Adhyaya 10

Verse 1

स्कंद उवाच । उक्ता पंचनदोत्पत्तिर्मित्रावरुणनंदन । इदानीं कथयिष्यामि माधवाविष्कृतिं पराम्

സ്കന്ദൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മിത്രാവരുണനന്ദനേ! പഞ്ചനദോത്ഭവം ഞാൻ പറഞ്ഞു; ഇനി കാശിയിൽ മാധവൻ (വിഷ്ണു) പ്രകടിപ്പിച്ച പരമാവിഷ്കാരം ഞാൻ വിവരിക്കും।

Verse 2

यां श्रुत्वा श्रद्धया धीमान्पापेभ्यो मुच्यते क्षणात् । न च श्रिया वियुज्येत संयुज्येत वृषेण च

ഇത് ശ്രദ്ധയോടെ കേട്ടാൽ ബുദ്ധിമാൻ ക്ഷണത്തിൽ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും; അവൻ ശ്രീ (ലക്ഷ്മി)യിൽ നിന്ന് വേർപെടുകയില്ല, വൃഷരൂപ ധർമ്മത്തോടും സംയുക്തനാകും।

Verse 3

आगत्य मंदरादद्रेरुपेंद्रश्चंद्रशेखरम् । आपृच्छ्य तार्क्ष्यरथगः क्षणाद्वाराणसीं पुरीम्

മന്ദരപർവ്വതത്തിൽ നിന്ന് വന്ന് ഉപേന്ദ്രൻ (വിഷ്ണു) ചന്ദ്രശേഖരനെ (ശിവനെ) വന്ദിച്ച് വിട വാങ്ങി; തുടർന്ന് താർക്ഷ്യൻ (ഗരുഡൻ) രഥമായപ്പോൾ ക്ഷണത്തിൽ വാരാണസി നഗരത്തിലെത്തി।

Verse 4

दिवो दासं महीपालं समुच्चाट्य स्वमायया । स्थित्वा पादोदके तीर्थे केशवाख्य स्वरूपतः

സ്വമായാശക്തിയാൽ ദിവോദാസൻ എന്ന രാജാവിനെ നീക്കിക്കളഞ്ഞ്, പാദോദക തീർത്ഥത്തിൽ കേശവനാമ സ്വരൂപമായി അവിടെ നിലകൊണ്ടു।

Verse 5

महिमानं परं काश्यां विचार्य सुविचार्य च । दृष्ट्वा पंचनदं तीर्थं परां मुदमवाप ह

കാശിയുടെ പരമ മഹിമയെ നന്നായി വിചാരിച്ച്, പഞ്ചനദ തീർത്ഥം ദർശിച്ച്, അദ്ദേഹം തീർച്ചയായും പരമാനന്ദം പ്രാപിച്ചു।

Verse 6

उवाच च प्रसन्नात्मा पुंडरीकविलोचनः । अगण्या अपि वैकुंठ गुणा विगणिता मया

അപ്പോൾ പ്രസന്നഹൃദയനായ പുണ്ഡരീകവിലോചനൻ അരുളിച്ചെയ്തു— “ഹേ വൈകുണ്ഠാ! നിന്റെ ഗുണങ്ങൾ അഗണ്യമായിട്ടും, ഞാൻ അവയെ എണ്ണിയതുപോലെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു।”

Verse 7

क्व क्षीरनीरधौ संति तावंतो निर्मला गुणाः । यावंतो विजयं तेत्र काश्यां पंचनदे ह्रदे

ക്ഷീരസമുദ്രത്തിൽ എവിടെ അത്രയും നിർമലഗുണങ്ങൾ ഉണ്ടാകും? ഇവിടെ കാശിയിൽ പഞ്ചനദഹ്രദത്തിനരികിലെ വിജയങ്ങൾ എത്രയോ അത്ര തന്നെ!

Verse 8

श्वेतद्वीपेपि सामग्री क्व गुणानां गरीयसी । ईदृशी यादृशी काश्यां धूतपापेस्ति पावनी

ശ്വേതദ്വീപിലുപോലും ഗുണങ്ങളുടെ അത്തരം മഹത്തായ സമൃദ്ധി എവിടെ? കാശിയിൽ ഉള്ള ധൂതപാപാ എന്ന പാവനിയെപ്പോലെ മറ്റെവിടെയും ഇല്ല।

Verse 9

मुदे कौमोदकी स्पर्शस्तथा न मम जायते धूतपापांबु संपर्को यथा भवति सर्वथा

ആനന്ദകരമായ കൗമോദകിയുടെ സ്പർശം പോലും എനിക്ക് അത്ര സന്തോഷം തരുന്നില്ല; എല്ലാത്തരത്തിലും ധൂതപാപയുടെ ജലസ്പർശം തന്നെയാണ് പരമാനന്ദം നൽകുന്നത്।

Verse 10

न क्षीरनीरधिजया सुखं मे श्लिष्टगात्रया । तथा भवेद्यथात्र स्यात्स्पृष्टया धूतपापया

ക്ഷീരസമുദ്രവിജയിനിയെ ആലിംഗനം ചെയ്താൽ എനിക്ക് ലഭിക്കുന്ന സുഖവും അതുപോലെ അല്ല; ഇവിടെ ധൂതപാപയുടെ സ്പർശത്തിൽ ജനിക്കുന്ന ആനന്ദമാണ് അതിലധികം।

Verse 11

इत्थं पंचनदे तीर्थे क्षीरनीरधिजाधवः । संप्रेष्य तार्क्ष्यं त्र्यक्षाग्रे वृत्तांतविनिवेदितुम्

ഇങ്ങനെ പഞ്ചനദ തീർത്ഥത്തിൽ ക്ഷീരസാഗരജന്യനായ ഭഗവാൻ മാധവൻ സംഭവിച്ചതിന്റെ സമഗ്രവൃത്താന്തം ത്രിനേത്രനായ ശിവനോട് അറിയിക്കുവാൻ താർക്ഷ്യനെ (ഗരുഡനെ) അയച്ചു।

Verse 12

आनंदकाननभवं दिवोदास क्षमापतेः । संवर्णयन्गुणग्रामं पुण्यं पांचनदोद्भवम्

അവൻ ആനന്ദകാനനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതും, രാജ്യാധിപനായ ദിവോദാസനോട് അനുബന്ധമായതുമായ, പഞ്ചനദത്തിൽ നിന്നുയരുന്ന പുണ്യപ്രദമായ ഗുണസമൂഹത്തെ വിശദമായി വർണ്ണിച്ചു।

Verse 13

सुखोपविष्टः संहृष्टः सुदृष्टिर्विष्टरश्रवाः । दृष्टवांस्तपसा जुष्टमपुष्टांगं तपोधनम्

സുഖമായി ഇരുന്ന് ആനന്ദിതനായി, ശുഭദൃഷ്ടിയുള്ള വിഷ്ടരശ്രവൻ തപസ്സാൽ പരിശുദ്ധിയും ബലവും നേടിയ, ദേഹം ക്ഷീണമായിരുന്ന ആ തപോധനനെ ദർശിച്ചു।

Verse 14

स ऋषिस्तं समभ्येत्य पुंडरीकाक्षमच्युतम् । उपोपविष्टकमलं वनमालाविराजितम्

ആ ഋഷി സമീപത്തേക്ക് ചെന്നു പുണ്ഡരീകാക്ഷനായ അച്യുതനെ സമീപിച്ചു—അവൻ കമലാസനത്തിൽ ഉപവിഷ്ടനായി വനമാലയാൽ ശോഭിച്ചു।

Verse 15

शंखपद्मगदाचक्र चंचत्करचतुष्टयम् । कौस्तुभोद्भासितोरस्कं पीतकौशेयवाससम्

അവന്റെ ചലിക്കുന്ന നാലുകൈകളിൽ ശംഖം, പദ്മം, ഗദ, ചക്രം ധരിച്ചിരുന്നു; കൗസ്തുഭമണിയാൽ വക്ഷസ്ഥലം ദീപ്തമായിരുന്നു; അവൻ പീത കൗശേയ വസ്ത്രം അണിഞ്ഞിരുന്നു।

Verse 16

सुनीलेंदीवररुचिं सुस्निग्ध मधुराकृतिम् । नाभीह्रदलसत्पद्म सुपाटलरदच्छदम्

അവന്റെ പ്രഭ ഗാഢനീല താമരപോലെ; രൂപം സ്നിഗ്ധവും അതിമധുരവുമായിരുന്നു. നാഭി-ഹ്രദത്തിൽ നിന്ന് താമര ദീപ്തമായി; മനോഹരമായ പിങ്ക് ദന്തങ്ങളെ മൂടുന്ന അവന്റെ അധരങ്ങൾ ശോഭിച്ചു.

Verse 17

दाडिमीबीजदशनं किरीटद्योतितांबरम् । देवेंद्रवंदितपदं सनकादिपरिष्टुतम्

അവന്റെ പല്ലുകൾ മാതളനാരങ്ങ വിത്തുപോലെ; കിരീടത്തിന്റെ ദീപ്തിയിൽ അവന്റെ വസ്ത്രം തിളങ്ങി. ദേവേന്ദ്രൻ അവന്റെ പാദങ്ങളെ വന്ദിച്ചു; സനകാദി ഋഷിമാർ അവനെ സ്തുതിച്ചു.

Verse 18

दिव्यर्षिभिर्नारदाद्यैः परिगीतमहोदयम् । प्रह्लादाद्यैर्भागवतैः परिनंदितमानसम्

നാരദാദി ദിവ്യ ഋഷികൾ അവന്റെ പരമ മഹോദയ മഹിമ പാടിയിരുന്നു; പ്രഹ്ലാദാദി മഹാഭാഗവത ഭക്തർ അവന്റെ മനസ്സിനെ ആനന്ദിപ്പിച്ച് മഹിമയെ പരിനന്ദിച്ചു.

Verse 19

धृतशार्ङ्गधनुर्दंडं दंडिताखिलदानवम् । मधुकैटभहंतारं कंसविध्वंससूचकम्

അവൻ ശാർങ്ഗധനുസ്സിന്റെ ദണ്ഡംപോലെ പ്രചണ്ഡശക്തി ധരിച്ചു, സകല ദാനവരെയും ദണ്ഡിച്ചു. അവൻ മധു-കൈടഭഹന്താവ്; കംസവധത്തിന്റെ സൂചക-ധ്വജസ്വരൂപൻ.

Verse 20

कैवल्यं यत्परं ब्रह्म निराकारमगोचरम् । तं पुं मूर्त्या परिणतं भक्तानां भक्तिहेतुतः

കൈവല്യസ്വരൂപമായ പരബ്രഹ്മം നിരാകാരവും ഇന്ദ്രിയഗോചരമല്ലാത്തതുമാണ്; അതേ സത്യം ഭക്തരുടെ ഭക്തിക്ക് കാരണവും ആശ്രയവും ആയി, അവരുടെ നിമിത്തം മൂർത്തിയായി സാകാരമാകുന്നു.

Verse 21

वेदाविदुर्यदाकारं नैवोपनिषदोदितम् । ब्रह्माद्या न च गीर्वाणाश्चक्रे नेत्रातिथिं सतम्

വേദങ്ങൾക്കും പൂർണ്ണമായി അറിയാനാകാത്തതും, ഉപനിഷത്തുകൾക്കും സമഗ്രമായി പ്രസ്താവിക്കാനാകാത്തതുമായ ആ രൂപത്തെ—ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാരും ദേവഗണവും—ദീർഘകാലം ‘കണ്ണുകളുടെ അതിഥി’യായി, അഥവാ പൂർണ്ണമായി ദൃശ്യമാകുകയും ഗ്രഹിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നവനായി, ആക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല।

Verse 22

प्रणनाम मुदायुक्तः क्षितिविन्यस्तमस्तकः । स ऋषिस्तं हृषीकेशमग्निबिंदुर्महातपाः

ആനന്ദത്തോടെ നിറഞ്ഞ്, ഭൂമിയിൽ തലവെച്ച്, മഹാതപസ്വിയായ ഋഷി അഗ്നിബിന്ദു ഹൃഷീകേശനോട്—ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ അധിപനോട്—സാഷ്ടാംഗമായി പ്രണാമം ചെയ്തു।

Verse 23

तुष्टाव परया भक्त्या मौलिबद्धकरांजलिः । अध्यस्तविस्तीर्णशिलं बलिध्वंसिनमच्युतम्

പരമഭക്തിയോടെ, കൈകൾ കൂപ്പി തലവരെ ഉയർത്തി, വിശാലമായ ശിലാപീഠത്തിൽ ആസീനനായ അച്യുതനെ—ബലിയെ ധ്വംസിച്ചവനെ—അവൻ സ്തുതിച്ചു।

Verse 24

तत्र पंचनदाभ्याशे मार्कंडेयादि सेविते । गोविंदमग्निबिंदुः स स्तुतवांस्तुष्टमानसः

അവിടെ പഞ്ചനദയുടെ സമീപത്ത്, മാർക്കണ്ഡേയാദി ഋഷികൾ സേവിക്കുന്ന ആ സ്ഥലത്ത്, ഹൃദയം സന്തുഷ്ടനായ അഗ്നിബിന്ദു ഗോവിന്ദനെ സ്തുതികളാൽ ആരാധിച്ചു।

Verse 25

अग्निबिंदुरुवाच । ॐ नमः पुंडरीकाक्ष बाह्यांतः शौचदायिने । सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात्

അഗ്നിബിന്ദു പറഞ്ഞു—ॐ, ഹേ പുണ്ഡരീകാക്ഷാ! നിനക്കു നമസ്കാരം; നീ ബാഹ്യവും അന്തസ്സും ശുദ്ധി നൽകുന്നവൻ. നീ തന്നെയാണ് സഹസ്രശീർഷ പുരുഷൻ, സഹസ്രാക്ഷൻ, സഹസ്രപാത്।

Verse 26

नमामि ते पदद्वंद्वं सर्वद्वंद्वनिवारकम् । निर्द्वंद्वया धिया विष्णो जिष्ण्वादि सुरवंदित

ഹേ വിഷ്ണോ! സർവ്വ ദ്വന്ദ്വങ്ങളും നീക്കുന്ന നിന്റെ പാദയുഗ്മത്തിന് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. ദ്വന്ദ്വരഹിതമായ ബുദ്ധിയോടെ ഞാൻ നിന്നെ ഭജിക്കുന്നു; ജിഷ്ണു (ഇന്ദ്രൻ) മുതലായ ദേവന്മാർ വന്ദിക്കുന്നവനേ!

Verse 27

यं स्तोतुं नाधिगच्छंति वाचो वाचस्पतेरपि । तमीष्टे क इह स्तोतुं भक्तिरत्र बलीयसी

വാചസ്പതിയുടെ വാക്കും യഥാർത്ഥമായി സ്തുതിക്കാൻ എത്തിപ്പെടാത്ത അവനെ ഇവിടെ ആരാണ് സ്തുതിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുക? എങ്കിലും ഈ കാര്യത്തിൽ ഭക്തിയേയാണ് കൂടുതൽ ബലവതി।

Verse 28

अपि यो भगवानीशो मनःप्राचामगोचरः । समादृशैरल्पधीभिः कथं स्तुत्यो वचः परः

മനസ്സിനും ഇന്ദ്രിയഗോചരത്തിനും അതീതനായ ആ ഭഗവാനീശ്വരനെ, ഞങ്ങളുപോലെയുള്ള അല്പബുദ്ധിയുള്ള സമദർശികൾ പരിമിതമായ വാക്കുകളാൽ എങ്ങനെ സ്തുതിക്കാനാകും?

Verse 29

यं वाचो न विशंतीशं मनतीह मनो न यम् । मनो गिरामतीतं तं कः स्तोतुं शक्तिमान्भवेत्

വാക്കുകൾ പ്രവേശിക്കാത്തവനും മനസ്സും ഇവിടെ ഗ്രഹിക്കാത്തവനും, മനോവാക്കുകൾക്കതീതനായ അവനെ സ്തുതിക്കാൻ ആര് ശക്തിമാനാകുമ്?

Verse 30

यस्य निःश्वसितं वेदाः स षडंगपदक्रमाः । तस्य देवस्य महिमा महान्कैरवगम्यते

ആരുടെയോ നിശ്വാസം തന്നെയാണ് വേദങ്ങൾ—ഷഡംഗങ്ങളും പദക്രമാദി ക്രമപാഠങ്ങളും സഹിതം—അത്തരം ദേവന്റെ മഹത്തായ മഹിമയെ ആര്, എങ്ങനെ ഗ്രഹിക്കും?

Verse 31

अतंद्रितमनोबुद्धींद्रिया यं सनकादयः । ध्यायंतोपि हृदाकाशे न विंदंति यथार्थतः

മനസും ബുദ്ധിയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും സദാ ജാഗ്രതയുള്ള സനകാദികളും ഹൃദയാകാശത്തിൽ അവനെ ധ്യാനിച്ചാലും അവനെ യഥാർത്ഥമായി ഗ്രഹിക്കുകയില്ല।

Verse 32

नारदाद्यैर्मुनिवरैराबाल ब्रह्मचारिभिः । गीयमानचरित्रोपि न सम्यग्योधिगम्यते

നാരദാദി മഹർഷികൾ—ബാല്യത്തിൽനിന്നേ ബ്രഹ്മചാരികൾ—അവന്റെ ചരിതം പാടിയാലും അവൻ സമ്യകമായി ഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നില്ല।

Verse 33

तंसूक्ष्मरूपमजमव्ययमेकमाद्यं बह्माद्यगोचरमजेयमनंतशक्तिम् । नित्यं निरामयममूर्तमचिंत्यमूर्तिं कस्त्वां चराचर चराचरभिन्न वेत्ति

പ്രഭോ! നീ സൂക്ഷ്മരൂപൻ, അജൻ, അവ്യയൻ, ഏകൻ, ആദി; ബ്രഹ്മാദികൾക്കും അഗോചരൻ, അജേയൻ, അനന്തശക്തിസമ്പന്നൻ; നിത്യൻ, നിരാമയൻ, അമൂർത്തൻ, എങ്കിലും അചിന്ത്യമൂർത്തി—ചരാചരങ്ങളിൽനിന്ന് ഭിന്നനായ നിന്നെ യഥാർത്ഥമായി ആര് അറിയും?

Verse 34

एकैकमेव तव नामहरेन्मुरारे जन्मार्जिताघमघिनां च महापदाढ्यम् । दद्यात्फलं च महितं महतो मखस्य जप्तं मुकुंदमधुसूदनमाधवेति

ഹേ ഹരി, ഹേ മുരാരി! നിന്റെ നാമങ്ങളിൽ ഒറ്റ നാമം പോലും ജന്മജന്മാന്തരങ്ങളിലെ സഞ്ചിതപാപങ്ങളെ നശിപ്പിച്ച് മഹാസമൃദ്ധി നൽകുന്നു; ‘മുകുന്ദ, മധുസൂദന, മാധവ’ എന്നു ജപിച്ചാൽ മഹായാഗത്തിന്റെ മഹിതഫലം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 35

नारायणेति नरकार्णव तारणेति दामोदरेति मधुहेति चतुर्भुजेति । विश्वंभरेति विरजेति जनार्दनेति क्वास्तीह जन्म जपतां क्व कृतांतभीतिः

‘നാരായണ’, ‘നരകസമുദ്രത്തിൽനിന്ന് തരിക്കുന്നവൻ’, ‘ദാമോദര’, ‘മധുഹ’, ‘ചതുര്ഭുജ’, ‘വിശ്വംഭര’, ‘വിരജ’, ‘ജനാർദന’—ഇങ്ങനെ ജപിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ പുനർജന്മ എവിടെ? കൃതാന്തഭയം എവിടെ?

Verse 36

ये त्वां त्रिविक्रम सदा हृदि शीलयंति कादंबिनी रुचिर रोचिषमंबुजाक्षम् । सौदामनीविलसितांशुकवीतमूर्ते तेपि स्पृशंति तव कांतिमचिंत्यरूपाम्

ഹേ ത്രിവിക്രമാ! പദ്മനേത്രാ, മനോഹര മേഘസമാന ദീപ്തിയുള്ളവനേ, മിന്നലുപോലെ തിളങ്ങുന്ന വസ്ത്രധാരിയേ! നിനയെ സദാ ഹൃദയത്തിൽ വസിപ്പിക്കുന്നവർ പോലും നിന്റെ അചിന്ത്യരൂപത്തിന്റെ ദിവ്യകാന്തി സ്പർശിക്കുന്നു.

Verse 37

श्रीवत्सलांछनहरेच्युतकैटभारे गोविंदतार्क्ष्य रथकेशवचक्रपाणे । लक्ष्मीपते दनुजसूदन शार्ङ्गपाणे त्वद्भक्तिभाजि न भयंक्वचिदस्ति पुंसि

ഹേ ശ്രീവത്സലാഞ്ഛനധാരീ ഹരി, ഹേ അച്യുതാ, കൈടഭഭാരഹരാ! ഹേ ഗോവിന്ദാ, ഗരുഡരഥ കേശവാ, ചക്രപാണീ! ഹേ ലക്ഷ്മീപതേ, ദനുജസൂദന, ശാർങ്ഗപാണീ—നിന്റെ ഭക്തിയിൽ പങ്കുള്ള മനുഷ്യന് എവിടെയും ഭയം ഇല്ല.

Verse 38

यैरर्चितोसि भगवंस्तुलसीप्रसूनैर्दूरीकृतैणमदसौरभदिव्यगंधैः । तानर्चयंति दिवि देवगणाःसमस्ता मंदारदामभिरलं विमलस्वभावान्

ഹേ ഭഗവൻ! ദിവ്യസുഗന്ധമുള്ള തുളസിപ്പൂക്കളാൽ—കസ്തൂരിയുടെ ഗന്ധം പോലും അകറ്റുന്ന പരിമളത്തോടെ—നിന്നെ അർച്ചിക്കുന്നവരെ, സ്വർഗത്തിൽ എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളും മന്ദാരപുഷ്പമാലകളാൽ ഭംഗിയായി ആദരിക്കുന്നു; അവർ വിമലസ്വഭാവികൾ.

Verse 39

यद्वाचि नाम तव कामदमब्जनेत्र यच्छ्रोत्रयोस्तव कथा मधुराक्षराणि । यच्चित्तभित्तिलिखितं भवतोस्ति रूपं नीरूपभूपपदवी नहि तैर्दुरापा

ഹേ പദ്മനേത്രാ! ആരുടെ വാക്കിൽ നിന്റെ കാമദ നാമം ഉണ്ട്, ആരുടെ കാതുകളിൽ മധുരാക്ഷരങ്ങളുള്ള നിന്റെ കഥ ഉണ്ട്, ആരുടെ ചിത്തഭിത്തിയിൽ നിന്റെ രൂപം എഴുതപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു—അവർക്ക് നിരൂപ (നിർഗുണ) ഭൂപപദവി പ്രാപിക്കുക ദുഷ്കരം അല്ല.

Verse 40

ये त्वां भजंति सततं भुविशेषशायिंस्ताञ्छ्रीपते पितृपतींद्र कुबेरमुख्याः । वृंदारका दिवि सदैव सभाजयंति स्वर्गापवर्गसुखसंततिदानदक्ष

ഹേ ശ്രീപതേ! വിശേഷ ശയ്യയിൽ ശയിക്കുന്ന നിന്നെ നിരന്തരം ഭജിക്കുന്ന ഭക്തരെ, സ്വർഗത്തിൽ പിതൃപതി, ഇന്ദ്രൻ, കുബേരൻ മുതലായവരുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ദേവഗണങ്ങൾ എപ്പോഴും ആദരിക്കുന്നു; കാരണം നീ സ്വർഗവും അപവർഗവും (മോക്ഷവും) നൽകുന്ന തുടർച്ചയായ സുഖദാനത്തിൽ ദക്ഷനാണ്.

Verse 41

ये त्वां स्तुवंति सततं दिवितान्स्तुवंति सिद्धाप्सरोमरगणा लसदब्जपाणे । विश्राणयत्यखिलसिद्धिदकोविना त्वां निर्वाणचारुकमलां कमलायताक्ष

നിന്നെ നിരന്തരം സ്തുതിക്കുന്നവരെ പ്രകാശമുള്ള സിദ്ധന്മാരും അപ്സരസ്സുകളും ദേവഗണങ്ങളും പോലും സ്തുതിക്കുന്നു—ഹേ ദീപ്തപദ്മപാണേ! നിന്നെ കൂടാതെ ആര് സർവ്വസിദ്ധികളും ദാനം ചെയ്യും? ഹേ പദ്മനയന പ്രഭോ, മോക്ഷരൂപമായ മനോഹര പദ്മം ആര് നൽകാൻ കഴിയും?

Verse 42

त्वं हंसि पासि सृजसि क्षणतः स्वलीला लीलावपुर्धर विरिंचिनतांघ्रियुग्म । विश्वं त्वमेव परविश्वपतिस्त्वमेव विश्वस्यबीजमसि तत्प्रणतोस्मि नित्यम्

നീ നിന്റെ സ്വലീലകൊണ്ട് ക്ഷണമാത്രത്തിൽ സംഹരിക്കുകയും പാലിക്കുകയും സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു—ഹേ ലീലാമയസ്വരൂപധരാ! നിന്റെ പാദയുഗ്മത്തിൽ ബ്രഹ്മാവും നമിക്കുന്നു. ഈ വിശ്വം നീ തന്നേ; വിശ്വത്തിന്റെ പരമാധിപതിയും നീ തന്നേ; ജഗത്തിന്റെ ബീജവും നീ തന്നേ; അതുകൊണ്ട് ഞാൻ നിത്യം നിന്നെ പ്രണാമം ചെയ്യുന്നു.

Verse 43

स्तोता त्वमेव दनुजेंद्ररिपो स्तुतिस्त्वं स्तुत्यस्त्वमेव सकलं हि भवानिहैकः । त्वत्तो न किंचिदपि भिन्नमवैमि विष्णो तृष्णां सदा कृणुहि मे भवजांभवारे

ഹേ ദനുജേന്ദ്രരിപോ! സ്തോതാവും നീ തന്നെ, സ്തുതിയും നീ തന്നെ, സ്തുത്യനും നീ തന്നെ—ഇവിടെ എല്ലാം ഏകമായി നീ തന്നെ. ഹേ വിഷ്ണോ, നിന്നിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ ഒന്നും ഞാൻ അറിയുന്നില്ല. ഭവസാഗരത്തിൽ എന്റെ തൃഷ്ണയെ സദാ നിന്നിലേയ്ക്ക് തന്നെ സ്ഥിരമാക്കണമേ.

Verse 44

इति स्तुत्वा हृषीकेशमग्निबिंदुर्महातपाः । तस्थौ तूष्णीं ततो विष्णुरुवाच वरदो मुनिम्

ഇങ്ങനെ ഹൃഷീകേശനെ സ്തുതിച്ച് മഹാതപസ്വിയായ അഗ്നിബിന്ദു മൗനമായി നിന്നു. തുടർന്ന് വരദനായ വിഷ്ണു ആ മുനിയോട് അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 45

श्रीविष्णुरुवाच । अग्निबिंदो महाप्राज्ञ महता तपसांनिधे । वरं वरय सुप्रीतस्तवादेयं न किंचन

ശ്രീവിഷ്ണു അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ അഗ്നിബിന്ദുവേ, മഹാപ്രാജ്ഞാ, മഹത്തായ തപസ്സുകളുടെ നിധിയേ! വരം ചോദിക്ക. ഞാൻ അത്യന്തം പ്രസന്നൻ; നിനക്കു അദേയമായൊന്നുമില്ല.

Verse 46

अग्निबिंदुरुवाच । यदि प्रीतोसि भगवन्वैकुंठेश जगत्पते । कमलाकांत तद्देहि यदिह प्रार्थयाम्यहम्

അഗ്നിബിന്ദു പറഞ്ഞു—ഹേ ഭഗവൻ, വൈകുണ്ഠേശ, ജഗത്പതേ, കമലാകാന്താ! നിങ്ങൾ പ്രസന്നനാകുന്നുവെങ്കിൽ, ഞാൻ ഇവിടെ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നതു ദയചെയ്തു എനിക്കു നല്കണമേ।

Verse 47

कृतानुज्ञोथ हरिणा भ्रूभंगेन स तापसः । कृतप्रणामो हृष्टात्मा वरयामास केशवम्

ഹരി ഭ്രൂഭംഗമാത്രംകൊണ്ട് അനുവാദം നൽകി. അപ്പോൾ ആ തപസ്വി പ്രണാമം ചെയ്ത്, ഹർഷഭരിതഹൃദയത്തോടെ, കേശവനോട് വരം അപേക്ഷിച്ചു।

Verse 48

भगवन्सर्वगोपीह तिष्ठ पंचनदे ह्रदे । हिताय सर्व जंतूनां मुमुक्षूणां विशेषतः

ഹേ സർവ്വവ്യാപി ഭഗവൻ! നിങ്ങൾ ഇവിടെ പഞ്ചനദ ഹ്രദത്തിൽ വസിക്കണമേ—സകല ജീവികളുടെ ഹിതത്തിനായി, പ്രത്യേകിച്ച് മോക്ഷകാംക്ഷികൾക്കായി।

Verse 49

लक्ष्मीशे न वरो मह्यमेष देयोऽविचारतः । नान्यं वरं समीहेहं भक्तिं च त्वपदांबुजे

ഹേ ലക്ഷ്മീശാ! എനിക്ക് മറ്റൊരു വരവും വേണ്ട. വിചാരവിലംബമില്ലാതെ ഇതേ നല്കണമേ—നിന്റെ പാദപദ്മങ്ങളിൽ എനിക്കു ഭക്തി സ്ഥിരമാകട്ടെ।

Verse 50

इति श्रुत्वा वरं तस्याग्निबिंदोर्मधुसूदनः । प्रीतः परोपकारार्थं तथेत्याहाब्धिजापतिः

അഗ്നിബിന്ദുവിന്റെ വരം കേട്ട് മധുസൂദനൻ പ്രസന്നനായി; പരോപകാരാർത്ഥം അബ്ധിജാ ദേവിയുടെ പതി പറഞ്ഞു—“തഥാസ്തു।”

Verse 51

श्रीविष्णुरुवाच । अग्निबिंदो मुनिश्रेष्ठ स्थास्याम्यहमिह ध्रुवम् । काशीभक्तिमतां पुंसां मुक्तिमार्गं समादिशन्

ശ്രീവിഷ്ണു അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ അഗ്നിബിന്ദു, മുനിശ്രേഷ്ഠാ! ഞാൻ ഇവിടെ ധ്രുവമായി നിത്യവും വസിക്കും; കാശീഭക്തരായ പുരുഷന്മാർക്ക് മോക്ഷമാർഗം ഉപദേശിക്കും।

Verse 52

मुने पुनः प्रसन्नोस्मि वरं ब्रूहि ददामि ते । अतीव मम भक्तोसि भक्तिस्तेस्तु दृढा मयि

ഹേ മുനേ! ഞാൻ വീണ്ടും പ്രസന്നനാകുന്നു. വരം പറയുക; ഞാൻ നിനക്കു നൽകാം. നീ എന്റെ അത്യന്തഭക്തൻ; എന്നോടുള്ള നിന്റെ ഭക്തി ദൃഢമായിരിക്കട്ടെ।

Verse 53

आदावेव हि तिष्ठासुरहमत्र तपोनिधे । ततस्त्वया समभ्यर्थि स्थास्याम्यत्र सदैव हि

ഹേ തപോനിധേ! ആദ്യം മുതലേ ഞാൻ ഇവിടെ വസിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നു; പിന്നെ നീ അപേക്ഷിച്ചതിനാൽ ഞാൻ ഇവിടെ സദാ നിലകൊള്ളും।

Verse 54

प्राप्य काशीं सुदुर्मेधाः कस्त्यजेज्ज्ञानवान्यदि । अनर्घ्यं प्राप्य माणिक्यं हित्वा काचं क ईहते

കാശി പ്രാപിച്ച ശേഷം, സത്യത്തിൽ ജ്ഞാനിയെങ്കിൽ അതിനെ ആരാണ് ഉപേക്ഷിക്കുക? അമൂല്യ മാണിക്യം ലഭിച്ചിട്ട് ഗ്ലാസ് ആരാണ് ആഗ്രഹിക്കുക?

Verse 55

अल्पीयसा श्रमेणेह वपुषो व्ययमात्रतः । अवश्यं गत्वरस्याशु यथामुक्तिस्तथा क्व हि

ഇവിടെ അത്യൽപ പരിശ്രമംകൊണ്ട്—വേഗം വിട്ടുപോകേണ്ട ദേഹത്തിന്റെ ത്യാഗമാത്രത്താൽ—ഇത്ര ഉറപ്പോടെയും വേഗത്തോടെയും മോക്ഷം മറ്റെവിടെ ലഭിക്കും?

Verse 56

विनिमय्य जराजीर्णं देहं पार्थिवमत्र वै । प्राज्ञाः किमु न गृह्णीयुरमृतं नैर्जरं वपुः

ഇവിടെ തന്നെ ജരാജീർണ്ണമായ പാർത്ഥിവദേഹം വിനിമയം ചെയ്ത്, പ്രാജ്ഞർ അമൃതമായ അജര-അമര വപുസ്സിനെ എന്തുകൊണ്ട് സ്വീകരിക്കാതിരിക്കും?

Verse 57

न तपोभिर्न वा दानैर्न यज्ञैर्बहुदक्षिणैः । अन्यत्र लभ्यते मोक्षो यथा काश्यां तनु व्ययात्

തപസ്സുകളാലോ ദാനങ്ങളാലോ മഹാദക്ഷിണയുള്ള യാഗങ്ങളാലോ മറ്റെവിടെയും ലഭിക്കാത്ത മോക്ഷം, കാശിയിൽ ദേഹത്യാഗമാത്രത്താൽ ലഭിക്കുന്നു.

Verse 58

अपि योगं हि युंजाना योगिनो यतमानसाः । नैकेनजन्मना मुक्ताः काश्यां मुक्ता वपुर्व्ययात्

നിയതചിത്തത്തോടെ യോഗം അഭ്യസിക്കുന്ന യോഗികളും ഒരേ ജന്മത്തിൽ മുക്തരാകുന്നില്ല; എന്നാൽ കാശിയിൽ ദേഹത്യാഗം കൊണ്ടുതന്നെ മുക്തി ലഭിക്കുന്നു.

Verse 59

इदमेव महादानमिदमेव महत्तपः । इदमेव व्रतं श्रेष्ठं यत्काश्यां म्रियते तनुः

ഇതുതന്നെ മഹാദാനം, ഇതുതന്നെ മഹത്തപസ്; ഇതുതന്നെ ശ്രേഷ്ഠവ്രതം—ദേഹം കാശിയിൽ മരണത്തെ പ്രാപിക്കുക.

Verse 60

स एव विद्वाञ्जगति स एव विजितेंद्रियः । स एव पुण्यवान्धन्यो लब्ध्वा काशीं न यस्त्यजेत्

ലോകത്തിൽ യഥാർത്ഥ വിദ്യാവാൻ അവനേ, ജിതേന്ദ്രിയനും അവനേ; പുണ്യവാനും ധന്യനും അവനേ—കാശിയെ പ്രാപിച്ച് അതിനെ ഉപേക്ഷിക്കാത്തവൻ.

Verse 61

तावत्स्थास्याम्यहं चात्र यावत्काशी मुने त्विह । प्रलयेपि न नाशोस्याः शिवशूलाग्र सुस्थितेः

ഹേ മുനേ! കാശി ഇവിടെ നിലനിൽക്കുന്നത്രയും കാലം ഞാനും ഇവിടെ തന്നെ പ്രതിഷ്ഠിതനായി നിലകൊള്ളും. പ്രളയകാലത്തും ഇതിന് നാശമില്ല; ശിവന്റെ ത്രിശൂലത്തിന്റെ അഗ്രത്തിൽ ദൃഢമായി നിലകൊള്ളുന്നതിനാലാണ്.

Verse 62

इत्याकर्ण्य गिरं विष्णोरग्निबिंदुर्महामुनिः । प्रहृष्टरोमा प्रोवाच पुनरन्यं वरं वृणे

വിഷ്ണുവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട മഹാമുനി അഗ്നിബിന്ദുവിന് ആനന്ദരോമാഞ്ചം ഉണ്ടായി. പിന്നെ അദ്ദേഹം വീണ്ടും പറഞ്ഞു—“ഞാൻ മറ്റൊരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു.”

Verse 63

मापते मम नाम्नात्र तीर्थे पंचनदे शुभे । अभक्तेभ्योपि भक्तेभ्यः स्थितो मुक्तिं सदादिश

ഹേ പ്രഭോ! ഈ ശുഭ പഞ്ചനദ തീർത്ഥം എന്റെ നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാകട്ടെ. നിങ്ങൾ ഇവിടെ നിലകൊണ്ട് ഭക്തർക്കും ഭക്തിയില്ലാത്തവർക്കും പോലും എപ്പോഴും മോക്ഷം അനുഗ്രഹിക്കണമേ.

Verse 64

येत्र पंचनदे स्नात्वा गत्वा देशांतरेष्वपि । नरा पंचत्वमापन्ना मुक्तिं तेभ्योपि वै दिश

ഇവിടെ പഞ്ചനദയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് മറ്റു ദേശങ്ങളിലേക്കു പോയവർ—പിന്നീട് അവിടെവെച്ച് മരണം പ്രാപിച്ചാലും—അവർക്കും മോക്ഷം അനുഗ്രഹിക്കണമേ.

Verse 65

येतु पंचनदे स्नात्वा त्वां भजिष्यंति मानवाः । चलाचलापि द्वैरूपा मा त्याक्षीच्छ्रीश्च तान्नरान्

എന്നാൽ പഞ്ചനദയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് നിങ്ങളെ ഭജിക്കുന്ന മനുഷ്യരെ—ചഞ്ചലവും സ്ഥിരവുമെന്ന ദ്വൈരൂപിണിയായ ശ്രീ (ലക്ഷ്മി) പോലും ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കരുതേ.

Verse 66

श्रीविष्णुरुवाच । एवमस्त्वग्निबिंदोत्र भवता यद्वृतंमुने । त्वन्नाम्नोऽर्धेन मे नाम मया सह भविष्यति

ശ്രീവിഷ്ണു അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ അഗ്നിബിന്ദു, അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടെ. ഹേ മുനേ, നീ ഇവിടെ തിരഞ്ഞെടുത്തതുപോലെ, നിന്റെ നാമത്തിന്റെ അർദ്ധഭാഗത്തോടെ എന്റെ നാമവും എനോടൊപ്പം ചേർന്നിരിക്കും.

Verse 67

बिंदुमाधव इत्याख्या मम त्रैलोक्यविश्रुता । काश्यां भविष्यति मुने महापापौघ घातिनी

ഹേ മുനേ, കാശിയിൽ എന്റെ ‘ബിന്ദു-മാധവ’ എന്ന നാമം പ്രസിദ്ധമാകും; അത് ത്രിലോകത്തിലും വിഖ്യാതമായി, മഹാപാപങ്ങളുടെ മഹാപ്രവാഹം നശിപ്പിക്കുന്നതായിരിക്കും.

Verse 68

ये मामत्र नराः पुण्याः पुण्ये पंचनदे ह्रदे । सदा सपर्ययिष्यंति तेषां संसारभीः कुतः

ഇവിടെ പുണ്യമായ പഞ്ചനദ ഹ്രദത്തിൽ എപ്പോഴും എന്നെ പൂജിച്ച് സേവിക്കുന്ന പുണ്യജനങ്ങൾക്ക് സംസാരഭയം എവിടെ നിലനിൽക്കും?

Verse 69

वसुस्वरूपिणी लक्ष्मीर्लक्ष्मीर्निर्वाणसंज्ञिका । तत्पार्श्वगा सदा येषां हृदि पंचनदे ह्यहम्

വസുസ്വരൂപിണിയായ ലക്ഷ്മിയും ‘നിർവാണ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധയായ ലക്ഷ്മിയും—ഇവിടെ പഞ്ചനദയിൽ ഞാൻ ആരുടെ ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്നുവോ, അവരുടെ സമീപത്ത് അവൾ സദാ നിലകൊള്ളും.

Verse 70

यैर्न पंचनदं प्राप्य वसुभिः प्रीणिता द्विजाः । आशुलभ्यविपत्तीनां तेषां तद्वसुरोदिति

എന്നാൽ പഞ്ചനദത്തെ പ്രാപിക്കാതെ ദാനധനങ്ങളാൽ ദ്വിജന്മാരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്താത്തവർക്ക് വേഗത്തിൽ വിപത്തുകൾ വരും; അവരുടെ ‘വസു’—സമ്പത്തും ശുഭവും—ക്ഷയിക്കും.

Verse 71

त एव धन्या लोकेस्मिन्कृतकृत्यास्त एव हि । प्राप्य यैर्मम सांनिध्यं वसवो मम सात्कृताः

ഈ ലോകത്തിൽ അവരേ ധന്യർ, അവരേ കൃതകൃത്യർ—എന്റെ സാന്നിധ്യം പ്രാപിച്ച്, എന്റെ നിമിത്തം വസുക്കളെ യഥാവിധി സത്കരിക്കുന്നവർ।

Verse 72

बिंदुतीर्थमिदं नाम तव नाम्ना भविष्यति । अग्निबिंदो मुनिश्रेष्ठ सर्वपातकनाशनम्

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠ അഗ്നിബിന്ദു! ഈ തീർത്ഥം നിന്റെ നാമത്താൽ തന്നെ ‘ബിന്ദുതീർത്ഥം’ എന്നു പ്രസിദ്ധമാകും; ഇത് സർവ്വപാതകനാശിനിയാണ്।

Verse 73

कार्तिके बिंदुतीर्थे यो ब्रह्मचर्यपरायणः । स्नास्यत्यनुदिते भानौ भानुजात्तस्य भीः कुतः

കാർത്തിക മാസത്തിൽ ബ്രഹ്മചര്യപരായണനായി സൂര്യോദയത്തിന് മുമ്പ് ബിന്ദുതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവന്—ഹേ സൂര്യപുത്രാ! ഭയം എവിടെ നിലനിൽക്കും?

Verse 74

अपि पापसहस्राणि कृत्वा मोहेन मानवः । ऊर्जे धर्मनदे स्नातो निष्पापो जायते क्षणात्

മനുഷ്യൻ മോഹവശാൽ ആയിരം പാപങ്ങൾ ചെയ്താലും, ഊർജ (കാർത്തിക) കാലത്ത് ധർമനദിയിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ അവൻ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ നിർപാപനാകും।

Verse 75

यावत्स्वस्थोस्ति देहोयं यावन्नेंद्रियविक्लवः । तावद्व्रतानि कुर्वीत यतो देहफलं व्रतम्

ഈ ദേഹം ആരോഗ്യവാനായിരിക്കയും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ വികലമാകാതിരിക്കയും ചെയ്യുന്നിടത്തോളം വ്രതങ്ങൾ ആചരിക്കണം; കാരണം ദേഹഫലം വ്രതാനുഷ്ഠാനത്തിലൂടെയാണ് ലഭിക്കുന്നത്।

Verse 76

एकभक्तेन नक्तेन तथैवायाचितेन च । उपवासेन देहोयं संशोध्यो शुचिभाजनम्

ഒരിക്കൽ മാത്രം ഭക്ഷണം, നക്തവ്രതം (രാത്രിഭക്ഷണനിയമം), യാചിക്കാതെ ലഭിക്കുന്ന അന്നം മാത്രം സ്വീകരിക്കൽ, ഉപവാസം—ഇവയാൽ ശുചിത്വത്തിന്റെ പാത്രമായ ഈ ദേഹം ശോധിച്ച് ശുദ്ധീകരിക്കണം.

Verse 77

कृच्छ्रचांद्रायणादीनि कर्तव्यानि प्रयत्नतः । अशुचिः शुचितामेति कायो यद्व्रतधारणात्

കൃച്ഛ്രം, ചാന്ദ്രായണം മുതലായ തപോവ്രതങ്ങൾ പരിശ്രമത്തോടെ അനുഷ്ഠിക്കണം; വ്രതധാരണത്താൽ അശുചിയായ ദേഹവും ശുചിത്വം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 78

व्रतैः संशोधिते देहे धर्मो वसति निश्चलः । अर्थकामौ सनिर्वाणौ तत्र यत्र वृष स्थितिः

വ്രതങ്ങളാൽ ശോധിതമായ ദേഹത്തിൽ ധർമ്മം അചഞ്ചലമായി വസിക്കുന്നു; ധർമ്മരൂപ വൃഷഭന്റെ സ്ഥാപനം ഉള്ളിടത്ത് അർത്ഥം, കാമം, നിർവാണം (മോക്ഷം) പോലും ലഭ്യമാണ്.

Verse 79

तस्माद्व्रतानि सततं चरितव्यानि मानवैः । धर्मसान्निध्य कर्तृणि चतुर्वर्गफलेप्सुभिः

അതുകൊണ്ട് മനുഷ്യർ വ്രതങ്ങൾ നിരന്തരം അനുഷ്ഠിക്കണം; പ്രത്യേകിച്ച് ചതുര്വർഗഫലങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ, കാരണം വ്രതങ്ങൾ ധർമ്മസാന്നിധ്യവും സാന്നിധ്യബോധവും വരുത്തുന്നു.

Verse 80

सदा कर्तुं न शक्नोति व्रतानि यदि मानवः । चातुर्मास्यमनुप्राप्य तदा कुर्यात्प्रयत्नतः

മനുഷ്യന് എല്ലായ്പ്പോഴും വ്രതങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കഴിയില്ലെങ്കിൽ, ചാതുർമാസ്യകാലം എത്തിയാൽ അവ പ്രത്യേക പരിശ്രമത്തോടെ അനുഷ്ഠിക്കണം.

Verse 81

भूशय्या ब्रह्मचर्यं च किंचिद्भक्ष्यनिषेधनम् । एकभक्तादि नियमो नित्यदानं स्वशक्तितः

വ്രതസ്ഥൻ ഭൂമിയിൽ ശയിച്ചു, ബ്രഹ്മചര്യം അനുഷ്ഠിച്ച്, ചില ഭക്ഷ്യങ്ങൾ ഒഴിവാക്കി, ഏകഭക്താദി നിയമങ്ങൾ പാലിച്ച്, തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് നിത്യദാനം ചെയ്യണം।

Verse 82

पुराणश्रवणं चैव तदर्थाचरणं पुनः । अखंडदीपोद्बोधश्च महापूजेष्टदैवते

പുരാണങ്ങൾ ശ്രവണം ചെയ്ത്, അതിന്റെ അർത്ഥാനുസരണം ആചരിച്ച്, അഖണ്ഡദീപം തെളിയിച്ചു വെച്ച്, തന്റെ ഇഷ്ടദേവതയ്ക്ക് മഹാപൂജ നടത്തണം।

Verse 83

प्रभूतांकुरबीजाढ्ये देशे चापि गतागतम् । यत्नेन वर्जयेद्धीमान्महाधर्मविवृद्धये

മുളകളും വിത്തുകളും സമൃദ്ധമായ സ്ഥലങ്ങളിൽ അനാവശ്യമായ വരവ്-പോക്ക് ജ്ഞാനിയായ വ്രതസ്ഥൻ പരിശ്രമത്തോടെ ഒഴിവാക്കണം; അതുവഴി മഹാധർമ്മം വർദ്ധിക്കും।

Verse 84

असंभाष्या न संभाष्याश्चातुर्मास्य व्रतस्थितैः । मौनं चापि सदा कार्यं तथ्यं वक्तव्यमेव वा

ചാതുർമാസ്യ വ്രതസ്ഥർ സംഭാഷണയോഗ്യമല്ലാത്തവരോട് സംസാരിക്കരുത്; എപ്പോഴും മൗനം പാലിക്കണം, അല്ലെങ്കിൽ സംസാരിച്ചാലും സത്യം മാത്രം പറയണം।

Verse 85

निष्पावांश्च मसूरांश्च कोद्रवान्वर्जयेद्व्रती । सदा शुचिभिरास्थेयं स्प्रष्टव्यो नाव्रती जनः

വ്രതസ്ഥൻ നിഷ്പാവം, മസൂർ, കോദ്രവ ധാന്യം എന്നിവ ഒഴിവാക്കണം. എപ്പോഴും ശുചിജനങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഇരിക്കണം; അവ്രതിയെ സ്പർശിക്കാനും പാടില്ല।

Verse 86

दंतकेशांबरादीनि नित्यं शोध्यानि यत्नतः । अनिष्टचिंता नो कार्या व्रतिना हृद्यपि क्वचित्

പല്ല്, മുടി, വസ്ത്രം മുതലായവ നിത്യവും പരിശ്രമത്തോടെ ശുദ്ധീകരിക്കണം. വ്രതധാരി ഒരിക്കലും—ഹൃദയത്തിനുള്ളിലും—അനിഷ്ടമോ അശുഭമോ ആയ ചിന്ത ചെയ്യരുത്.

Verse 87

द्वादशस्वपि मासेषु व्रतिनो यत्फलं भवेत् । चातुर्मास्यव्रतभृतां तत्फलं स्यादखंडितम्

പന്ത്രണ്ടു മാസങ്ങളിൽ വ്രതധാരിക്ക് ലഭിക്കുന്ന ഫലം ഏതായാലും, ചാതുർമാസ്യവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവർക്കു അതേ ഫലം അഖണ്ഡമായും സമ്പൂർണ്ണമായും ലഭിക്കുന്നു.

Verse 88

चतुर्ष्वपि च मासेषु न सामर्थ्यं व्रते यदि । तदोर्जे व्रतिना भाव्यमप्यब्दफलमिच्छता

നാലു മാസവും വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കാൻ ശേഷിയില്ലെങ്കിൽ, വാർഷികഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ കുറഞ്ഞത് ഊർജ (കാർത്തിക) മാസത്തിൽ എങ്കിലും വ്രതം പാലിക്കണം.

Verse 89

अव्रतः कार्तिको येषां गतो मूढधियामिह । तेषां पुण्यस्य लेशोपि न भवेत्सूकरात्मनाम्

മൂഢബുദ്ധികൾ കാർത്തികമാസം വ്രതമില്ലാതെ കടത്തിവിടുകയാണെങ്കിൽ, അത്തരം ശൂകരസ്വഭാവികൾക്ക് പുണ്യത്തിന്റെ ലേശമെങ്കിലും ഉണ്ടാകുകയില്ല.

Verse 90

कृच्छ्रं वा चातिकृच्छ्रं वा प्राजापत्यमथापि वा । संप्राप्ते कार्तिके मासि कुर्याच्छक्त्याति पुण्यवान्

കാർത്തികമാസം വന്നെത്തുമ്പോൾ മഹാപുണ്യവാൻ തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് കൃച്ഛ്രം, അതികൃച്ഛ്രം അല്ലെങ്കിൽ പ്രാജാപത്യ പ്രായശ്ചിത്തം അനുഷ്ഠിക്കണം.

Verse 91

एकांतरं व्रतं कुर्यात्त्रिरात्र व्रतमेव वा । पंचरात्रं सप्तरात्रं संप्राप्ते कार्तिके व्रती

കാർത്തികമാസം വന്നാൽ വ്രതധാരി ഭക്തൻ ഒരു ദിവസം വിട്ട് ഒരു ദിവസം ഉപവാസവ്രതം ചെയ്യുക, അല്ലെങ്കിൽ മൂന്ന് രാത്രികളുടെ വ്രതം; അല്ലെങ്കിൽ അഞ്ചു രാത്രിയോ ഏഴ് രാത്രിയോ വ്രതവും അനുഷ്ഠിക്കാം।

Verse 92

पक्षव्रतं वा कुर्वीत मासोपोषणमेव वा । नोर्जो वंध्यो विधातव्यो व्रतिना केनचित्क्वचित्

ആർക്കെങ്കിലും പക്ഷവ്രതം (പതിനഞ്ചുദിവസത്തെ വ്രതം) ചെയ്യാം, അല്ലെങ്കിൽ മുഴുവൻ മാസവും ഉപവാസം ചെയ്യാം. ഊർജാ (കാർത്തിക) വ്രതം ഏതൊരു വ്രതധാരിയും ഒരിക്കലും ഏതുവിധത്തിലും നിഷ്ഫലമാക്കരുത്।

Verse 93

शाकाहारं पयोहारं फलाहारमथापि वा । चरेद्यवान्नाहारं वा संप्राप्ते कार्तिके व्रती

കാർത്തികം വന്നാൽ വ്രതധാരി ശാകാഹാരം, പയോഹാരം, ഫലാഹാരം—അല്ലെങ്കിൽ യവാന്നം (ബാർലി) കഴിച്ച് വ്രതനിയമം അനുഷ്ഠിക്കണം।

Verse 94

नित्यनैमित्तिकं स्नानं कुर्यादूर्जे व्रती नरः । ब्रह्मचर्यं चरेदूर्जे महाव्रतफलार्थवान्

ഊർജാ (കാർത്തിക) കാലത്ത് വ്രതധാരി പുരുഷൻ നിത്യവും നൈമിത്തികവുമായ സ്നാനം ചെയ്യണം. മഹാവ്രതഫലം ആഗ്രഹിച്ച് ഊർജയിൽ ബ്രഹ്മചര്യം പാലിക്കണം।

Verse 95

बाहुलं ब्रह्मचर्येण यः क्षिपेच्छुचिमानसः । समस्तं हायनं तेन ब्रह्मचर्यकृतं भवेत्

ശുദ്ധമനസ്സോടെ ബ്രഹ്മചര്യത്തിലൂടെ ഊർജയുടെ അനവധി ദിവസങ്ങൾ കഴിക്കുന്നവന്, സമസ്ത വർഷവും ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ തന്നെ കഴിഞ്ഞതുപോലെ ആകുന്നു।

Verse 96

यस्तु कार्तिकिकं मासमुपवासैः समापयेत् । अप्यब्दमपि तेनेह भवेत्सम्यगुपोषितम्

യാരെങ്കിലും കാർത്തികമാസം ഉപവാസങ്ങളോടെ സമ്യകമായി സമാപിപ്പിക്കുന്നുവോ, അവനാൽ ഇവിടെ തന്നേ ഒരു മുഴുവൻ വർഷം ശരിയായി ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ചതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 97

शाकाहारपयोहारैरूर्जों यैरतिवाहितः । अखंडिता शरत्तेन तदाहारेण यापिता

ശാകാഹാരവും പയോാഹാരവും (പാൽ) ആശ്രയിച്ച് ഊർജ (കാർത്തിക) മാസം കഴിക്കുന്നവർക്ക്, അതേ ആഹാരത്താൽ തന്നെ മുഴുവൻ ശരദൃതുവും അഖണ്ഡമായി നിലനിൽക്കുന്നു.

Verse 98

पत्रभोजी भवेदूर्जे कांस्यं त्याज्यं प्रयत्नतः । यो व्रती कांस्यभोजी स्यान्न तद्व्रतफलं लभेत्

ഊർജ (കാർത്തിക) മാസത്തിൽ ഇലയിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കണം; കാംസ്യപാത്രം പരിശ്രമത്തോടെ ഒഴിവാക്കണം. വ്രതസ്ഥൻ കാംസ്യത്തിൽ ഭക്ഷിച്ചാൽ ആ വ്രതഫലം ലഭിക്കുകയില്ല.

Verse 99

कांस्यस्य नियमे दद्यात्कांस्यं सर्पिः प्रपूरितम् । ऊर्जे न भक्षयेत्क्षौद्रमतिक्षुद्रगतिप्रदम्

കാംസ്യം ഒഴിവാക്കുന്ന നിയമം പാലിക്കുന്നവൻ, നെയ്യ് നിറച്ച കാംസ്യപാത്രം ദാനമായി നൽകണം. ഊർജ (കാർത്തിക)യിൽ തേൻ ഭക്ഷിക്കരുത്; അത് അത്യന്തം നിന്ദ്യഗതി നൽകുന്നതാണ്.

Verse 100

मधुत्यागे घृतं दद्यात्पायसं च सशर्करम् । अभ्यंगेऽभ्यवहारे च तैलमूर्जे विवर्जयेत्

തേൻ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ നെയ്യും ശർക്കരയോടുകൂടിയ പായസവും ദാനമായി നൽകണം. ഊർജ (കാർത്തിക)യിൽ അഭ്യംഗത്തിലും (എണ്ണമർദ്ദനം) ആഹാരത്തിലും എണ്ണ ഒഴിവാക്കണം.

Verse 110

पापांधकारसंक्रुद्धः कार्तिके दीपदानतः । क्रोधांधकारितमुखं भास्करिं स न वीक्षते

പാപത്തിന്റെ അന്ധകാരത്തിൽ കുടുങ്ങിയവൻ കാർത്തികത്തിൽ ദീപദാനം ചെയ്താൽ, ക്രോധാന്ധകാരത്തിൽ മുഖം മറഞ്ഞ സൂര്യനെ ഇനി കാണുകയില്ല।

Verse 120

एकादशीं समासाद्य प्रबोधकरणीं मम । बिंदुतीर्थकृतस्नानो रात्रौ जागरणान्वितः

എന്നെ പ്രബോധിപ്പിക്കുന്ന ഏകാദശി പ്രാപിച്ച്, ബിന്ദുതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, അവൻ രാത്രിയൊട്ടു ജാഗരണത്തോടെ ഇരിക്കുന്നു।

Verse 130

तस्माद्द्वेषो न कर्तव्यो विश्वेशे परमात्मनि । विश्वेश द्वेषिणां पुंसां प्रायश्चित्तं यतो नहि

അതുകൊണ്ട് പരമാത്മാവായ വിശ്വേശ്വരനോടു ദ്വേഷം ചെയ്യരുത്; വിശ്വേശനെ ദ്വേഷിക്കുന്നവർക്ക് സത്യത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമില്ല।

Verse 140

आनंदकाननं पुण्यं पुण्यं पांचनदं ततः । ततोपि मम सान्निध्यमग्निबिंदो महामुने

ആനന്ദകാനനം പുണ്യമാകുന്നു; അതിലും പുണ്യം പഞ്ചനദം; എന്നാൽ അവയ്ക്കും മീതെ, മഹാമുനി അഗ്നിബിന്ദുവേ, എന്റെ സാന്നിധ്യമുണ്ട്।

Verse 145

भविष्याण्यपि कानीह तानि मे कथयाच्युत । यानि संपूज्यते भक्ताः प्राप्स्यंति कृतकृत्यताम्

ഹേ അച്യുതാ! ഇവിടെ ഇനി വരാനിരിക്കുന്ന മറ്റു പവിത്ര കാര്യങ്ങൾ എനിക്ക് പറയുക; അവയെ സമ്യകായി പൂജിച്ചാൽ ഭക്തർ കൃതകൃത്യത പ്രാപിക്കും।