Adhyaya 29

Verse 1

सूत उवाच । अतः परं शृणुध्वं हि लोहासुरविचेष्टितम् । बलेः पुत्रशतस्यापि कथयिष्यामि विश्रुतम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇനി ലോഹാസുരന്റെ പ്രസിദ്ധമായ ചരിതങ്ങൾ ശ്രവിക്കുവിൻ. ബലിയുടെ നൂറു പുത്രന്മാരുടെ വിഖ്യാതകഥയും ഞാൻ പറയാം.

Verse 2

यथा तौ भ्रातरौ वृद्धौ प्रापतुः स्थानमुत्तमम् । तदा प्रभृति वैराग्यं दैत्यो लोहासुरे दधौ

ആ രണ്ടു ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരന്മാർ പരമപദം പ്രാപിച്ചപ്പോൾ, അന്നുമുതൽ ദൈത്യനായ ലോഹാസുരൻ വൈരാഗ്യം ധരിച്ചു.

Verse 3

किं करोमि क्व गच्छामि तपसे स्थानमुत्तमम् । यस्य पारं न जानंति देवता मुनयो नराः

“ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം? എവിടെ പോകണം? തപസ്സിനുള്ള ഏറ്റവും ഉത്തമസ്ഥലം ഏത്—അതിന്റെ അറ്റം ദേവന്മാരും മുനികളും മനുഷ്യരും അറിയാത്തത്?”

Verse 4

को मयाऽराध्यतां देवो हृदि चिंतयते भृशम् । इति चिंतयतस्तस्य मतिर्जाता महात्मनः

“ഞാൻ ഏതു ദേവനെ ആരാധിക്കണം?”—എന്ന് അവൻ ഹൃദയത്തിൽ അത്യന്തം ചിന്തിച്ചു. അങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ ആ മഹാത്മാവിൽ ഒരു ദൃഢനിശ്ചയം ഉദിച്ചു.

Verse 5

दधौ गंगां स्वशीर्षेण पुष्पवंतौ च नेत्रयोः । हृदा नारायणं देवं ब्रह्माणं कटिमंडले

അവൻ തന്റെ ശിരസ്സിൽ ഗംഗയെ ധരിച്ചു; തന്റെ നേത്രങ്ങളിൽ പുഷ്പശോഭ സ്ഥാപിച്ചു. ഹൃദയത്തിൽ നാരായണദേവനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു; കട്ടിമണ്ഡലത്തിൽ ബ്രഹ്മാവിനെ മണ്ഡലവത് സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 6

इंद्राद्या देवताः सर्वे यद्देहे प्रतिबिंबिताः । प्रपश्यंति तदात्मानं भास्करः सलिले यथा

ഇന്ദ്രാദി സർവ്വദേവതകളും അവന്റെ ദേഹത്തിൽ പ്രതിബിംബിതരായി അവിടെ തന്നേ തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ രൂപങ്ങൾ ദർശിച്ചു; ജലത്തിൽ സൂര്യന്റെ പ്രതിബിംബം കാണുന്നതുപോലെ।

Verse 7

तमेवाराधयिष्यामि निरंजनमकल्मषः । एवं कृत्वा मतिं दैत्य स्तपस्तेपे सुदुष्करम् । भीतो जन्मभयाद्घोराद्दुष्करं यन्महात्मभिः

“ഞാൻ ആ നിരഞ്ജനനും മലിനതാരഹിതനുമായ പ്രഭുവിനെയേ ആരാധിക്കും।” എന്ന് നിശ്ചയിച്ച്, ആ ദൈത്യൻ ഭയങ്കര പുനർജന്മഭയത്തിൽ ഭീതനായി അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു—മഹാത്മാക്കൾക്കും കഠിനമായത്।

Verse 8

अंबुभक्षो वायुभक्षः शीर्णपर्णाशनस्तथा । दिव्यं वर्षशतं साग्रं यदा तेपे महत्तपः । ततस्तुतोष भगवांस्त्रिशूलवरधारकः

ഒരിക്കൽ ജലാഹാരിയായി, പിന്നെ വായുവേ ആഹാരമായി, അതുപോലെ ഉണങ്ങിയ ഇലകൾ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, അവൻ നൂറിലധികം ദിവ്യവർഷങ്ങൾ മഹത്തായ തപസ്സു ചെയ്തു. തുടർന്ന് ശ്രേഷ്ഠ ത്രിശൂലധാരിയായ ഭഗവാൻ പ്രസന്നനായി।

Verse 9

ईश्वर उवाच । वरं वृणीष्व भद्रं ते मनसा यदभीप्सितम् । लोहासुर मया देयं तव नास्ति तपोबलात्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—“വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുക; നിനക്കു മംഗളം വരട്ടെ; മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്തോ അതേ. ഹേ ലോഹാസുരാ, നിന്റെ തപോബലത്താൽ നിനക്കു നൽകാൻ എനിക്കു അസാധ്യം ഒന്നുമില്ല।”

Verse 10

इत्युक्तो दानवस्तत्र शंकराग्रे वचोऽब्रवीत्

ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ ആ ദാനവൻ അവിടെ ശങ്കരന്റെ സന്നിധിയിൽ തന്റെ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു।

Verse 11

लोहासुर उवाच । यदि तुष्टोसि देवेश वरमेकं वृणोम्यहम् । शरीरस्याजरत्वं च मा मृत्योरपि मे भयम्

ലോഹാസുരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവേശ്വരാ! നിങ്ങൾ പ്രസന്നനായാൽ ഞാൻ ഒരു വരം മാത്രം അപേക്ഷിക്കുന്നു. എന്റെ ശരീരം അജരമായിരിക്കട്ടെ; മരണത്തെയും ഞാൻ ഭയപ്പെടാതിരിക്കട്ടെ.

Verse 12

जन्मन्यस्मिन्प्रभो भूयात्स्थातव्यं हृदये मम । एवमस्तु शिवः प्राह तत्र तं दानवेश्वरम्

പ്രഭോ! ഈ ജന്മത്തിൽ തന്നേ അങ്ങനെ സംഭവിക്കട്ടെ; അത് എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളട്ടെ. അപ്പോൾ ശിവൻ ആ ദാനവേശ്വരനോട്—“ഏവമസ്തു, അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടെ” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 13

शर्वलब्धवरो दैवात्पुनस्तेपे महत्तपः । रम्ये सरस्वतीतीरे तरणाय भवार्णवात्

ശർവൻ (ശിവൻ) നിന്നു ദൈവയോഗത്താൽ വരം ലഭിച്ച അവൻ വീണ്ടും മഹത്തായ തപസ്സ് ചെയ്തു. ഭവസാഗരം കടക്കുവാൻ മനോഹരമായ സരസ്വതീതീരത്ത് അവൻ തപസ്സിൽ ലീനനായി.

Verse 14

वत्सराणां सहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च । शंकते भगवानिंद्रो भीतस्तस्य तपोबलात्

ആയിരങ്ങളായ വർഷങ്ങൾ—പ്രയുതങ്ങളും അർബുദങ്ങളും വരെ—അവൻ തപസ്സു തുടർന്നു. അവന്റെ തപോബലത്തെ ഭയന്ന് ഭഗവാൻ ഇന്ദ്രൻ ആശങ്കപ്പെട്ടു.

Verse 15

मा मे पदच्युतिर्भूयाद्दैत्यल्लोहासुरात्क्वचित् । मघवान्गुप्तरूपेण समेत्याश्रमकाननम्

ഇന്ദ്രൻ മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു—“ദൈത്യൻ ലോഹാസുരനാൽ എനിക്ക് ഒരിക്കലും പദച്യുതി വരരുത്.” ഇങ്ങനെ വിചാരിച്ച് മഘവാൻ (ഇന്ദ്രൻ) ഗുപ്തരൂപം ധരിച്ചു ആശ്രമവനത്തിലേക്ക് ചെന്നു.

Verse 16

तपोभंगं प्रकुरुते कंपयित्वा महासुरम् । ताडयंति शरीरे तं मुष्टिभिस्तीक्ष्णकर्कशैः

അവർ മഹാസുരനെ കുലുക്കി അവന്റെ തപസ്സ് ഭംഗപ്പെടുത്തി; പിന്നെ കഠിനവും തീക്ഷ്ണവും കർക്കശവുമായ മുഷ്ടിഘാതങ്ങളാൽ അവന്റെ ശരീരം അടിച്ചു തകർത്തു।

Verse 17

अथ तेन च दैत्येन ध्यानमुत्सृज्य वीक्षितम् । इंद्रेण तत्कृतं सर्वं तपोबलविनाशनम्

അപ്പോൾ ആ ദൈത്യൻ ധ്യാനം ഉപേക്ഷിച്ച് നോക്കി; തന്റെ തപോബലനാശം മുഴുവനും ഇന്ദ്രൻ തന്നെയാണു വരുത്തിയതെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞു।

Verse 18

तस्य तैरभवद्युद्धमिंद्राद्यैरथ कर्क्कशैः । एकस्य बहुभिः सार्द्धं देवास्ते तेन संयुगे

പിന്നീട് ഇന്ദ്രാദി കർക്കശദേവന്മാരുമായി അവനു ഭീകരയുദ്ധം ഉണ്ടായി; ആ സമരത്തിൽ ഒരുത്തനെതിരെ അനേകം ദേവന്മാർ ഒന്നിച്ചു പോരാടി।

Verse 19

रुधिराक्लिन्नदेहा वै प्रहारैर्जर्जरीकृताः । केशवं शरणं प्राप्ता त्राहि त्राहीति भाषिणः

പ്രഹാരങ്ങളാൽ തകർന്നു രക്തത്തിൽ കുതിർന്ന ദേഹങ്ങളോടെ അവർ ‘ത്രാഹി, ത്രാഹി’ എന്നു വിളിച്ചു കേശവനെ ശരണം പ്രാപിച്ചു।

Verse 20

सूत उवाच । देवानां वाक्यमाकर्ण्य वासुदेवो जनार्दनः । युयुधे केशवस्तेन युद्धे वर्षशतं किल

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ദേവന്മാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് വാസുദേവ ജനാർദനൻ കേശവൻ അവനോടു യുദ്ധം ചെയ്തു; ആ യുദ്ധം നൂറുവർഷം നീണ്ടുവെന്നു പറയുന്നു।

Verse 21

ततो नारायणं तत्र जिगाय स वरोर्जितः । अथ नारायणो देवो जितो लोहासुरेण तु

അപ്പോൾ വരബലത്താൽ ശക്തനായ അവൻ അവിടെ നാരായണനെ ജയിച്ചു; ഇങ്ങനെ ലോഹാസുരൻ ദേവനായ നാരായണനെയും പരാജയപ്പെടുത്തി।

Verse 22

मंत्रयामास रुद्रेण ब्रह्मणा च पुनःपुनः । मीमांसित्वा त्रयो देवाः पुनर्युद्धसमुद्यमम्

അവൻ രുദ്രനോടും ബ്രഹ്മാവോടും വീണ്ടും വീണ്ടും ആലോചിച്ചു; വിചാരിച്ച് ആ മൂന്നു ദേവന്മാർ വീണ്ടും യുദ്ധത്തിനായി ഒരുങ്ങി।

Verse 23

लोहासुरस्य दैत्यस्य वपुर्दृष्ट्वा पुनर्नवम् । महदासीत्पुनर्युद्धं दैत्यकेशवयोस्ततः

ലോഹാസുര ദൈത്യന്റെ ദേഹം വീണ്ടും പുതുതായി കണ്ടപ്പോൾ, ദൈത്യനും കേശവനും തമ്മിൽ വീണ്ടും മഹായുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു।

Verse 24

न ममार यदा दैत्यो विष्णुना प्रभविष्णुना । तरसा तं केशवोऽपि पातयामास भूतले

ശക്തിമാനായ വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രഭാവത്താലും ആ ദൈത്യൻ മരിക്കാതിരുന്നപ്പോൾ, കേശവൻ ബലത്തോടെ അവനെ ഭൂമിയിൽ വീഴ്ത്തി।

Verse 25

उत्तानं पतितं दृष्ट्वा पिनाकी परमेश्वरः । दधार हृदये तस्य स्वरूपं रूपवर्जितः

അവൻ മലർന്നു വീണിരിക്കുന്നതു കണ്ട പിനാകീ പരമേശ്വരൻ, രൂപാതീതമായ അവന്റെ സ്വരൂപതത്ത്വം ഹൃദയത്തിൽ ധരിച്ചു।

Verse 26

कण्ठे तस्थौ ततो ब्रह्मा तस्य लोहासुरस्य च । चरणौ पीडयामास स्वस्थित्या पुरुषोत्तमः

അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് ആ ലോഹാസുരന്റെ കണ്ഠത്തിന്മേൽ നിലകൊണ്ടു. പുരുഷോത്തമൻ തന്റെ അചഞ്ചലസ്ഥിതിയാൽ അവന്റെ പാദങ്ങളെ ശക്തിയായി അമർത്തി.

Verse 27

अथ दैत्यः समुत्तस्थौ भृशं बद्धोपि भूतले । दृष्ट्वोत्थितं ततो दैत्यं पातयंतं सुरोत्तमान्

പിന്നീട് ആ ദൈത്യൻ ഭൂമിയിൽ കർശനമായി ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നിട്ടും ശക്തിയായി എഴുന്നേറ്റു. എഴുന്നേറ്റ് ദേവോത്തമന്മാരെ വീഴ്ത്തുന്നതായി അവനെ കണ്ടപ്പോൾ (എല്ലാവരും വിസ്മയിച്ചു).

Verse 28

उवाच दिव्यया वाचा विरंचिः कमलासनः

അപ്പോൾ കമലാസനനായ വിരഞ്ചി (ബ്രഹ്മാവ്) ദിവ്യവാണിയാൽ അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 29

ब्रह्मोवाच । लोहासुर सदा रक्ष वाचोधर्ममभीक्ष्णशः । त्वया यत्प्रार्थितं रुद्रात्तदेव समुपस्थितम्

ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു— ഹേ ലോഹാസുരാ, നിന്റെ വാക്കിന്റെ ധർമ്മം സദാ നിരന്തരം കാത്തുകൊൾക. രുദ്രനോടു നീ പ്രാർത്ഥിച്ച വരം അതുതന്നെ ഇപ്പോൾ നിനക്കു സമുപസ്ഥിതമായിരിക്കുന്നു.

Verse 30

अहं विष्णुश्च रुद्रश्च त्रयोऽमी सुरसत्तमाः । त्वद्देहमुपवेक्ष्यामो यावदाभूतसंप्लवम्

ഞാൻ, വിഷ്ണു, രുദ്രൻ— ഞങ്ങൾ മൂവരും ദേവശ്രേഷ്ഠർ— ഭൂതസമ്പ്ലവമായ അന്തിമ പ്രളയം വരെയും നിന്റെ ദേഹത്തെ കാവലായി ഉപവേക്ഷിക്കും.

Verse 31

दानवेश शिवप्राप्तिर्भावभक्त्यैव जायते । शिवं चालयितुं बुद्धिः कथं तव भविष्यति

ഹേ ദാനവേശാ! ശിവപ്രാപ്തി ഭാവഭക്തിയാൽ മാത്രമേ ജനിക്കൂ; അങ്ങനെ ഇരിക്കെ ശിവനെ കുലുക്കണമെന്ന ചിന്ത നിനക്കു എങ്ങനെ ഉദിക്കും?

Verse 32

अचलांश्चालयेद्यस्तु प्रासादान्ब्राह्मणान्पुरान् । अचिरेणैव कालेन पातकेनैव लिप्यते

അചലമായവയെ കുലുക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നവൻ—പ്രാസാദങ്ങൾ, ബ്രാഹ്മണർ, പുണ്യപുരങ്ങൾ—അൽപകാലത്തിനകം പാപത്തിൽ ലിപ്തനാകും.

Verse 33

श्मशानवत्परित्याज्यः सत्यधर्मबहिष्कृतः । सत्यवागसि भद्रं ते मा विचालय देवताः

സത്യധർമ്മങ്ങളിൽ നിന്ന് ബഹിഷ്കൃതൻ ശ്മശാനത്തെപ്പോലെ ഉപേക്ഷ്യൻ. എന്നാൽ നീ സത്യവാക്യൻ—നിനക്കു മംഗളം; ദേവതകളെ കലക്കരുത്.

Verse 34

येन यातास्तु पितरो येन याताः पितामहाः । तेन मार्गेण गंतव्यं न चोल्लंघ्या सतां गतिः

പിതാക്കളും പിതാമഹന്മാരും പോയ വഴിയിലൂടെയേ പോകേണ്ടത്; സജ്ജനങ്ങളുടെ ഗതി ലംഘിക്കരുത്.

Verse 35

दानवेश पिता ते हि ददौ लोकत्रयं हरेः । वाक्पाशबद्धः पाताले राज्यं चक्रे महीपतिः

ഹേ ദാനവേശാ! നിന്റെ പിതാവ് ഹരിയുടേതായ ത്രിലോകം ദാനമായി നൽകി; സ്വന്തം വാക്പാശത്തിൽ ബന്ധിതനായി ആ രാജാവ് പാതാളത്തിൽ രാജ്യം നടത്തി.

Verse 36

तथा त्वमसि वाक्पाशाच्छिवभक्तिसमन्वितः । भूतले तिष्ठ दैत्येंद्र मा वाग्वैकल्प्यमाप्नुहि

നീയും നിന്റെ വാക്പാശത്തിൽ ബന്ധിതനായി ശിവഭക്തിയാൽ സമന്വിതനാകുന്നു. ഹേ ദൈത്യേന്ദ്രാ, ഭൂതലത്തിൽ തന്നെ നിലകൊൾക; വാക്കിൽ ദ്വന്ദ്വമോ വിരോധമോ പ്രാപിക്കരുത്.

Verse 37

वरांस्ते च प्रदास्यामो मा विचाल्या हि देवताः

ഞങ്ങൾ നിനക്കു വരങ്ങളും നൽകാം; എന്നാൽ ദേവതകളെ കലക്കരുത്.

Verse 38

व्यास उवाच । तच्छ्रुत्वा ब्रह्मणो वाक्यं संतुष्टो दानवेश्वरः । प्राह प्रसन्नया वाचा ब्रह्माणं केशवं हरम्

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ദാനവേശ്വരൻ സന്തുഷ്ടനായി, പ്രസന്നമായ വാണിയോടെ ബ്രഹ്മാവിനെയും കേശവനെയും ഹരനെയും അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

Verse 39

लोहासुर उवाच । वाक्पाशबद्धस्तिष्ठामि न पुनर्भवतां बले । ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च त्रयोऽमी सुरसत्तमाः

ലോഹാസുരൻ പറഞ്ഞു—ഞാൻ എന്റെ വാക്പാശത്തിൽ ബന്ധിതനായി ഇവിടെ തന്നെ നിലകൊള്ളും; ഇനി നിങ്ങളുടെ ബലപ്രയോഗം കൊണ്ടല്ല. ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, രുദ്രൻ—ഈ മൂന്നും ദേവശ്രേഷ്ഠർ.

Verse 40

स्थास्यंति चेच्छरीरे मे किं न लब्धं मया ततः । इदं कलेवरं मे हि समारूढं त्रिभिः सुरैः

നിങ്ങൾ എന്റെ തന്നെ ശരീരത്തിൽ വസിക്കുമെങ്കിൽ, എനിക്കെന്താണ് അപ്രാപ്തമായി ശേഷിക്കുക? കാരണം എന്റെ ഈ കലേവരം ത്രിദേവന്മാർ അധിഷ്ഠിതമായി—സമാരൂഢമായി—ഇരിക്കുന്നു.

Verse 41

भूम्यां भवतु विख्यातं मत्प्रभावात्सुरोत्तमाः

ഹേ സുരോത്തമന്മാരേ, എന്റെ പ്രഭാവത്താൽ ഇത് ഭൂമിയിൽ പ്രസിദ്ധമാകട്ടെ।

Verse 42

लोहासुरस्य वाक्येन हर्षिता स्त्रिदशास्त्रयः । ददुः प्रत्युत्तरं तस्मै ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः

ലോഹാസുരന്റെ വാക്കുകളിൽ സന്തുഷ്ടരായി ദേവത്രയം ആനന്ദിച്ചു; ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, മഹേശ്വരൻ അവനു മറുപടി നൽകി।

Verse 43

सत्यवाक्पाशतो दैत्यो न सत्याच्चलितो यतः । तेन सत्येन संतुष्टा दास्या मस्ते मनीप्सितम्

ഹേ ദൈത്യാ, സത്യവാക്യത്തിന്റെ പാശത്തിൽ ബന്ധിതനായിട്ടും നീ സത്യത്തിൽ നിന്ന് വഴുതിയില്ല; ആ സത്യത്തിൽ ഞങ്ങൾ തൃപ്തരായി നിനക്കിഷ്ടമുള്ളത് നൽകും।

Verse 44

ब्रह्मोवाच । यथा स्नानं ब्रह्मज्ञानं देहत्यागो गयातले । धर्मारण्ये तथा दैत्य धर्म्मेश्वरपुरः स्थिते

ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു—ഗയാതലത്തിൽ സ്നാനം, ബ്രഹ്മജ്ഞാനം, ദേഹത്യാഗം എങ്ങനെ പരമഫലപ്രദമോ, അതുപോലെ ഹേ ദൈത്യാ, ധർമ്മേശ്വരപുരസന്നിധിയിലെ ധർമ്മാരണ്യത്തിലും (കർമ്മങ്ങൾ) തഥൈവ।

Verse 45

कूपे तर्प्पणकं श्राद्धं शंसंति पितरो दिवि । संतुष्टा पिंडदानेन गयायां पितरो यथा

പുണ്യകൂപത്തിൽ തർപ്പണസഹിതം ചെയ്യുന്ന ശ്രാദ്ധത്തെ സ്വർഗസ്ഥ പിതൃകൾ പ്രശംസിക്കുന്നു; ഗയയിൽ പിണ്ഡദാനത്താൽ പിതൃകൾ തൃപ്തരാകുന്നതുപോലെ।

Verse 46

वांछंति तर्प्पणं कूपे धर्मारण्ये विशुद्धये । दानवेन्द्र शरीरं तु तीर्थं तव भविष्यति

ധർമ്മാരണ്യത്തിൽ ശുദ്ധിക്കായി ജനങ്ങൾ ആ കിണറ്റിൽ തർപ്പണം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കും. ഹേ ദാനവേന്ദ്രാ, നിന്റെ ശരീരമേ ഭാവിയിൽ തീർത്ഥമാകും.

Verse 47

एकविंशतिवारांस्तु गयायां तर्प्पणे कृते । पितॄणां या परा तृप्तिर्जायते दानवाधिप

ഹേ ദാനവാധിപാ, ഗയയിൽ ഇരുപത്തൊന്നുതവണ തർപ്പണം ചെയ്താൽ പിതൃകൾക്ക് ഉണ്ടാകുന്ന പരമ തൃപ്തി—

Verse 48

धर्मेश्वर पुरस्तात्सा त्वेकदा पितृतर्पणात् । स्याद्वै दशगुणा तृप्तिः सत्यमेव न संशयः

—ആ തൃപ്തി ധർമ്മേശ്വരന്റെ സന്നിധിയിൽ ഒരിക്കൽ പിതൃതർപ്പണം ചെയ്താൽ പത്തിരട്ടിയാകും. ഇത് സത്യം; സംശയമില്ല.

Verse 49

पितॄणां पिंडदानेन अक्षय्या तृप्तिरस्त्विह । शिवरूपांतराले वै धर्मारण्ये धरातले

ഇവിടെ ഭൂമിയിലെ ധർമ്മാരണ്യത്തിൽ—ശിവപ്രകടനത്തിന്റെ പവിത്ര ഇടവേളയിൽ—പിണ്ഡദാനത്താൽ പിതൃകൾക്ക് അക്ഷയ തൃപ്തി ഉണ്ടാകട്ടെ.

Verse 50

श्रद्धयैव हि कर्त्तव्याः श्राद्धपिंडोदकक्रियाः । तथांतराले चास्माकं श्राद्धपिंडौ विशेषतः

ശ്രാദ്ധത്തിലെ പിണ്ഡവും ഉദകക്രിയകളും നിർബന്ധമായി ശ്രദ്ധയോടെ തന്നെ ചെയ്യണം. കൂടാതെ ഇവിടെ ആ പവിത്ര ഇടവേളയിൽ നമ്മുടെ ശ്രാദ്ധവും പിണ്ഡദാനവും പ്രത്യേക ഫലപ്രദമാണ്.

Verse 51

तथा शरीरे क्वापिस्तांचिंता सत्योऽसि सुव्रत । त्रिषु लोकेषु दुष्प्रापं सत्यं ते दिवि संस्थितम्

അതുപോലെ, ഹേ സത്യനിഷ്ഠനായ സുവ്രത, നിന്റെ ശരീരത്തിൽ എവിടെയും അല്പം പോലും ആശങ്ക ഉണ്ടാകരുത്. ത്രിലോകങ്ങളിൽ സത്യം ദുർലഭം; നിന്റെ സത്യം സ്വർഗ്ഗത്തിലും സ്ഥാപിതമാണ്.

Verse 52

अस्मद्वाक्येन सत्येन तत्तथाऽसुरसत्तम । गयासमधिकं तीर्थं तव जातं धरातले

ഞങ്ങളുടെ വാക്കിന്റെ സത്യബലത്താൽ അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടെ, ഹേ അസുരശ്രേഷ്ഠാ. ഭൂമിയിൽ നിനക്കായി ഗയയ്‌ക്ക് സമമായ—അഥവാ അതിലധികമായ—ഒരു തീർത്ഥം ഉദ്ഭവിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 53

अस्माकं स्थितिरव्यग्रा तव देहे न संशयः । सत्यपाशेन बद्धाः स्म दृढमेव त्वयाऽनघ

നിന്റെ ദേഹത്തിൽ ഞങ്ങളുടെ നില അചഞ്ചലവും അവ്യഗ്രവുമാണ്—ഇതിൽ സംശയമില്ല. ഹേ അനഘാ, സത്യപാശംകൊണ്ട് നീ ഞങ്ങളെ ദൃഢമായി ബന്ധിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 54

विष्णुरुवाच । गयाप्रयाग कस्याऽपि फलं समधिकं स्मृतम् । चतुर्द्दश्याममावास्यां लोहयष्ट्यां पिंडदानतः

വിഷ്ണു പറഞ്ഞു—ഗയയും പ്രയാഗവും നൽകുന്ന ഫലം മറ്റു സ്ഥലങ്ങളേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠമെന്നു സ്മൃതിയിൽ പ്രസിദ്ധം; പ്രത്യേകിച്ച് ചതുര്ദശിയും അമാവാസിയും ലോഹയഷ്ടിയിൽ പിണ്ഡദാനം ചെയ്താൽ.

Verse 55

बलिपुत्रस्य सत्येन महती तृप्तिरत्र हि । मा कुरुष्वात्र संदेहं तव देहे स्थिता स्वयम्

ബലിപുത്രന്റെ സത്യത്താൽ ഇവിടെ തീർച്ചയായും മഹത്തായ തൃപ്തി (പിതൃകൾക്ക്) ലഭിക്കുന്നു. ഇതിൽ സംശയം വെക്കരുത്; ആ പുണ്യശക്തി സ്വയം നിന്റെ ദേഹത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 56

सरस्वती पुण्यतोया ब्रह्मलोकात्प्रयात्युत । प्लावयिष्यंति देहांगं मया सह सुसंगता

പുണ്യജലധാരിണിയായ സരസ്വതി നിശ്ചയമായി ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ നിന്ന് ഇവിടെ വരും. എന്നോടൊപ്പം സുസംഗതയായി അവൾ ദേഹാംഗങ്ങളെ സ്നാനിപ്പിച്ച് ശുദ്ധിക്കായി പ്ലാവിപ്പിക്കും.

Verse 57

यथो वै द्वारका वासो देवस्तत्र महेश्वरः । विरंचिर्यत्र तीर्थानि त्रीण्येतानि धरातले

ദ്വാരക എങ്ങനെ ദിവ്യവാസസ്ഥാനമാണോ, അവിടെ ദേവ മഹേശ്വരൻ വിരാജിക്കുന്നതുപോലെ; കൂടാതെ എവിടെ വിരഞ്ചി (ബ്രഹ്മാ) സന്നിഹിതനാണോ—ഭൂമിയിൽ ഈ മൂന്നും തീർത്ഥങ്ങളായി പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 58

भविष्यति च पाताले स्वर्गलोके यमक्षये । विख्यातान्यसुरश्रेष्ठ पि तॄणां तृप्तिहेतवे

ഹേ അസുരശ്രേഷ്ഠാ! ഇവ പാതാളത്തിലും സ്വർഗ്ഗലോകത്തിലും യമലോകത്തിലും പ്രസിദ്ധമാകും—പിതൃകളുടെ തൃപ്തിക്കുള്ള ഹേതുവായി.

Verse 59

अथान्यत्संप्रवक्ष्यामि गाथां पितृकृतां पराम् । आज्ञारूपां हि पुत्राणां तां शृणुष्व ममानघ

ഇപ്പോൾ ഞാൻ പിതൃകൾ രചിച്ച മറ്റൊരു പരമ ഗാഥ പ്രസ്താവിക്കുന്നു; അത് പുത്രന്മാർക്കുള്ള ആജ്ഞാരൂപ ഉപദേശം. ഹേ അനഘാ, അത് ശ്രവിക്കൂ.

Verse 60

पितर ऊचुः । शंकरस्याग्रतः स्थानं रुद्रलोकप्रदं नृणाम् । पापदेहविशुद्ध्यर्थं पापेनोपहतात्मनाम्

പിതൃകൾ പറഞ്ഞു: ശങ്കരന്റെ സന്നിധിയിൽ മനുഷ്യർക്കു രുദ്രലോകം നൽകുന്ന ഒരു പുണ്യസ്ഥാനമുണ്ട്; പാപംകൊണ്ട് ആഹതമായ ആത്മാക്കളുടെ പാപദേഹശുദ്ധിക്കായാണ് അത്.

Verse 61

तस्मिंस्तिलोदकेनापि सद्गतिं यांति तर्पिताः । पितरो नरकाद्वा पि सुपुत्रेण सुमेधसा

അവിടെ തിലോദകം അർപ്പിച്ച് തൃപ്തരായ പിതൃക്കൾക്കും സദ്ഗതി ലഭിക്കുന്നു. സുമേധാവായ സത്പുത്രനാൽ അവർ നരകത്തിൽ നിന്നുപോലും വിമുക്തരാകുന്നു.

Verse 62

गोप्रदानं प्रशंसंति तत्तत्र पितृमुक्तये । पित्रादिकान्समुद्दिश्य दृष्ट्वा रुद्रं च केशवम्

അവിടെ പിതൃമുക്തിക്കായി ഗോദാനം പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു. പിതൃമാരാദികളെ ഉദ്ദേശിച്ച് ആവാഹനം ചെയ്ത് രുദ്രനെയും കേശവനെയും—ഇരുവരെയും ദർശിച്ച് ആരാധിക്കണം.

Verse 63

तिलपिण्याकपिंडेन तृप्तिं यास्यामहे पराम् । चतुर्द्दश्याममावास्यां तथा च पितृतर्पणम्

തിലപിണ്യാക പിണ്ഡംകൊണ്ട് ഞങ്ങൾ പിതൃക്കൾക്ക് പരമ തൃപ്തി വരുത്തും. അതുപോലെ ചതുര്ദശിയും അമാവാസിയും പിതൃതർപ്പണം ചെയ്യേണ്ടതാണ്.

Verse 64

अज्ञातगोत्रजन्मानस्तेभ्यः पिंडांस्तु निर्वपेत् । तेऽपि यांति दिवं सर्वे ये दत्त इति श्रुतिः

ഗോത്രം അറിയാത്തവർക്കും പിണ്ഡങ്ങൾ അർപ്പിക്കണം. ‘ദാനം ലഭിച്ചവർ’ എല്ലാവരും സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കുന്നു എന്നു ശ്രുതി പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 65

सर्वकार्याणि संत्यज्य मानवैः पुण्यमीप्सुभिः । प्राप्ते भाद्रपदे मासे गंतव्या लोहयिष्टका । अज्ञातगोत्रनाम्ना तु पिंड मंत्रमिमं शृणु

പുണ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ എല്ലാ മറ്റു കാര്യങ്ങളും വിട്ട്, ഭാദ്രപദ മാസം വന്നാൽ ലോഹയിഷ്ടകയിലേക്കു പോകണം. ഇനി ഗോത്രവും നാമവും അറിയാത്തവർക്കുള്ള ഈ പിണ്ഡമന്ത്രം കേൾക്കുക.

Verse 66

पितृवंशे मृता ये च मातृवंशे तथैव च । अतीतगोत्रजास्तेभ्यः पिंडोऽयमुपतिष्ठतु

പിതൃവംശത്തിൽ മരിച്ചവർക്കും, അതുപോലെ മാതൃവംശത്തിൽ മരിച്ചവർക്കും, കഴിഞ്ഞുപോയ മറന്ന ഗോത്രങ്ങളിലുള്ളവർക്കും—ഈ പിണ്ഡം അർപ്പിതമാകട്ടെ।

Verse 67

विष्णुरुवाच । अनेनैव तु मंत्रेण ममाग्रे सुरसत्तम । क्षीणे चंद्रे चतुर्द्दश्यां नभस्ये पिंडमाहरेत्

വിഷ്ണു അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠാ! ഇതേ മന്ത്രം കൊണ്ടു, എന്റെ സന്നിധിയിൽ, നഭസ്യ മാസത്തിലെ ക്ഷീണചന്ദ്രയുക്ത ചതുര്ദശിയിൽ പിണ്ഡം അർപ്പിക്കണം।

Verse 68

पितॄणामक्षया तृप्तिर्भविष्यति न संशयः । तिलपिण्याकपिंडेन पितरो मोक्षमाप्नुयुः

പിതൃകൾക്ക് അക്ഷയമായ തൃപ്തി ഉണ്ടാകും—സംശയമില്ല. എള്ളുപിണ്യാകംകൊണ്ടുള്ള പിണ്ഡം വഴി പിതൃകൾ മോക്ഷം പ്രാപിക്കട്ടെ।

Verse 69

क्षणत्रयविनिर्मुक्ता मानवा जगतीतले । भविष्यंति न संदेहो लोहयष्ट्या तिलतर्पणे

ഭൂമിയിലെ മനുഷ്യർ മൂന്നു ക്ഷണത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ (പാപഭാരത്തിൽ നിന്ന്) വിമുക്തരാകും—സംശയമില്ല—ലോഹയഷ്ടിയിൽ എള്ളുതർപ്പണം ചെയ്താൽ।

Verse 70

स्नात्वा यः कुरुते चात्र पितृपिंडोदकक्रियाः । पितरस्तस्य तृप्यंति यावद्ब्रह्मदिवानिशम्

സ്നാനം ചെയ്ത് ഇവിടെ പിതൃപിണ്ഡവും ഉദകക്രിയകളും ചെയ്യുന്നവന്റെ പിതൃകൾ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പകലും രാത്രിയും നിലനിൽക്കുന്നത്ര കാലം തൃപ്തരായിരിക്കും।

Verse 71

अमावास्यादिनं प्राप्य मासि भाद्रपदे सरः । ब्रह्मणो यष्टिकायां तु यः कुर्यात्पितृतर्पणम्

ഭാദ്രപദ മാസത്തിലെ അമാവാസ്യാദിനം ബ്രഹ്മയഷ്ടികാ എന്ന പുണ്യസരോവരത്തിൽ ആരെങ്കിലും പിതൃകൾക്ക് തർപ്പണം ചെയ്താൽ, ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ വിശേഷപുണ്യം അവൻ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 72

पितरस्तस्य तृप्ताः स्युर्यावदाभूतसंप्लवम् । तेषां प्रसन्नो भगवानादिदेवो महेश्वरः

അവന്റെ പിതൃകൾ പ്രളയാന്തം വരെ തൃപ്തരായിരിക്കും; അവരുടെ നിമിത്തം ആദിദേവനായ ഭഗവാൻ മഹേശ്വരൻ പ്രസന്നനാകും।

Verse 73

अस्य तीर्थस्य यात्रायां मतिर्येषां भविष्यति । गोक्षीरेण तिलैः श्वेतैः स्नात्वा सारस्वते जले

ഈ തീർത്ഥയാത്രയിൽ മനസ്സുറപ്പുള്ളവർ ഗോക്ഷീരവും വെള്ള എള്ളും ചേർത്ത് സരസ്വതീജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് പാവനത പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 74

तर्पयेदक्षया तृप्तिः पितॄणां तस्य जायते । श्राद्धं चैव प्रकु र्वीत सक्तुभिः पयसा सह

അവൻ തർപ്പണം ചെയ്യട്ടെ; അപ്പോൾ അവന്റെ പിതൃകൾക്ക് അക്ഷയമായ തൃപ്തി ഉണ്ടാകും। കൂടാതെ സക്തു (വറുത്ത യവപ്പൊടി) പാലോടുകൂടെ ശ്രാദ്ധവും നടത്തണം।

Verse 75

अमावास्यादिनं प्राप्य पितॄणां मोदमिच्छुकः । रुद्रतीर्थे ततो धेनुं दयाद्वस्त्राणि यमतीर्थके

അമാവാസ്യാദിനം പിതൃകളുടെ ആനന്ദം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ രുദ്രതീർത്ഥത്തിൽ ധേനുവിനെ ദാനം ചെയ്യണം; യമതീർത്ഥത്തിൽ വസ്ത്രദാനം ചെയ്യണം।

Verse 76

विष्णुतीर्थे हिरण्यं च पितॄणां मोक्षमिच्छुकः । विनाक्षतैर्विना दर्भैर्विना चासनमेव च । वारिमात्राल्लोहयष्ट्यां गयाश्राद्धफलं लभेत्

പിതൃമോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ വിഷ്ണുതീർത്ഥത്തിൽ സ്വർണ്ണദാനം ചെയ്യണം. ലോഹയഷ്ടിയിൽ എന്നാൽ ജലമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ—അക്ഷതം, ദർഭം, ആസനം എന്നിവ ഇല്ലാതെയും—ഗയാശ്രാദ്ധഫലം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 77

सूत उवाच । एतद्वः कथितं विप्रा लोहासुरविचेष्टितम् । यच्छ्रुत्वा ब्रह्महा गोघ्नो मुच्यते सर्वपातकैः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രന്മാരേ! ലോഹാസുരനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഈ ചരിതം ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറഞ്ഞു. ഇത് ശ്രവണമാത്രം കൊണ്ടു ബ്രഹ്മഹത്യക്കാരനും ഗോഹത്യക്കാരനും സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകുന്നു.

Verse 78

एकविंशतिवारन्तु गयायां पिंड पातने । तत्फलं समवाप्नोति सकृदस्मिञ्छ्रुते सति

ഗയയിൽ ഇരുപത്തൊന്ന് പ്രാവശ്യം പിണ്ഡാർപ്പണം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം, ഈ കഥ ഒരിക്കൽ ശ്രവിച്ചാൽ തന്നെ ലഭിക്കുന്നു.

Verse 79

चतुःष्कोटि द्विलक्षं च सहस्रं शतमेव च । धेनवस्तेन दत्ताः स्युर्माहात्म्यं शृणु यात्तु यः

ഈ മാഹാത്മ്യം ശ്രവിക്കുന്നവൻ നാലുകോടി, രണ്ടുലക്ഷം, ആയിരം, നൂറ്—ഇത്ര പശുക്കൾ ദാനം ചെയ്തവനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.