Adhyaya 7

Verse 1

सूत उवाच । इत्युक्ता मुनिना साध्वी सा विप्रवनिता पुनः । तं प्रणम्याथ पप्रच्छ शिवपूजाविधेः क्रमम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—മുനി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ സദ്ഗുണസമ്പന്നയായ ബ്രാഹ്മണസ്ത്രീ വീണ്ടും അദ്ദേഹത്തെ നമസ്കരിച്ചു ശിവപൂജാവിധിയുടെ ക്രമം ചോദിച്ചു.

Verse 2

शांडिल्य उवाच । पक्षद्वये त्रयोदश्यां निराहारो भवेद्यदा । घटीत्रयादस्तमयात्पूर्वं स्नानं समाचरेत्

ശാണ്ഡില്യൻ പറഞ്ഞു—ഇരു പക്ഷങ്ങളിലെയും ത്രയോദശിയിൽ നിർആഹാരവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുമ്പോൾ, സൂര്യാസ്തമയത്തിന് മൂന്നു ഘടികകൾ മുമ്പ് സ്നാനം ആചരിക്കണം.

Verse 3

शुक्लांबरधरो धीरो वाग्यतो नियमान्वितः । कृतसंध्याजपविधिः शिवपूजां समारभेत्

ശ്വേതവസ്ത്രം ധരിച്ചു, ധീരനായി വാക്ക്‌സംയമത്തോടെ നിയമാചാരസമ്പന്നനായി, സന്ധ്യാവന്ദനവും ജപവിധിയും യഥാവിധി പൂർത്തിയാക്കി ശിവപൂജ ആരംഭിക്കണം।

Verse 4

देवस्य पुरतः सम्यगुपलिप्य नवांभसा । विधाय मंडलं रम्यं धौतवस्त्रादिभिर्बुधः

ദേവന്റെ മുമ്പിൽ സ്ഥലം പുതുജലത്തോടെ നന്നായി ലേപിച്ച് ശുദ്ധമാക്കി, ബുദ്ധിമാൻ ഭക്തൻ ധോതവസ്ത്രാദി ശുദ്ധ ഉപകരണങ്ങളാൽ മനോഹരമായ മണ്ഡലം ഒരുക്കണം।

Verse 5

वितानाद्यैरलंकृत्य फलपुष्पनवांकुरैः । विचित्रपद्ममुद्धृत्य वर्णपंचकसंयुतम्

വിതാനാദികളാൽ അലങ്കരിച്ച്, ഫലപുഷ്പങ്ങളും നവാങ്കുരങ്ങളും കൊണ്ട് ശോഭിപ്പിച്ച്, പഞ്ചവർണ്ണസമന്വിതമായ വിചിത്ര പദ്മരൂപം ഉയർത്തി തെളിയിക്കണം।

Verse 6

तत्रोपविश्य सुशुभे भक्तियुक्तः स्थिरासने । सम्यक्संपादिताशेष पूजोपकरणः शुचिः

അവിടെ മനോഹരമായ സ്ഥിരാസനത്തിൽ ഭക്തിയോടെ ഇരുന്ന്, ശുചിയായി, പൂജയ്ക്കാവശ്യമായ എല്ലാ ഉപകരണങ്ങളും ശരിയായി ഒരുക്കി സന്നദ്ധനാകണം।

Verse 7

आगमोक्तेन मंत्रेण पीठमामंत्रयेत्सुधीः । ततः कृत्वात्मशुद्धिं च भूतशुद्ध्यादिकं क्रमात्

ആഗമോക്ത മന്ത്രംകൊണ്ട് ബുദ്ധിമാൻ സാധകൻ പീഠത്തെ ആമന്ത്രിച്ച് ആഹ്വാനം ചെയ്യണം; തുടർന്ന് ക്രമമായി ആത്മശുദ്ധിയും ഭൂതശുദ്ധി മുതലായ ക്രിയകളും നിർവഹിക്കണം।

Verse 8

प्राणायामत्रयं कृत्वा बीजवर्णैः सबिंदुकैः । मातृका न्यस्य विधिवद्ध्यात्वा तां देवतां पराम्

ത്രിവിധ പ്രാണായാമം ചെയ്തു, ബിന്ദുസഹിത ബീജവർണങ്ങൾ പ്രയോഗിച്ച്, വിധിപൂർവ്വം മാതൃകാ-ന്യാസം നിർവഹിച്ചു; തുടർന്ന് ആ പരമദേവതയെ ധ്യാനിക്കണം।

Verse 9

समाप्य मातृका भूयो ध्यात्वा चैव परं शिवम् । वामभागे गुरुं नत्वा दक्षिणे गणपं नमेत्

മാതൃകാ-ന്യാസം സമാപിച്ച്, വീണ്ടും പരമശിവനെ ധ്യാനിക്കണം. തുടർന്ന് ഇടത്തുവശത്ത് ഗുരുവിനെ പ്രണാമം ചെയ്ത്, വലത്തുവശത്ത് ഗണപതിയെ നമസ്കരിക്കണം।

Verse 10

अंसोरुयुग्मे धर्मादीन्न्यस्य नाभौ च पार्श्वयोः । अधर्मादीननंतादीन्हृदि पीठे मनुं न्यसेत्

തോളുകളും തുടകളുടെയും യുഗ്മത്തിൽ ധർമ്മാദികളെ ന്യാസം ചെയ്യുക; നാഭിയിലും ഇരുപാർശ്വങ്ങളിലും അധർമ്മാദി, അനന്താദി എന്നിവ ന്യാസം ചെയ്ത്; അവസാനം ഹൃദയ-പീഠത്തിൽ മന്ത്രം (മനു) ന്യാസിക്കണം।

Verse 11

आधारशक्तिमारभ्य ज्ञानात्मानमनुक्रमात् । उक्तक्रमेण विन्यस्य हृत्पद्मे साधुभाविते

ആധാര-ശക്തിയിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച്, ക്രമമായി ജ്ഞാന-തത്ത്വം വരെ, പറഞ്ഞ ക്രമത്തിൽ വിന്യാസം ചെയ്യണം—സാധനയാൽ നന്നായി പരിപോഷിതമായ ഹൃദയ-പദ്മത്തിൽ।

Verse 12

नवशक्तिमये रम्ये ध्यायेद्देवमुमापतिम् । चन्द्रकोटिप्रतीकाशं त्रिनेत्रं चन्द्रशेखरम्

നവശക്തിമയമായ ആ രമ്യ അന്തർലോകത്തിൽ ഉമാപതി ദേവനെ ധ്യാനിക്കണം—കോടി ചന്ദ്രന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തിമാൻ, ത്രിനേത്രൻ, ചന്ദ്രശേഖരൻ।

Verse 13

आपिंगलजटाजूटं रत्नमौलिविराजितम् । नीलग्रीवमुदारांगं नागहारोपशोभितम्

ആപിംഗല ജടാജൂടം ശിഖരത്തിൽ കൂട്ടിയിട്ടും, രത്നമയ മൗലിയിൽ ദീപ്തിയോടെ വിരാജിച്ചും; നീലഗ്രീവനായി, ഉദാരാംഗനായി, നാഗഹാരത്താൽ ശോഭിച്ചും നിൽക്കുന്ന പരമേശ്വരനെ ധ്യാനിക്കണം.

Verse 14

वरदाभयहस्तं च धारिणं च परश्वधम् । दधानं नागवलयकेयूरांगदमुद्रिकम्

വരദവും അഭയവും നൽകുന്ന ഹസ്തങ്ങളോടെയും പരശു ധരിച്ചും; നാഗവലയം, കേയൂരം, അങ്കദം, മുദ്രിക എന്നിവ അണിഞ്ഞിരിക്കുന്ന പ്രഭുവിനെ ധ്യാനിക്കണം.

Verse 15

व्याघ्रचर्मपरीधानं रत्नसिंहासने स्थितम् । ध्यात्वा तद्वाम भागे च चिंतयेद्गिरिकन्यकाम्

വ്യാഘ്രചർമ്മം ധരിച്ച് രത്നസിംഹാസനത്തിൽ വിരാജിക്കുന്ന അവനെ ധ്യാനിച്ച ശേഷം, അവന്റെ വാമഭാഗത്ത് ഗിരികന്യയായ പാർവതീദേവിയെ ചിന്തിക്കണം.

Verse 16

भास्वज्जपाप्रसूनाभामुदयार्कसमप्रभाम् । विद्युत्पुंजनिभां तन्वीं मनोनयननंदिनीम्

ജപാപുഷ്പംപോലെ ദീപ്തയും, ഉദയസൂര്യനെപ്പോലെ പ്രഭാമയിയും, വൈദ്യുത്പുഞ്ചംപോലെ കാന്തിയുള്ളവളും, സുന്ദരിയായി സ്ലിം ആയവളും, മനസ്സിനും കണ്ണുകൾക്കും ആനന്ദം നൽകുന്ന ദേവിയെ ധ്യാനിക്കണം.

Verse 17

बालेंदु शेखरां स्निग्धां नीलकुंचितकुन्तलाम् । भृंगसंघातरुचिरां नीलालकविराजिताम्

ബാലചന്ദ്രനെ ശേഖരമായി ധരിച്ച, സ്നിഗ്ധയായ, നീല നിറത്തിലുള്ള കുഞ്ചിത കുന്തലങ്ങളുള്ള; ഭൃംഗസമൂഹംപോലെ മനോഹരയും, നീല അലകുകളാൽ വിരാജിക്കുന്ന ദേവിയെ ധ്യാനിക്കണം.

Verse 18

मणिकुंडलविद्योतन्मुखमंडलविभ्रमाम् । नवकुम्कुमपंकांक कपोलदलदर्पणाम्

രത്നഖചിത കുണ്ഡലങ്ങളുടെ കാന്തിയിൽ അവളുടെ മുഖമണ്ഡലം ദീപ്തമായി; ദർപ്പണസമമായ ദളങ്ങളുപോലെയുള്ള കവിളുകളിൽ നവ കുങ്കുമത്തിന്റെ അരുണലേപം രേഖപ്പെട്ടു।

Verse 19

मधुरस्मितविभ्राजदरुणाधरपल्लवाम् । कंबुकंठीं शिवामुद्यत्कुचपंकजकुड्मलाम्

അവളുടെ മധുരസ്മിതം കൊണ്ട് അരുണാധരങ്ങൾ কোমല പല്ലവംപോലെ ദീപ്തമായി; ശംഖസമമായ കണ്ഠമുള്ള ആ ശുഭശിവാ, ഉയർന്ന സ്തനങ്ങളെ മുളക്കുന്ന താമരമൊട്ടുപോലെ ധരിച്ചു।

Verse 20

पाशांकुशाभयाभीष्टविल सत्सु चतुर्भुजाम् । अनेकरत्नविलसत्कंकणांकितमुद्रिकाम्

അവൾ ചതുര്ഭുജാ—പാശം, അങ്കുശം, അഭയമുദ്ര, ഇഷ്ടപ്രദമായ വരദചിഹ്നം എന്നിവ കൈകളിൽ ലീലയായി ദീപ്തമായി; അനേകരത്നങ്ങൾ മിനുങ്ങുന്ന കങ്കണങ്ങളും മുദ്രികകളും അവളുടെ കരങ്ങളെ അലങ്കരിച്ചു।

Verse 21

वलित्रयेण विलसद्धेमकांचीगुणान्विताम् । रक्तमाल्यांबरधरां दिव्यचंदनच र्चिताम्

ത്രിവളിയുടെ ശോഭയും ദീപ്തമായ സ്വർണ്ണകാഞ്ചീഗുണവും ധരിച്ച ആ ദേവി രക്തമാലയും രക്താംബരവും അണിഞ്ഞു; ദിവ്യചന്ദനലേപം പൂശപ്പെട്ടവളായിരുന്നു।

Verse 22

सर्वसंगीतविद्यासु न मत्तोऽन्यास्ति काचन । मम योगेन तुष्यंति सर्वा अपि सुरस्त्रियः

സകല സംഗീതവിദ്യകളിലും എനിക്കു തുല്യയായി മറ്റാരുമില്ല; എന്റെ യോഗപ്രഭാവംകൊണ്ട് എല്ലാ ദേവപത്നിമാരും തൃപ്തരായി ആനന്ദിക്കുന്നു।

Verse 23

एवं ध्यात्वा महादेवं देवीं च गिरि कन्यकाम् । न्यासक्रमेण संपूज्य देवं गंधादिभिः क्रमात्

ഇങ്ങനെ മഹാദേവനെയും ഗിരികന്യയായ ദേവിയെയും ധ്യാനിച്ച്, ന്യാസക്രമപ്രകാരം വിധിപൂർവ്വം സമ്പൂജനം നടത്തി, പിന്നെ ചന്ദനാദി ഉപചാരങ്ങൾ ക്രമമായി അർപ്പിച്ച് ദേവനെ അർച്ചിക്കണം।

Verse 24

पंचभिर्ब्रह्मभिः कुर्यात्प्रोक्तस्थानेषु वा हृदि । पृथक्पुष्पांजलिं देहे मूलेन च हदि त्रिधा

അഞ്ച് ബ്രഹ്മമന്ത്രങ്ങളാൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന സ്ഥാനങ്ങളിൽ—അഥവാ ഹൃദയത്തിൽ—ആ കർമ്മം ചെയ്യണം. ദേഹത്തിൽ വേർവേറായി പുഷ്പാഞ്ജലി അർപ്പിച്ച്, മൂലമന്ത്രംകൊണ്ട് ഹൃദയത്തിൽ ത്രിവാരം സമർപ്പിക്കണം।

Verse 25

पुनः स्वयं शिवो भूत्वा मूलमंत्रेण साधकः । ततः संपूजयेद्देवं बाह्यपीठे पुनः क्रमात्

വീണ്ടും സാധകൻ മൂലമന്ത്രംകൊണ്ട് സ്വയം ശിവനായി ഭാവിച്ച്, തുടർന്ന് ബാഹ്യപീഠത്തിൽ ക്രമമായി ദേവനെ വീണ്ടും സമ്പൂജിക്കണം।

Verse 26

संकल्पं प्रवदेत्तत्र पूजारंभे समाहितः । कृतांजलिपुटो भूत्वा चिंतयेद्धृदि शंकरम्

പൂജാരംഭത്തിൽ ഏകാഗ്രനായി അവിടെ സങ്കൽപം ഉച്ചരിക്കണം. തുടർന്ന് കയ്യൊപ്പി ഹൃദയത്തിൽ ശങ്കരനെ ധ്യാനിക്കണം।

Verse 27

ऋणपातकदौर्भाग्यदारिद्र्यविनिवृत्तये । अशेषाघविनाशाय प्रसीद मम शंकर

കടം, പാപം, ദൗർഭാഗ്യം, ദാരിദ്ര്യം എന്നിവ നീങ്ങുന്നതിനും, സകല അഘങ്ങളുടെ നാശത്തിനുമായി—ഹേ ശങ്കരാ, എനിക്കു പ്രസാദിക്കണമേ।

Verse 28

दुःखशोकाग्निसंतप्तं संसारभयपीडितम् । बहुरोगाकुलं दीनं त्राहि मां वृषवाहन

ദുഃഖശോകാഗ്നിയിൽ ദഗ്ധനായും, സംസാരഭയത്തിൽ പീഡിതനായും, അനേകരോഗങ്ങളാൽ വ്യാകുലനായ ദീനനായ എന്നെ—ഹേ വൃഷവാഹന ശിവാ, രക്ഷിക്കണമേ.

Verse 29

आगच्छ देवदेवेश महादेवाभयंकर । गृहाण सह पार्वत्या तव पूजां मया कृताम्

വരണമേ, ഹേ ദേവദേവേശാ! അഭയം നൽകുന്ന മഹാദേവാ! പാർവതിയോടുകൂടെ ഞാൻ ചെയ്ത നിന്റെ പൂജ സ്വീകരിക്കണമേ.

Verse 30

इति संकल्प्य विधिवद्ब्राह्मपूजां समाचरेत् । गुरुं गणपतिं चैव यजेत्सव्यापसव्ययोः

ഇങ്ങനെ സംകല്പം ചെയ്ത് വിധിപൂർവ്വം ബ്രാഹ്മപൂജ ആചരിക്കണം. തുടർന്ന് ക്രമമായി സവ്യ-അപസവ്യ (വല/ഇട) ഭാഗങ്ങളിൽ ഗുരുവിനെയും ഗണപതിയെയും കൂടി പൂജിക്കണം.

Verse 31

क्षेत्रेशमीशकोणे तु यजेद्वास्तोष्पतिं क्रमात् । वाग्देवीं च यजेत्तत्र ततः कात्यायनीं यजेत्

ഈശാന കോണിൽ ക്ഷേത്രേശനെ പൂജിക്കണം; തുടർന്ന് ക്രമമായി വാസ്തുവിന്റെ അധിപതിയെ പൂജിക്കണം. അവിടെ വാഗ്ദേവിയെയും പൂജിച്ച് പിന്നെ കാത്യായനിയെയും പൂജിക്കണം.

Verse 32

धर्मं ज्ञानं च वैराग्यमैश्वर्यं च नमोंऽतकैः । स्वरैरीशादिकोणेषु पीठपादाननुक्रमात् । आभ्यां बिंदुविसर्गाभ्यामधर्मादीन्प्रपूजयेत्

‘നമോ’യുടെ അന്ത്യാക്ഷരങ്ങളും സ്വരങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് ധർമ്മം, ജ്ഞാനം, വൈരാഗ്യം, ഐശ്വര്യം എന്നിവയെ പൂജിക്കണം—പീഠവും അതിന്റെ പാദങ്ങളും എന്ന ക്രമപ്രകാരം ഈശാനാദി കോണുകളിൽ സ്ഥാപിച്ച്. ബിന്ദു, വിസർഗം എന്ന രണ്ടു ചിഹ്നങ്ങളാൽ അധർമ്മാദി (വിപരീത തത്ത്വങ്ങൾ)യും വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം.

Verse 33

सत्त्वरूपैश्चतुर्दिक्षु मध्येऽनंतं सतारकम् । सत्त्वादींस्त्रिगुणांस्तं तु रूपान्पीठेषु विन्यसेत्

നാലു ദിക്കുകളിലും സത്ത്വരൂപങ്ങളെ സ്ഥാപിച്ച്, മദ്ധ്യേ താരകസഹിതമായ അനന്തനെ സ്ഥാപിക്കണം. തുടർന്ന് സത്ത്വാദി ത്രിഗുണാത്മക രൂപങ്ങളെ പീഠങ്ങളിൽ വിന്യസിക്കണം.

Verse 34

अत ऊर्ध्वच्छदे मायां सह लक्ष्म्या शिवेन च

അതിന്റെ മുകളിലെ മേൽക്കവചത്തിൽ, ലക്ഷ്മിയോടും ശിവനോടും കൂടിയ മായയെ സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 35

तदंते चांबुजं भूयः सकलं मंडलत्रयम् । पत्रकेसरकिंजल्कव्याप्तं ताराक्षरैः क्रमात्

അതിന്റെ അവസാനം വീണ്ടും ഒരു താമര രൂപപ്പെടുത്തണം; അതിൽ മൂന്ന് മണ്ഡലങ്ങളുടെയും സമ്പൂർണ്ണത ഉൾക്കൊള്ളണം. അതിന്റെ ദളങ്ങൾ, കേസരങ്ങൾ, പരാഗം എന്നിവ ക്രമമായി താരകാക്ഷരങ്ങളാൽ വ്യാപ്തമാകണം.

Verse 36

पद्मत्रयं तथाभ्यर्च्य मध्ये मंडलमादरात् । वामां ज्येष्ठां च रौद्रीं च भागाद्यैर्दिक्षु पूजयेत्

ഇങ്ങനെ മൂന്ന് താമരകളെയും അർച്ചിച്ച്, മദ്ധ്യത്തിലുള്ള മണ്ഡലത്തെ ആദരത്തോടെ പൂജിക്കണം. ദിക്കുകളിൽ ‘ഭാഗ’ മുതലായ വിഭാഗ-സൂചകങ്ങളാൽ വാമാ, ജ്യേഷ്ഠാ, റൗദ്രീ എന്നിവരെ പൂജിക്കണം.

Verse 37

वामाद्या नव शक्तीश्च नवस्वरयुता यजेत् । हृदि बीजत्रयाद्येन पीठमंत्रेण चार्चयेत्

വാമാ മുതൽ ആരംഭിച്ച്, ഒൻപത് സ്വരങ്ങളോടുകൂടിയ ഒൻപത് ശക്തികളെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം. ഹൃദയസ്ഥാനത്ത് മൂന്ന് ബീജങ്ങളിൽ ആരംഭിക്കുന്ന പീഠമന്ത്രം കൊണ്ടും അർച്ചന ചെയ്യണം.

Verse 38

आवृत्तैः प्रथमांगैश्च पंचभिर्मूर्त्तिशक्तिभिः । त्रिशक्तिमूर्त्तिभिश्चान्यैर्निधिद्वयसमन्वितैः

സദാശിവനെ ആദ്യാവരണങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്ന അഞ്ചു മൂർത്തിശക്തികളാലും, ത്രിശക്തിയുക്തമായ മറ്റ് മൂർത്തിശക്തികളാലും, നിധിദ്വയസഹിതം പരിവൃതനായി ആരാധിക്കണം।

Verse 39

अनंताद्यैः परीताश्च मातृभिश्च वृषादिभिः । सिद्धिभिश्चाणिमाद्याभिरिंद्राद्यैश्च सहायुधैः

അവനെ അനന്താദികൾ, മാതൃഗണങ്ങൾ, വൃഷാദികൾ, അണിമാദി സിദ്ധികൾ, ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാർ തങ്ങളുടെ ആയുധങ്ങളോടുകൂടി ചുറ്റിനിൽക്കുന്നവനായി ധ്യാനിക്കണം।

Verse 40

वृषभक्षेत्रचंडेशदुर्गाश्च स्कंदनंदिनौ । गणेशः सैन्यपश्चैव स्वस्वलक्षणलक्षिताः

വൃഷഭൻ, ക്ഷേത്രപാലൻ, ചണ്ഡേശൻ, ദുര്‍ഗ; സ്കന്ദൻ, നന്ദി; ഗണേശൻ കൂടാതെ സേനാപതി—ഓരോരുത്തനെയും തത്തത്ഛിഹ്ന-ലക്ഷണങ്ങളോടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ച് ആരാധിക്കണം।

Verse 41

अणिमा महिमा चैव गरिमा लघिमा तथा । ईशित्वं च वशित्वं च प्राप्तिः प्राकाम्यमेव च

അണിമാ, മഹിമാ, ഗരിമാ, ലഘിമാ; ഈശിത്വം, വശിത്വം; പ്രാപ്തി, പ്രാകാമ്യം—ഈ സിദ്ധികളെ ധ്യാനിക്കണം।

Verse 42

अष्टैश्वर्याणि चोक्तानि तेजोरूपाणि केवलम् । पंचभिर्ब्रह्मभिः पूर्वं हृल्लेखाद्यादिभिः क्रमात

ഇങ്ങനെ അഷ്ടൈശ്വര്യങ്ങൾ പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടു—അവ ശുദ്ധമായ തേജോമയ രൂപങ്ങളത്രേ. അവയ്ക്കുമുമ്പായി ക്രമത്തിൽ ഹൃല്ലേഖ മുതലായ അഞ്ചു ബ്രഹ്മന്മാർ നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 43

अंगैरुमाद्यैरिंद्राद्यैः पूजोक्ता मुनिभिस्तु तैः । उमाचंडेश्वरादींश्च पूजयेदुत्तरादितः

ഉമാദി ദിവ്യാംഗങ്ങളാലും ഇന്ദ്രാദി ദേവഗണങ്ങളാലും മുണിമാർ ഉപദേശിച്ചിരിക്കുന്ന ആ പൂജ പ്രകാരം, തുടർന്ന് ക്രമാനുസാരമായി ഉമാ, ചണ്ഡേശ്വരാദികളെ പൂജിക്കണം।

Verse 44

एवमावरणैर्युक्तं तेजोरूपं सदाशिवम् । उमया सहितं देवमुपचारैः प्रपूजयेत्

ഇങ്ങനെ ആവരണങ്ങൾ യഥാവിധി ക്രമപ്പെടുത്തി, തേജോമയസ്വരൂപനായ സദാശിവനെ ഉമയോടുകൂടി സമസ്ത ഉപചാരങ്ങളാൽ ഭക്തിപൂർവം പൂജിക്കണം।

Verse 45

सुप्रतिष्ठितशंखस्य तीर्थैः पंचामृतैरपि । अभिषिच्य महादेवं रुद्रसूक्तैः समाहितः

സുപ്രതിഷ്ഠിത ശംഖത്തിലൂടെ തീർത്ഥജലവും പഞ്ചാമൃതവും ഒഴിച്ച് മഹാദേവനെ അഭിഷേകം ചെയ്ത്, രുദ്രസൂക്തങ്ങൾ ജപിച്ചുകൊണ്ട് ഏകാഗ്രചിത്തനായി ഇരിക്കണം।

Verse 46

कल्पयेद्विविधैर्मंत्रैरासनाद्युपचारकान् । आसनं कल्पयेद्धैमं दिव्यवस्त्रसमन्वितम्

വിവിധ മന്ത്രങ്ങളാൽ ആസനാദി ഉപചാരങ്ങൾ യഥാവിധി ഒരുക്കണം; ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച സ്വർണ്ണാസനം ക്രമപ്പെടുത്തണം।

Verse 47

अर्घ्यमष्टगुणोपेतं पाद्यशुद्धोदकेन च । तेनैवाचमनं दद्यान्मधुपर्कं मधूत्तरम्

അഷ്ടഗുണസമ്പന്നമായ അർഘ്യം അർപ്പിച്ച്, ശുദ്ധജലത്തോടെ പാദ്യം നൽകണം. അതേ ജലത്താൽ ആചമനം ചെയ്യിച്ച്, തുടർന്ന് മധുവാൽ ഉത്തമമായ മധുപർകം സമർപ്പിക്കണം।

Verse 48

पुनराचमनं दत्त्वा स्नानं मंत्रै प्रकल्पयेत् । उपवीतं तथा वासो भूषणानि निवेदयेत् । गंधमष्टांगसंयुक्तं सुपूतं विनिवेदयेत्

വീണ്ടും ആചമനം സമർപ്പിച്ച് മന്ത്രങ്ങളോടെ സ്നാനവിധി ക്രമീകരിക്കണം. തുടർന്ന് യജ്ഞോപവീതം, വസ്ത്രങ്ങൾ, ആഭരണങ്ങൾ എന്നിവ നിവേദിച്ച്, അഷ്ടാംഗസംയുക്തമായ അതിശുദ്ധ സുഗന്ധം അർപ്പിക്കണം.

Verse 49

ततश्च बिल्वमंदारकह्लारसरसीरुहम् । धत्तूरकं कर्णिकारं शणपुष्पं च मल्लिकाम्

അതിനുശേഷം ബിൽവപത്രം, മന്ദാരപുഷ്പം, കാഹ്ലാരം, സരോവരത്തിലെ താമര, കൂടാതെ ധത്തൂരകം, കർണികാരം, ശണപുഷ്പം, മല്ലിക (മുല്ല) എന്നിവ അർപ്പിക്കണം.

Verse 50

कुशापामार्गतुलसीमाधवीचंपकादिकम् । बृहतीकरवीराणि यथालब्धानि साधकः

സാധകൻ ലഭ്യമാകുന്നതുപോലെ കുശ, അപാമാർഗം, തുളസി, മാധവി, ചമ്പകം മുതലായവയും, കൂടാതെ ബൃഹതി, കരവീരം—ലഭിക്കുന്നതെല്ലാം—അർപ്പിക്കണം.

Verse 51

निवेदयेत्सुगंधीनि माल्यानि विविधानि च । धूपं कालागरूत्पन्नं दीपं च विमलं शुभम्

വിവിധവിധ സുഗന്ധമാലകൾ നിവേദിക്കണം; കാലാഗുരുവിൽ നിന്നുണ്ടാക്കിയ ധൂപവും, നിർമലമായ ശുഭദീപവും അർപ്പിക്കണം.

Verse 52

विशेषकम् । अथ पायसनैवेद्यं सघृतं सोपदंशकम् । मोदकापूपसंयुक्तं शर्करागुडसंयुतम्

വിശേഷ നിവേദ്യമായി പായസം അർപ്പിക്കണം; നെയ്യോടും ഉപദംശം (സഹഭക്ഷ്യം) കൂടെയും, മോദകവും ആപൂപവും—പഞ്ചസാരയും ശർക്കരയും (ഗുഡം) ചേർത്ത്—സമർപ്പിക്കണം.

Verse 53

मधुनाक्तं दधियुतं जलपानसमन्वितम् । तेनैव हविषा वह्नौ जुहुयान्मंत्रभाविते

തേനാൽ ലേപിച്ച്, തൈരുമായി കലർത്തി, ജലപാനസഹിതമായ അതേ ഹവിസ്സുകൊണ്ട് മന്ത്രസംസ്കൃത അഗ്നിയിൽ ആഹുതി അർപ്പിക്കണം.

Verse 54

आगमोक्तेन विधिना गुरुवाक्यनियंत्रितः । नैवेद्यं शंभवे भूयो दत्त्वा तांबूलमुत्तमम्

ആഗമോക്തവിധിപ്രകാരം, ഗുരുവാക്യനിയന്ത്രണത്തിൽ നിന്ന്, ശംഭുവിന് വീണ്ടും നൈവേദ്യം അർപ്പിച്ച് ഉത്തമ താംബൂലവും സമർപ്പിക്കണം.

Verse 55

धूपं नीराजनं रम्यं छत्रं दर्पणमुत्तमम् । समर्पयित्वा विधिवन्मंत्रैर्वेदिकतांत्रिकैः

ധൂപം, രമ്യമായ നീരാജനം, ഛത്രം, ഉത്തമ ദർപ്പണം എന്നിവ വിധിപൂർവ്വം അർപ്പിച്ച്, വൈദിക-താന്ത്രിക മന്ത്രങ്ങളാൽ കർമം ശരിയായി നിർവഹിക്കണം.

Verse 56

यद्यशक्तः स्वयं निःस्वो यथाविभवमर्चयेत् । भक्त्त्या दत्तेन गौरीशः पुष्पमात्रेण तुष्यति

ആരെങ്കിലും അശക്തനും ദരിദ്രനും ആണെങ്കിൽ, തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ആരാധിക്കട്ടെ. ഭക്തിയോടെ അർപ്പിച്ച ഒരൊറ്റ പുഷ്പം കൊണ്ടുപോലും ഗൗരീശൻ തൃപ്തനാകുന്നു.

Verse 57

अथांगभूतान्सकलान्गणेशादीन्प्रपूजयेत् । स्तवैर्नानाविधैः स्तुत्वा साष्टांगं प्रणमेद्बुधः

അനന്തരം ഗണേശനാദിയായി എല്ലാ അംഗഭൂത ദേവതകളെയും വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം. നാനാവിധ സ്തവങ്ങളാൽ സ്തുതിച്ച് ജ്ഞാനിയായ ഭക്തൻ സാഷ്ടാംഗ പ്രണാമം ചെയ്യണം.

Verse 58

ततः प्रदक्षिणीकृत्य वृषचंडेश्वरादिकान् । पूजां समर्प्य विधिवत्प्रार्थयेद्गिरिजापतिम्

അതിനുശേഷം വൃഷൻ, ചണ്ഡേശ്വരൻ മുതലായ ശിവപരിചാരകരെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, വിധിപൂർവ്വം പൂജ സമർപ്പിച്ച്, ഗിരിജാപതി ശങ്കരനെ ഭക്തിയോടെ പ്രാർത്ഥിക്കണം।

Verse 59

जय देव जगन्नाथ जय शंकर शाश्वत । जय सर्व सुराध्यक्ष जय सर्वसुरार्चित

ജയം നിനക്കേ, ഹേ ദേവ ജഗന്നാഥാ! ജയം നിനക്കേ, ഹേ ശാശ്വത ശങ്കരാ! ജയം നിനക്കേ, സർവ്വ ദേവാധ്യക്ഷാ! ജയം നിനക്കേ, സർവ്വ ദേവന്മാർ അർച്ചിക്കുന്നവനേ!

Verse 60

जय सर्वगुणातीत जय सर्ववरप्रद । जय नित्य निराधार जय विश्वंभराव्यय

ജയം നിനക്കേ, സർവ്വഗുണാതീതനേ! ജയം നിനക്കേ, സർവ്വ വരപ്രദനേ! ജയം നിനക്കേ, നിത്യൻ, നിരാധാരൻ! ജയം നിനക്കേ, വിശ്വംഭരൻ, അവ്യയൻ!

Verse 61

जय विश्वैकवेद्येश जय नागेंद्रभूषण । जय गौरीपते शंभो जय चंद्रार्धशेखर

ജയം നിനക്കേ, വിശ്വത്തിന്റെ ഏകവേദ്യേശ്വരാ! ജയം നിനക്കേ, നാഗേന്ദ്രഭൂഷണാ! ജയം നിനക്കേ, ഗൗരീപതേ ശംഭോ! ജയം നിനക്കേ, ചന്ദ്രാർദ്ധശേഖരാ!

Verse 62

जय कोट्यर्कसंकाश जयानंतगुणाश्रय

ജയം നിനക്കേ, കോടി സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തിമാനേ! ജയം നിനക്കേ, അനന്ത ഗുണങ്ങളുടെ ആശ്രയമേ!

Verse 63

जय रुद्र विरूपाक्ष जयाचिंत्य निरंजन । जय नाथ कृपासिंधो जय भक्तार्तिभञ्जन । जय दुस्तरसंसारसागरोत्तारण प्रभो

ജയ രുദ്ര വിരൂപാക്ഷ! ജയ അചിന്ത്യ നിർഞ്ജന! ജയ നാഥാ, കൃപാസിന്ധോ! ജയ ഭക്താർതിഭഞ്ജന! ജയ പ്രഭോ, ദുസ്തരമായ സംസാരസാഗരം കടത്തുന്നവനേ!

Verse 64

प्रसीद मे महादेव संसारार्त्तस्य खिद्यतः । सर्वपापभयं हृत्वा रक्ष मां परमेश्वर

ഹേ മഹാദേവാ, എനിക്കു പ്രസാദിക്കണമേ; ഞാൻ സംസാരവേദനയിൽ പീഡിതനായി ദുഃഖത്തിൽ ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു. സർവ്വപാപജന്യഭയം നീക്കി, ഹേ പരമേശ്വരാ, എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.

Verse 65

महादारिद्र्यमग्नस्य महापापहतस्य च । महाशोकविनष्टस्य महारोगातुरस्य च

മഹാദാരിദ്ര്യത്തിൽ മുങ്ങിയവനും, ഘോരപാപം കൊണ്ട് തകർന്നവനും; മഹാശോകത്തിൽ നശിച്ചവനും, ഭയങ്കര രോഗത്തിൽ പീഡിതനുമായവനും—(അവർക്കും) കൃപ ചെയ്യണമേ.

Verse 66

ऋणभारपरीतस्य दह्यमानस्य कर्मभिः । ग्रहैः प्रपीड्यमानस्य प्रसीद मम शंकर

ഹേ ശങ്കരാ, എനിക്കു പ്രസാദിക്കണമേ—ഞാൻ കടബാധ്യതയുടെ ഭാരത്തിൽ മൂടപ്പെട്ടവൻ, കർമ്മഫലത്തിൽ ദഹിക്കുന്നവൻ, പ്രതികൂല ഗ്രഹപീഡയിൽ അത്യന്തം പീഡിതൻ.

Verse 67

दरिद्रः प्रार्थयेदेवं पूजांते गिरिजापतिम् । अर्थाढ्यो वापि राजा वा प्रार्थयेद्देवमीश्वरम्

ഇങ്ങനെ പൂജാന്തത്തിൽ ദരിദ്രൻ ഗിരിജാപതിയോട് ഇപ്രകാരം പ്രാർത്ഥിക്കണം; ധനവാനായാലും രാജാവായാലും—എല്ലാവരും ദേവേശ്വരനായ പരമാധിപനോട് പ്രാർത്ഥിക്കേണ്ടതാണ്.

Verse 68

दीर्घमायुः सदारोग्यं कोशवृद्धिर्बलोन्नतिः । ममास्तु नित्यमानन्दः प्रसादात्तव शंकर

ഹേ ശങ്കരാ! നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ എനിക്ക് ദീർഘായുസ്സും സദാ ആരോഗ്യവും ധനവർദ്ധനവും ബലോന്നതിയും ലഭിക്കട്ടെ; എന്റെ അന്തരത്തിൽ നിത്യാനന്ദം സ്ഥിരമായി നിലനില്ക്കട്ടെ।

Verse 69

शत्रवः संक्षयं यांतु प्रसीदन्तु मम ग्रहाः । नश्यन्तु दस्यवो राष्ट्रे जनाः संतु निरापदः

എന്റെ ശത്രുക്കൾ നശിക്കട്ടെ; എന്റെ ഗ്രഹങ്ങൾ പ്രസന്നമായി അനുകൂലിക്കട്ടെ; രാജ്യത്തിൽ കള്ളന്മാർ നശിക്കട്ടെ; ജനങ്ങൾ എല്ലാം നിരാപദരായി ഇരിക്കട്ടെ।

Verse 70

दुर्भिक्षमारीसंतापाः शमं यांतु महीतले । सर्वसस्यसमृद्धिश्च भूयात्सुखमया दिशः

ഭൂമിയിൽ ദുര്ഭിക്ഷവും മഹാമാരിയും ദുഃഖതാപങ്ങളും ശമിക്കട്ടെ; എല്ലാ വിളകളിലും സമൃദ്ധി ഉണ്ടാകട്ടെ; ദിക്കുകളെല്ലാം സുഖമയമാകട്ടെ।

Verse 71

एवमाराधयेद्देवं प्रदोषे गिरिजापतिम् । ब्राह्मणान्भोजयेत्पश्चाद्दक्षिणाभिश्च तोषयेत्

ഇങ്ങനെ പ്രദോഷകാലത്ത് ഗിരിജാപതി ദേവനെ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിക്കണം; തുടർന്ന് ബ്രാഹ്മണരെ ഭോജനിപ്പിച്ച് ദക്ഷിണ നൽകി തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം।

Verse 72

सर्वपापक्षयकरी सर्वदारिद्र्यनाशिनी । शिवपूजा मया ख्याता सर्वाभीष्टवरप्रदा

ഞാൻ പ്രസ്താവിച്ച ഈ ശിവപൂജ സർവ്വപാപക്ഷയകരി, സർവ്വദാരിദ്ര്യനാശിനി, കൂടാതെ സർവ്വാഭീഷ്ടവരപ്രദായിനി ആകുന്നു।

Verse 73

महापातकसंघातमधिकं चोपपातकम् । शिवद्रव्यापहरणादन्यत्सर्वं निवारयेत्

മഹാപാതകങ്ങളുടെ കൂമ്പാരവും അതിലധികമായ ഉപപാതകങ്ങളും വരെ നിവാരിക്കാം; എന്നാൽ ശിവദ്രവ്യം അപഹരിക്കൽ ഒഴികെ മറ്റെല്ലാം നിവരുന്നു.

Verse 74

ब्रह्महत्यादिपापानां पुराणेषु स्मृतिष्वपि । प्रायश्चित्तानि दृष्टानि न शिवद्रव्यहारिणाम्

ബ്രഹ്മഹത്യാദി പാപങ്ങൾക്ക് പുരാണങ്ങളിലും സ്മൃതികളിലും പ്രായശ്ചിത്തങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ ശിവദ്രവ്യം ഹരിക്കുന്നവർക്ക് പ്രായശ്ചിത്തം ഒന്നും കാണുന്നില്ല.

Verse 75

बहुनात्र किमुक्तेन श्लोकार्धेन ब्रवीम्यहम् । ब्रह्महत्याशतं वापि शिवपूजा विनाशयेत्

ഇവിടെ അധികം പറയേണ്ടതെന്ത്? അർദ്ധശ്ലോകത്തിൽ പറയുന്നു—ശിവപൂജ ബ്രഹ്മഹത്യയുടെ നൂറു പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 76

मया कथितमेतत्ते प्रदोषे शिवपूजनम् । रहस्यं सर्वजंतूनामत्र नास्त्येव संशयः

ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞത് ഇതാണ്—പ്രദോഷകാലത്തെ ശിവപൂജ; ഇത് സർവ്വജീവികൾക്കും പരമ രഹസ്യം, ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 77

एताभ्यामपि बालाभ्यामेवं पूजा विधीयताम् । अतः संवत्सरादेव परां सिद्धिमवाप्स्यथ

ഈ രണ്ടു ബാലന്മാരാലും ഇതേവിധം പൂജ നടത്തിക്കൊള്ളട്ടെ; അതിന്റെ ഫലമായി ഒരു വർഷത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ നിങ്ങൾ പരമസിദ്ധി പ്രാപിക്കും.

Verse 78

इति शांडिल्यवचनमाकर्ण्य द्विजभामिनी । ताभ्यां तु सह बालाभ्यां प्रणनाम मुनेः पदम्

ശാണ്ഡില്യ മുനിയുടെ വചനങ്ങൾ കേട്ട് ആ ബ്രാഹ്മണസ്ത്രീ, ആ രണ്ടു ബാലന്മാരോടുകൂടെ, ഭക്തിയോടെ മുനിയുടെ പാദങ്ങളിൽ പ്രണാമം ചെയ്തു।

Verse 79

विप्रस्त्र्युवाच । अहमद्य कृतार्थास्मि तव दर्शनमात्रतः । एतौ कुमारौ भगवंस्त्वामेव शरणं गतौ

ബ്രാഹ്മണസ്ത്രീ പറഞ്ഞു—“ഇന്ന് നിങ്ങളുടെ ദർശനമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ ഞാൻ കൃതാർത്ഥയായി. ഭഗവൻ, ഈ രണ്ടു കുമാരന്മാർ നിങ്ങളെയേ ശരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു.”

Verse 80

एष मे तनयो ब्रह्मञ्छुचिव्रत इतीरितः । एष राजसुतो नाम्ना धर्मगुप्तः कृतो मया

“ഹേ ബ്രഹ്മൻ, ഇവൻ എന്റെ പുത്രൻ; ‘ശുചിവ്രതൻ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധൻ. ഇവൻ രാജപുത്രൻ; ഞാൻ ഇവന് ‘ധർമഗുപ്തൻ’ എന്നു നാമം നൽകിയിരിക്കുന്നു.”

Verse 81

एतावहं च भगवन्भवच्चरणकिंकराः । समुद्धरास्मिन्पतितान्घोरे दारिद्र्यसागरे

“ഭഗവൻ, ഈ രണ്ടുപേരും ഞാനും നിങ്ങളുടെ പാദസേവകരാണ്. ഈ ഭീകര ദാരിദ്ര്യസാഗരത്തിൽ വീണിരിക്കുന്ന ഞങ്ങളെ ഉയർത്തി രക്ഷിക്കണമേ.”

Verse 82

इति प्रपन्नां शरणं द्विजांगनामाश्वास्य वाक्यैरमृतोपमानैः । उपादिदेशाथ तयोः कुमारयोर्मुनिः शिवाराधनमंत्र विद्याम्

ഇങ്ങനെ ശരണം പ്രാപിച്ച ബ്രാഹ്മണസ്ത്രീയെ അമൃതസമാനമായ വചനങ്ങളാൽ ആശ്വസിപ്പിച്ച്, മുനി ആ രണ്ടു കുമാരന്മാർക്ക് ശിവാരാധനയുടെ മന്ത്രവിദ്യ ഉപദേശിച്ചു।

Verse 83

अथोपदिष्टौ मुनिना कुमारौ ब्राह्मणी च सा । तं प्रणम्य समामंत्र्य जग्मुस्ते शिवमंदिरात्

അപ്പോൾ മുനിവര്യൻ ആ രണ്ടു ബാലന്മാർക്കും ആ ബ്രാഹ്മണിയ്ക്കും ഉപദേശം നൽകി. അവർ അദ്ദേഹത്തെ പ്രണാമിച്ച്, ആദരത്തോടെ വിട വാങ്ങി ശിവമന്ദിരത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 84

ततः प्रभृति तौ बालौ मुनिवर्योपदेशतः । प्रदोषे पार्वतीशस्य पूजां चक्रतुरंजसा

അന്നുമുതൽ മുനിവര്യന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം ആ രണ്ടു ബാലന്മാർ പ്രദോഷസമയത്ത് പാർവതീശനായ ശിവന്റെ പൂജ എളുപ്പത്തിൽ അനുഷ്ഠിച്ചു.

Verse 85

एवं पूजयतोर्देवं द्विजराजकुमारयोः । सुखेनैव व्यतीयाय तयोर्मासचतुष्टयम्

ഇങ്ങനെ ബ്രാഹ്മണപുത്രനും രാജകുമാരനും ദേവനെ പൂജിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, അവരുടെ നാല് മാസം സുഖത്തോടെ കടന്നുപോയി.

Verse 86

कदाचिद्राजपुत्रेण विनासौ द्विजनंदनः । स्नातुं गतो नदीतीरे चचार बहुलीलया

ഒരിക്കൽ രാജകുമാരനില്ലാതെ ആ ബ്രാഹ്മണപുത്രൻ സ്നാനത്തിനായി നദീതീരത്തേക്ക് പോയി; അവിടെ ഏറെ കളിച്ചുല്ലസിച്ച് സഞ്ചരിച്ചു.

Verse 87

तत्र निर्झरनिर्घातनिर्भिन्ने वप्र कुट्टिमे । निधानकलशं स्थूलं प्रस्फुरंतं ददर्श ह

അവിടെ വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ പ്രഹരത്താൽ പൊട്ടിത്തുറന്ന കുന്നിൻ കല്ലുകെട്ടിനുള്ളിൽ, തിളങ്ങുന്ന വലിയ നിധികലശം അവൻ കണ്ടു.

Verse 88

तं दृष्ट्वा सहसागत्य हर्षकौतुकविह्वलः । दैवोपपन्नं मन्वानो गृहीत्वा शिरसा ययौ

അത് കണ്ട ഉടൻ അവൻ ആനന്ദവും അത്ഭുതവും കൊണ്ട് വിഹ്വലനായി പെട്ടെന്ന് ഓടിവന്നു. ദൈവപ്രസാദമെന്നു കരുതി അതിനെ ഭക്തിയോടെ തലയിൽ വച്ചു കൊണ്ടുപോയി.

Verse 89

ससंभ्रमं समानीय निधाय कलशं बलात् । निधाय भवनस्यांते मातरं समभाषत

അവൻ അത്യന്തം ആവേശത്തോടെ അത് കൊണ്ടുവന്ന്, പ്രയാസത്തോടെ കലശം താഴെ വെച്ചു. വീടിന്റെ അറ്റത്ത് സ്ഥാപിച്ച് പിന്നെ അമ്മയോട് സംസാരിച്ചു.

Verse 90

मातर्मातरिमं पश्य प्रसादं गिरिजापतेः । निधानं कुम्भरूपेण दर्शितं करुणात्मना

അമ്മേ, അമ്മേ—ഇത് നോക്കൂ! ഇത് ഗിരിജാപതി ശിവന്റെ പ്രസാദമാണ്. കരുണാമയനായ പ്രഭു നിധിയെ കലശരൂപത്തിൽ വെളിപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.

Verse 91

अथ सा विस्मिता साध्वी समाहूय नृपात्मजम् । स्वपुत्रं प्रतिनंद्याह मानयन्ती शिवार्चनम्

അപ്പോൾ ആ സദ്ഗുണവതി സ്ത്രീ അത്ഭുതപ്പെട്ടു രാജപുത്രനെ വിളിച്ചു. സ്വന്തം മകനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, ശിവാരാധനയെ ആദരിച്ച് അവൾ പറഞ്ഞു.

Verse 92

शृणुतां मे वचः पुत्रौ निधानकलशीमिमाम् । समं विभज्य गृह्णीतं मम शासनगौरवात्

മക്കളേ, എന്റെ വാക്ക് കേൾക്കൂ; ഈ നിധാനകലശം സമമായി വിഭജിച്ച് സ്വീകരിക്കൂ, എന്റെ കല്പനയുടെ ഗൗരവം മാനിച്ച്.

Verse 93

इति मातुर्वचः श्रुत्वा तुतोष द्विज नंदनः । प्रत्याह राजपुत्रस्तां विस्रब्धः शंकरार्चने

മാതാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ദ്വിജനന്ദനൻ സന്തോഷിച്ചു. പിന്നെ ശങ്കരാരാധനയിൽ ഉറച്ച വിശ്വാസത്തോടെ, ശാന്തധൈര്യത്തോടെ രാജപുത്രൻ അവളോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 94

मातस्तव सुतस्यैव सुकृतेन समागतम् । नाहं ग्रहीतुमिच्छामि विभक्तं धनसंच यम्

അമ്മേ, ഇത് നിന്റെ മകന്റെ പുണ്യഫലത്താൽ മാത്രമേ ലഭിച്ചതുള്ളൂ. ഈ സമ്പാദിത ധനത്തിൽ നിന്നുള്ള വിഭജിത പങ്ക് ഞാൻ സ്വീകരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.

Verse 95

आत्मनः सुकृताल्लब्धं स्वयमेव भुनक्त्वसौ । स एव भगवानीशः करिष्यति कृपां मयि

സ്വന്തം പുണ്യഫലത്തിൽ ലഭിച്ചതെല്ലാം അവൻ തന്നെ അനുഭവിക്കട്ടെ. അതേ ഭഗവാൻ ഈശൻ എനിക്കുമേൽ തീർച്ചയായും കരുണ കാണിക്കും.

Verse 96

एवमर्चयतोः शंभुं भूयोपि परया मुदा । संवत्सरो व्यतीयाय तस्मिन्नेव गृहे तयोः

ഇങ്ങനെ അവർ ഇരുവരും പരമാനന്ദത്തോടെ വീണ്ടും വീണ്ടും ശംഭുവിനെ ആരാധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, അതേ വീട്ടിൽ അവരുടെ ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞുപോയി.

Verse 97

अथैकदा राजसूनुः सह तेन द्विजन्मना । वसंतसमये प्राप्ते विजहार वनां तरे

പിന്നീട് ഒരു ദിവസം, വസന്തകാലം വന്നപ്പോൾ, രാജപുത്രൻ ആ ദ്വിജനോടൊപ്പം വനത്തിൽ വിഹരിക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 98

अथ दूरं गतौ क्वापि वने द्विजनृपात्मजौ । गन्धर्वकन्याः क्रीडंती शतशस्तावपश्यताम्

അനന്തരം ബ്രാഹ്മണപുത്രനും രാജപുത്രനും ദൂരെയുള്ള ഏതോ വനപ്രദേശത്തേക്ക് ചെന്നു; അവിടെ ക്രീഡിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന നൂറുകണക്കിന് ഗന്ധർവകന്യകളെ അവർ കണ്ടു.

Verse 99

ताः सर्वाश्चारुसर्वांग्यो विहरंत्यो मनोहरम् । दृष्ट्वा द्विजात्मजो दूरादुवाच नृपनंदनम्

അവരെല്ലാം സുന്ദരസർവാംഗികളായി മനോഹരമായി വിഹരിക്കുന്നതു കണ്ട ബ്രാഹ്മണപുത്രൻ ദൂരത്തുനിന്നുതന്നെ രാജനന്ദനോടു പറഞ്ഞു.

Verse 100

इतः पुरो न गंतव्यं विहरंत्यग्रतः स्त्रियः । स्त्रीसंन्निधानं विबुधास्त्यजंति विमलाशयाः

‘ഇവിടെ നിന്ന് മുന്നോട്ട് പോകരുത്; മുന്നിൽ സ്ത്രീകൾ ക്രീഡിക്കുന്നു. മനസ്സു നിർമലമായ ജ്ഞാനികൾ സ്ത്രീസന്നിധാനം ഒഴിവാക്കുന്നു.’

Verse 110

तत्र गत्वा वनं सर्वाः संचीय कुसुमोत्करम् । भवत्यः पुनरायांतु तावत्तिष्ठाम्यहं त्विह

‘നിങ്ങൾ എല്ലാവരും അവിടെ വനത്തിലേക്ക് പോയി പുഷ്പങ്ങളുടെ കൂമ്പാരങ്ങൾ ശേഖരിക്കൂ. പിന്നെ വീണ്ടും വരിക; അതുവരെ ഞാൻ ഇവിടെ തന്നെ നില്ക്കാം.’

Verse 120

अस्त्येको द्रविकोनाम गंधर्वाणां कुलाग्रणीः । तस्याहमस्मि तनया नाम्ना चांशुमती स्मृता

‘ഗന്ധർവരിൽ ദ്രവികൻ എന്നൊരു കുലാഗ്രണി ഉണ്ട്. ഞാൻ അവന്റെ പുത്രി; അംശുമതി എന്ന നാമത്തിൽ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.’

Verse 130

गच्छ स्वभवनं कांत परश्वः प्रातरेव तु । आगच्छ पुनरत्रैव कार्यमस्ति च नो मृषा

പ്രിയനേ, നീ നിന്റെ വീട്ടിലേക്കു പോകുക; എന്നാൽ മറ്റന്നാൾ പുലർച്ചെ തന്നെ വീണ്ടും ഇവിടേക്കു വരിക. നമുക്കൊരു കാര്യമുണ്ട്—ഇത് അസത്യമല്ല.

Verse 140

तस्य त्वमपि साहाय्यं कुरु गन्धर्वसत्तम । अथासौ निजराज्यस्थो हतशत्रुर्भविष्यति

ഹേ ഗന്ധർവശ്രേഷ്ഠാ, നീയും അവനു സഹായം ചെയ്യുക. അപ്പോൾ അവൻ തന്റെ രാജ്യത്തിൽ സ്ഥിരനാകും; ശത്രുക്കൾ നശിക്കും.

Verse 150

अस्त्राणां च सहस्राणि तूणी चाक्षय्यसायकौ । अभेद्यं वर्म सौवर्णं शक्तिं च रिपुमर्दिनीम्

[അവന്] ആയിരക്കണക്കിന് ആയുധങ്ങൾ; അക്ഷയ അമ്പുകളുള്ള രണ്ട് തൂണികൾ; ഭേദിക്കാനാകാത്ത സ്വർണ്ണകവചം; ശത്രുമർദിനിയായ ശക്തിയും ലഭിച്ചു.

Verse 160

एवमन्ये समाराध्य प्रदोषे गिरिजापतिम् । लभंतेभीप्सितान्कामान्देहांते तु परां गतिम्

ഇങ്ങനെ മറ്റുള്ളവരും പ്രദോഷകാലത്ത് ഗിരിജാപതി (ശിവൻ)നെ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിച്ച് അഭിലഷിതമായ വരങ്ങൾ നേടുന്നു; ദേഹാന്തത്തിൽ പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 164

ये प्राप्य दुर्लभतरं मनुजाः शरीरं कुर्वंति हंत परमेश्वरपादपूजाम् । धन्यास्त एव निजपुण्यजितत्रिलोकास्तेषां पदांबुजरजो भुवनं पुनाति

അത്യന്തം ദുർലഭമായ ഈ മനുഷ്യശരീരം ലഭിച്ചിട്ടും, അയ്യോ, പരമേശ്വരന്റെ പാദപൂജ ചെയ്യുന്നവർ—അവരേ ധന്യർ. സ്വന്തം പുണ്യബലത്തിൽ അവർ ത്രിലോകം ജയിച്ചവർ; അത്തരം ഭക്തരുടെ പാദപദ്മരജസ് സർവ്വഭുവനത്തെയും പവിത്രമാക്കുന്നു.