Adhyaya 4

Verse 1

नारद उवाच । ततस्त्वहं चिंतयामि कथं स्थानमिदं भवेत् । ममायत्तं यतो राज्ञां भूमिरेषा सदा वशे

നാരദൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ഞാൻ ചിന്തിച്ചു: ‘ഈ സ്ഥലം എങ്ങനെ പുണ്യപ്രതിഷ്ഠയായി മാറും? കാരണം ഈ ഭൂമി എന്റെ അധീനത്തിലാണ്; രാജാക്കന്മാരും എപ്പോഴും എന്റെ പ്രഭാവത്തിൽ വശരായിരിക്കുന്നു.’

Verse 2

यत्त्वहं धर्मवर्णाणं गत्वा याचे ह मेदिनीम् । अर्पयत्येव स च मे याचितो न पुनः परः

ഞാൻ ആ ധർമ്മാത്മനായ രാജാവിന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു ഭൂമി അപേക്ഷിച്ചാൽ, അപേക്ഷിച്ച ഉടനെ തന്നെ അവൻ തീർച്ചയായും അത് എനിക്ക് നൽകും; പിന്നെ നിരസിക്കുകയില്ല.

Verse 3

तथा हि मुनिभिः प्रोक्तं द्रव्यं त्रिविधमुत्तमम् । शुक्लं मध्यं च शबलमधमं गृष्णमुच्यते

മുനിമാർ ഉപദേശിച്ചതുപോലെ—ധനം (അഥവാ ദാനം) ഉത്തമമായി മൂന്നു വിധം: ശുക്ലം (ശുദ്ധം), മധ്യമം, ശബലം (മിശ്രം); എന്നാൽ അധമം ‘കൃഷ്ണം’ (കലുഷിതം) എന്നു പറയുന്നു.

Verse 4

श्रुतेः संपादनाच्छिष्यात्प्राप्तं शुक्लं च क्न्ययया । तथा कुसीदवाणिज्यकृषियाचितमेव च

ശ്രുതിയെ സംരക്ഷിച്ച് പകർന്നു നൽകുന്നതിലൂടെ, ശിഷ്യരിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്നതും, കന്യയാൽ വിധിപൂർവ്വം നൽകിയതുമായ ധനം ‘ശുക്ലം’ (ശുദ്ധം) എന്നു പറയുന്നു. അതുപോലെ പലിശ, വ്യാപാരം, കൃഷി, യാചന എന്നിവയിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന ലാഭവും ശുദ്ധമെന്നു കണക്കാക്കുന്നു.

Verse 5

शबलं प्रोच्यते सद्भिर्द्यूतचौर्येण साहसैः । व्याजेनोपार्जितं यच्च तत्कृष्णं समुदाहृतम्

സദ്ജനർ ചൂതാട്ടം, മോഷണം, ധാർഷ്ട്യ/ഹിംസാത്മക പ്രവൃത്തികൾ എന്നിവയിലൂടെ ലഭിച്ച ധനത്തെ ‘ശബലം’ (മിശ്രം) എന്നു പറയുന്നു. എന്നാൽ വഞ്ചനയും കപടനേപങ്ങളും കൊണ്ട് സമ്പാദിച്ചതിനെ ‘കൃഷ്ണം’ (അശുദ്ധം) എന്നു പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.

Verse 6

शुक्लवित्तेन यो धर्मं प्रकुर्याच्छ्रद्धयान्वितः । तीर्थं पात्रं समासाद्य देवत्वे तत्समश्नुते

ശുദ്ധധനത്തോടെ ശ്രദ്ധയോടെ ധർമ്മം ആചരിച്ച്, തീർത്ഥസ്ഥാനത്ത് യോഗ്യപാത്രനു ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ അതിന്റെ ഫലമായി ദേവത്വം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 7

राजसेन च भावेन वित्तेन शबलेन च । प्रदद्याद्दानमर्थिभ्यो मानुष्यत्वे तदश्नुते

എന്നാൽ രാജസഭാവത്തോടെ, കലുഷിത (മിശ്ര) ധനത്തോടെ യാചകരെ ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ അതിന്റെ ഫലമായി മനുഷ്യജന്മം തന്നെയനുഭവിക്കുന്നു।

Verse 8

तमोवृतस्तु यो दद्यात्कृष्णवित्तेन मानवः । तिर्यक्त्वे तत्फलं प्रेत्य समश्राति नराधमः

തമസ്സാൽ മൂടപ്പെട്ട മനുഷ്യൻ കറുത്ത (അശുദ്ധ) ധനത്തോടെ ദാനം ചെയ്താൽ, ആ അധമൻ മരണാനന്തരം അതിന്റെ ഫലം തിര്യക്-യോണിയിൽ അനുഭവിക്കുന്നു।

Verse 9

तत्तु याचितद्रव्यं मे राजसं हि स्फुटं भवेत् । अथ ब्राह्मणभावेन नृपं याचे प्रतिग्रहम्

ഭിക്ഷയായി എനിക്ക് ലഭിക്കുന്ന ധനം വ്യക്തമായി രാജസസ്വഭാവമുള്ളതാണ്; ബ്രാഹ്മണഭാവം ധരിച്ചു ഞാൻ രാജാവിനോട് ദാനം ചോദിച്ചാൽ, അതാണ് ‘പ്രതിഗ്രഹം’ (ദാനം സ്വീകരിക്കൽ)।

Verse 10

तदप्यहो चातिकष्ट हेतुना तेन मे मतम् । अयं प्रतिग्रहो घोरो मध्वास्वादो विषोपमः

എങ്കിലും, അയ്യോ, അതും അത്യന്തം കഷ്ടത്തിന് കാരണമാകുന്നു—ഇതാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം. ഈ പ്രതിഗ്രഹം ഭീകരം: രുചിയിൽ തേൻപോലെ, ഫലത്തിൽ വിഷസമം।

Verse 11

प्रतीग्रहेण संयुक्तं ह्यमीवमाविशोद्द्विजम् । तस्मादहं निवृत्तश्च पापादस्मात्प्रतिग्रहात्

ദാനസ്വീകാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രോഗം ആ ദ്വിജനിൽ പ്രവേശിച്ചു. അതുകൊണ്ട് ഞാൻ ഈ പാപത്തിൽ നിന്ന്—ഈ പ്രതിഗ്രഹാചാരത്തിൽ നിന്ന്—വിരമിച്ചു.

Verse 12

ततः केनाप्युपायेन द्वयोरन्यतरेण तु । स्वायत्तं स्थानक कुर्म एतत्सञ्चिंतये मुहुः

അതിനാൽ ഏതെങ്കിലും ഉപായത്തിലൂടെ—ആ രണ്ടു മാർഗങ്ങളിൽ ഒന്നിലൂടെ—എന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൽ സ്ഥിരമായ ഉപജീവനം സ്ഥാപിക്കണം; ഇതിനെക്കുറിച്ചാണ് ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ചിന്തിക്കുന്നത്.

Verse 13

यथा कुभार्यः पुरुषश्चिन्तांतं न प्रपद्यते । तथैव विमृशंश्चाहं चिंतांतं न लभाम्यणु

ദുഷ്ടഭാര്യയുള്ള പുരുഷന് തന്റെ ചിന്തകളുടെ അവസാനം ലഭിക്കാത്തതുപോലെ, ഞാനും—ആലോചിച്ചിട്ടും—എന്റെ ആശങ്കയ്ക്ക് അണുവോളം പോലും അവസാനം കണ്ടെത്തുന്നില്ല.

Verse 14

एतस्मिन्नन्तरे पार्थ स्नातुं तत्र समागताः । बहवो मुनयः पुण्ये महीसागरसंगमे

അന്നേരം, ഹേ പാർഥ, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യാൻ അനേകം മുനിമാർ എത്തി—ഭൂമിയും സമുദ്രവും സംഗമിക്കുന്ന ആ പുണ്യതീർത്ഥത്തിൽ.

Verse 15

अहं तानब्रवं सर्वान्कुतो यूयं समागताः । ते मामूचुः प्रणम्याथ सौराष्ट्रविषये मुने

ഞാൻ അവരെയെല്ലാം ചോദിച്ചു, “നിങ്ങൾ എവിടെ നിന്നാണ് വന്നത്?” അവർ എന്നെ നമസ്കരിച്ചു പറഞ്ഞു, “ഹേ മുനേ, സൗരാഷ്ട്രദേശത്തിൽ നിന്ന്.”

Verse 16

धर्मवर्मेति नृपतिर्योऽस्य देशस्य भूपतिः । स तु दानस्य तत्त्वार्थी तेपे वर्षगणान्बहून्

ഈ ദേശത്തിന്റെ അധിപനായ ധർമ്മവർമ്മൻ എന്ന രാജാവ്, ദാനത്തിന്റെ തത്ത്വം അറിയുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു അനേകം വർഷങ്ങൾ തപസ്സു അനുഷ്ഠിച്ചു।

Verse 17

ततस्तं प्राह खे वाणी श्लोकमेकं नृप श्रृणु । द्विहेतु षडधिष्ठानं षडंगं च द्विपाकयुक्

അപ്പോൾ ആകാശവാണി അവനോട് പറഞ്ഞു—“ഹേ രാജാവേ, ഒരു ശ്ലോകം കേൾക്കുക: ദാനത്തിന് രണ്ടു ഹേതുക്കൾ, ആറു അധിഷ്ഠാനങ്ങൾ, ആറു അംഗങ്ങൾ ഉണ്ട്; ഫലം ദ്വിവിധമാണ്।”

Verse 18

चतुःप्रकारं त्रिविधं त्रिनाशं दानमुच्यते । इत्येकं श्लोकमाभाष्य खे वाणी विरराम ह

“ദാനം നാലുവിധം, ത്രിവിധം, കൂടാതെ മൂന്നു നാശങ്ങളാൽ (പുണ്യം നശിപ്പിക്കുന്നവ) അടയാളപ്പെട്ടതെന്ന് പറയുന്നു।” എന്നു പറഞ്ഞ് ആകാശവാണി നിശ്ശബ്ദമായി।

Verse 19

श्लोकस्यार्थं नावभाषे पृच्छमानापि नारद । ततो राजा धर्मवर्मा पटहेनान्वघोषयत्

ഹേ നാരദാ, ചോദിച്ചിട്ടും ആ ശ്ലോകത്തിന്റെ അർത്ഥം വിശദീകരിക്കപ്പെട്ടില്ല. തുടർന്ന് രാജാവ് ധർമ്മവർമ്മൻ മൃദംഗഘോഷത്തോടെ പ്രഖ്യാപനം നടത്തിച്ചു।

Verse 20

यस्तु श्लोकस्य चैवास्य लब्धस्य तपसा मया । करोति सम्यगव्याख्यानं तस्य चैतद्ददाम्यहम्

“എന്റെ തപസ്സിലൂടെ ലഭിച്ച ഈ ശ്ലോകത്തിന് യാർ ശരിയായ വ്യാഖ്യാനം ചെയ്യുമോ, അവർക്കു ഞാൻ ഈ പ്രതിഫലം നൽകും।”

Verse 21

गवां च सप्त नियुतं सुवर्णं तावदेव तु । सप्तग्रामान्प्रयच्छामि श्लोकव्याख्यां करोति यः

ഈ ശ്ലോകത്തിന് വ്യാഖ്യാനം ചെയ്യുന്നവന് ഞാൻ ഏഴ് നിയുതം പശുക്കളും അത്രതന്നെ സ്വർണ്ണവും ഏഴ് ഗ്രാമങ്ങളും ദാനമായി നൽകും।

Verse 22

पटहेनेति नृपतेः श्रुत्वा राज्ञो वचो महत् । आजग्मुर्बहुदेशीया ब्राह्मणाः कोटिशो मुने

രാജാവിന്റെ മഹത്തായ പ്രഖ്യാപനം മൃദംഗധ്വനിയോടെ കേട്ടപ്പോൾ, ഹേ മുനേ, പല ദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ബ്രാഹ്മണർ കോടിക്കണക്കിന് എത്തിച്ചേർന്നു।

Verse 23

पुनर्दुर्बोधविन्यासः श्लोकस्तैर्विप्रपुंगवैः । आख्यातुं शक्यते नैव गुडो मूकैर्यथा मुने

ഹേ മുനേ, ഈ ശ്ലോകം ദുർബോധമായ വിന്യാസമുള്ളതാണ്; ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠർക്കും ഇതിനെ വ്യാഖ്യാനിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല—മൂകൻ ശർക്കരയുടെ രുചി പറയാൻ കഴിയാത്തതുപോലെ।

Verse 24

वयं च तत्र याताः स्मो धनलोभेन नारद । दुर्बोधत्वान्नमस्कृत्य श्लोकं चात्र समागताः

ഹേ നാരദാ, ധനലോഭം കൊണ്ടാണ് ഞങ്ങൾ അവിടെ പോയത്; ശ്ലോകം ദുർബോധമായതിനാൽ അതിനെ നമസ്കരിച്ചു, അതേ ശ്ലോകവുമായി ഇവിടെ എത്തിച്ചേർന്നു।

Verse 25

दुर्व्याख्येयस्त्वयं श्लोको धनं लभ्यं न चैव नः । तीर्थयात्रां कथं यामीत्येवाचिंत्यात्र चागताः

ഈ ശ്ലോകം വാസ്തവത്തിൽ ദുർവ്യാഖ്യേയമാണ്; ഞങ്ങൾക്ക് ധനവും ലഭിച്ചില്ല. ‘അപ്പോൾ തീർത്ഥയാത്ര എങ്ങനെ നടത്തും?’ എന്ന ചിന്തയിൽ വ്യാകുലരായി ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു।

Verse 26

एवं फाल्गुन तेषां तु वचः श्रुत्वा महात्मनाम् । अतीव संप्रहृष्टोऽहं तान्विसृज्येत्यचिंतयम्

ഹേ ഫാൽഗുണാ! ആ മഹാത്മാക്കളുടെ വചനങ്ങൾ ശ്രവിച്ച് ഞാൻ അത്യന്തം ആനന്ദിതനായി; ‘അവരെ സഹായിച്ച് മുന്നോട്ടു യാത്രയ്ക്കായി വിടയാക്കാം’ എന്നു മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു.

Verse 27

अहो प्राप्त उपायो मे स्थानप्राप्तौ न संशयः । श्लोकं व्याख्याय नृपतेर्लप्स्ये स्थानं धनं तथा

അഹോ! എനിക്ക് ഉപായം ലഭിച്ചു; സ്ഥാനപ്രാപ്തിയിൽ സംശയമില്ല. രാജാവിന് ഈ ശ്ലോകം വ്യാഖ്യാനിച്ച് ഞാൻ സ്ഥാനവും ധനവും നേടും.

Verse 28

विद्यामूल्येन नैवं च याचितः स्यात्प्रतिग्रहः । सत्यमाह पुराणार्षिर्वासुदेवो जगद्गुरुः

വിദ്യയുടെ മൂല്യമെന്ന പേരിൽ ഇങ്ങനെ യാചിച്ച് സ്വീകരിക്കുന്ന ദാനം യുക്തമല്ല. പുരാണർഷി, ജഗദ്ഗുരു വാസുദേവൻ സത്യം തന്നെയാണു പറഞ്ഞത്.

Verse 29

धर्मस्य यस्य श्रद्धा स्यान्न च सा नैव पूर्यते । पापस्य यस्य श्रद्धास्यान्न च सापि न पूर्यते

ധർമ്മത്തിൽ ശ്രദ്ധയുള്ളവന്റേത് പോലും പൂർത്തിയാകാതെ പോകുന്നു; പാപത്തിൽ ശ്രദ്ധയുള്ളവന്റേത് പോലും പൂർത്തിയാകുന്നില്ല—അവൻ ഇരുവശത്തും നിരാശനാകുന്നു.

Verse 30

एवं विचिंत्य विद्वांसः प्रकुर्वंति यथारुचि । सत्यमेतद्विभोर्वाक्यं दुर्लभोऽपि यथा हि मे

ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച് പണ്ഡിതർ തങ്ങളുടെ രുചിയനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. വിഭുവിന്റെ ഈ വാക്ക് സത്യമാണ്; എനിക്കും അത് ദുർലഭമായിട്ടാണ് ലഭിച്ചത്.

Verse 31

मनोरथोऽयं सफलः संभूतोंकुरितः स्फुटम् । एनं च दुर्विदं श्लोकमहं जानामि सुस्फुटम्

എന്റെ ഈ മനോരഥം ഫലിച്ചു—അത് സത്യമായും വ്യക്തമായി ഉദിച്ച് മുളച്ചു. കൂടാതെ അറിയാൻ ദുഷ്കരമായ ഈ ശ്ലോകവും ഞാൻ പരിപൂർണ്ണ വ്യക്തതയോടെ ഗ്രഹിക്കുന്നു.

Verse 32

अमूर्तैः पितृभिः पूर्वमेव ख्यातो हि मे पुरा । एवं हर्षान्वितः पार्थ संचिंत्याऽहं ततो मुहुः

അമൂർത്ത പിതൃദേവന്മാർ ഇത് എനിക്ക് മുൻപേ തന്നെ അറിയിച്ചിരുന്നു. അതിനാൽ, ഹേ പാർഥ, ഹർഷം നിറഞ്ഞ ഞാൻ ഇതിനെ വീണ്ടും വീണ്ടും മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു.

Verse 33

प्रणम्य तीर्थं चलितो महीसागरसंगमम् । वृद्धब्राह्मणरूपेण ततोहं यातवान्नृपम्

തീർത്ഥത്തെ പ്രണാമിച്ച് ഞാൻ ഭൂമി-സമുദ്ര സംഗമത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് വൃദ്ധ ബ്രാഹ്മണരൂപം ധരിച്ചു ഞാൻ രാജാവിന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു.

Verse 34

इदं भणितवानस्मि श्लोकव्याख्यां नृप श्रृणु । यत्ते पटहविख्यातं दानं च प्रगुणीकुरु

ഞാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു; ഇനി, ഹേ നൃപാ, ഈ ശ്ലോകത്തിന്റെ വ്യക്തമായ വ്യാഖ്യാനം കേൾക്കുക. കൂടാതെ മൃദംഗഘോഷത്തോടെ പ്രസിദ്ധമായ നിങ്ങളുടെ ദാനം വിധിപൂർവ്വം ഒരുക്കുക.

Verse 35

एवमुक्ते नृपः प्राह प्रोचुरेवं हि कोटिशः । द्विजोत्तमाः पुनर्नस्यं प्रोक्तुमर्थो हि शक्यते

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ രാജാവ് പറഞ്ഞു—“ഇതേ രീതിയിൽ ഇത് കോടിക്കണക്കിന് തവണ മുൻപേ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, ഈ കാര്യം വീണ്ടും പുതുമയുള്ള അർത്ഥത്തോടെ എങ്ങനെ പറയാൻ കഴിയും?”

Verse 36

के द्विहेतू षडाख्यातान्यधिष्ठानानि कानि च । कानि चैव षडंगानि कौ द्वौ पाकौ तथा स्मृतौ

ദാനത്തിന്റെ രണ്ട് ഹേതുക്കൾ ഏതെല്ലാം? പ്രസ്താവിച്ച ആറു അധിഷ്ഠാനങ്ങൾ ഏതെല്ലാം? ആറു അംഗങ്ങൾ ഏതെല്ലാം? സ്മൃതിയിൽ പറയുന്ന രണ്ട് ‘പാകങ്ങൾ’ (ഫല-പരിണാമങ്ങൾ) ഏതെല്ലാം?

Verse 37

के च प्रकाराश्चत्वारः किंस्वित्तत्त्रिविधं द्विज । पयो नाशाश्च के प्रोक्ता दानस्यैतत्स्फुटं वद

ദാനത്തിന്റെ നാല് പ്രകാരങ്ങൾ ഏതെല്ലാം? ഹേ ദ്വിജാ, ത്രിവിധമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നത് എന്ത്? ദാനത്തിന്റെ ‘നാശങ്ങൾ’ (ഹാനി/ക്ഷയം) ഏതെല്ലാം എന്ന് ഉപദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്? ഇതെല്ലാം വ്യക്തമായി പറയുക।

Verse 38

स्फुटान्प्रश्नानिमान्सप्त यदि वक्ष्यसि ब्राह्मण । ततो गवां सप्तनियुतं सुवर्णं तावदेव तु

ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, ഈ വ്യക്തമായ ഏഴ് ചോദ്യങ്ങൾക്ക് നീ മറുപടി പറഞ്ഞാൽ, ഞാൻ ഏഴായിരം പശുക്കളും അത്രതന്നെ സ്വർണ്ണവും നൽകും।

Verse 39

सप्त ग्रामांश्च दास्यामि नो चेद्यास्यसि स्वं गृहम् । इत्युक्त्वा वचनं पार्थ सौराष्ट्रस्वामिनं नृपम्

“ഞാൻ ഏഴ് ഗ്രാമങ്ങളും നൽകും; അല്ലെങ്കിൽ നീ നിന്റെ വീട്ടിലേക്കു പോകാൻ അനുവദിക്കപ്പെടുകയില്ല।” ഹേ പാർഥ, സൗരാഷ്ട്രത്തിന്റെ അധിപനായ രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്…

Verse 40

धर्मवर्माणमस्त्वेवं प्रावोचमवधारय । श्लोकव्याख्यां स्फुटां वक्ष्ये दानहेतू च तौ श्रृणु

അങ്ങനെ തന്നേ, ധർമ്മവർമ്മനേ—ഞാൻ പറയുന്നതു നന്നായി ഗ്രഹിക്കൂ. ശ്ലോകത്തിന്റെ വ്യാഖ്യാനം ഞാൻ വ്യക്തമായി പറയും; ദാനത്തിന്റെ ആ രണ്ട് ഹേതുക്കളും കേൾക്കൂ।

Verse 41

अल्पत्वं वा बहुत्वं वा दानस्याभ्युदयावहम् । श्रद्धा शक्तिश्च दानानां वृद्ध्यक्षयकरेहि ते

ദാനം ചെറുതായാലും വലുതായാലും അത് ശുഭോന്നതി നൽകുന്നു. ദാനത്തിന്റെ വർദ്ധനയോ ക്ഷയമോ ശ്രദ്ധയും ശേഷിയും കൊണ്ടാണ്.

Verse 42

तत्र श्रद्धाविषये श्लोका भवन्ति । कायक्लेशैश्च बहुभिर्न चैवारथस्य राशिभिः

അവിടെ ശ്രദ്ധയെക്കുറിച്ച് ശ്ലോകങ്ങൾ ഉണ്ട്—അനവധി ദേഹക്ലേശങ്ങളാൽ അല്ല, വെറും ധനകൂമ്പാരങ്ങളാൽ മാത്രവും ധർമ്മം ലഭ്യമാകില്ല.

Verse 43

धर्मः संप्राप्यते सूक्ष्मः श्रद्धा धर्मोऽद्भुतं तपः । श्रद्धा स्वर्गश्च मोक्षश्च श्रद्धा सर्वमिदं जगत्

ശ്രദ്ധയാൽ ധർമ്മത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മസാരം ലഭിക്കുന്നു. ശ്രദ്ധ തന്നെയാണ് ധർമ്മം; അതുതന്നെ അത്ഭുത തപസ്സ്. ശ്രദ്ധ തന്നെയാണ് സ്വർഗവും മോക്ഷവും; ഈ സർവ്വജഗത്തും ശ്രദ്ധ തന്നെയാണ്.

Verse 44

सर्वस्वं जीवितं चापि दद्यादश्रद्धया यदि । नाप्नुयात्स फलं किंचिच्छ्रद्दधानस्ततो भवेत्

ആരെങ്കിലും ശ്രദ്ധയില്ലാതെ തന്റെ സർവ്വസ്വവും, ജീവനും പോലും ദാനം ചെയ്താലും അവന് യാതൊരു ഫലവും ലഭിക്കില്ല. അതിനാൽ ശ്രദ്ധയുള്ള ദാതാവാകണം.

Verse 45

श्रद्धया साध्यते धर्मो महद्भिर्नार्थराशिभिः । अकिंचना हि मुनयः श्रद्धावंतो दिवं गताः

ധർമ്മം ശ്രദ്ധയാൽ സിദ്ധിക്കുന്നു; മഹത്തായ ധനകൂമ്പാരങ്ങളാൽ അല്ല. കാരണം ഒന്നുമില്ലാത്ത മുനിമാരും ശ്രദ്ധയോടെ സ്വർഗം പ്രാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.

Verse 46

त्रिविधा भवति श्रद्धा देहिनां सा स्वभावजा । सात्त्विकी राजसी चैव तामसी चेति तां श्रृणु

ദേഹധാരികളായ ജീവികളുടെ ശ്രദ്ധ സ്വഭാവജന്യമായി മൂന്നു വിധം—സാത്ത്വികം, രാജസം, താമസം; അതു കേൾക്കുക।

Verse 47

यजंते सात्त्विका देवान्यक्षरक्षांसि राजसाः । प्रेतान्भूतपिशाचांश्च यजंते तामसा जनाः

സാത്ത്വികർ ദേവന്മാരെ ആരാധിക്കുന്നു; രാജസർ യക്ഷ-രാക്ഷസന്മാരെ; താമസജനങ്ങൾ പ്രേത, ഭൂത, പിശാചുകളെ ആരാധിക്കുന്നു।

Verse 48

तस्माच्छ्रद्धावता पात्रे दत्तं न्यायार्जितं हि यत् । तेनैव भगवान्रुद्रः स्वल्पकेनापि तुष्यति

അതുകൊണ്ട് ശ്രദ്ധയോടെ യോഗ്യപാത്രനു ധർമ്മാർജിതമായതു ദാനം ചെയ്താൽ—അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഭഗവാൻ രുദ്രൻ അല്പദാനത്താലും തൃപ്തനാകുന്നു।

Verse 49

शक्तिविषये च श्लोका भवंति । कुटुंबभुक्तवसनाद्देयं यदतिरिच्यते । मध्वास्वादो विषं पश्चाद्दातुर्धर्मोऽन्यथा भवेत्

സാമർത്ഥ്യവിഷയത്തിൽ ഇങ്ങനെ ഉപദേശിക്കുന്നു—കുടുംബത്തിന്റെ ആഹാരവും വസ്ത്രവും കഴിഞ്ഞ് ശേഷിക്കുന്നതേ ദാനം ചെയ്യണം; ആദ്യം തേൻപോലെ മധുരം, പിന്നെ വിഷംപോലെ ദുഃഖം വരുത്തുന്ന ദാനം ദാതാവിന്റെ ധർമ്മം വ്യതിചലിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 50

शक्ते परजने दाता स्वजने दुःखजीविनि । मध्वापानविषादः स धर्माणां प्रतिरूपकः

സാമർത്ഥ്യമുണ്ടായിട്ടും പരജനങ്ങൾക്ക് ദാനം നൽകി, സ്വജനങ്ങളെ ദുഃഖജീവികളാക്കി വിടുന്നത്—തേൻ കുടിച്ച് പിന്നെ വിഷവേദന അനുഭവിക്കുന്നതുപോലെ; ധർമ്മത്തിന്റെ വെറും പ്രതിരൂപം മാത്രം।

Verse 51

भृत्यानामुपरोधेन यत्करोत्यौर्ध्वदैहिकम् । तद्भवत्यसुखोदकं जीवतोऽस्य मृतस्य च

ഭൃത്യരെ തടഞ്ഞും പീഡിപ്പിച്ചും ചെയ്ത ഔർദ്ധ്വദേഹികകർമ്മം ‘ദുഃഖോദകം’ ആയി, ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും മരണാനന്തരവും ദുഃഖം വരുത്തുന്നു।

Verse 52

सामान्यं याचितं न्यासमाधिर्दाराश्च दर्शनम् । अन्वाहितं च निक्षेपः सर्वस्वं चान्वये सति

സാമാന്യ (പങ്കാളിത്ത) സ്വത്ത്, യാചിച്ച് നേടിയതു, ന്യാസവും അധിയും (അമാനത്ത്/പണയം), ഭാര്യ, വിശ്വാസമായി ഏൽപ്പിച്ചോ നിക്ഷേപമായി വെച്ചോ ഉള്ള വസ്തു—വാരിസുണ്ടെങ്കിൽ സർവ്വസ്വവും—ഇവ ദാനമായി നൽകരുത്।

Verse 53

आपत्स्वपि न देयानि नववस्तूनि पंडितैः । यो ददाति स मूढात्मा प्रायाश्चित्तीयते नरः

ആപത്തിലും പണ്ഡിതർ ‘നവവസ്തുക്കൾ’ ദാനമായി നൽകരുത്. നൽകുന്നവൻ മോഹിതൻ; അത്തരക്കാരന് പ്രായശ്ചിത്തം അനിവാര്യമാണ്।

Verse 54

इति ते गदितौ राजन्द्वौ हेतू श्रूयतामतः । अधिष्ठानानि वक्ष्यामि षडेव श्रृणु तान्यपि

ഹേ രാജാവേ, ഈ രണ്ടു ഹേതുക്കൾ നിനക്കു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഇനി ശ്രവിക്കൂ—ദാനത്തിന്റെ ആറു അധിഷ്ഠാനങ്ങൾ ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കും; അവയും കേൾക്കുക।

Verse 55

धर्ममर्थं च कामं च व्रीडाहर्षभयानि च । अधिष्ठानानि दानानां षडेतानि प्रचक्षते

ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, കൂടാതെ ലജ്ജ, ഹർഷം, ഭയം—ഇവ ആറും ദാനത്തിന്റെ അധിഷ്ഠാനങ്ങൾ (പ്രേരക അടിസ്ഥാനങ്ങൾ) എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 56

पात्रेभ्यो दीयते नित्यमनपेक्ष्य प्रयोजनम् । केवलं धर्मबुद्ध्या यद्धर्मदानं तदुच्यते

യോഗ്യപാത്രങ്ങൾക്ക് നിത്യം, വ്യക്തിഗത പ്രയോജനം ഒന്നും പ്രതീക്ഷിക്കാതെ, ശുദ്ധധർമ്മബുദ്ധിയോടെ നൽകുന്ന ദാനമാണ് ‘ധർമ്മദാനം’ എന്നു പറയപ്പെടുന്നത്।

Verse 57

धनिनं धनलोभेन लोभयित्वार्थमाहरेत् । तदर्थदानमित्याहुः कामदानमतः श्रृणु

ധനലോഭം ഉണർത്തി ധനവാനെ പ്രലോഭിപ്പിച്ച് അവനിൽ നിന്ന് സമ്പത്ത്/സാധനങ്ങൾ കൈവരിക്കുന്നതു ‘അർത്ഥദാനം’ എന്നു പറയുന്നു; ഇനി ‘കാമദാനം’ കേൾക്കുക।

Verse 58

प्रयोजनमपेक्ष्यैव प्रसंगाद्यत्प्रदीयते । अनर्हेषु सरागेण कामदानं तदुच्यते

ഒരു പ്രയോജനം പ്രതീക്ഷിച്ച്, ആസക്തിയോടെയും അവസരവശാതെയും, അർഹതയില്ലാത്തവർക്കും നൽകുന്ന ദാനമാണ് ‘കാമദാനം’ എന്നു പറയുന്നത്।

Verse 59

संसदि व्रीडयाऽश्रुत्य आर्थिभ्यः प्रददाति च । प्रतिदीयते च यद्दानं व्रीडादानमिति श्रुतम्

സഭയിൽ ലജ്ജയാലും അപവാദഭയത്താലും അപേക്ഷകരെ ദാനം നൽകുകയും, അതിന് പകരം പ്രതിദാനം കൂടി കൈമാറ്റം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്ന ദാനം ‘വ്രീഡാദാനം’ എന്നു പ്രസിദ്ധം।

Verse 60

दृष्ट्वा प्रियाणि श्रुत्वा वा हर्षवद्यत्प्रदीयते । हर्षदानमिति प्रोक्तं दानं तद्धर्मचिंतकैः

പ്രിയമായതു കണ്ടോ കേട്ടോ സന്തോഷത്തോടെ നൽകുന്ന ദാനത്തെ ധർമ്മചിന്തകർ ‘ഹർഷദാനം’ എന്നു പറയുന്നു।

Verse 61

आक्रोशानर्थहिंसानां प्रतीकाराय यद्भवेत् । दीयतेऽनुपकर्तृभ्यो भयदानं तदुच्यते

അപമാനം, അനർത്ഥം, ഹിംസ എന്നിവയ്ക്കുള്ള പ്രതികാരമായി നൽകുന്ന ദാനം—ഉപകാരം ചെയ്യാത്തവർക്കും ഭയനിവാരണാർത്ഥം നൽകിയാൽ—അതിനെ ‘ഭയദാനം’ എന്നു പറയുന്നു।

Verse 62

प्रोक्तानि षडधिष्ठानान्यंगान्यपि च षट्च्छ्रुणु । दाता प्रतिग्रहीता च शुद्धिर्देयं च धर्मयुक्

ആറ് അധിഷ്ഠാനങ്ങൾ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇനി ദാനത്തിന്റെ ആറു അംഗങ്ങളും കേൾക്കുക—ദാതാവ്, പ്രതിഗ്രാഹകൻ, ശുദ്ധി, ദേയവസ്തു, കൂടാതെ ധർമ്മാനുസൃതത (ധർമ്മയുക്തത)।

Verse 63

देशकालौ च दानानामंगान्येतानि षड्विदुः । अपरोगी च धर्मात्मा दित्सुरव्यसनः शुचिः

ദേശവും കാലവും ദാനത്തിന്റെ അംഗങ്ങളിലായി എണ്ണപ്പെടുന്നു—ഇവയാണ് ആറ് അംഗങ്ങൾ. യോജ്യനായ ദാതാവ് നിരാമയൻ, ധർമ്മാത്മാവ്, ദാനോത്സുകൻ, വ്യസനരഹിതൻ, ശുചിയുള്ളവൻ.

Verse 64

अनिंद्याजीवकर्मा च षड्भिर्दाता प्रशस्यते । अनृजुश्चाश्रद्दधानोऽशांतात्मा धृष्टभीरुकः

നിന്ദ്യമായല്ലാത്ത ഉപജീവനകർമ്മത്തിലൂടെ ജീവിക്കുന്നവൻ—ഇങ്ങനെ ആറു ഗുണങ്ങളാൽ യുക്തനായ ദാതാവ് പ്രശംസനീയൻ. എന്നാൽ വക്രൻ, അശ്രദ്ധൻ, അന്തരത്തിൽ അശാന്തൻ, ധൃഷ്ടനും ഭീരുവും ആയവൻ പ്രശംസാർഹനല്ല।

Verse 65

असत्यसंधो निद्रालुर्दातायं तामसोऽधमः । त्रिशुक्लः कृशवृत्तिश्च घृणालुः सकलेंद्रियः

അസത്യബന്ധത്തിൽ കുടുങ്ങി, നിദ്രാലസനായി, തമോഗുണത്തിൽ മുങ്ങിയ ദാതാവ് അധമനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അത്തരം ഒരാൾ—ത്രിവിധ ശുചിത്വത്തിന്റെ പുറംഭാവം ഉണ്ടായാലും—കൃശവൃത്തിയുള്ളവൻ, ക്രൂരൻ, ഇന്ദ്രിയാധീനൻ.

Verse 66

विमुक्तो योनिदोषेभ्यो ब्राह्मः पात्रमुच्यते । सौमुख्यादभिसंप्रीतिरर्थिनां दर्शने सदा । सत्कृतिश्चानसूया च तदा शुद्धिरिति स्मृता

ജന്മദോഷങ്ങളിലെയും ആചാരദോഷങ്ങളിലെയും നിന്ന് വിമുക്തനായവനെയാണ് ‘ബ്രാഹ്മ’—ദാനത്തിന് യോഗ്യമായ പാത്രം എന്നു പറയുന്നത്. അവൻ പ്രസന്നമുഖത്തോടെ സഹായം തേടുന്നവരെ കണ്ടാൽ സദാ ഹർഷിക്കുന്നു, അവരെ സത്കരിക്കുന്നു, അസൂയരഹിതനായി നിലകൊള്ളുന്നു—ഇതേ ശുദ്ധി എന്നു സ്മൃതി പറയുന്നു.

Verse 67

अपराबाधमक्लेशं स्वयत्नेनार्जितं धनम् । स्वल्पं वा विपुलं वापि देयमित्यभिधीयते

മറ്റുള്ളവർക്കു ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാക്കാതെ, അതിക്ലേശമില്ലാതെ, സ്വന്തം പരിശ്രമത്തോടെ സമ്പാദിച്ച ധനം—അൽപമായാലും വിപുലമായാലും—ദാനയോഗ്യമായ ‘ദേയം’ എന്നു പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.

Verse 68

तेनापि किल धर्मेण उद्दिश्य किल किंचन । देयं तद्धर्मयुगिति शून्ये शून्यं फलं मतम्

അത്തരം ധാർമ്മിക മാർഗ്ഗത്തിലൂടെയും, യുക്തമായ അർപ്പണോദ്ദേശവും ധർമ്മബുദ്ധിയും വെച്ച് എന്തെങ്കിലും ദാനം ചെയ്യണം; കാരണം ഉദ്ദേശം ശൂന്യമായാൽ ഫലവും ശൂന്യമെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു.

Verse 69

न्यायेन दुर्लभं द्रव्यं देशे कालेपि वा पुनः । दानार्हौ देशकालौ तौ स्यातां श्रेष्ठौ न चान्यथा

ന്യായമാർഗ്ഗത്തിൽ സമ്പാദിക്കാൻ ദുർലഭമായ ധനം—ദേശമോ കാലമോ കാരണം ആയാലും—അത് ദാനം ചെയ്താൽ ആ ദേശവും ആ കാലവും ദാനത്തിന് ശ്രേഷ്ഠവും യോഗ്യവും ആകുന്നു; അല്ലാതെ അല്ല.

Verse 70

षंडगानीति चोक्तानि द्वौ च पाकावतः श्रृणु । द्वौ पाकौ दानजौ प्राहुः परत्राथ त्विहोच्यते

ഇങ്ങനെ ‘ഷഡംഗങ്ങൾ’ പ്രസ്താവിച്ചു; ഇനി ‘രണ്ട് പാകങ്ങൾ’ (ഫലപരിപാകം) കേൾക്കുക. ഋഷിമാർ പറയുന്നു: ദാനത്തിൽ നിന്ന് രണ്ട് പാകങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു—ഒന്ന് പരലോകത്തിൽ, മറ്റൊന്ന് ഇഹലോകത്തിൽ തന്നെ.

Verse 71

सद्भ्यो यद्दीयते किंचित्तत्परत्रोपतिष्ठति । असत्सु दीयते किंचित्तद्दानमिह भुज्यते

സജ്ജനർക്കു നൽകുന്ന ഏതൊരു ദാനവും പരലോകത്തിൽ പുണ്യമായി നിലനിൽക്കും. അയോഗ്യർക്കു നൽകിയ ദാനം ഇഹലോകത്തിൽ തന്നേ ഭോഗിക്കപ്പെടും; അതിന്റെ ഫലം ലൗകികമാത്രം.

Verse 72

द्वौ पाकाविति निर्दिष्टौ प्रकारांश्चतुरः श्रृणु । ध्रुवमाहुस्त्रिकं काम्यं नैमित्तिकमिति क्रमात्

രണ്ട് ‘പാകങ്ങൾ’ (ഫലപരിപാകങ്ങൾ) സൂചിപ്പിച്ചു; ഇനി നാല് രീതികൾ കേൾക്കുക. ക്രമമായി—ധ്രുവം, ത്രികം, കാമ്യം, നൈമിത്തികം എന്നു പറയുന്നു.

Verse 73

वैदिको दानमार्गोऽयं चतुर्धा वर्ण्यते द्विजैः । प्रपारामतडागादिसर्वकामफलं ध्रुवम्

ഈ വൈദിക ദാനമാർഗം ദ്വിജന്മാർ നാലുവിധമായി വർണ്ണിക്കുന്നു. അതിൽ ‘ധ്രുവ’ ദാനം—ജലശാല, വിശ്രമശാല, തടാകം മുതലായവ നിർമ്മിക്കൽ—എല്ലാ ശുഭകാമനകൾക്കും സ്ഥിരഫലം നൽകുന്നു.

Verse 74

तदाहुस्त्रिकामित्याहुर्दीयते यद्दिनेदिने । अपत्यविजयैश्वर्यस्त्रीबालार्थं प्रदीयते

ദിവസേന നൽകുന്ന ദാനത്തെ ‘ത്രികാമ’ എന്നു പറയുന്നു. അത് സന്താനം, വിജയം, ഐശ്വര്യം എന്നീ മൂന്ന് ആഗ്രഹങ്ങളുടെ സിദ്ധിക്കായും, സ്ത്രീകളും കുട്ടികളും ക്ഷേമിക്കാനുമായി നൽകപ്പെടുന്നു.

Verse 75

इच्छासंस्थं च यद्दानं काम्यमित्यभिधीयते । कालापेक्षं क्रियापेक्षं गुणापेक्षमिति स्मृतौ

സ്വകാര്യ ആഗ്രഹത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ദാനത്തെ ‘കാമ്യ’ എന്നു വിളിക്കുന്നു. സ്മൃതിയിൽ അത് കാലാപേക്ഷിതം, ക്രിയാപേക്ഷിതം, ഗുണാപേക്ഷിതം (പാത്രഗുണം) എന്നും നിർവചിക്കുന്നു.

Verse 76

त्रिधा नौमित्तिकं प्रोक्तं सदा होमविवर्जितम् । इति प्रोक्ताः प्रकारास्ते त्रैविध्यमभिधीयते

നൈമിത്തിക ദാനം ത്രിവിധമാണെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു; അത് നിത്യമായി ഹോമം നിർബന്ധമില്ലാതെ, ഹോമവിവർജിതമായും ചെയ്യപ്പെടുന്നതായി പറയുന്നു. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ രീതികളെയാണ് ത്രൈവിദ്ധ്യം എന്നു വിളിക്കുന്നത്.

Verse 77

अष्टोत्तमानि चत्वारि मध्यमानि विधानतः । कानीयसानि शेषाणि त्रिविधत्वमिदं विदुः

വിധിപ്രകാരം എട്ട് ദാനങ്ങൾ ‘ഉത്തമം’, നാല് ‘മധ്യമം’; ശേഷിക്കുന്നവ ‘കനീയം’. ഇങ്ങനെ ജ്ഞാനികൾ ഇതിനെ ത്രിവിധ ശ്രേണിയായി അറിയുന്നു.

Verse 78

गृहप्रासादविद्याभूगोकूपप्राणहाटकम् । एतान्युत्तमदानानि उत्तमद्रव्यदानतः

ഗൃഹം, പ്രാസാദം, വിദ്യാദാനം, ഭൂമി, ഗോവുകൾ, കിണർ, പ്രാണരക്ഷ, സ്വർണം—ഇവ ‘ഉത്തമദാനങ്ങൾ’; കാരണം ഇവ ഉത്തമദ്രവ്യങ്ങളുടെയും ജീവാധാരങ്ങളുടെയും ദാനമാണ്.

Verse 79

अन्नारामं च वासांसि हयप्रभृतिवाहनम् । दानानि मध्यमानीति मध्यमद्रव्यदानतः

അന്നവും ഉദ്യാനവും, വസ്ത്രങ്ങളും, കുതിര മുതലായ വാഹനങ്ങളും—ഇവ ‘മധ്യമ ദാനങ്ങൾ’ എന്നു പറയുന്നു; കാരണം ഇവ മധ്യമദ്രവ്യങ്ങളുടെ ദാനമാണ്.

Verse 80

उपानच्छत्रपात्रादिदधिमध्वासनानि च

പാദുക, ഛത്രം, പാത്രം മുതലായവയും, തൈര്, തേൻ, ആസനങ്ങൾ എന്നിവയും—ഇവയും ‘കനീയ ദാനങ്ങൾ’ ആയി എണ്ണപ്പെടുന്നു; കാരണം ഇവ കനീയദ്രവ്യങ്ങളുടെ ദാനമാണ്.

Verse 81

दीपकाष्ठोपलादीनि चरमं बहुवार्षिकम् । इति कानीयसान्याहुर्दाननाशत्रयं श्रृणु

ദീപം, വിറക്, കല്ല് മുതലായ ദാനങ്ങൾ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവയായി പറയപ്പെടുന്നു; അനേകം വർഷങ്ങളിലേക്കും അതിന്റെ ഫലം ക്ഷണികമേ. അതുകൊണ്ട് അവയെ ‘കനീയ’മെന്ന് വിളിക്കുന്നു; ഇനി ദാനം നശിപ്പിക്കുന്ന മൂന്നു വിധങ്ങൾ കേൾക്കുക.

Verse 82

यद्दत्त्वा तप्यते पश्चादासुरं तद्धृथा मतम् । अश्रद्धया यद्ददाति राक्षसं स्याद्वृथैव तत्

ദാനം നൽകിയ ശേഷം പിന്നീടു പശ്ചാത്താപത്തിൽ കത്തുന്നവന്റെ ദാനം ‘ആസുരം’ എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു; അത് വ്യർത്ഥമാകുന്നു. ശ്രദ്ധയില്ലാതെ നൽകുന്ന ദാനം ‘രാക്ഷസം’; അതും ഫലഹീനമാകുന്നു.

Verse 83

यच्चाक्रुश्य ददात्यंग दत्त्वा वाक्रोशति द्विजम् । पैशाचं तद्वृथा दानंदाननाशास्त्रयस्त्वमी

പ്രിയനേ, ശപിച്ചുകൊണ്ട് നൽകുന്ന ദാനം, അല്ലെങ്കിൽ നൽകി കഴിഞ്ഞ് ദ്വിജനെ (ബ്രാഹ്മണനെ) നിന്ദിക്കുന്നത്—അത് ‘പൈശാച’ ദാനം; അത് വ്യർത്ഥമാകുന്നു. ഇവ തന്നെയാണ് ദാനനാശത്തിന്റെ മൂന്നു വിധങ്ങൾ.

Verse 84

इति सप्तपदैर्बद्धं दानमाहात्म्य मुत्तमम् । शक्त्या ते कीर्तितं राजन्साधु वाऽसाधु वा वद

ഇങ്ങനെ ഏഴ് പദങ്ങളിൽ (ശ്ലോകങ്ങളിൽ) ദാനത്തിന്റെ പരമോത്തമ മഹാത്മ്യം ബന്ധിപ്പിച്ച് പ്രസ്താവിച്ചു. ഹേ രാജാവേ, എന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് നിന്നോട് പറഞ്ഞു; ഇനി പറയുക—ഇത് നന്നായി പറഞ്ഞതോ, അല്ലയോ?

Verse 85

धर्मवर्मोवाच । अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे सफलं तपः । अद्य ते कृतकृत्योऽस्मि कृतः कृतिमतां वर

ധർമ്മവർമ്മൻ പറഞ്ഞു—ഇന്ന് എന്റെ ജന്മം സഫലമായി, ഇന്ന് എന്റെ തപസ്സ് സഫലമായി. ഹേ കൃതിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, ഇന്ന് നിന്മൂലം ഞാൻ കൃതകൃത്യനായിരിക്കുന്നു.

Verse 86

पठित्वा सकलं जन्म ब्रह्मचारि यथा वृथा । बहुक्लेशात्प्राप्तभार्यः सावृथाऽप्रियवादिनी

മുഴുവൻ ജന്മവും വെറും പഠനത്തിൽ മാത്രം കഴിച്ചാൽ, ബ്രഹ്മചാരിയെപ്പോലെ അത് വ്യർത്ഥമാകും. ഏറെ കഷ്ടപ്പെട്ടു ലഭിച്ച ഭാര്യയും, അവൾ കഠിനവും അപ്രിയവുമായ വാക്കുകൾ പറയുന്നവളായാൽ വ്യർത്ഥം തന്നേ.

Verse 87

क्लेशेन कृत्वा कूपं वा स च क्षारोदको वृथा । बहुक्लेशैर्जन्म नीतं विना धर्मं तथा वृथा

വലിയ പ്രയത്നത്തോടെ കിണർ കുഴിച്ചിട്ടും അതിലെ വെള്ളം ഉപ്പുനീരായാൽ ആ പരിശ്രമം വ്യർത്ഥം. അതുപോലെ അനവധി കഷ്ടങ്ങളിൽ കഴിഞ്ഞ ജീവിതവും ധർമ്മമില്ലാതെ കഴിഞ്ഞാൽ വ്യർത്ഥം തന്നേ.

Verse 88

एवं मे यद्वृथा नाम जातं तत्सफलं त्वया । कृतं तस्मान्नमस्तुभ्यं द्विजेभ्यश्च नमोनमः

ഇങ്ങനെ എന്റെ ജീവിതത്തിൽ ‘വ്യർത്ഥം’ ആയതെല്ലാം നിങ്ങൾ ഫലപ്രദമാക്കി. അതിനാൽ നിങ്ങള്ക്ക് നമസ്കാരം; ദ്വിജന്മാർക്കും (ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും) വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം.

Verse 89

सत्यमाह पुरा विष्णुः कुमारान्विष्णुसद्भनि

സത്യമാണ്; പുരാതനകാലത്ത് വിഷ്ണു തന്റെ സഭയിൽ കുമാരന്മാരോട് ഈ വചനങ്ങൾ അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 90

नाहं तथाद्भि यजमानहविर्वितानश्चयोतद्घृतप्लुतमदन्हुतभुङ्मुखेन । यद्ब्राह्मणस्य मुखतश्चरतोनुघासं तुष्टस्य मय्यवहितैर्निजकर्मपाकैः

യജമാനന്റെ വിപുലമായ യാഗോപചാരങ്ങൾ—ഹവിസ്, ഘൃതസിക്ത ആഹുതികൾ അഗ്നിമുഖം വഴി ഭുജിക്കപ്പെടുന്നവ—ഇവയാൽ ഞാൻ അത്ര തൃപ്തനാകുന്നില്ല. എന്നാൽ തൃപ്തനായ ബ്രാഹ്മണന്റെ വായിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്ന ചെറിയൊരു കഷണം, സ്വന്തം കർമ്മഫലത്തിന്റെ പരിപാകമായി ഏകാഗ്ര ഭക്തിയോടെ എനിക്ക് സമർപ്പിക്കപ്പെടുമ്പോൾ—അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ ഏറ്റവും പ്രസന്നനാകുന്നത്.

Verse 91

तन्मयाऽशर्मणा वापि यद्विप्रेष्वप्रियं कृतम् । सर्वस्य प्रभवो विप्रास्तत्क्षमतां प्रसादये

എന്നാൽ അശ്രദ്ധയാലോ അവിവേകത്താലോ ബ്രാഹ്മണന്മാരോടു എന്തെങ്കിലും അപ്രീതികരമായതു ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, സർവ്വത്തിന്റെയും പ്രഭവമായ ആ വിപ്രന്മാർ അത് ക്ഷമിക്കണമേ; അവരുടെ പ്രസാദക്ഷമ ഞാൻ യാചിക്കുന്നു.

Verse 92

त्वं च कोसि न सामान्यः प्रणम्याहं प्रसादये । आत्मानं ख्यापय मुने प्रोक्तश्चेत्यब्रवं तदा

നിങ്ങൾ ആരാണ്? നിശ്ചയമായും സാധാരണനല്ല. ഞാൻ നമസ്കരിച്ചു നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹം യാചിക്കുന്നു. ‘മുനേ, സ്വയം വെളിപ്പെടുത്തുക’ എന്ന്, അത് പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഞാൻ അന്ന് പറഞ്ഞു.

Verse 93

नारद उवाच । नारदोऽस्मि नृपश्रेष्ठ स्थानकार्थी समागतः । प्रोक्तं च देहि मे द्रव्यं भूमिं च स्थानहेतवे

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ, ഞാൻ നാരദനാണ്; യോജ്യമായ ഒരു സ്ഥലം തേടി വന്നിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ സ്ഥലസ്ഥാപനാർത്ഥം എനിക്ക് ധനവും ഭൂമിയും ദാനം ചെയ്യുക.

Verse 94

यद्यपीयं देवतानां भूमिर्द्रव्यं च पार्थिव । तथापि यस्मिन्यः काले राजा प्रार्थ्यः स निश्चितम्

ഹേ പാർഥിവാ, ഈ ഭൂമിയും അതിലെ ധനവും ദേവന്മാരുടേതായാലും, ഒരു നിശ്ചിത കാല-പരിസ്ഥിതിയിൽ രാജാവിനെയാണ് അപേക്ഷിക്കേണ്ടത് എന്ന് ഉറപ്പായി സ്ഥാപിതമാണ്.

Verse 95

सहीश्वरस्यावतारो भर्त्ता दाताऽभयस्य सः । तथैव त्वामहं याचे द्रव्यशुद्धिप्सया । पूर्व ममालयं देहि देयार्थे प्रार्थनापरः

രാജാവ് ഈശ്വരാവതാരസദൃശൻ—രക്ഷകനും അഭയദാതാവും. അതേ ഭാവത്തോടെ, ദാനധനത്തിന്റെ ശുദ്ധി ആഗ്രഹിച്ച് ഞാൻ നിങ്ങളോട് യാചിക്കുന്നു. ആദ്യം എനിക്ക് ഒരു വാസസ്ഥലം ദാനം ചെയ്യുക; കാരണം ഞാൻ ദേയാർത്ഥ പ്രാർത്ഥനയിൽ തൽപരനാണ്.

Verse 96

राजोवाच । यदि त्वं नारदो विप्र राज्यमस्त्वखिलं तव । अहं हि ब्राह्मणानां ते दास्यं कर्ता न संशयः

രാജാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്ര നാരദാ! നീ തന്നെയെങ്കിൽ ഈ സമസ്ത രാജ്യം നിനക്കാകട്ടെ. ഞാൻ നിനക്കും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും ദാസസേവ ചെയ്യും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 97

नारद उवाच । यद्यस्माकं भवान्भक्तस्तत्ते कार्यं च नो वचः

നാരദൻ പറഞ്ഞു—നീ സത്യമായി ഞങ്ങളുടെ ഭക്തനാണെങ്കിൽ, ഞങ്ങളുടെ വചനമേ നിന്റെ കർത്തവ്യം; ഞങ്ങളുടെ ആജ്ഞ നടപ്പാക്കുക.

Verse 98

सर्वं यत्तद्देहि मे द्रव्यमुक्तं भुवं च मे सप्तगव्यूतिमात्राम् । भूयात्त्वत्तोप्यस्य रक्षेति सोऽपि मेने त्वहं चिंतये चार्थशेषम्

“പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ആ ധനം എല്ലാം എനിക്കു തരിക; കൂടാതെ ഏഴ് ഗവ്യൂതി അളവുള്ള ഭൂമിയും എനിക്കു നൽകുക.” അവനും “ഇതിന്റെ രക്ഷ നിനക്കിൽ നിന്നാകട്ടെ” എന്നു കരുതി സമ്മതിച്ചു; എന്നാൽ ഞാൻ ശേഷിക്കുന്ന കാര്യത്തെക്കുറിച്ച് വീണ്ടും ചിന്തിച്ചു.