവരും ദുരിതത്തിൽ അലഞ്ഞുതിരിയുന്നു।

Verse 48

सर्वत्र संपदस्तस्य संतुष्टं यस्य मानसम् । उपानद्गूढपादस्य ननु चर्मास्तृतेव भूः

ആരുടെ മനസ്സ് സന്തുഷ്ടമാണോ, അവന് എല്ലായിടത്തും സമ്പത്ത്. പാദങ്ങൾ പാദുകകൊണ്ട് മൂടിയവന് ഭൂമി ചർമ്മം വിരിച്ചതുപോലെ.

Verse 49

संतोषामृततृप्तानां यत्सुखं शांतचेतसाम् । कुतस्तद्धनलुब्धानामितश्चेतश्च धावताम्

സന്തോഷാമൃതത്തിൽ തൃപ്തരായ ശാന്തചിത്തരുടെ സുഖം—ധനലോഭികൾക്ക് എവിടെ? അവരുടെ മനസ്സ് ഇങ്ങോട്ടും അങ്ങോട്ടും ഓടുന്നു.

Verse 50

असंतोषः परं दुःखं संतोषः परमं सुखम् । सुखार्थी पुरुषस्तस्मात्संतुष्टः सततं भवेत्

അസന്തോഷം പരമ ദുഃഖം; സന്തോഷം പരമ സുഖം. അതിനാൽ സുഖം ആഗ്രഹിക്കുന്ന പുരുഷൻ എപ്പോഴും സന്തുഷ്ടനായിരിക്കണം.

Verse 51

विश्वामित्र उवाच । कामं कामयमानस्य यदि कामः स सिध्यति । तथान्यो जायते पुंसस्तत्क्षणादेव कल्पितः

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു—ആഗ്രഹിക്കുന്ന മനുഷ്യന്റെ ആഗ്രഹം സിദ്ധിച്ചാലും, അതേ ക്ഷണത്തിൽ അവനിൽ മറ്റൊരു പുതുതായി കല്പിതമായ ആഗ്രഹം ജനിക്കുന്നു.

Verse 52

न जातु कामी कामानां सहस्रैरपि तुष्यति । हविषा कृष्णवर्त्मेव वांछा तस्य विवर्धते

കാമാസക്തനായ മനുഷ്യൻ ആയിരം ഭോഗങ്ങളാലും ഒരിക്കലും തൃപ്തനാകുന്നില്ല; ഹവിസ്സാൽ പോഷിക്കപ്പെടുന്ന അഗ്നിപോലെ അവന്റെ വാഞ്ഛ കൂടുതൽ വർധിക്കുന്നു।

Verse 53

कामानभिलषन्मोहान्न नरः सुखमाप्नुयात् । श्येनालयतरुच्छायां व्रजन्निव कपिञ्जलः

കാമലാലസയിൽ മോഹിതനായ മനുഷ്യൻ സുഖം പ്രാപിക്കുകയില്ല; പരുന്തിന്റെ വാസമുള്ള വൃക്ഷത്തിന്റെ നിഴലിൽ വിശ്രമിക്കാൻ പോകുന്ന കപിഞ്ചലപക്ഷിയെപ്പോലെ।

Verse 54

नित्यं सागरपर्यन्तां यो भुङ्क्ते पृथिवीमिमाम् । तुल्याश्मकाश्चनश्चैव स कृतार्थो महीपतेः

നിത്യവും സമുദ്രപര്യന്തമായ ഈ ഭൂമിയെ ഭോഗിച്ചാലും, അവനു കല്ലും പൊന്നും ഒരുപോലെ തോന്നുമ്പോഴേ ആ രാജാവ് യഥാർത്ഥത്തിൽ കൃതാർത്ഥനാകുന്നു।

Verse 55

जमदग्निरुवाच । योऽर्थं प्राप्याधमो विप्रः शोचितव्येपि हृष्यति । न च पश्यति मन्दात्मा नरकं चा कुतोभयः

ജമദഗ്നി പറഞ്ഞു—ധനം ലഭിച്ച അധമ ബ്രാഹ്മണൻ ദുഃഖിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങളിലും സന്തോഷിക്കുന്നു; ആ മന്ദാത്മാവ് നരകം കാണുന്നില്ല, പിന്നെ അവനു ഭയം എവിടെ നിന്ന്?

Verse 56

प्रतिग्रहसमर्थानां निवृत्तानां प्रतिग्रहात् । य एव ददतां लोकास्त एवाप्रतिगृह्णताम्

ദാനം സ്വീകരിക്കാൻ ശേഷിയുണ്ടായിട്ടും സ്വീകരിക്കാതിരിക്കാൻ വിരമിക്കുന്നവർക്ക്, ദാനം ചെയ്യുന്നവർ പ്രാപിക്കുന്ന അതേ ലോകങ്ങൾ തന്നെ ലഭിക്കുന്നു।

Verse 57

अरुन्धत्युवाच । बिसतंतुर्यथाऽनन्तो नालमासाद्य संस्थितः । तृष्णा चैवमनाद्यन्ता स्थिता देहे शरीरिणाम्

അരുന്ധതി പറഞ്ഞു—താമരത്തന്തു തണ്ടിൽ ആശ്രയിച്ചിട്ടും അനന്തമായതുപോലെ തോന്നുന്നതുപോലെ, തൃഷ്ണയും അനാദി-അനന്തമായി ദേഹധാരികളുടെ ദേഹങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 58

या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर्या न जीर्यति जीर्यतः । याऽसौ प्राणान्तिको रोगस्तां तृष्णां त्यजतः सुखम्

ദുർമതികൾക്ക് ഉപേക്ഷിക്കാൻ ദുഷ്കരമായ, വാർദ്ധക്യത്തിലും ജീർണ്ണമാകാത്ത, പ്രാണാന്തകരോഗമായ ആ തൃഷ്ണയെ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ സുഖം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 60

पशुमुख उवाच यदाचरन्ति विद्वांसः सदा धर्मपरायणाः । तदेव विदुषा कार्यमात्मनो हितमिच्छता

പശുമുഖൻ പറഞ്ഞു—സദാ ധർമ്മപരായണരായ പണ്ഡിതർ ഏതു ആചരിക്കുന്നുവോ, ആത്മഹിതം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ജ്ഞാനിയും അതേ ചെയ്യണം.

Verse 62

चमत्कारपुरेक्षेत्रे विविशुस्ते ततः परम् । ददृशुः सहसा प्राप्तं परिव्राजं शुनोमुखम्

അതിനുശേഷം അവർ ചമത്കാരപുരത്തിന്റെ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. അവിടെ പെട്ടെന്നെത്തിയ ശുനോമുഖൻ എന്ന പരിവ്രാജകനെ അവർ കണ്ടു.

Verse 63

तेनैव सहितास्तत्र गत्वा किञ्चिद्वनान्तरम् । दृष्टवन्तस्ततो हृद्यं सरः पंकजशोभितम्

അവനോടൊപ്പം അവർ അല്പം വനാന്തരത്തിലേക്ക് പോയി; തുടർന്ന് താമരകളാൽ ശോഭിതമായ ഹൃദയഹാരിയായ സരോവരം അവർ കണ്ടു.

Verse 64

ततो बुभुक्षयाविष्टा बिसान्यादाय भूरिशः । तीरे निक्षिप्य सरसश्चक्रुः पुण्यां जल क्रियाम्

അപ്പോൾ വിശപ്പാൽ പീഡിതരായി അവർ അനവധി മൃണാലങ്ങൾ (താമരത്തണ്ടുകൾ) ശേഖരിച്ചു; തടാകതീരത്ത് വെച്ച് പുണ്യദായകമായ ജലക്രിയ നിർവഹിച്ചു।

Verse 65

अथोत्तीर्यजलात्सर्वे ते समेत्य परस्परम् । बिसानि तान्यपश्यन्त इदं वचनमब्रुवन्

പിന്നീട് അവർ എല്ലാവരും വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് കയറി പരസ്പരം ഒന്നിച്ചു കൂടി. ആ മൃണാലങ്ങൾ കാണാതിരുന്നതിനാൽ അവർ തമ്മിൽ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।

Verse 66

ऋषय ऊचुः । केन क्षुधाभितप्तानामस्माकं निर्दयात्मना । मृणालानि समस्तानि स्थानादस्माद्धृतानि च

ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു—വിശപ്പാൽ പീഡിതരായിരിക്കുന്ന ഞങ്ങളുടെ ഈ സ്ഥലത്തുനിന്ന്, ഏത് നിർദയഹൃദയൻ എല്ലാ മൃണാലങ്ങളും എടുത്തുകൊണ്ടുപോയി?

Verse 67

ते शंकमाना अन्योन्यमृषयः शंसितव्रताः । प्रचक्रुः शपथान्रौद्रानात्मनः प्रविशुद्धये

വ്രതപ്രശസ്തരായ ആ ഋഷിമാർ പരസ്പരം സംശയിച്ച്, സ്വയം ശുദ്ധീകരണത്തിനും കുറ്റമുക്തി തെളിയിക്കാനും കഠിനമായ ഭീഷണ ശപഥങ്ങൾ ചൊല്ലി।

Verse 68

कश्यप उवाच । सर्वभक्षः सदा सोऽस्तु न्यासलोभं करोतु वा । कूटसाक्षित्वमभ्ये तु बिसस्तैन्यं करोति यः

കശ്യപൻ പറഞ്ഞു—മൃണാലമോഷണം ചെയ്യുന്നവൻ സദാ സർവഭക്ഷനായി (അപവിത്രവും ഭക്ഷിക്കുന്നവനായി) ഇരിക്കട്ടെ; അല്ലെങ്കിൽ ന്യാസലോഭം (അമാനത്ത് കവർന്നെടുക്കാനുള്ള ലാലസം) അവനെ പിടിക്കട്ടെ; കൂടാതെ കൂറ്റസാക്ഷ്യം (കള്ളസാക്ഷ്യം) എന്ന ദോഷവും അവനിൽ പതിയട്ടെ।

Verse 69

धर्मं करोतु दंभेन राजानं चोपसेवताम् । मधुमांसं सदाश्नातु बिसस्तैन्यं करोति यः

ആർ ബിസം (താമരത്തണ്ട്) മോഷ്ടിക്കുമോ, അവൻ കപടത്തോടെ ‘ധർമ്മം’ ആചരിക്കട്ടെ; ലാഭത്തിനായി രാജസേവ ചെയ്യട്ടെ; നിത്യം മധുവും മാംസവും ഭുജിക്കട്ടെ।

Verse 70

वसिष्ठ उवाच । अनृतौ मैथुनं यातु दिवा वाप्यथ पर्वणि । अतिथिः स्यात्ततोऽन्योन्यं बिसस्तैन्यं करोति यः

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—ആർ ബിസം മോഷ്ടിക്കുമോ, അവൻ അനുചിത സമയത്ത്—പകലോ പർവ്വദിനമോ—മൈഥുനം ചെയ്യട്ടെ; പിന്നെ പരസ്പരവൈരമുള്ള, പരാശ്രയിയായ ‘അതിഥി’യായിരിക്കട്ടെ।

Verse 71

भरद्वाज उवाच । योधिगम्य गुरोः शास्त्रं निष्क्रयं न प्रयच्छति । तस्यैनसा स युक्तोस्तु बिसस्तैन्यं करोति यः

ഭരദ്വാജൻ പറഞ്ഞു—ഗുരുവിൽ നിന്ന് ശാസ്ത്രം പഠിച്ചിട്ടും യഥോചിത നിഷ്ക്രയം/ദക്ഷിണ നൽകാത്തവന്റെ പാപത്തോട് അവൻ ബന്ധിക്കപ്പെടട്ടെ—ആർ ബിസം മോഷ്ടിക്കുമോ।

Verse 72

नृशंसोऽस्तु स सर्वत्र समृद्ध्या चाप्यहंकृतः । मत्सरी पिशुनश्चैव बिसस्तैन्यं करोति यः

ആർ ബിസം മോഷ്ടിക്കുമോ, അവൻ എല്ലായിടത്തും ക്രൂരനായിരിക്കട്ടെ; സമൃദ്ധിയിലും അഹങ്കാരിയായിരിക്കട്ടെ; അസൂയയും പിശുനത്വവും ഉള്ളവനായിരിക്കട്ടെ।

Verse 73

विश्वामित्र उवाच । एकाकी मृष्टम श्नातु प्रशंस्यादथ चात्मनः । वेदविक्रयकर्तास्तु बिसस्तैन्यं करोति यः

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു—ആർ ബിസം മോഷ്ടിക്കുമോ, അവൻ ഒറ്റയ്ക്ക് രുചികരമായ ആഹാരം ഭുജിക്കട്ടെ; സ്വയം തന്നെ പുകഴ്ത്തട്ടെ; കൂടാതെ വേദം വിൽക്കുന്നവനായിരിക്കട്ടെ।

Verse 74

जमदग्निरुवाच । कन्यां यच्छतु वृद्धाय स भूयाद्वृषली पतिः । अस्तु वार्धुषिको नित्यं बिसस्तैन्यं करोति यः

ജമദഗ്നി പറഞ്ഞു—താമരത്തണ്ട് മോഷ്ടിക്കുന്നവൻ തന്റെ കന്യയെ ഒരു വൃദ്ധനു നൽകട്ടെ; അവൻ നീചജാതി സ്ത്രീയുടെ ഭർത്താവാകട്ടെ; എന്നും പലിശക്കാരനായിരിക്കട്ടെ।

Verse 75

गौतम उवाच । स गृह्णात्वविकादानं करोतु हयविक्रयम् । प्रकरो तु गुरोर्निंदां बिसस्तैन्यं करोति यः

ഗൗതമൻ പറഞ്ഞു—അദത്തം സ്വീകരിക്കലും കുതിരവ്യാപാരവും നടക്കാം; എന്നാൽ ഗുരുനിന്ദ ചെയ്യുന്നവൻ താമരത്തണ്ട് മോഷ്ടിക്കുന്നവനെപ്പോലെ മഹാപരാധി ആകുന്നു।

Verse 76

अत्रिरुवाच । मातरं पितरं नित्यं दुर्मतिः सोऽवमन्यताम् । शूद्रं पृच्छतु धर्मार्थं बिसस्तैन्यं करोति यः

അത്രി പറഞ്ഞു—ധർമ്മകാര്യത്തിൽ ശൂദ്രനോട് ചോദിക്കുന്നവൻ ദുർമതി; അവൻ നിത്യവും മാതാപിതാക്കളെ അപമാനിക്കുന്നവനെപ്പോലെ, താമരത്തണ്ട് മോഷ്ടിക്കുന്നവനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 77

प्रतिश्रुत्य न यो दद्याद्ब्राह्मणाय गवादिकम् । तस्यैनसा स युज्येत बिसस्तैन्यं करोति यः

ബ്രാഹ്മണനു പശു മുതലായവ നൽകാമെന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്ത് നൽകാത്തവൻ ആ പാപത്തിൽ ബന്ധിതനാകും; അവൻ താമരത്തണ്ട് മോഷ്ടിക്കുന്നവനെപ്പോലെ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 78

अरुंधत्युवाच । करोतु पत्युः पूर्वं सा भोजनं शयनं तथा । नारी दुष्टसमाचारा बिसस्तैन्यं करोति या

അരുന്ധതി പറഞ്ഞു—സ്ത്രീ ആദ്യം ഭർത്താവിന് ഭോജനവും ശയനസ്ഥലവും ഒരുക്കട്ടെ; ദുഷ്ടാചാരിണിയായി താമരത്തണ്ട് മോഷ്ടിക്കുന്നവൾ നിന്ദ്യയാണ്।

Verse 79

चण्डोवाच । स्वामिनः प्रतिकूलास्तु धर्मद्वेषं करोतु च । साधुद्वेषपरा चैव बिसस्तैन्यं करोति या

ചണ്ഡൻ പറഞ്ഞു—ഭർത്താവിനോട് പ്രതികൂലമായി നിലകൊള്ളുകയും, ധർമ്മത്തെ ദ്വേഷിക്കുകയും, സദ്ജനനിന്ദയിൽ പരമാസക്തയാവുകയും, താമരനാരുപോലും മോഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൾ പാപിനിയെന്നു അറിയപ്പെടുന്നു।

Verse 80

पशुमुख उवाच । स्वामिद्रोहरतो नित्यं स भूयात्पापकृन्नरः । साधु द्वेषपरश्चैव बिसस्तैन्यं करोति यः

പശുമുഖൻ പറഞ്ഞു—എപ്പോഴും സ്വാമിദ്രോഹത്തിൽ ലീനനായ മനുഷ്യൻ പാപകൃത്യക്കാരനാകും. അതുപോലെ സദ്ജനദ്വേഷത്തോടെ താമരത്തണ്ടുകൾ മോഷ്ടിക്കുന്നവനും പാപകർത്താവുതന്നെ।

Verse 81

शुनोमुख उवाच । वेदान्स पठतु न्यायाद्गृहस्थः स्यात्प्रियातिथिः । सत्यं वदतु चाजस्रं बिसस्तैन्यं करोति यः

ശുനോമുഖൻ പറഞ്ഞു—ഗൃഹസ്ഥൻ ന്യായവിധിയായി വേദങ്ങൾ പഠിക്കട്ടെ, അതിഥിപ്രിയനാകട്ടെ, നിരന്തരം സത്യം പറയട്ടെ; എന്നാൽ താമരത്തണ്ടുകൾ മോഷ്ടിക്കുന്നവൻ ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് പതിക്കുന്നു।

Verse 82

ऋषय ऊचुः । इष्ट एव द्विजातीनां यस्त्वया शपथः कृतः । बिसस्तैन्यं हि चास्माकं तन्नूनं भवता कृतम्

ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു—ദ്വിജന്മാർക്കു യോജിച്ചതുതന്നെ നീ എടുത്ത ശപഥം; എന്നാൽ ഞങ്ങളുടെ താമരത്തണ്ടുകളുടെ മോഷണം തീർച്ചയായും നിനക്കാൽ തന്നെയാണു നടന്നത്—ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 83

शुनोमुख उवाच । मया हृतानि सर्वेषां बिसानीमानि वो द्विजाः । धर्मान्वै श्रोतुकामेन मां जानीत पुरंदरम्

ശുനോമുഖൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, നിങ്ങളുടെ ഈ എല്ലാ താമരത്തണ്ടുകളും ഞാൻ തന്നെയാണ് എടുത്തത്; എന്നാൽ ധർമ്മം കേൾക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം കൊണ്ടുമാത്രമാണ് ഞാൻ അങ്ങനെ ചെയ്തത്—എന്നെ പുരന്ദരനെന്നു അറിയുക।

Verse 84

युष्माकं परितुष्टोऽस्मि लोभाभावाद्द्विजोत्तमाः । तस्मात्स्वर्गं मया सार्द्धं शीघ्रमागम्यतामिति ।ा

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, ലാഭലോഭമില്ലായ്മകൊണ്ട് ഞാൻ നിങ്ങളിൽ പൂർണ്ണമായി പ്രസന്നനാണ്. അതിനാൽ എന്റെ കൂടെ ഉടൻ സ്വർഗത്തിലേക്ക് വരുവിൻ—എന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു।

Verse 85

ऋषय ऊचुः । मोक्षमार्गं समासक्ता न वयं स्वर्गलिप्सवः । तस्मात्तपश्चरिष्यामः सरसीह विमुक्तये

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഞങ്ങൾ മോക്ഷമാർഗത്തിൽ ആസക്തരാണ്; സ്വർഗ്ഗലാഭം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ അല്ല. അതിനാൽ ഹേ ശക്രാ, ഈ സരസ്സിൽ വിമുക്തിക്കായി തപസ്സു ചെയ്യും।

Verse 86

पूर्णा सागरपर्यंतां चरित्वा पृथिवी मिमाम् । प्राणयात्रां प्रकुर्वाणा मृणालैर्मुनिसत्तमाः । तस्माद्गच्छ तव श्रेयो भूयादस्मात्समागमात्

സമുദ്രപര്യന്തം ഈ ഭൂമിയെ പര്യടനം ചെയ്ത്, മുനിശ്രേഷ്ഠർ താമരനാളുകളാൽ പ്രാണയാത്ര തുടരുന്നു. അതിനാൽ നീ പുറപ്പെടുക; ഞങ്ങളുമായുള്ള ഈ സംഗമം നിന്നെ മഹാശ്രേയസ്സിലേക്കു നയിക്കട്ടെ।

Verse 87

शक्र उवाच । न वृथा दर्शनं मे स्यात्कदाचिदपि सुव्रताः । तस्माद्गृह्णीत यच्चित्ते सदाभीष्टं व्यवस्थितम्

ശക്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ സുവ്രതന്മാരേ, എന്റെ ദർശനം നിങ്ങള്ക്ക് ഒരിക്കലും വ്യർത്ഥമാകരുത്. അതിനാൽ നിങ്ങളുടെ ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്ന സദാഭീഷ്ടം തിരഞ്ഞെടുക്കുക।

Verse 88

ऋषय ऊचुः आश्रमोऽयं सुविख्यातो भूयाच्छक्र महीतले । नाम्नास्माकं तथा नृणां सर्वपातकनाशनः

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ ശക്രാ, ഈ ആശ്രമം ഭൂമിയിൽ വളരെ പ്രസിദ്ധമാകട്ടെ. ഞങ്ങളുടെ നാമം ധരിച്ചു ഇത് ജനങ്ങൾക്ക് സർവ്വപാപനാശകനാകട്ടെ।

Verse 89

वयं स्थास्यामहे नित्यमत्रैव सुरसत्तम । तपोऽर्थं भावितात्मानो यावन्मोक्षगतिर्ध्रुवा

ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠാ! തപസ്സിനായി ശുദ്ധാത്മാക്കളായി ഞങ്ങൾ ഇവിടെ തന്നേ നിത്യവും വസിക്കും; മോക്ഷത്തിലേക്കുള്ള ധ്രുവഗതി ലഭിക്കുന്നതുവരെ।

Verse 90

इन्द्र उवाच । त्रैलोक्येऽपि सुविख्यात आश्रमो वो भविष्यति । तथा कामप्रदश्चैव लोकानां संभविष्यति

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—നിങ്ങളുടെ ഈ ആശ്രമം ത്രിലോകത്തിലും സുപ്രസിദ്ധമാകും; കൂടാതെ ജനങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടവരങ്ങൾ നൽകുന്നതായും നിലനിൽക്കും।

Verse 91

यो यं काममभिध्याय श्राद्धमत्र करिष्यति । श्रावणे पौर्णमास्यां च स तं सर्वमवा प्स्यति

ഏത് ആഗ്രഹം മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ച് ഒരാൾ ഇവിടെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുമോ—പ്രത്യേകിച്ച് ശ്രാവണ പൗർണ്ണമിയിൽ—അവൻ ആ ഫലം മുഴുവനും പ്രാപിക്കും।

Verse 92

निष्कामो वा नरो यस्तु श्राद्धं दानमथापि वा । प्रकरिष्यति मोक्षं स समवाप्स्यत्यसंशयम्

അല്ലെങ്കിൽ ആഗ്രഹരഹിതനായ മനുഷ്യൻ ഇവിടെ ശ്രാദ്ധമോ ദാനമോ ചെയ്താൽ, അവൻ സംശയമില്ലാതെ മോക്ഷം പ്രാപിക്കും।

Verse 93

ये चात्र देहं त्यक्ष्यंति युष्माकं चाश्रमे शुभे । अपि पापसमायुक्तास्ते यास्यंति परां गतिम्

കൂടാതെ നിങ്ങളുടെ ഈ ശുഭാശ്രമത്തിൽ ഇവിടെ ദേഹം ഉപേക്ഷിക്കുന്നവർ—പാപബന്ധമുള്ളവരായാലും—പരമഗതി പ്രാപിക്കും।

Verse 94

इंगुदैर्बदरैर्वापि बिल्वैर्भल्लातकैरपि । पितॄनुद्दिश्य यः श्राद्धं करिष्यति समाहितः

ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ പിതൃന്മാരെ ഉദ്ദേശിച്ച് ഇംഗുദ, ബദരി, ബിൽവ അല്ലെങ്കിൽ ഭല്ലാതക ഫലങ്ങളാൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവൻ യഥോചിത പുണ്യഫലം പ്രാപിക്കും.

Verse 95

स यास्यति परां सिद्धिं दुर्लभां त्रिदशैरपि । सर्वपापविनिर्मुक्तः स्तूयमानश्च किंनरैः

അവൻ ത്രിദശന്മാർക്കും ദുർലഭമായ പരമസിദ്ധി പ്രാപിക്കും; സർവ്വപാപവിമുക്തനായി കിന്നരന്മാർ പുകഴ്ത്തും.

Verse 96

जगामादर्शनं तेऽपि स्थितास्तत्र द्विजोत्तमाः

അവൻ ദർശനാതീതനായി അപ്രത്യക്ഷനായി; അവിടെ ആ ദ്വിജോത്തമർ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 97

ततः काले गते तेऽपि कृत्वा तीव्रं महत्तपः । संप्राप्ताः परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्

പിന്നീട് കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അവരും തീവ്രവും മഹത്തുമായ തപസ്സു ചെയ്ത് ജരാമരണവರ್ಜിതമായ പരമസ്ഥാനത്തെ പ്രാപിച്ചു.

Verse 98

तैस्तत्र स्थापितं लिङ्गं देवदेवस्य शूलिनः । तस्य संदर्शनादेव नरः पापाद्विमुच्यते

അവർ അവിടെ ദേവദേവനായ ശൂലിനുടെ ലിംഗം സ്ഥാപിച്ചു; അതിന്റെ ദർശനമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ മനുഷ്യൻ പാപത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകും.

Verse 99

यस्तल्लिंगं पुनर्भक्त्या पुष्पधूपानुलेपनैः । अर्चयेत्स ध्रुवं मुक्तिं प्राप्नोति द्विजसत्तमाः

ആരെങ്കിലും വീണ്ടും ഭക്തിയോടെ ആ ലിംഗത്തെ പുഷ്പം, ധൂപം, അനുലേപനം എന്നിവകൊണ്ട് അർച്ചിച്ചാൽ, അവൻ നിശ്ചയമായി മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ।

Verse 100

एतत्पवित्र मायुष्यं सर्वपातकनाशनम् । सप्तर्षोणां समाख्यातमाश्रमस्यानुकीर्तनम्

ഈ പവിത്രവൃത്താന്തം ആയുസ്സ് വർധിപ്പിക്കുന്നതും സർവ്വപാപനാശകനുമാണ്; ഇത് സപ്തർഷികളുടെ ആശ്രമത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രസിദ്ധമായ അനുകീർത്തനമാണ്।