Adhyaya 9

Verse 1

अगस्त्य उवाच । सर्वज्ञ हृदयानंद गौरीचुंबितमूर्धज । तारकांतक षड्वक्त्र तारिणे भद्रकारिणे

അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു— ഹേ സർവ്വജ്ഞാ, ഹൃദയാനന്ദാ! ഗൗരീചുംബിത ശിരസ്സുള്ളവനേ; ഹേ താരകാന്തകാ, ഷഡ്വക്ത്ര പ്രഭോ, താരിണേ, ഭദ്രകാരിണേ—നമസ്കാരം।

Verse 2

सर्वज्ञाननिधे तुभ्यं नमः सर्वज्ञसूनवे । सर्वथा जितमाराय कुमाराय महात्मने

ഹേ സർവ്വജ്ഞാനനിധേ, നിനക്ക് നമസ്കാരം; ഹേ സർവ്വജ്ഞന്റെ പുത്രാ, നിനക്ക് നമസ്കാരം। ഹേ മഹാത്മാ കുമാരാ, മാരനെ സർവ്വഥാ ജയിച്ചവനേ—നിനക്ക് പ്രണാമം।

Verse 3

कामारिमर्धनारीशं वीक्ष्य कामकृतं किल । यो जिगाय कुमारोपि मारं तस्मै नमोस्तु ते

കാമശത്രുവായ അർദ്ധനാരീശ്വരനിലും കാമം വരുത്തിയ ഫലം കണ്ടിട്ട്, കുമാരനും മാരനെ ജയിച്ചു; ആ വിജയിയായ നിനക്ക് നമസ്കാരം।

Verse 4

यदुक्तं भवता स्कंद मायाद्विजवपुर्हरिः । काश्यां पंचनदं तीर्थमध्यासातीव पावनम्

ഹേ സ്കന്ദാ! നീ പറഞ്ഞതുപോലെ— മായയാൽ ബ്രാഹ്മണരൂപം ധരിച്ച ഹരി കാശിയിൽ പഞ്ചനദ തീർത്ഥത്തിൽ വസിച്ചു; അത് അത്യന്തം പാവനമാണ്।

Verse 5

भूर्भुवःस्वः प्रदेशेषु काशीपरमपावनम् । तत्रापि हरिणाज्ञायि तीर्थं पंचनदं परम्

ഭൂഃ, ഭുവഃ, സ്വഃ എന്ന എല്ലാ ലോകപ്രദേശങ്ങളിലും കാശി പരമപാവനമാണ്; കാശിയിലും ഹരിയുടെ ആജ്ഞയാൽ ‘പഞ്ചനദ’ എന്ന പരമ തീർത്ഥം അത്യുത്തമം।

Verse 6

कुतः पंचनदं नाम तस्य तीर्थस्य षण्मुख । कुतश्च सर्वतीर्थेभ्यस्तदासीत्पावनं परम्

ഹേ ഷൺമുഖാ! ആ തീർത്ഥത്തിന് ‘പഞ്ചനദ’ എന്ന നാമം ഏതു കാരണത്താൽ ലഭിച്ചു? പിന്നെ അത് സർവ്വതീർത്ഥങ്ങളിൽ പരമപാവനമായത് എന്തുകൊണ്ട്?

Verse 7

कथं च भगवान्विष्णुरंतरात्मा जगत्पतिः । सर्वेषां जगतां पाता कर्ता हर्ता च लीलया

കൂടാതെ ഭഗവാൻ വിഷ്ണു—അന്തരാത്മാവും ജഗത്പതിയും, സർവ്വലോകങ്ങളുടെ പാലകനും, ലീലയിൽ സൃഷ്ടികർത്താവും സംഹാരകർത്താവും—ഈ തീർത്ഥമാഹാത്മ്യവുമായി എങ്ങനെ ബന്ധപ്പെട്ടു?

Verse 8

अरूपो रूपमापन्नो ह्यव्यक्तो व्यक्ततां गतः । निराकारोपि साकारो निष्प्रपंचः प्रपंचभाक्

അരൂപനായിട്ടും അദ്ദേഹം എങ്ങനെ രൂപം ധരിച്ചു? അവ്യക്തനായിട്ടും എങ്ങനെ വ്യക്തത പ്രാപിച്ചു? നിരാകാരനായിട്ടും എങ്ങനെ സാകാരനായി? പ്രപഞ്ചാതീതനായിട്ടും എങ്ങനെ പ്രപഞ്ചലീല ഏറ്റെടുത്തു?

Verse 9

अजन्मानेकजन्मा च त्वनामास्फुटनामभृत् । निरालंबोऽखिलालंबो निर्गुणोपि गुणास्पदम्

അജൻമനായിട്ടും എങ്ങനെ അനേകജന്മധാരിയായി? നാമരഹിതനായിട്ടും എങ്ങനെ വ്യക്തവും അനന്തവുമായ നാമങ്ങളുടെ ധാരകനായി? നിരാലംബനായിട്ടും എങ്ങനെ സർവ്വത്തിന്റെയും ആധാരമായി? നിർഗുണനായിട്ടും എങ്ങനെ ഗുണങ്ങളുടെ ആശ്രയസ്ഥാനമായി?

Verse 10

अहृषीकोहृषीकेशो प्यनंघ्रिरपिसर्वगः । उपसंहृत्य रूपं स्वं सर्वव्यापी जनार्दनः

ഇന്ദ്രിയരഹിതനായിട്ടും അവൻ ‘ഹൃഷീകേശൻ’ എന്നു എങ്ങനെ പ്രസിദ്ധൻ? പാദരഹിതനായിട്ടും എങ്ങനെ സർവ്വഗൻ? സർവ്വവ്യാപിയായ ജനാർദനൻ തന്റെ പ്രകടരൂപം എങ്ങനെ ഉപസംഹരിക്കുന്നു?

Verse 11

आदौ धर्मनदः पुण्यो मिश्रितो धूतपापया । यया धूतानि पापानि सर्वतीर्थीकृतात्मना

ആദ്യം പുണ്യമായ ധർമനദാ ധൂതപാപയുമായി ലയിച്ചു—അവളാൽ പാപങ്ങൾ കഴുകിപ്പോകുന്നു; അവളുടെ സ്വഭാവം തന്നെയാണ് സാരമായി ‘സർവ്വതീർത്ഥമയ’മായത്.

Verse 12

ततोपि मिलितागत्य किरणा रविणैधिता । यन्नामस्मरणादेव महामोहोंधतां व्रजेत्

അതിനുശേഷം സൂര്യബലത്തിൽ വർദ്ധിച്ച കിരണയും വന്ന് ചേർന്നു—അവളുടെ നാമസ്മരണം മാത്രത്താൽ മഹാമോഹവും അന്ധതയിൽ വീണ് ശക്തിഹീനമാകുന്നു.

Verse 13

स्थितः सर्वात्मभावेन तीर्थे पंचनदे परे । एतदाख्याहि षड्वक्त्र पंचवक्त्राद्यथा श्रुतम्

ആ പരമ തീർത്ഥമായ പഞ്ചനദയിൽ അവൻ സർവ്വാത്മഭാവത്തോടെ നിലകൊള്ളുന്നു. ഹേ ഷഡ്വക്ത്രാ! പഞ്ചവക്ത്രൻ (ശിവൻ) നിന്നു നീ കേട്ടതുപോലെ തന്നേ എനിക്കു വിവരിച്ചു പറയുക.

Verse 14

प्रयागोपि च तीर्थेशो यत्र साक्षात्स्वयं स्थितः । पापिनां पापसंघातं प्रसह्य निजतेजसा

പ്രയാഗവും തീർത്ഥങ്ങളുടെ അധീശ്വരമാണ്; അവിടെ അവൻ സ്വയം സാക്ഷാത് നിലകൊള്ളുന്നു. അവൻ തന്റെ സ്വതേജസ്സാൽ പാപികളുടെ സഞ്ചിത പാപസമൂഹത്തെ ബലമായി നശിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 15

हरंति सर्वतीर्थानि प्रयागस्य बलेन हि । तानि सर्वाणि तीर्थानि माघे मकरगे रवौ

പ്രയാഗത്തിന്റെ മഹാബലത്താൽ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും തങ്ങളുടെ പാവനശക്തി അവിടേക്കു തന്നെ ആകർഷിക്കുന്നു. മാഘമാസത്തിൽ സൂര്യൻ മകരത്തിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ, ആ തീർത്ഥങ്ങൾ എല്ലാം അവിടെ ഒന്നിച്ചുകൂടുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു.

Verse 16

प्रत्यब्दं निर्मलानि स्युस्तीर्थराज समागमात् । प्रयागश्चापि तीर्थेंद्रः सर्वतीर्थार्पितं मलम्

തീർത്ഥരാജന്റെ സംഗമം മൂലം അവ വർഷംതോറും നിർമലമാകുന്നു. തീർത്ഥങ്ങളിൽ അധിപനായ പ്രയാഗം, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും അർപ്പിക്കുന്ന മലിനതയും കല്മഷവും സ്വയം ഏറ്റെടുക്കുന്നു.

Verse 17

महाघिनां महाघं च हरेत्पांचनदाद्बलात् । यं संचयति पापौघमावर्षं तीर्थनायकः । तमेकमज्जनादूर्जे त्यजेत्पंचनदे ध्रुवम्

പഞ്ചനദത്തിന്റെ ബലത്താൽ മഹാപാപികളുടെ മഹാപാപവും നീങ്ങുന്നു. തീർത്ഥനായകൻ (യാത്രികൻ) വർഷം മുഴുവൻ സമ്പാദിക്കുന്ന പാപസമൂഹം, ഊർജ (കാർത്തിക) മാസത്തിൽ പഞ്ചനദയിൽ ഒരൊറ്റ സ്നാനത്താൽ തന്നെ ഉറപ്പായി ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.

Verse 18

यथा पंचनदोत्पत्तिस्तथा च कथयाम्यहम् । निशामय महाभाग मित्रावरुणनंदन

പഞ്ചനദം എങ്ങനെ ഉദ്ഭവിച്ചതോ അതുപോലെ ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു. ഹേ മഹാഭാഗ്യവാനേ, മിത്ര-വരുണന്റെ നന്ദനേ, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക.

Verse 19

पुरा वेदशिरा नाम मुनिरासीन्महातपाः । भृगुवंश समुत्पन्नो मूर्तो वेद इवापरः

പുരാതനകാലത്ത് വേദശിരസ് എന്ന മഹാതപസ്വിയായ ഒരു മുനി ഉണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ഭൃഗുവംശത്തിൽ ജനിച്ചവൻ; മറ്റൊരു മൂർത്തിമാന വേദംപോലെ തന്നെയായിരുന്നു.

Verse 20

तपस्यतस्तस्य मुनेः पुरोदृग्गोचरं गता । शुचिरप्सरसां श्रेष्ठा रूपलावण्यशालिनी

ആ മുനി തപസ്സിൽ ലീനനായിരിക്കെ, അവന്റെ ദൃഷ്ടിപഥത്തിൽ അപ്സരസ്സുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ, രൂപലാവണ്യത്തിൽ ദീപ്തയായ ശുചി പ്രത്യക്ഷയായി.

Verse 21

तस्या दर्शनमात्रेण परिक्षुब्धं मुनेर्मनः । चस्कंद स मुनिस्तूर्णं साथ भीता वराप्सराः

അവളെ കണ്ട മാത്രത്തിൽ തന്നെ മുനിയുടെ മനസ്സ് കലുഷിതമായി. മുനി ഉടൻ തന്നെ സ്ഥിരത തെറ്റി; ആ ശ്രേഷ്ഠ അപ്സരസ്സും ഭീതിയിലായി.

Verse 22

दूरादेव नमस्कृत्य तमृषिं साभ्यभाषत । अतीव वेपमानांगी शुचिस्तच्छापभीतितः

ദൂരത്തിൽ നിന്നുതന്നെ അവൾ ആ ഋഷിയെ നമസ്കരിച്ചു സംസാരിച്ചു. ശുചി, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശാപഭയത്താൽ, അതിയായി വിറയുന്ന അവയവങ്ങളോടെ പറഞ്ഞു.

Verse 23

नापराध्नोम्यहं किंचिन्महोग्रतपसांनिधे । क्षंतव्यं मे क्षमाधार क्षमारूपास्तपस्विनः

‘ഹേ മഹാഘോര തപസ്സിന്റെ നിധിയേ! ഞാൻ യാതൊരു അപരാധവും ചെയ്തിട്ടില്ല. ഹേ ക്ഷമയുടെ ആധാരമേ! എന്നെ ക്ഷമിക്കണമേ; തപസ്വികൾ ക്ഷമാസ്വരൂപരാണ്.’

Verse 24

मुनीनां मानसं प्रायो यत्पद्मादपि तन्मृदु । स्त्रियः कठोरहृदयाः स्वरूपेणैव सत्तम

‘മുനിമാരുടെ മനസ്സ് സാധാരണയായി താമരയേക്കാളും മൃദുവാണ്; എന്നാൽ സ്ത്രീകൾ സ്വഭാവത്താൽ തന്നെ കഠിനഹൃദയരാണെന്ന് പറയുന്നു, ഹേ സത്തമ!’

Verse 25

इति श्रुत्वा वचस्तस्याः शुचेरप्सरसो मुनिः । विवेकसेतुना स्तंभीन्महारोषनदीरयम्

ശുചീ എന്ന അപ്സരസിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട മുനി, അന്തർഹൃദയത്തിൽ വിവേകസേതു പണിതുകൊണ്ട് തന്റെ മഹാക്രോധത്തിന്റെ പ്രചണ്ഡ പ്രവാഹം തടഞ്ഞു।

Verse 26

उवाच च प्रसन्नात्मा शुचे शुचिरसि ध्रुवम् । न मेऽल्पोपि हि दोषोत्र न ते दोषोस्ति सुंदरि

പ്രസന്നഹൃദയത്തോടെ മുനി പറഞ്ഞു— “ഹേ ശുചീ, നീ നിശ്ചയമായും ശുദ്ധയാകുന്നു. ഈ കാര്യത്തിൽ എനിക്കു അല്പമെങ്കിലും ദോഷമില്ല; നിനക്കും ദോഷമില്ല, ഹേ സുന്ദരി.”

Verse 27

वह्निस्वरूपा ललना नवनीत समः पुमान् । अनभिज्ञा वदंतीति विचारान्महदंतरम्

“സ്ത്രീ അഗ്നിസ്വരൂപ, പുരുഷൻ നവനീതസമം” എന്നു അജ്ഞർ പറയുന്നു; എന്നാൽ വിചാരിച്ചാൽ സത്യം ഇതിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തവും കൂടുതൽ സൂക്ഷ്മവുമാണ്।

Verse 28

स्निह्येदुद्धृतसारोपि वह्नेः संस्पर्शमाप्य वै । चित्रं स्त्र्याख्या समादानात्पुमान्स्निह्यति दूरतः

“എത്ര ശുദ്ധമായി എടുത്ത നവനീതവും അഗ്നിസ്പർശം ലഭിച്ചാൽ ഉരുകും. എന്നാൽ അത്ഭുതം— ‘സ്ത്രീ’ എന്ന നാമവും ചിന്തയും മാത്രം സ്വീകരിച്ചാൽ പുരുഷന്റെ ഹൃദയം ദൂരത്തുനിന്നേ ഉരുകുന്നു.”

Verse 29

अतः शुचे न भेतव्यं त्वया शुचि मनोगते । अतर्कितोपस्थितया त्वया च स्खलितं मया

“അതുകൊണ്ട്, ഹേ ശുചീ, ഭയപ്പെടരുത്—ഹേ ശുദ്ധേ, നീ എന്റെ മനസ്സിൽ പ്രവേശിച്ചവളേ. നിന്റെ അപ്രതീക്ഷിത സാന്നിധ്യം കൊണ്ടു ഞാനും തളർന്നു പോയി।”

Verse 30

स्खलनान्न तथा हानिरकामात्तपसो मुनेः । यथा क्षणांधीकरणाद्धानिः कोपरयादरेः

അകസ്മാത് സംഭവിക്കുന്ന സ്ഖലനത്താൽ മുനിയുടെ നിഷ്കാമതപസ്സിന് അത്ര ഹാനിയില്ല; ക്ഷണമാത്രം പോലും ബുദ്ധിയെ അന്ധമാക്കുന്ന ‘കോപം’ എന്ന ശത്രുവാൽ ഉണ്ടാകുന്ന നഷ്ടമാണ് വലിയത്.

Verse 31

कोपात्तपः क्षयं याति संचितं यत्सुकृच्छ्रतः । यथाभ्रपटलं प्राप्य प्रकाशः पुष्पवंतयोः

കോപം മൂലം മഹാകഷ്ടത്തോടെ സമ്പാദിച്ച തപസ്സും ക്ഷയിക്കുന്നു; മേഘപടലം മുന്നിൽ വന്നാൽ പ്രകാശം മങ്ങുന്നതുപോലെ.

Verse 32

स्कंद उवाच । कथयामि कथामेतां नमस्कृत्य महेश्वरम् । सर्वाघौघ प्रशमनीं सर्वश्रेयोविधायिनीम्

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു—മഹേശ്വരനെ നമസ്കരിച്ചു ഞാൻ ഈ കഥ പറയുന്നു; ഇത് സർവപാപപ്രവാഹം ശമിപ്പിക്കുകയും സർവശ്രേയസ്സും നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 33

अमर्षे कर्षति मनो मनोभू संभवः कुतः । विधुंतुदे तुदत्युच्चैर्विधुं कुत्रास्ति कौमुदी

അമർഷം മനസ്സിനെ വലിച്ചിഴയ്ക്കുമ്പോൾ മനോഭവൻ (കാമദേവൻ) ശുഭമായി എങ്ങനെ ഉദിക്കും? ‘വിധുന്തുദ’ ചന്ദ്രനെ ശക്തമായി പീഡിപ്പിക്കുമ്പോൾ ചന്ദ്രികയുടെ ശീതളസൗന്ദര്യം എവിടെ നിലനിൽക്കും?

Verse 34

ज्वलतो रोषदावाग्नेः क्व वा शांतितरोः स्थितिः । दृष्टा केनापि किं क्वापि सिंहात्कलभसुस्थता

കോപത്തിന്റെ ദാവാഗ്നി ജ്വലിക്കുമ്പോൾ ശാന്തിയുടെ വൃക്ഷം എവിടെ നിലകൊള്ളും? സിംഹത്തിന്റെ സമീപത്ത് കുഞ്ഞാന സുഖസ്ഥിതിയിൽ ഇരിക്കുന്നതു ആരെങ്കിലും എവിടെയെങ്കിലും കണ്ടിട്ടുണ്ടോ?

Verse 35

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन प्रतीपः प्रतिघातुकः । चतुर्वर्गस्य देहस्य परिहेयो विपश्चिता

അതുകൊണ്ട് ജ്ഞാനി സർവ്വപ്രയത്നത്തോടെയും വൈരപരനും പ്രതിഘാതകനും തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്നവനുമായ ആളിനെ ഒഴിവാക്കണം; കാരണം അത്തരം വ്യക്തി ധർമ്മം-അർത്ഥം-കാമം-മോക്ഷം എന്ന ചതുര്വർഗ്ഗസാധനയെ ദേഹധാരിയിൽ നശിപ്പിക്കുന്നവനാകുന്നു.

Verse 36

इदानीं शृणु कल्याणि कर्तव्यं यत्त्वया शुचे । अमोघबीजा हि वयं तद्बीजमुररी कुरु

ഇപ്പോൾ കേൾക്കുക, കല്യാണി, ഹേ ശുചി—നിനക്കു ചെയ്യേണ്ടത് ഇതാണ്. ഞങ്ങളുടെ ബീജം അമോഘമാണ്; അതിനാൽ, ഹേ ഉരരീ, ആ ബീജത്തെ നന്നായി സംരക്ഷിക്കു.

Verse 37

एतस्मिन्रक्षिते वीर्ये परिस्कन्ने त्वदीक्षणात् त्वया तव भवित्रेकं कन्यारत्नं महाशुचि

ഹേ മഹാശുചി! ഈ വീര്യം സംരക്ഷിക്കപ്പെടുകയും നിന്റെ ദൃഷ്ടിമാത്രത്താൽ അത് ഫലപ്രദമാകുകയും ചെയ്താൽ, നിനക്കു ഒരേയൊരു കന്യാരത്നം—അമൂല്യ പുത്രി—ജനിക്കും.

Verse 38

इत्युक्ता तेन मुनिना पुनर्जातेव साप्सराः । महाप्रसाद इत्युक्त्वा मुनेः शुक्रमजीगिलत्

ആ മുനി ഇങ്ങനെ ഉപദേശിച്ചതോടെ ആ അപ്സരസ്സ് പുതുജന്മം ലഭിച്ചതുപോലെ ആയി. “ഇത് മഹാപ്രസാദം” എന്നു പറഞ്ഞ് അവൾ മുനിയുടെ ശുക്രം വിഴുങ്ങി.

Verse 39

अथ कालेन दिव्यस्त्री कन्यारत्नमजीजनत् । अतीव नयनानंदि निधानं रूपसंपदाम्

പിന്നീട് കാലക്രമത്തിൽ ആ ദിവ്യസ്ത്രീ ഒരു കന്യാരത്നത്തെ പ്രസവിച്ചു—അത് കണ്ണുകൾക്ക് അത്യന്തം ആനന്ദം നൽകുന്നതും, രൂപസമ്പത്തിന്റെ നിധിപോലെയും ആയിരുന്നു.

Verse 40

तस्यैव वेदशिरस आश्रमे तां निधाय सा । शुचिरप्सरसां श्रेष्ठा जगाम च यथेप्सितम्

അതേ മുനി വേദശിരസ്സിന്റെ ആശ്രമത്തിൽ അവളെ ഏല്പിച്ചുവെച്ച്, ശുചിത്വമുള്ള അപ്സരകളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ അവൾ തനിക്കിഷ്ടമായിടത്തേക്ക് പോയി।

Verse 41

तां च वेदशिराः कन्यां स्नेहेन समवर्धयत् । क्षीरेण स्वाश्रमस्थाया हरिण्या हरिणीक्षणाम्

വേദശിരസൻ ആ കന്യയെ അത്യന്തം സ്നേഹത്തോടെ വളർത്തി—തന്റെ ആശ്രമത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന മാൻപെണ്ണിന്റെ പാലാൽ മാൻകണ്ണുകളുള്ള ബാലികയെ പോഷിപ്പിച്ചു।

Verse 42

मुनिर्नाम ददौ तस्यै धूतपापेति चार्थवत् । यन्नामोच्चारणेनापि कंपते पातकावली

മുനി അവൾക്ക് അർത്ഥവത്തായ ‘ധൂതാപാപാ’ എന്ന നാമം നൽകി; ആ നാമം ഉച്ചരിച്ചാൽ മാത്രം പാപങ്ങളുടെ കൂട്ടം വിറയ്ക്കുന്നു।

Verse 43

सर्वलक्षणशोभाढ्यां सर्वावयव सुंदरीम् । मुनिस्तत्याज नोत्संगात्क्षणमात्रमपि क्वचित्

എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളുടെയും ശോഭയാൽ സമ്പന്നയും അവയവങ്ങളൊക്കെയും സുന്ദരിയുമായ ആ ബാലികയെ മുനി തന്റെ മടിയിൽ നിന്ന് ഒരിക്കലും വിട്ടില്ല—ഏതു സമയത്തും ഒരു ക്ഷണമെങ്കിലും അല്ല।

Verse 44

दिनेदिने वर्धमानां तां पश्यन्मुमुदे भृशम् । क्षीरनीरधिवद्रम्यां निशि चांद्रमसीं कलाम्

അവൾ ദിനംപ്രതി വളരുന്നതു കണ്ടു മുനി അത്യന്തം ആനന്ദിച്ചു—രാത്രിയിൽ ക്ഷീരനീരത്തെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ള, മനോഹരമായ ചന്ദ്രകല കാണുന്നതുപോലെ।

Verse 45

अथाष्टवार्षिकीं दृष्ट्वा तां कन्यां स मुनीश्वरः । कस्मै देयेति संचित्य तामेव समपृच्छत

അപ്പോൾ എട്ടുവയസ്സുള്ള ആ കന്യയെ കണ്ട മുനീശ്വരൻ “ആർക്കു നൽകണം?” എന്നു മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ച്, ആ കന്യയോടുതന്നെ ചോദിച്ചു।

Verse 46

वेदशिरा उवाच । अयि पुत्रि महाभागे धूतपापे शुभेक्षणे । कस्मै दद्यावराय त्वां त्वमेवाख्याहि तं वरम्

വേദശിരാ പറഞ്ഞു—“ഹേ പുത്രി, മഹാഭാഗ്യവതീ ധൂതപാപാ, ശുഭദൃഷ്ടിയുള്ളവളേ! നിന്നെ ഏത് ഉത്തമ വരനു നൽകണം? നീ തന്നേ ആ വരനെ പേരോടെ പറയുക।”

Verse 47

अतिस्नेहार्द्रचित्तस्य जनेतुश्चेति भाषितम् । निशम्य धूतपापा सा प्रोवाच विनतानना

അത്യന്തസ്നേഹത്തിൽ ദ്രവിച്ച ഹൃദയമുള്ള പിതാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ധൂതപാപാ—ലജ്ജയാൽ മുഖം താഴ്ത്തി—മറുപടി പറയാൻ തുടങ്ങി।

Verse 48

धूतपापोवाच । जनेतर्यद्यहं देया सुंदराय वराय ते । तदा तस्मै प्रयच्छ त्वं यमहं कथयामि ते

ധൂതപാപാ പറഞ്ഞു—“ഹേ പിതാവേ, എന്നെ നിങ്ങൾ സുന്ദരനും ശ്രേഷ്ഠനുമായ വരനു നൽകണമെങ്കിൽ, ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയുന്ന അവനേയ്ക്ക് തന്നെ എന്നെ നൽകുക।”

Verse 49

तुभ्यं च रोचते तात शृणोत्ववहितो भवान् । सर्वेभ्योतिपवित्रो यो यः सर्वेषां नमस्कृतः

“പിതാവേ, ഇത് നിങ്ങള്ക്കും ഇഷ്ടമാകും—ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക. അവൻ എല്ലാവരിലും അതിപവിത്രൻ; എല്ലാവരും നമസ്കരിക്കുന്നവൻ।”

Verse 50

सर्वे यमभिलष्यंति यस्मात्सर्वसुखोदयः । कदाचिद्यो न नश्येत यः सदैवानुवर्तते

എല്ലാവരും അവനെയേ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; കാരണം അവനിൽ നിന്നാണ് സർവ്വസുഖോദയം. അവൻ ഒരിക്കലും നശിക്കുകയില്ല; സദാ അനുഗമിച്ച് കൂടെയിരിക്കുന്നു.

Verse 51

इहामुत्रापि यो रक्षेन्महापदुदयाद्ध्रुवम् । सर्वे मनोरथा यस्मात्परिपूर्णा भवंति हि

ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും അവൻ ഉറപ്പായി മഹാവിപത്തുകളുടെ ഉദയം മുതൽ രക്ഷിക്കുന്നു. അവനാൽ തന്നെയാണ് എല്ലാ മനോരഥങ്ങളും സത്യമായി പരിപൂർണമാകുന്നത്.

Verse 52

दिनेदिने च सौभाग्यं वर्धते यस्य सन्निधौ । नैरंतर्येण यत्सेवां कुर्वतो न भयं क्वचित्

അവന്റെ സന്നിധിയിൽ ദിനംപ്രതി സൗഭാഗ്യം വർധിക്കുന്നു; നിരന്തരമായി അവനെ സേവിക്കുന്നവന് എവിടെയും ഭയം ഉദിക്കുകയില്ല.

Verse 53

यन्नामग्रहणादेव केपि वाधां न कुर्वते । यदाधारेण तिष्ठंति भुवनानि चतुर्दश

അവന്റെ നാമം മാത്രം ഉച്ചരിച്ചാൽ പോലും യാതൊരു തടസ്സവും ബാധിക്കുകയില്ല; അവന്റെ ആധാരത്തിലാണ് പതിനാലു ഭുവനങ്ങളും നിലകൊള്ളുന്നത്.

Verse 54

एवमाद्या गुणा यस्य वरस्य वरचेष्टितम् । तस्मै प्रयच्छ मां तात मम तेपीहशर्मणे

ഇത്തരത്തിലുള്ളതും മറ്റും ഗുണങ്ങൾ ആ ശ്രേഷ്ഠ വരനിൽ ഉണ്ട്; അവന്റെ ആചാരവും തന്നെ മാതൃകയാണ്. പിതാവേ, ഇഹലോകത്തിലെ എന്റെ മംഗളസുഖത്തിനായി എന്നെ അവനേയ്ക്ക് സമർപ്പിക്കണമേ.

Verse 55

एतच्छ्रुत्वापि ता तस्या भृशं मुदमवाप ह । धन्योस्मि धन्या मे पूर्वे येषामैषा सुतान्वये

ഇതു കേട്ടപ്പോൾ അവൾ അത്യന്തം ആനന്ദത്തോടെ ഉല്ലസിച്ചു. “ഞാൻ ധന്യയാകുന്നു; എന്റെ പൂർവ്വികരും ധന്യർ—അവരുടെ വംശത്തിൽ ഇത്തരമൊരു പുത്രി ജനിച്ചു” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 56

ध्रुवा हि धूतपापासौ यस्या ईदृग्विधा मतिः । ईदृग्विधैर्गुणगणैर्गरिम्णा कोत्र वै भवेत्

നിശ്ചയമായും, ഇത്തരമൊരു മനസ്സുള്ളവളുടെ പാപങ്ങൾ കഴുകിപ്പോയിരിക്കുന്നു. ഇത്തരത്തിലുള്ള ഗുണസമൂഹം ഉള്ളിടത്ത് ദോഷഭാരം എവിടെ നിലനിൽക്കും?

Verse 57

अथवा स कथं लभ्यो विना पुण्यभरोदयम् । इति क्षणं समाधाय मनः स मुनिपुंगवः

“അല്ലെങ്കിൽ, മഹാപുണ്യസഞ്ചയത്തിന്റെ ഉദയം കൂടാതെ ഇത്തരമൊരു പുരുഷൻ എങ്ങനെ ലഭിക്കും?” എന്നു ചിന്തിച്ച് മുനിശ്രേഷ്ഠൻ ക്ഷണമാത്രം മനസ്സിനെ സമാധാനപ്പെടുത്തി.

Verse 58

ज्ञानेन तं समालोच्य वरमीदृग्गुणोदयम् । धन्यां कन्यां बभाषेथ शृणु वत्से शुभैषिणि

ജ്ഞാനത്തോടെ ആലോചിച്ച്, ഇത്തരമൊരു ഗുണോദയമുള്ള വരനാണെന്ന് കണ്ടറിഞ്ഞ്, അദ്ദേഹം ധന്യയായ കന്യയോട് പറഞ്ഞു—“വത്സേ, ശുഭം ആഗ്രഹിക്കുന്നവളേ, കേൾക്കുക.”

Verse 59

पितोवाच । वरस्य ये त्वया प्रोक्ता गुणा एते विचक्षणे । एषां गुणानामाधारो वरोस्तीति विनिश्चितम्

പിതാവ് പറഞ്ഞു—“ഹേ വിവേകിനീ, വരനിൽ നീ പറഞ്ഞ ഗുണങ്ങളുടെ ആധാരവും അവയുടെ മూర్తിസ്വരൂപവും ആയ വരൻ നിശ്ചയമായും ഉണ്ട്—ഇത് തീർച്ച.”

Verse 60

परं स सुखलभ्यो न नितरां सुभगाकृतिः । तपः पणेन स क्रय्यः सुतीर्थविपणौ क्वचित्

അവൻ പരമൻ; എളുപ്പത്തിൽ ലഭ്യമല്ല, എങ്കിലും അവന്റെ രൂപം അത്യന്തം മംഗളകരമാണ്. തപസ്സെന്ന വിലകൊണ്ടു മാത്രമേ അവനെ ‘വാങ്ങാൻ’ കഴിയൂ—എവിടെയോ എവിടെയോ ഉത്തമ തീർത്ഥങ്ങളുടെ വിപണിയിൽ.

Verse 61

तीर्थभारैः स सुलभो न कौलीन्येन कन्यके । न वेदशास्त्राभ्यसनैर्न चैश्वर्यबलेन वै

ഹേ കന്യകേ! തീർത്ഥയാത്രകളുടെ കൂമ്പാരങ്ങളാലും അവൻ എളുപ്പത്തിൽ ലഭ്യമല്ല; കുലീനത കൊണ്ടുമല്ല, വേദശാസ്ത്രപഠനത്താലുമല്ല, ധന-ഐശ്വര്യബലത്താലുമല്ല.

Verse 62

न सौंदर्येण वपुषा न बुद्ध्या न पराक्रमैः । एकयैव मनः शुद्ध्या करणानां जयेन च

ശരീരസൗന്ദര്യത്താൽ അല്ല, ബുദ്ധിയാൽ അല്ല, പരാക്രമപ്രവൃത്തികളാൽ അല്ല—മനശ്ശുദ്ധിയാൽ മാത്രം, ഇന്ദ്രിയജയത്താൽ മാത്രം അവൻ ലഭ്യനാകുന്നു.

Verse 63

महातपः सहायेन दमदानदयायुजा । लभ्यते स महाप्राज्ञो नान्यथा सदृशः पतिः

മഹാതപസ്സിനെ സഹായിയായി സ്വീകരിച്ച്, ദമം, ദാനം, ദയ എന്നിവയോടെ യുക്തരായാൽ ആ മഹാപ്രാജ്ഞനായ ഭർത്താവ് ലഭിക്കുന്നു; അല്ലാതെ അവനോടു തുല്യനായ ഭർത്താവ് ലഭ്യമല്ല.

Verse 64

इति श्रुत्वाथ सा कन्या पितरं प्रणिपत्य च । अनुज्ञां प्रार्थयामास तपसे कृतनिश्चया

ഇതു കേട്ട ആ കന്യ പിതാവിനെ പ്രണാമം ചെയ്ത്, തപസ്സിന് ദൃഢനിശ്ചയം കൈക്കൊണ്ട്, അനുമതി അപേക്ഷിച്ചു.

Verse 65

स्कंद उवाच । कृतानुज्ञा जनेत्रा सा क्षेत्रे परमपावने । तपस्तताप परमं यदसाध्यं तपस्विभिः

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു—മാതാവിന്റെ അനുവാദം നേടി ആ കന്യ ഈ പരമപാവന ക്ഷേത്രത്തിൽ പരമതപസ്സു അനുഷ്ഠിച്ചു; സിദ്ധതപസ്വികൾക്കും ദുഷ്കരമായ തപസ്സായിരുന്നു അത്.

Verse 66

क्व सा बालातिमृद्वंगी क्व च तत्तादृशं तपः । कठोरवर्ष्मसंसाध्यमहो सच्चेतसो धृतिः

എവിടെ ആ അതികോമളാംഗിയായ ബാലിക, എവിടെ ഇത്തരമൊരു തപസ്സ്? അത് കഠിനദേഹികൾക്കേ സാധ്യമാകൂ; അഹോ, അവളുടെ ശുദ്ധചിത്തധൈര്യം അത്ഭുതം!

Verse 67

धारासारा सुवर्षासु महावातवतीष्वलम् । शिलासु सावकाशासु सा बह्वीरनयन्निशाः

ധാരാളം മഴ പെയ്യുന്ന വേളകളിലും മഹാകാറ്റോടുകൂടിയ കൊടുങ്കാറ്റുകളിലും, തുറന്ന ആകാശത്തിന് കീഴെ വെറും പാറകളിൽ അവൾ അനേകം രാത്രികൾ കഴിച്ചു.

Verse 68

श्रुत्वा गर्जरवं घोरं दृष्ट्वा विद्युच्चमत्कृतीः । आसारसीकरैः क्लिन्ना न चकंपे मनाक्च सा

ഭീകരമായ ഇടിമുഴക്കം കേട്ടും മിന്നലിന്റെ അത്ഭുതചമക്കുകൾ കണ്ടും, മഴത്തുള്ളികളുടെ തളിർപ്പിൽ നനഞ്ഞിട്ടും അവൾ അല്പംപോലും വിറച്ചില്ല.

Verse 69

तडित्स्फुरंतीत्वसकृत्तमिस्रासु तपोवने । यातायातं करोतीव द्रष्टुं तत्तपसः स्थितिम्

തപോവനത്തിന്റെ ഘോര അന്ധകാരത്തിൽ മിന്നൽ വീണ്ടും വീണ്ടും മിന്നിത്തിളങ്ങി; ആ തപസ്സിന്റെ സ്ഥിരസ്ഥിതി കാണാൻ ഇങ്ങോട്ടും അങ്ങോട്ടും സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നി.

Verse 70

तपर्तुरेव साक्षाच्च कुमारी कैतवात्किल । पंचाग्नीन्परिधायात्र तपस्यति तपोवने

തപസ്സിന്റെ ഋതുവേ സാക്ഷാൽ മൂർത്തിമാനായതുപോലെ, ആ നിർകപട കുമാരി തപോവനത്തിൽ പഞ്ചാഗ്നികളെ ചുറ്റി വെച്ച് അവിടെ തപസ്സു ചെയ്തു।

Verse 71

जलाभिलाषिणी बाला न मनागपि सा पिबत् । कुशाग्रतोयपृषतं पंचाग्निपरितापिता

ജലം ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന ആ ബാലിക പോലും അല്പം പോലും കുടിച്ചില്ല; പഞ്ചാഗ്നിയുടെ ചൂടിൽ ദഹിച്ചുകൊണ്ട്, കുശാഗ്രത്തിൽ തങ്ങിയ ജലബിന്ദുവത്രേ അവൾ സ്വീകരിച്ചു।

Verse 72

रोमांच कंचुकवती वेपमानतनुच्छदा । पर्यक्षिपत्क्षपाः क्षामा तपसा हैमनीश्च सा

രോമാഞ്ചം തന്നെ അവൾക്കൊരു കഞ്ചുകംപോലെ; ക്ഷീണദേഹം വിറച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. തപസ്സാൽ ക്ഷീണിച്ച് അവൾ രാത്രികൾ കഴിച്ചു, ഹേമന്ത-ശിശിരകാലവും തപസ്സായി സഹിച്ചു।

Verse 73

निशीथिनीषु शिशिरे श्रयंती सारसं रसम् । मेने सा सारसैः केयमुद्यताद्येति पद्मिनी

നിശീഥത്തിലെ ശിശിരശീതത്തിൽ അവൾ പദ്മസാരരസത്തെ ആശ്രയിച്ചു; സാരസപ്പക്ഷികൾക്ക് അവൾ ഇന്നേ വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് ഉയർന്ന പദ്മിനീ-കന്യയെന്നപോലെ തോന്നി।

Verse 74

मनस्विनामपि मनोरागतां सृजते मधौ । तदोष्ठपल्लवाद्रागो जह्रे माकंदपल्लवैः

മധുമാസത്തിൽ മനസ്വികളുടെ മനസ്സിലും അനുരാഗം ഉണരും; എങ്കിലും അവളുടെ അധരപല്ലവങ്ങളുടെ ചുവപ്പ് മാകന്ദത്തിന്റെ কোমള പല്ലവങ്ങൾ മങ്ങിച്ചെറുത്ത് ഹരിച്ചുപോയതുപോലെ ആയി।

Verse 75

वसंते निवसंती सा वने बालाचलंमनः । चक्रे तपस्यपि श्रुत्वा कोकिला काकलीरवम्

വസന്തകാലത്ത് വനത്തിൽ വസിച്ചിരുന്ന ആ ബാലികയുടെ മനസ് അലഞ്ഞു; എങ്കിലും കുയിലിന്റെ മധുരകൂജനം കേട്ടിട്ടും അവൾ തപസ്സു വിട്ടില്ല।

Verse 76

बंधुजीवेऽधररुचिं कलहंसे कलागतीः । निक्षेपमिव सा क्षिप्त्वा शरद्यासीत्तपोरता

ബന്ധൂകപുഷ്പംപോലെയുള്ള അധരചുവപ്പും, കലഹംസത്തെപ്പോലെയുള്ള കലാഗതികളും നിക്ഷേപംപോലെ ഉപേക്ഷിച്ച് അവൾ ശരത്കാലത്ത് പൂർണ്ണ തപോരതയായി।

Verse 77

अपास्तभोगसंपर्का भोगिनां वृत्तिमाश्रिता । क्षुदुद्बोधनिरोधाय धूतपापा तपस्विनी

സകല ഭോഗബന്ധവും വിട്ട്, തപസ്വികളുടെ കഠിനാചാരം സ്വീകരിച്ച്, തപസ്വിനി ധൂതപാപാ വിശപ്പിന്റെ ഉണർവുപോലും നിയന്ത്രിക്കാൻ പരിശ്രമിച്ചു।

Verse 78

शाणेन मणिवल्लीढा कृशाप्यायादनर्घताम् । तथापि तपसा क्षामा दिदीपे तत्तनुस्तराम्

ശാണക്കല്ലിൽ മിനുക്കിയ മണിവള്ളിപോലെ, കൃശയായിട്ടും അവൾ അമൂല്യമായ മഹിമ നേടി; തപസ്സാൽ ക്ഷീണിച്ചിട്ടും അവളുടെ ദേഹം കൂടുതൽ ദീപ്തമായി।

Verse 79

निरीक्ष्य तां तपस्यंतीं विधिः संशुद्धमानसाम् । उपेत्योवाच सुप्रज्ञे प्रसन्नोस्मि वरं वृणु

പരിശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ട അവളെ കണ്ട വിധി (ബ്രഹ്മാവ്) സമീപിച്ചു പറഞ്ഞു—“ഹേ സുപ്രജ്ഞേ, ഞാൻ പ്രസന്നനാണ്; വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുക.”

Verse 80

सा चतुर्वक्त्रमालोक्य हंसयानोपरिस्थितम् । प्रणम्य प्रांजलिः प्रीता प्रोवाचाथ प्रजापतिम्

ഹംസവാഹനത്തിൽ ആസീനനായ ചതുര്മുഖ പ്രഭുവിനെ കണ്ട അവൾ നമസ്കരിച്ചു; കൈകൂപ്പി സന്തോഷത്തോടെ പിന്നെ പ്രജാപതി (ബ്രഹ്മാവ്)നെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

Verse 81

धूतपापोवाच । पितामह वरो मह्यं यदि देयो वरप्रद । सर्वेभ्यः पावनेभ्योपि कुरु मामतिपावनीम्

ധൂതപാപാ പറഞ്ഞു— ഹേ പിതാമഹാ, ഹേ വരപ്രദാ! എനിക്ക് വരം നൽകണമെങ്കിൽ, എല്ലാ പാവനങ്ങളെയും കവിയുന്ന അതിപാവനിയായെനിക്ക് ആക്കണമേ.

Verse 82

स्रष्टा तदिष्टमाकर्ण्य नितरां तुष्टमानसः । प्रत्युवाचाथ तां बालां विमलां विमलेषिणीम्

അവളുടെ അഭീഷ്ടം കേട്ട സ്രഷ്ടാവിന്റെ മനസ് അത്യന്തം സന്തുഷ്ടമായി; ശുദ്ധയും ശുദ്ധിയെ തേടുന്നവളുമായ ആ ബാലികയ്ക്ക് അദ്ദേഹം മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 83

ब्रह्मोवाच । धूतपापे पवित्राणि यानि संत्यत्र सर्वतः । तेभ्यः पवित्रमतुलं त्वमेधि वरतो मम

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു— ഹേ ധൂതപാപേ! ഇവിടെ എല്ലാടവും ഉള്ള പാവനകരങ്ങളെയെല്ലാം കവിയുന്ന, എന്റെ വരത്താൽ നീ അതുല്യമായ പാവനകരിണിയാകുക.

Verse 84

तिस्रः कोट्योऽर्धकोटी च संति तीर्थानि कन्यके । दिवि भुव्यंतरिक्षे च पावनान्युत्तरोत्तरम्

ഹേ കന്യകേ! ദിവിയിൽ, ഭൂവിയിൽ, അന്തരീക്ഷത്തിൽ മൂന്ന് കോടി കൂടെ അർദ്ധകോടി തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്; അവ ഓരോന്നും മുൻപത്തേതിനെക്കാൾ കൂടുതൽ പാവനമാണ്.

Verse 85

तानि सर्वाणि तीर्थानि त्वत्तनौ प्रतिलोम वै । वसंतु मम वाक्येन भव सर्वातिपावनी

ആ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും നിശ്ചയമായി നിന്റെ ദേഹത്തിൽ പ്രതിലോമക്രമത്തിൽ വസിക്കട്ടെ; എന്റെ വചനത്താൽ നീ സർവാതിപാവനയായിരിക്കട്ടെ.

Verse 86

इत्युक्त्वांतर्दधे वेधाः सापि निर्धूतकल्मषा । धूतपापोटजं प्राप्ताथो वेदशिरसः पितुः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് വേധാഃ (ബ്രഹ്മാവ്) അന്തർധാനം ചെയ്തു. അവളും മലിനതകൾ നീക്കി, പാപം കഴുകി, കുടിലാശ്രമത്തിലെത്തി വേദശിരസ് എന്ന പിതാവിന്റെ അടുക്കലേക്ക് ചെന്നു.

Verse 87

कदाचित्तां समालोक्य खेलंतीमुटजाजिरे । धर्मस्तत्तपसाकृष्टः प्रार्थयामास कन्यकाम्

ഒരിക്കൽ ആശ്രമമുറ്റത്ത് അവളെ കളിക്കുന്നതായി കണ്ടപ്പോൾ, അവളുടെ തപോബലത്തിൽ ആകർഷിതനായ ധർമ്മൻ ആ കന്യയെ വിവാഹാർത്ഥം അപേക്ഷിച്ചു.

Verse 88

धर्म उवाच । पृथुश्रोणि विशालाक्षि क्षामोदरि शुभानने । क्रीतः स्वरूपसंपत्त्या त्वयाहं देहि मे रहः

ധർമ്മൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിശാലനിതംബേ, വിശാലനയനേ, ക്ഷീണമധ്യേ, ശുഭമുഖീ! നിന്റെ രൂപസമ്പത്താൽ ഞാൻ വാങ്ങപ്പെട്ടവനെന്നപോലെ; എനിക്ക് ഏകാന്തസംഗമം ദയചെയ്യുക.

Verse 89

नितरां बाधते कामस्त्वत्कृते मां सुलोचने । अज्ञातनाम्ना सा तेन प्रार्थितेत्यसकृद्ग्रहः

ഹേ സുലോചനേ, നിന്റെ കാരണത്താൽ കാമം എന്നെ അത്യന്തമായി പീഡിപ്പിക്കുന്നു. അവളുടെ പേര് അന്നും അജ്ഞാതമായിരുന്നിട്ടും, അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും അപേക്ഷിച്ച് നിർബന്ധിച്ചു.

Verse 90

उवाच सा पिता दाता तं प्रार्थय सुदुर्मते । पितृप्रदेया यत्कन्या श्रुतिरेषा सनातनी

അവൾ പറഞ്ഞു—പിതാവാണ് ദാതാവ്; ഹേ സുദുർമതേ, ചെന്നു അവനോടു തന്നെ അപേക്ഷിക്ക. കന്യ പിതാവാൽ തന്നേ ദാനീയ—ഇത് ശ്രുതിയുടെ സനാതനവിധിയാണ്.

Verse 91

निशम्येति वचो धर्मो भाविनोर्थस्य गौरवात् । पुनर्निबंधयांचक्रे ऽपधृतिर्धृतिशालिनीम्

ആ വാക്കുകൾ കേട്ട ധർമ്മൻ, വരാനിരിക്കുന്ന ഫലത്തിന്റെ ഗൗരവം കണക്കിലെടുത്ത്, ധൃതിശാലിനിയും ദൃഢനിശ്ചയിനിയുമായ അവളോടു വീണ്ടും ഉറച്ച അപേക്ഷ നടത്തി.

Verse 92

धर्म उवाच । न प्रार्थयेहं सुभगे पितरं तव सुंदरि । गांधर्वेण विवाहेन कुरु मे त्वं समीहितम्

ധർമ്മൻ പറഞ്ഞു—ഹേ സुभഗേ സുന്ദരി, ഞാൻ നിന്റെ പിതാവിനോട് അപേക്ഷിക്കുകയില്ല. ഗാന്ധർവവിവാഹത്തിലൂടെ എന്റെ അഭീഷ്ടം നീ നിറവേറ്റുക.

Verse 93

इति निर्बंधवद्वाक्यं सा निशम्य कुमारिका । पितुः कन्याफलंदित्सुः पुनराहेति तं द्विजम्

അവന്റെ ഉറച്ച വാക്കുകൾ കേട്ട് ആ കുമാരിക, പിതാവിന് കന്യാദാനത്തിന്റെ ‘ഫലം’ ലഭിക്കണമെന്നാഗ്രഹിച്ച്, ആ ദ്വിജസദൃശനായ വരയാചകനോട് വീണ്ടും പറഞ്ഞു.

Verse 94

अरे जडमते मा त्वं पुनर्ब्रूहीति याह्यतः । इत्युक्तोपि कुमार्या स नातिष्ठन्मदनातुरः

“ഹേ ജഡമതേ! ഇനി വീണ്ടും പറയരുത്; ഇവിടെ നിന്ന് പോകുക.” എന്ന് കുമാരിക പറഞ്ഞിട്ടും, മദനജ്വരത്തിൽ പീഡിതനായ അവൻ അവിടെ നിന്ന് മാറിയില്ല.

Verse 95

ततः शशाप तं बाला प्रबला तपसो बलात् । जडोसि नितरां यस्माज्जलाधारो नदो भव

അപ്പോൾ തപോബലപ്രഭാവത്തിൽ അത്യന്തം പ്രബലയായ ആ ബാലിക അവനെ ശപിച്ചു—“നീ അത്യന്തം ജഡൻ ആകയാൽ, ജലം വഹിക്കുന്ന മാത്രം ഒരു നദിയായി മാറുക।”

Verse 96

इति शप्तस्तया सोथ तां शशाप क्रुधान्वितः । कठोरहृदये त्वं तु शिला भव सुदुर्मते

അവളുടെ ശാപം ഏറ്റ അവൻ ക്രോധം നിറഞ്ഞവനായി അവളെയും ശപിച്ചു—“ഹേ കഠോരഹൃദയേ! ഹേ ദുര്മതേ! നീ ശിലയായി മാറുക।”

Verse 97

स्कंद उवाच । इत्यन्योन्यस्य शापेन मुने धर्मो नदोऽभवत् । अविमुक्ते महाक्षेत्रे ख्यातो धर्मनदो महान्

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മുനേ! പരസ്പര ശാപങ്ങളാൽ ധർമ്മൻ നദിയായി. അവിമുക്ത മഹാക്ഷേത്രത്തിൽ അവൻ ‘മഹാൻ ധർമ്മനദ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധൻ।

Verse 98

साप्याह पितरं त्रस्ता स्वशिलात्वस्य कारणम् । ध्यानेन धर्मं विज्ञाय मुनिः कन्यामथाब्रवीत्

അവളും ഭയപ്പെട്ടു തന്റെ ശിലാത്വത്തിന്റെ കാരണമെല്ലാം പിതാവിനോട് പറഞ്ഞു. മുനി ധ്യാനത്തിലൂടെ ധർമ്മസത്യം അറിഞ്ഞ് പിന്നെ ആ കന്യയോട് പറഞ്ഞു।

Verse 99

मा भैः पुत्रि करिष्यामि तव सर्वं शुभोदयम् । तच्छापो नान्यथा भूयाच्चंद्रकांतशिला भव

“ഭയപ്പെടേണ്ട, മകളേ; നിന്റെ സർവ്വ ശുഭോദയം ഞാൻ വരുത്തും. എന്നാൽ ആ ശാപം മറ്റെങ്ങനെ ആകില്ല—നീ ചന്ദ്രകാന്തശിലയായി മാറുക।”

Verse 100

चंद्रोदयमनुप्राप्य द्रवीभूततनुस्ततः । धुनी भव सुते साध्वि धूतपापेति विश्रुता

ചന്ദ്രോദയം വന്നാൽ നിന്റെ ദേഹം ദ്രവീഭവിക്കും; പിന്നെ, ഹേ സാദ്വി പുത്രി, ഒഴുകുന്ന നദിയായി ഭവിക്ക—‘ധൂതപാപാ’ എന്നു പാപങ്ങളെ കഴുകിമാറ്റുന്നവളായി പ്രസിദ്ധയാകും।

Verse 110

महापापांधतमसं किरणाख्या तरंगिणी । ध्वंसयेत्स्नानमात्रेण मिलिता धूतपापया

തരംഗങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ‘കിരണാ’ എന്ന നദി ധൂതപാപയോടു ചേർന്നാൽ, സ്നാനമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ മഹാപാപങ്ങളുടെ അന്ധതമസ്സ് നശിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 120

स्नात्वा पंचनदे तीर्थे कृत्वा च पितृतर्पणम् । बिंदुमाधवमभ्यर्च्य न भूयो जन्मभाग्भवेत्

പഞ്ചനദ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, പിതൃതർപ്പണം നടത്തി, ബിന്ദുമാധവനെ ആരാധിച്ചാൽ, മനുഷ്യൻ വീണ്ടും ജന്മത്തിന്റെ ഭാഗഭാക്കാകുകയില്ല।

Verse 130

पंचकूर्चेन पीतेन यात्र शुद्धिरुदाहृता । सा शुद्धिः श्रद्धया प्राश्य बिंदुं पांचनदांभसः

ഇവിടെ പഞ്ചകൂർച്ചം പാനം ചെയ്താൽ ശുദ്ധി ലഭിക്കുന്നു എന്നു പറയുന്നു; ആ ശുദ്ധി, ശ്രദ്ധയോടെ പഞ്ചനദജലത്തിലെ ഒരു തുള്ളി ആചമനം ചെയ്താൽ സിദ്ധമാകുന്നു।

Verse 140

बिंदुतीर्थे नरो दत्त्वा कांचनं कृष्णलोन्मितम् । न दरिद्रो भवेत्क्वापि न स्वर्णेन वियुज्यते

ബിന്ദു-തീർത്ഥത്തിൽ കൃഷ്ണല അളവിലുള്ള സ്വർണം ദാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ എവിടെയും ദരിദ്രനാകുകയില്ല; സ്വർണസമൃദ്ധിയിൽ നിന്ന് വേർപെടുകയുമില്ല।