Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 82

मृकण्डोऽपि सपुत्रश्च तस्मिन्स्थाने पितामहम् । स्थापयामास संहृष्टो ज्येष्ठे ज्येष्ठास्थिते विधौ

mṛkaṇḍo'pi saputraśca tasminsthāne pitāmaham | sthāpayāmāsa saṃhṛṣṭo jyeṣṭhe jyeṣṭhāsthite vidhau

മൃകണ്ഡുവും പുത്രനോടുകൂടെ, അതേ സ്ഥലത്ത് പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവ്)നെ ആനന്ദത്തോടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു—ജ്യേഷ്ഠ മാസത്തിലെ ജ്യേഷ്ഠാ നക്ഷത്രത്തിൽ വിധി നടന്നപ്പോൾ।

मृकण्डःMṛkaṇḍa
मृकण्डः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमृकण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचनम्
अपिalso
अपि:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चय/अप्यर्थक (also)
सपुत्रःtogether with (his) son
सपुत्रः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस-पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचनम्; विशेषणम् (मृकण्डः); समासः—तत्पुरुषः (पुत्रेण सह)
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक (conjunction)
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th case/Locative); एकवचनम्; सर्वनाम
स्थानेplace
स्थाने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी; एकवचनम्
पितामहम्Pitāmaha (Brahmā)
पितामहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचनम्
स्थापयामासinstalled / set up
स्थापयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) [णिच्] → स्थापयामास
Formलकारः—लिट् (Periphrastic Perfect); पुरुषः—प्रथम; वचनम्—एकवचनम्; पदम्—परस्मैपदम्; धातुः—स्था (णिच् causative: स्थापय-)
संहृष्टःdelighted
संहृष्टः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + हृष् (धातु) → संहृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचनम्; विशेषणम् (मृकण्डः)
ज्येष्ठेin the best/foremost
ज्येष्ठे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी; एकवचनम्; विशेषणम् (विधौ)
ज्येष्ठास्थितेsituated in the foremost (place)
ज्येष्ठास्थिते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootज्येष्ठ-स्थित (प्रातिपदिक; कृदन्ताधारित)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी; एकवचनम्; विशेषणम् (विधौ); समासः—तत्पुरुषः (ज्येष्ठे स्थितः)
विधौin the rite/ordinance (or in Brahmā, ‘Vidhā’)
विधौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी; एकवचनम्

Deductive (Narrative voice within Tīrthamāhātmya; likely Sūta continuing the account)

Type: kshetra

Scene: Mṛkaṇḍu ṛṣi with his son performing a consecration: placing or installing a Brahmā icon/altar at the sacred site, with ritual vessels, flowers, and fire; the sky/time marked as Jyeṣṭha season.

M
Mṛkaṇḍu
P
Pitāmaha (Brahmā)

FAQs

Sacred acts gain special potency when performed at holy places with correct ritual timing and joyful devotion.

The tīrtha of Adhyāya 21, later known as Bālasakhya-tīrtha, where Pitāmaha’s installation is narrated.

A deity installation/establishment (sthāpanā/pratiṣṭhā) aligned with Jyeṣṭha month and Jyeṣṭhā nakṣatra.