Adhyaya 21

Verse 1

। ब्राह्मणा ऊचुः । मार्कंडेन कदा तत्र स्थापितः प्रपितामहः । कस्मिन्स्थाने कृतस्तेन स्वाश्रमो मुनिना वद

ബ്രാഹ്മണർ പറഞ്ഞു—മാർക്കണ്ഡേയൻ അവിടെ ‘പ്രപിതാമഹ’നെ എപ്പോൾ സ്ഥാപിച്ചു? ആ മുനി ഏത് സ്ഥലത്ത് തന്റെ ആശ്രമം പണിതു? ഞങ്ങളോട് പറയുക.

Verse 2

सूत उवाच । मृकण्डाख्यो द्विजश्रेष्ठ आसीद्वेदविदां वरः । चमत्कारपुराभ्याशेवानप्रस्याश्रमे स्थितः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—മൃകണ്ഡു എന്നൊരു ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; വേദവിദ്വാന്മാരിൽ അദ്ദേഹം ശ്രേഷ്ഠൻ. അദ്ദേഹം ചമത്കാരപുരത്തിനടുത്ത് വാനപ്രസ്ഥ ആശ്രമത്തിൽ വസിച്ചു.

Verse 3

शांतात्मा नियमोपेतश्चकार सुमहत्तपः । तस्यैवं वर्तमानस्य वानप्रस्थस्य चाश्रमे

ശാന്താത്മാവായി നിയമസമ്പന്നനായി അവൻ മഹത്തായ തപസ്സ് അനുഷ്ഠിച്ചു. ആ വാനപ്രസ്ഥൻ തന്റെ ആശ്രമത്തിൽ ഇങ്ങനെ വസിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ—

Verse 4

पश्चिमे वयसि प्राप्ते पुत्रो जज्ञे सुशोभनः । सर्वलक्षणसंपूर्णः पूर्णचंद्रसमप्रभः

ജീവിതത്തിന്റെ പാശ്ചാത്യവയസ്സിൽ എത്തിയപ്പോൾ അത്യന്തം ശോഭനനായ ഒരു പുത്രൻ ജനിച്ചു. അവൻ സർവ്വശുഭലക്ഷണസമ്പന്നൻ, പൂർണ്ണചന്ദ്രനുപോലെ ദീപ്തിമാൻ।

Verse 5

मार्कंड इति नामाऽथ तस्य चक्रे पिता स्वयम् । सोऽतीव ववृधे बालस्तस्मिन्नाश्रम उत्तमे

അപ്പോൾ പിതാവ് തന്നേ അവന് ‘മാർകണ്ഡ’ എന്ന നാമം നൽകി. ആ ബാലൻ ആ ഉത്തമ ആശ്രമത്തിൽ അതിവേഗം വളർന്നു।

Verse 6

शुक्लपक्षं समासाद्य तारापतिरिवांबरे । वर्धमानस्य तस्यैवमतीताः पंच वत्सराः । बालक्रीडाप्रसक्तस्य पितुरुत्सङ्गवर्तिनः

ആകാശത്തിൽ താരാപതിയെപ്പോലെ ശുക്ലപക്ഷം വർദ്ധിക്കുന്നതുപോലെ ആ ബാലനും വളർന്നു. ഇങ്ങനെ വളരുന്നതിനിടെ അഞ്ചു വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞു—അവൻ ബാലക്രീഡയിൽ ലീനനായി പിതാവിന്റെ മടിയിലായിരുന്നു।

Verse 7

कस्यचित्त्वथ कालस्य कश्चित्तत्र समागतः । सामुद्रिकस्य कृत्स्नस्य वेत्ता ज्ञानविधानभू

കുറച്ച് കാലത്തിന് ശേഷം അവിടെ ഒരാൾ എത്തി. അവൻ സാമുദ്രികവിദ്യയുടെ സമഗ്രജ്ഞാനി, ജ്ഞാനവിധാനത്തിന്റെ ആധാരഭൂതനായിരുന്നു।

Verse 8

स तं शिशुं समालोक्य नखाग्रान्मूर्द्धजावधिम् । विस्मयोत्फुल्लनयन ईषद्धास्यमथाऽकरोत्

അവൻ ആ ശിശുവിനെ നഖാഗ്രം മുതൽ ശിരസ്സിലെ കേശം വരെ നിരീക്ഷിച്ചു; വിസ്മയത്തോടെ കണ്ണുകൾ വിരിഞ്ഞു, പിന്നെ അല്പം പുഞ്ചിരിച്ചു।

Verse 9

मृकंडोऽपि समालोक्य ज्ञानिनं सस्मिताननम् । पप्रच्छ विनयोपेतः किंचित्तुष्टेन चेतसा

മൃകണ്ഡുവും ആ ജ്ഞാനിയെ മന്ദസ്മിതമുഖത്തോടെ കണ്ടു; വിനയത്തോടെ, അല്പം തൃപ്തിയും ശാന്തതയും നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ ചോദിച്ചു।

Verse 10

मृकण्ड उवाच । कस्मात्त्वं विप्रशार्दूल वीक्ष्येमं मम दारकम् । सुचिरं विस्मयाविष्टस्ततोऽभूः सस्मिताननः

മൃകണ്ഡു പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രശാർദൂലാ! എന്റെ ഈ ബാലനെ കണ്ടിട്ട് നീ എന്തുകൊണ്ട് ദീർഘനേരം വിസ്മയാവിഷ്ടനായി നിന്നു, പിന്നെ എന്തുകൊണ്ട് സ്മിതമുഖനായിത്തീർന്നു?

Verse 11

सूत उवाच । असकृत्तेन संपृष्टः सकृद्ब्राह्मणसत्तमः । ततश्च कथयामास हास्यकारणमेव हि

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവൻ ആവർത്തിച്ച് ചോദിച്ചതിനാൽ ആ ബ്രാഹ്മണോത്തമൻ ഒടുവിൽ സംസാരിച്ചു; തന്റെ പുഞ്ചിരിയുടെ കാരണമെന്തെന്നു തന്നെ പറഞ്ഞു।

Verse 12

ब्राह्मण उवाच । लक्षणानि शिशोरस्य दृश्यंते यानि सन्मुने । गात्रस्थानि भवेत्सत्यं तैः पुमानजरामरः

ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു—ഹേ സന്മുനേ! ഈ ശിശുവിന്റെ ദേഹത്തിൽ തത്തത് സ്ഥാനങ്ങളിൽ കാണുന്ന ലക്ഷണങ്ങൾ സത്യമായി അവിടെയേ സ്ഥിരമായി നിലനിൽക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവ ജരാമരണരഹിതനായ പുരുഷനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 13

अस्य भावि पुनश्चाऽस्माद्दिवसान्निधनं शिशोः । षड्भिर्मासैर्न सन्देहः सत्यमेतन्मयोदितम्

ഇന്നുതന്നെ മുതൽ, ഈ ദിവസത്തിൽ നിന്ന്, ഈ ശിശുവിന് വീണ്ടും മരണം നിശ്ചിതം—ആറ് മാസത്തിനകം, സംശയമില്ല. ഞാൻ പറഞ്ഞത് സത്യം.

Verse 14

एवं ज्ञात्वा द्विजश्रेष्ठ कुरुष्वाऽस्य हितं च यत् । इह लोके परे चैव बालकस्य ममाऽज्ञया

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! ഇത് അറിഞ്ഞ്, എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഈ ബാലന്റെ യഥാർത്ഥ ഹിതം ചെയ്യുക—ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും.

Verse 15

एवमुक्त्वा स विप्रेंद्रो जगामाऽभीप्सितां दिशम् । मृकण्डोऽपि ततस्तस्य चक्रे मौंजीनिबन्धनम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ വിപ്രേന്ദ്രൻ തനിക്കിഷ്ടമായ ദിശയിലേക്കു പോയി. തുടർന്ന് മൃകണ്ഡുവും തന്റെ പുത്രന് മൗഞ്ജീ-നിബന്ധനം (ഉപനയനം) നടത്തി.

Verse 16

अकालेऽपि कुमारस्य किंचिद्ध्यात्वा निजे हृदि । कारणं कारणज्ञः स ततः प्रोवाच तं सुतम्

സമയത്തിന് മുമ്പായിരുന്നാലും, അദ്ദേഹം ഹൃദയത്തിൽ അല്പം ധ്യാനിച്ചു. കാരണജ്ഞനായ അദ്ദേഹം കാരണം ഗ്രഹിച്ച് പിന്നെ പുത്രനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 17

यं कं चिद्वीक्षसे पुत्र भ्रममाणं द्विजोत्तमम् । तस्यावश्यं त्वया कार्यं विनयादभि वादनम्

മകനേ! സഞ്ചരിക്കുന്ന ഏതൊരു ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണനെയെങ്കിലും നീ കണ്ടാൽ, അവനോട് നീ നിർബന്ധമായി വിനയത്തോടെ അഭിവാദ്യം ചെയ്യണം.

Verse 19

एवं तस्य व्रतस्थस्य षण्मासा दिवसैस्त्रिभिः । हीनाः स्युर्ब्राह्मणेंद्राणां नमस्कारपरस्य च

ഇങ്ങനെ വ്രതസ്ഥനായി നമസ്കാരപരനായ അവനു ബ്രാഹ്മണേന്ദ്രന്മാരുടെ പ്രസാദത്താൽ ആറുമാസം മൂന്നു ദിവസത്താൽ കുറയുന്നു.

Verse 20

तान्दृष्ट्वा स मुनीन्सर्वान्नमश्चक्रे मुनेः सुतः । दीर्घायुर्भव तैरुक्तः सर्वैरपि पृथक्पृथक्

ആ സകല മുനിമാരെയും കണ്ട മുനിപുത്രൻ അവർക്കു നമസ്കരിച്ചു. അപ്പോൾ എല്ലാവരും ഓരോരുത്തരായി “ദീർഘായുസ്സുള്ളവനാക” എന്നു ആശീർവദിച്ചു.

Verse 21

अथ तं बालभावेन कौतुकाद्ब्रह्मचारिणः । चिरं दृष्ट्वाऽब्रवीद्वाक्यं वसिष्ठो मुनिपुंगवः

അപ്പോൾ മുനിപുംഗവനായ വസിഷ്ഠൻ ബാലസഹജമായ ലാളിത്യത്തോടും കൗതുകത്തോടും കൂടി ആ ബ്രഹ്മചാരിയെ ദീർഘനേരം നോക്കി ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 22

सर्वैरेष शिशुः प्रोक्तो दीर्घा युरिति सादरम् । तृतीयेऽह्नि पुनः प्राणांस्त्यक्ष्यत्ययमसंशयः

നിങ്ങൾ എല്ലാവരും സാദരമായി ഈ ശിശുവിനെ ‘ദീർഘായുസ്സുള്ളവൻ’ എന്നു പറഞ്ഞു; എന്നാൽ ഇന്നുമുതൽ മൂന്നാം ദിവസം അവൻ സംശയമില്ലാതെ പ്രാണം വിടും.

Verse 23

तन्न युक्तं भवेदीदृगस्माकं वचनं द्विजाः । तस्मात्तत्क्रियतां कर्म येनायं स्याच्चिरायुधृक्

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! നമ്മുടെ വാക്ക് ഇങ്ങനെ അയോഗ്യമായി തീരുന്നത് യുക്തമല്ല. അതിനാൽ ഈ ബാലൻ ദീർഘകാലം ആയുസ്സ് ധരിക്കേണ്ടതിന് അനുയോജ്യമായ കർമ്മം ചെയ്യപ്പെടട്ടെ.

Verse 24

ततो मिथः समालोच्य सर्वे ते मुनिपुंगवाः । प्रोचुर्न जीवनोपायो भवेन्मुक्त्वा पितामहम्

അപ്പോൾ പരസ്പരം ആലോചിച്ച് ആ മഹാമുനിമാർ പറഞ്ഞു—പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവിനെ സമീപിക്കാതെ ഇതിന്റെ ജീവൻ രക്ഷിക്കാനുള്ള മാർഗം ഇല്ല।

Verse 25

तस्मात्तस्य पुरो नीत्वा बालोऽयं क्षीणजीवितः । क्रियतां तस्य वाक्येन यथा स्याच्चिरजीवभाक्

അതുകൊണ്ട് ക്ഷീണജീവിതനായ ഈ ബാലനെ അവിടുത്തെ സന്നിധിയിൽ കൊണ്ടുപോയി, അവിടുത്തെ വചനപ്രകാരം ചെയ്യുക; അങ്ങനെ അവൻ ദീർഘായുസ്സിന്റെ ഭാഗ്യവാൻ ആകട്ടെ।

Verse 26

ततस्तु ते समादाय सत्वरं ब्रह्मचारिणम् । ब्रह्मलोकं समाजग्मुस्त्यक्त्वा तीर्थपराक्रमम्

പിന്നീട് അവർ ആ ബ്രഹ്മചാരിയെ വേഗത്തിൽ കൂട്ടിക്കൊണ്ട്, തീർത്ഥയാത്രയുടെ പരിശ്രമം മാറ്റിവെച്ച്, ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 27

ततः प्रणम्य तं देवं वेदोक्तैः स्तवनैर्द्विजाः । स्तुत्वाऽथ संविधे तस्य निषेदुस्तदनन्तरम्

അതിനുശേഷം ദ്വിജന്മാർ ആ ദേവനെ പ്രണാമം ചെയ്ത്, വേദോക്ത സ്തുതികളാൽ പുകഴ്ത്തി; പിന്നെ അവിടുത്തെ സന്നിധിയിൽ ഇരുന്നു।

Verse 28

तेषामनंतरं सोऽपि नमश्चक्रे पितामहम् । बालः प्रोक्तश्च दीर्घायुर्भवेति च स्वयंभुवा

അവരുടെ ശേഷം ബാലനും പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവിനെ നമസ്കരിച്ചു; പിന്നെ സ്വയംഭൂനായ പ്രഭു തന്നെ അരുളി—ഈ ബാലൻ ദീർഘായുസ്സുള്ളവൻ ആകട്ടെ।

Verse 29

अथोवाच मुनीन्सर्वान्विश्रांतान्पद्मयोनिजः । कुतो यूयं समायाताः सांप्रतं केन हेतुना

അപ്പോൾ പദ്മയോനി ബ്രഹ്മാവ് വിശ്രമിച്ചിരുന്ന എല്ലാ മുനിമാരെയും കണ്ടു പറഞ്ഞു— “നിങ്ങൾ ഇപ്പോൾ എവിടെ നിന്നാണ് വന്നത്? ഏതു കാരണത്താലാണ് വന്നത്?”

Verse 30

प्रोच्यतां चापि यत्कृत्यं युष्माकं क्रियतेऽधुना । मद्गृहे संप्रयातानां कोऽयं बालोऽपि सद्व्रती

“ഇപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ കൃത്യം എന്താണ്, ഉദ്ദേശ്യം എന്താണ്, അതും പറയുക. നിങ്ങൾ എന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് വന്നിരിക്കുന്നു— നിങ്ങളോടൊപ്പം ഈ ബാലൻ ആരാണ്? സദ്വ്രതങ്ങളിലും നിയമങ്ങളിലും സ്ഥിരനായവൻ.”

Verse 31

मुनय ऊचुः । तीर्थयात्राप्रसंगेन भ्रममाणा महीतलम् ः । चमत्कारपुराभ्याशे वयं प्राप्ताः पितामह

മുനിമാർ പറഞ്ഞു— “പിതാമഹാ! തീർത്ഥയാത്രയുടെ അവസരത്തിൽ ഭൂതലമൊട്ടാകെ സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ട് ഞങ്ങൾ ചമത്കാരപുരത്തിനടുത്തേക്ക് എത്തിയിരിക്കുന്നു.”

Verse 32

तत्रानेन वयं देव बालकेनाऽभिवादिताः । क्रमात्सर्वेरपि प्रोक्तो दीर्घायुरिति सादरम्

“അവിടെ, ദേവാ! ഈ ബാലൻ ഞങ്ങളെ ഭക്തിയോടെ വന്ദിച്ചു. പിന്നെ ക്രമമായി ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും സ്നേഹത്തോടെ ആശീർവദിച്ചു— ‘ദീർഘായുസ്സുള്ളവനാകുക’ എന്ന്.”

Verse 33

एतस्य तु पुनः शेषमायुषो दिवसत्र यम् । विद्यते विबुधश्रेष्ठ व्रीडितास्तेन वै वयम्

“എന്നാൽ, വിബുധശ്രേഷ്ഠാ! ഈ ബാലന്റെ ആയുസ്സിൽ ശേഷിക്കുന്നത് മൂന്നു ദിവസമേ ഉള്ളൂ. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഞങ്ങൾ സത്യമായി ലജ്ജിച്ചു.”

Verse 34

ततश्चैनं समादाय वयं प्राप्तास्तवांतिकम् । भवताऽपि तथा प्रोक्तो दीर्धायु र्बालकोऽस्त्वयम्

അതുകൊണ്ട് ഈ ബാലനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് ഞങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ സന്നിധിയിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു. നിങ്ങൾക്കും അതുപോലെ പ്രസ്താവിക്കണമേ—‘ഈ ബാലൻ ദീർഘായുസ്സോടെ ഇരിക്കട്ടെ’ എന്ന്.

Verse 35

तस्माद्यथा वयं सत्या भवता सह पद्मज । भवाम कुरु तत्कृत्यमेतस्मादागता वयम्

അതുകൊണ്ട്, ഹേ പദ്മജാ! ഞങ്ങൾ നിങ്ങളോടൊപ്പം സത്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുവാൻ, ചെയ്യേണ്ട കൃത്യം നിർവഹിക്കണമേ; ഈ ലക്ഷ്യത്താലാണ് ഞങ്ങൾ വന്നത്.

Verse 36

सूत उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा मुनीनां पद्मसंभवः । प्रोवाच प्रहसन्वाक्यं समादाय च बालकम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—മുനിമാരുടെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് പദ്മസംഭവൻ (ബ്രഹ്മാവ്) ബാലനെ കൈക്കൊണ്ട്, പുഞ്ചിരിയോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 37

मत्प्रसादादयं बालोजरामृत्युवि वर्जितः । भविष्यति न संदेहो वेदविद्याविचक्षणः

‘എന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഈ ബാലൻ ജരയും മരണവും വിട്ടവനാകും—ഇതിൽ സംശയമില്ല—വേദവിദ്യയിൽ വിവേകിയും നിപുണനും ആകും.’

Verse 38

तस्मात्प्राग्धरणीपृष्ठं व्रजध्वं मुनिसत्तमाः । बालमेनं समादाय तस्मिन्नेवास्य मंदिरं

‘അതുകൊണ്ട്, ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! ഇനി ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് മടങ്ങിപ്പോകുവിൻ. ഈ ബാലനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട്, അവിടെയേ അതേ സ്ഥലത്ത് അവന്റെ വാസസ്ഥലം സ്ഥാപിക്കുവിൻ.’

Verse 39

यावदस्य पिता वृद्धः पुत्रदर्शनविह्वलः । न याति निधनं सार्धं धर्मपत्न्या द्विजोत्तमाः

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ! പുത്രദർശനാഗ്രഹത്തിൽ വിഹ്വലനായ അവന്റെ വൃദ്ധനായ പിതാവ്, തന്റെ ധർമ്മപത്നിയോടുകൂടെ മരണത്തെ പ്രാപിക്കാത്തതുവരെ।

Verse 40

अथाऽयाताश्च तं बालं सर्वे ते मुनि सत्तमाः । आगत्य वसुधापृष्ठं तस्यैवाश्रमसंनिधौ

അപ്പോൾ ആ മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാർ എല്ലാവരും ആ ബാലന്റെ അടുക്കൽ വന്നു; അതേ ആശ്രമത്തിന്റെ സമീപത്ത് എത്തി അവനെ ഭൂമിതലത്തിൽ ഇറക്കി വെച്ചു।

Verse 41

अमुंचन्नग्नितीर्थे तं समाभाष्य ततः परम् । तीर्थयात्राकृते पश्चाज्जग्मुरन्यत्र सत्वरम्

അഗ്നിതീർത്ഥത്തിൽ അവനെ വിട്ടുവെച്ച്, തുടർന്ന് അവനോട് സംസാരിച്ചു, തീർത്ഥയാത്ര തുടരുവാൻ അവർ വേഗത്തിൽ മറ്റിടത്തേക്ക് പോയി।

Verse 42

एतस्मिन्नंतरे विप्रो मृकंडः सुतवत्सलः । नापश्यत्स्वसुतं पश्चाद्विललाप सुदुःखितः

ഇതിനിടയിൽ പുത്രവാത്സല്യമുള്ള ബ്രാഹ്മണൻ മൃകണ്ഡൻ തന്റെ മകനെ കണ്ടില്ല; തുടർന്ന് അത്യന്തം ദുഃഖിതനായി അവൻ വിലപിച്ചു।

Verse 43

अहो मे तनयोऽभीष्टः कथमद्य न दृश्यते । कूपांतः पतितः किं नु किं व्यालैर्वा निपातितः

അയ്യോ! എന്റെ പ്രിയ പുത്രൻ ഇന്ന് എന്തുകൊണ്ട് കാണപ്പെടുന്നില്ല? അവൻ കിണറ്റിൽ വീണോ, അല്ലെങ്കിൽ ഏതെങ്കിലും ക്രൂരമൃഗങ്ങൾ അവനെ വീഴ്ത്തിയോ?

Verse 44

कृत्वा मां दुःखसंतप्तं मातरं चापि पुत्रकः । प्रस्थितो दीर्घमध्वानं विरुद्धं कृतवान्विधिः

എന്നെയും മാതാവിനെയും ദുഃഖത്തിൽ ദഹിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ആ ബാലൻ ദീർഘയാത്രയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു; വിധി ന്യായത്തിന് വിരുദ്ധമായി പ്രവർത്തിച്ചു।

Verse 45

पश्य ब्राह्मणि पापेन मया दुष्कृतकारिणा । न बालस्य मुखं दृष्टं प्रस्थितस्य यमालये

കാണുക, ഹേ ബ്രാഹ്മണീ! പാപിയും ദുഷ്കൃതകാരിയും ആയ എന്റെ കാരണത്താൽ യമാലയത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ട ആ ബാലന്റെ മുഖം പോലും ഞാൻ കണ്ടില്ല।

Verse 46

कथितं ज्ञानिना तेन मम पूर्वं महात्म ना । षङ्भिर्मासैः सुतस्तेऽयं देहत्यागं करिष्यति

മുമ്പ് ആ ജ്ഞാനിയായ മഹാത്മാവ് എന്നോട് പറഞ്ഞു—‘ആറ് മാസത്തിനകം നിന്റെ ഈ പുത്രൻ ദേഹത്യാഗം ചെയ്യും’ എന്ന്।

Verse 47

सोऽहं पुत्रस्य दुःखेन साधयिष्ये हुताशनम् । यावच्छोकाग्निना कायो दह्यते न वरान ने

അതുകൊണ്ട് പുത്രദുഃഖത്തിൽ പീഡിതനായ ഞാൻ ഹുതാശനം ഒരുക്കും; ഹേ സുന്ദരമുഖീ, എന്റെ ദേഹം ശോകാഗ്നിയിൽ ഇതിനകം ദഹിക്കുന്നു।

Verse 48

ब्राह्मण्युवाच । ममापि मतमेतद्धि यत्त्वया परिकीर्तितम् । तत्किं चिरयसि ब्रह्मञ्छीघ्रं दारूणि चानय

ബ്രാഹ്മണീ പറഞ്ഞു—നീ പ്രസ്താവിച്ചതുതന്നെ എന്റെ അഭിപ്രായവും ആകുന്നു; എന്നാൽ ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, എന്തിന് വൈകുന്നു? വേഗം വിറകുകളും കൊണ്ടുവരിക।

Verse 49

येनाऽहं भवता सार्धं प्रवेक्ष्यामि हुताशनम् । पुत्रशोकेन संतप्ता सुभृशं दुःखशांतये

പുത്രശോകത്തിൽ ദഗ്ധയായ ഞാൻ, നിങ്ങളോടൊപ്പം ഹുതാശനത്തിൽ പ്രവേശിച്ച്—എന്റെ ദുഃഖത്തിന് സമ്പൂർണ്ണ ശാന്തി ലഭിക്കേണ്ടതിനായി.

Verse 50

सूत उवाच । एवं तयोः प्रवदतोर्दंपत्योर्द्विज सत्तमाः । आजगामाऽथ संहृष्टः स बालः सन्निधिं तयोः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! ആ ബ്രാഹ്മണ ദമ്പതികൾ ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, ആ ബാലൻ അത്യന്തം ഹർഷത്തോടെ അവിടെ വന്ന് അവരുടെ സന്നിധിയിൽ എത്തി.

Verse 51

तं दृष्ट्वा ब्राह्मणो हृष्टो ब्राह्मण्या सहितस्तदा । आनंदाश्रुप्लुताक्षोऽथ सम्मुख स्तमुपाद्रवत्

അവനെ കണ്ടപ്പോൾ ബ്രാഹ്മണൻ ഭാര്യയോടുകൂടെ ആനന്ദിച്ചു. പിന്നെ ആനന്ദാശ്രുക്കൾ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ അവൻ നേരെ ആ ബാലന്റെ നേരെ ഓടിച്ചെന്നു.

Verse 52

भूयोभूयः परिष्वज्य सभार्यः पृष्टवांस्तदा । क्व गतः स्वाश्रमाद्वत्स चिरात्कस्मादिहाऽगतः

വീണ്ടും വീണ്ടും ആലിംഗനം ചെയ്ത്, ഭാര്യയോടുകൂടെ അവൻ ചോദിച്ചു—“വത്സാ! നീ നമ്മുടെ ആശ്രമത്തിൽ നിന്ന് എവിടെ പോയിരുന്നു? ഇത്ര നാളിന് ശേഷം ഇവിടെ എന്തുകൊണ്ട് വന്നു?”

Verse 53

शोकार्णवे परिक्षिप्य मां सभार्यं वयोऽधिकम् । तन्मा पुत्रक भूयस्त्वमीदृक्कर्म करिष्यसि

“വയസ്സിൽ മുതിർന്ന എന്നെയും നിന്റെ മാതാവിനെയും നീ ശോകസമുദ്രത്തിൽ തള്ളിയിട്ടു. അതിനാൽ, പുത്രകാ! ഇനി ഇത്തരമൊരു പ്രവൃത്തി വീണ്ടും ചെയ്യരുത്.”

Verse 54

मार्कंडेय उवाच । अत्राऽद्य मुनयः प्राप्ता मया ते चाभिवादिताः । क्रमेण विनयात्तात स्मरमाणेन ते वचः

മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഇന്ന് ഇവിടെ മുനിമാർ എത്തിയിരിക്കുന്നു; പിതാവേ, നിങ്ങളുടെ വചനങ്ങൾ സ്മരിച്ച് വിനയത്തോടെ ക്രമമായി ഞാൻ അവരെ നമസ്കരിച്ചു।

Verse 55

दीर्घायुर्भव तैरुक्तः सर्वैरेव द्विजोत्तमैः । दृष्ट्वा मां विस्मयाविष्टैर्बालकं व्रतिनं विभो

എല്ലാ ദ്വിജോത്തമരും എന്നോടു ‘ദീർഘായു ഭവ’ എന്നു പറഞ്ഞു; ഹേ വിഭോ, ബാലനായ എന്നെ വ്രതധാരിയായി കണ്ടപ്പോൾ അവർ വിസ്മയാവിഷ്ടരായി।

Verse 56

अथ तात समालोक्य तेषां मध्यगतो मुनिः । वसिष्ठस्तान्मुनीन्सर्वान्प्रोवाच प्रहसन्निव

അപ്പോൾ, പിതാവേ, അവരുടെ മദ്ധ്യേ നിന്നിരുന്ന മുനി വസിഷ്ഠൻ അവരെ നോക്കി, പുഞ്ചിരിയോടെപോലെ, എല്ലാ മുനിമാരോടും പറഞ്ഞു।

Verse 57

वसिष्ठ उवाच । दीर्घायुर्भव यः प्रोक्तो युष्माभिर्मुनिपुंगवाः । तृतीये दिवसे सोऽयं बालः पंचत्वमेष्यति

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മുനിപുംഗവന്മാരേ, നിങ്ങൾ ‘ദീർഘായു ഭവ’ എന്നു പറഞ്ഞിട്ടും, ഈ ബാലൻ മൂന്നാം ദിവസത്തിൽ തന്നെ മരണത്തെ പ്രാപിക്കും।

Verse 58

ततस्ते मुनयो भीता असत्यात्तात तत्क्षणात् । समादाय ययुस्तत्र यत्र ब्रह्मा व्यवस्थितः

അപ്പോൾ, പിതാവേ, അസത്യഭയത്താൽ ആ മുനിമാർ അതിക്ഷണത്തിൽ ഭീതരായി, ബ്രഹ്മാവ് വസിക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു പോയി।

Verse 59

नमस्कृतेन तेनाऽपि प्रोक्तोऽहं पद्मयोनिना । दीर्घायुर्भव पृष्टश्च कुतस्त्वमिह चागतः

ഞാൻ നമസ്കരിച്ചിട്ടും പദ്മയോനി പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവ് എന്നോടു—“ദീർഘായുസ്സുള്ളവനാകുക” എന്നു പറഞ്ഞു; പിന്നെയും—“നീ ഇവിടെ എവിടെ നിന്നാണ് വന്നത്?” എന്നു ചോദിച്ചു.

Verse 60

अथ तैर्मुनिभिः सर्वैर्वृत्तांतं तस्य कीर्तितम् । आशीर्वादोद्भवं प्रोक्तं ततो वयमिहागताः

അപ്പോൾ ആ എല്ലാ മുനിമാരും അവന്റെ സമ്പൂർണ്ണ വൃത്താന്തം വിവരിച്ചു; ഇത് ആശീർവാദത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചതാണെന്ന് പറഞ്ഞു; അതുകൊണ്ടാണ് ഞങ്ങൾ ഇവിടെ വന്നത്.

Verse 61

यथाऽयं बालको देव त्वत्प्रसादात्पितामह । दीर्घायुर्जायते लोके तथा त्वं कर्तुमर्हसि

ഹേ ദേവാ, ഹേ പിതാമഹ ബ്രഹ്മാവേ! നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഈ ബാലൻ ലോകത്തിൽ ദീർഘായുസ്സുള്ളവനാകുന്നതുപോലെ, അതു നടത്താൻ നിനക്കു കഴിയും; ദയചെയ്തു അങ്ങനെ ചെയ്യുക.

Verse 62

ततोऽहं ब्रह्मणा तात जरामरणवर्जितः । विहितः प्रेषितस्तूर्णं स्वगृहं प्रति तैः समम्

അപ്പോൾ, പ്രിയ താതാ! ബ്രഹ്മാവ് എന്നെ ജരാമരണവിമുക്തനാക്കി നിശ്ചയിച്ചു; അവരോടൊപ്പം വേഗത്തിൽ എന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്കു അയച്ചു.

Verse 63

ते तु मां मुनयोत्रैव प्रमुच्याश्रमसन्निधौ । स्नानार्थं विविशुः सर्वे ह्रदेऽत्रैव सुशोभने

എന്നാൽ ആ മുനിമാർ എന്നെ അവിടെയേ ആശ്രമസന്നിധിയിൽ വിട്ടിട്ട്, സ്നാനാർത്ഥമായി ഇവിടെ തന്നെയുള്ള അതി ശോഭനമായ ഹ്രദത്തിൽ എല്ലാവരും പ്രവേശിച്ചു.

Verse 64

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य मृकंडो हर्षसंयुतः । प्रययौ सत्वरं तत्र यत्र ते मुनयः स्थिताः

അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് മൃകണ്ഡൻ ആനന്ദത്തോടെ നിറഞ്ഞു; ആ മുനിമാർ പാർത്തിരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് വേഗത്തിൽ പോയി.

Verse 65

प्रणम्य तान्मुनीन्सर्वान्कृताञ्जलिपुटः स्थितः । प्रोवाच वः प्रसादेन कुलं मे वृद्धिमागतम्

എല്ലാ മുനിമാരെയും നമസ്കരിച്ചു, കരംകൂപ്പി നിന്നുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു—“നിങ്ങളുടെ പ്രസാദത്താൽ എന്റെ കുലം സമൃദ്ധിയിലേക്കെത്തി.”

Verse 66

साधु प्रोक्तमिदं कैश्चिदाचार्यैर्मुनिसत्तमाः । साधुलोकं समाश्रित्य विख्यातं च जगत्त्रये

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! ചില ആചാര്യന്മാർ ഇതിനെ നന്നായി പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു; സദ്ജനസമൂഹത്തെ ആശ്രയിച്ചതിനാൽ ഇത് ത്രിലോകത്തും പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 67

साधूनां दर्शनं पुण्यं तीर्थभूता हि साधवः । तीर्थं फलति कालेन सद्यः साधुसमागमः

സാധുക്കളുടെ ദർശനം പുണ്യകരമാണ്; കാരണം സാധുക്കൾ തന്നെയാണ് തീർത്ഥസ്വരൂപർ. തീർത്ഥഫലം കാലക്രമത്തിൽ ലഭിക്കും; എന്നാൽ സാധുസംഗമം ഉടൻ ഫലിക്കുന്നു.

Verse 68

तस्मादतिथयः प्राप्ता यूयं सर्वेऽद्य मे गृहम् । प्रकरोमि किमातिथ्यं प्रोच्यतां द्विजसत्तमाः

അതുകൊണ്ട് നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഇന്ന് അതിഥികളായി എന്റെ ഗൃഹത്തിലെത്തിയിരിക്കുന്നു; ഇന്ന് നിങ്ങൾ എല്ലാവരും എന്റെ വീട്ടിലാണു. ഞാൻ ഏതു വിധം അതിഥിസേവ ചെയ്യണം? പറയുക, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ!

Verse 69

ऋषय ऊचुः । एतदेव मुनेऽस्माकमातिथ्यं कोटिसंमितम् । अल्पायुरपि ते बालो यज्जातो मृत्युवर्जितः

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ മുനേ! ഞങ്ങൾക്കിതുതന്നെ കോടിമൂല്യമുള്ള അതിഥിസത്കാരമാണ്; അൽപായുസ്സുള്ളവനാകേണ്ട നിന്റെ ബാലൻ ജന്മത്തുതന്നെ മൃത്യുവർജിതനായി ജനിച്ചു.

Verse 70

मृकण्ड उवाच । मृत्युनाऽलिंगितं बालमस्मदीयं मुनीश्वराः । भवद्भिरद्य संरक्ष्य कुलं कृत्स्नं समुद्धृतम्

മൃകണ്ഡൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മുനീശ്വരന്മാരേ! മൃത്യു എന്റെ ബാലനെ ആലിംഗനം ചെയ്തിരുന്നു; എന്നാൽ ഇന്ന് നിങ്ങൾ സംരക്ഷിച്ച് എന്റെ സമസ്ത കുലത്തെയും ഉയർത്തി രക്ഷിച്ചു.

Verse 71

ब्रह्मघ्ने च सुरापे च चौरे भग्नव्रते तथा । निष्कृतिर्विहिता सद्भिः कृतघ्ने नाऽस्ति निष्कृतिः

ബ്രഹ്മഹന്താവിനും, സുരാപാനിക്കും, കള്ളനും, വ്രതഭംഗകനും സദ്ജനങ്ങൾ പ്രായശ്ചിത്തം വിധിച്ചിട്ടുണ്ട്; എന്നാൽ കൃതഘ്നനു പ്രായശ്ചിത്തമില്ല.

Verse 72

तस्मात्कृतघ्नतादोषो न स्यान्मम मुनीश्वराः । यथा कार्यं भवद्भिश्च तथा सर्वैर्न संशयः

അതുകൊണ്ട്, ഹേ മുനീശ്വരന്മാരേ! കൃതഘ്നതയുടെ ദോഷം എനിക്കുണ്ടാകരുത്. നിങ്ങൾ ചെയ്യേണ്ടത് എന്തോ, അതുതന്നെ എല്ലാവരും സംശയമില്ലാതെ ചെയ്യട്ടെ.

Verse 73

ऋषय ऊचुः । यदि प्रत्युपकाराय मन्यसे त्वं द्विजोत्तम । गृहं कुरुष्व नो वाक्याद्देवस्य परमेष्ठिनः

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! നീ പ്രത്യുപകാരം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഞങ്ങളുടെ വചനപ്രകാരം ഇവിടെ ദേവ പരമേഷ്ഠിയുടെ ഗൃഹം (ക്ഷേത്രം) സ്ഥാപിക്കൂ.

Verse 74

येनाऽयं बालकस्तेऽद्य कृतो मृत्युविवर्जितः । तस्मात्स्थापय तीर्थेन देवं तं प्रपितामहम्

യാരാൽ ഈ ബാലൻ ഇന്ന് മരണബന്ധത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാക്കപ്പെട്ടുവോ, അതിനാൽ ഈ തീർത്ഥത്തിൽ ആ ദേവൻ പ്രപിതാമഹൻ (പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവ്)നെ പ്രതിഷ്ഠിക്കൂ।

Verse 75

पुत्रेण सहितः पश्चादाराधय दिवानिशम् । वयमेव त्वया सार्धं तं च देवं पितामहम्

പിന്നീട് പുത്രനോടുകൂടെ പകലും രാത്രിയും അവനെ ആരാധിക്കൂ. ഞങ്ങളും നിനക്കൊപ്പം ആ ദേവൻ പിതാമഹനെ പൂജിക്കും।

Verse 76

नित्यं प्रपूजयिष्यामस्तथान्येऽपि द्विजोत्तमाः । बालेनाऽनेन सार्धं ते सख्यमत्र स्थितं यतः । बालसख्यमिति ख्यातं नाम्ना तेन भविष्यति

ഞങ്ങൾ നിത്യവും അവനെ പൂജിക്കും; മറ്റു ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരും അങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്യും. ഇവിടെ ഈ ബാലനോടുള്ള നിന്റെ സൗഹൃദം സ്ഥാപിതമായതിനാൽ, ഇത് ‘ബാലസഖ്യം’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാകും।

Verse 77

तीर्थमन्यैरिति ख्यातं बालकानां हितावहम् । रोगार्तानां भयार्तानामस्माकं वचनात्सदा

ഈ തീർത്ഥം മറ്റുള്ളവരിലും കുട്ടികൾക്ക് ഹിതകരമെന്നായി പ്രസിദ്ധമാകും—ഞങ്ങളുടെ വചനപ്രകാരം എപ്പോഴും—രോഗപീഡിതർക്കും ഭയപീഡിതർക്കും।

Verse 78

अस्मिंस्तीर्थे शिशुं लोकाः स्नापयिष्यंति ये द्विज । रोगार्तं वा भयार्तं वा पीडितं वा ग्रहादिभिः

ഹേ ദ്വിജാ! ഈ തീർത്ഥത്തിൽ ആളുകൾ ശിശുവിനെ സ്നാനിപ്പിക്കുന്നുവെങ്കിൽ—അത് രോഗപീഡിതനായാലും, ഭയപീഡിതനായാലും, അല്ലെങ്കിൽ ഗ്രഹാദികളാൽ പീഡിതനായാലും—

Verse 79

भविष्यति न संदेहः सर्वदोषविवर्जितः । पितामहप्रसादेन तथाऽस्मद्वचनाद्द्विज

സംശയമില്ല—അവൻ എല്ലാ ദോഷക്ലേശങ്ങളിൽ നിന്നുമൊഴിഞ്ഞവനാകും. പിതാമഹന്റെ പ്രസാദത്താലും നമ്മുടെ വചനത്താലും, ഹേ ദ്വിജ।

Verse 80

ये पुनर्मानुषा विप्र निष्कामाः श्रद्धयान्विताः । स्नानमात्रं करिष्यंति ते यांति परमां गतिम्

എന്നാൽ ഹേ വിപ്ര, നിഷ്കാമരും ശ്രദ്ധയുക്തരുമായ മനുഷ്യർ—സ്നാനമാത്രം ചെയ്താലും അവർ പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കും।

Verse 81

एवमुक्त्वाथ ते सर्वे मुनयः शंसितव्रताः । तमामंत्र्य मुनिं जग्मुस्तीर्थान्यन्यानि सत्वराः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട്, പ്രശംസിതവ്രതങ്ങളുള്ള ആ എല്ലാ മുനിമാരും ആ മുനിയോട് വിടപറഞ്ഞ് വേഗത്തിൽ മറ്റു തീർത്ഥങ്ങളിലേക്കു പോയി।

Verse 82

मृकण्डोऽपि सपुत्रश्च तस्मिन्स्थाने पितामहम् । स्थापयामास संहृष्टो ज्येष्ठे ज्येष्ठास्थिते विधौ

മൃകണ്ഡുവും പുത്രനോടുകൂടെ, അതേ സ്ഥലത്ത് പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവ്)നെ ആനന്ദത്തോടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു—ജ്യേഷ്ഠ മാസത്തിലെ ജ്യേഷ്ഠാ നക്ഷത്രത്തിൽ വിധി നടന്നപ്പോൾ।

Verse 83

ततश्चाऽराधयामास दिवारात्रमतंद्रितः । सपुत्रः श्रद्धया युक्तः संप्राप्तश्च परां गतिम्

അതിനുശേഷം അവൻ പകലും രാത്രിയും ക്ഷീണമില്ലാതെ ആരാധിച്ചു; പുത്രനോടുകൂടെ ശ്രദ്ധയോടെ പരമഗതിയെ പ്രാപിച്ചു।

Verse 84

सूत उवाच । ततःप्रभृति तत्तीर्थं बालसख्यमिति स्मृतम् । पावनं सर्वजंतूनां बालानां रोगनाशनम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അന്നുമുതൽ ആ തീർത്ഥം ‘ബാലസഖ്യം’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായി. അത് സർവ്വജീവികൾക്കും പാവനവും, ബാലരുടെ രോഗനാശകവുമാണ്.

Verse 85

ज्येष्ठे ज्येष्ठासु यो बालस्तत्र स्नानं समाचरेत् । न स पीडामवाप्नोति यावत्संवत्सरं द्विजाः

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! ജ്യേഷ്ഠ മാസത്തിൽ ജ്യേഷ്ഠാ നക്ഷത്രദിനങ്ങളിൽ അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്ന ബാലന് ഒരു പൂർണ്ണ വർഷം വരെ യാതൊരു പീഡയും ഉണ്ടാകില്ല.

Verse 86

ग्रहभूतपिशाचानां शाकिनीनां विशेषतः । अगम्यः सर्वदुष्टानां तथाऽन्येषां प्रजायते

പ്രത്യേകിച്ച് ഗ്രഹങ്ങൾ, ഭൂതങ്ങൾ, പിശാചുകൾ, ശാകിനികൾ എന്നിവർക്കു അവൻ അഗമ്യനാകുന്നു; അതുപോലെ മറ്റു എല്ലാ ദുഷ്ടശക്തികൾക്കും അവൻ അപ്രാപ്യനും അജേയനും ആകുന്നു.