Adhyaya 5

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । आश्चर्यमेतदखिलं कथितं भो द्विजोत्तम । विस्मयं परमापन्ना ऋषिसंघा मया सह

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! നിങ്ങൾ പറഞ്ഞ ഈ സമഗ്ര വൃത്താന്തം അത്യന്തം അത്ഭുതകരമാണ്; എനിക്കൊപ്പം ഋഷിസംഘം പരമ വിസ്മയത്തിൽ ആകപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 2

अहो भगवती पुण्या नर्मदेयमयोनिजा । रुद्रदेहाद्विनिष्क्रान्ता महापापक्षयंकरी

അഹോ! ഈ ഭഗവതി നർമദ പരമ പുണ്യമയി, അയോനിജ; രുദ്രദേഹത്തിൽ നിന്നു പ്രാദുർഭവിച്ച് മഹാപാപങ്ങളെയും ക്ഷയിപ്പിക്കുന്നവളാണ്।

Verse 3

सप्तकल्पक्षये प्राप्ते त्वयेयं सह सुव्रत । न मृता च महाभागा किमतः पुण्यमुत्तमम्

ഹേ സുവ്രതാ! ഏഴ് കല്പങ്ങളുടെ ക്ഷയം വന്നപ്പോഴും ഈ മഹാഭാഗ്യവതി നിന്നോടൊപ്പം നിലനിന്നു; അവൾ നശിച്ചില്ല—ഇതിലേറെ ഉത്തമ പുണ്യം എന്തുണ്ട്?

Verse 4

के ते कल्पाः समुद्दिष्टाः सप्त कल्पक्षयंकराः । न मृता चेदियं देवी त्वं चैव ऋषिपुंगव

നീ പറഞ്ഞ ആ ഏഴ് കല്പങ്ങൾ—കൽപക്ഷയം വരുത്തുന്നവ—ഏവ? ഈ ദേവി നശിച്ചില്ലെങ്കിൽ, ഹേ ഋഷിപുംഗവാ, നീയും (കാരണം) പറയുക।

Verse 5

अध्याय

അധ്യായം—ഇത് അധ്യായ/വിഭാഗ സൂചകമായ അടയാളം മാത്രം.

Verse 6

कथं संहरते विश्वं कथं चास्ते महार्णवे । कथं च सृजते विश्वं कथं धारयते प्रजाः

അവൻ (പരമേശ്വരൻ) വിശ്വത്തെ എങ്ങനെ സംഹരിക്കുന്നു, മഹാർണവത്തിൽ എങ്ങനെ നിലകൊള്ളുന്നു? വിശ്വത്തെ എങ്ങനെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു, പ്രജകളെ എങ്ങനെ ധരിക്കുന്നു?

Verse 7

कीदृग्रूपा भवेद्देवी सरिदेकार्णवीकृते । किमर्थं नर्मदा प्रोक्ता रेवती च कथं स्मृता

എല്ലാ നദികളും ഒന്നായി മഹാസമുദ്രരൂപം പ്രാപിക്കുമ്പോൾ ദേവി ഏതു രൂപം ധരിക്കുന്നു? അവൾ ‘നർമദാ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നതെന്തുകൊണ്ട്, ‘രേവതി’ എന്ന നാമത്തിൽ എങ്ങനെ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു?

Verse 8

अञ्जनेति किमर्थं वा किमर्थं सुरसेति च । मन्दाकिनी किमर्थं च शोणश्चेति कथं भवेत्

അവളെ ‘അഞ്ജനാ’ എന്നു വിളിക്കുന്നതെന്തുകൊണ്ട്, ‘സുരസാ’ എന്നും എന്തുകൊണ്ട്? ‘മന്ദാകിനി’ എന്ന നാമത്തിന് കാരണമെന്ത്, അവൾ ‘ശോണം’ എന്ന പേരിൽ എങ്ങനെ പ്രസിദ്ധമാകുന്നു?

Verse 9

त्रिकूटेति किमर्थं वा किमर्थं वालुवाहिनी । कोटिकोट्यो हि तीर्थानां प्रविष्टा या महार्णवम्

അവളെ ‘ത്രികൂടാ’ എന്നു വിളിക്കുന്നതെന്തുകൊണ്ട്, ‘വാലുവാഹിനി’ (മണൽ വഹിക്കുന്നവൾ) എന്നും എന്തുകൊണ്ട്? കോടിക്കോടി തീർത്ഥങ്ങൾ പ്രവേശിക്കുന്ന അവൾ, മഹാസമുദ്രത്തിൽ ലീനയായിരിക്കുന്നു—ഇതു വിശദീകരിക്കണം.

Verse 10

कियत्यः सरितां कोट्यो नर्मदां समुपासते । यज्ञोपवीतैरृषिभिर्देवताभिस्तथैव च

നദികളിൽ എത്ര കോടി നദികൾ നർമദയെ ഉപാസിക്കുന്നു? യജ്ഞോപവീതം ധരിച്ച ഋഷിമാരും അതുപോലെ ദേവതകളും അവളെ എങ്ങനെ പൂജിക്കുന്നു?

Verse 11

विभक्तेयं किमर्थं च श्रूयते मुनिसत्तम । वैष्णवीति पुराणज्ञैः किमर्थमिह चोच्यते

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, അവൾ ‘വിഭക്ത’ (ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിത) എന്നു കേൾക്കപ്പെടുന്നതെന്തുകൊണ്ട്? പുരാണജ്ഞർ ഇവിടെ അവളെ ‘വൈഷ്ണവീ’ എന്നു വിളിക്കുന്നതെന്തുകൊണ്ട്?

Verse 12

केषु स्थानेषु तीर्थेषु पूजनीया सरिद्वरा । तीर्थानि च पृथग्ब्रूहि यत्र संनिहितो हरः

ഏത് ഏത് സ്ഥലങ്ങളിലും തീർത്ഥങ്ങളിലും ആ ശ്രേഷ്ഠ നദി പൂജ്യയാകുന്നു? ഹരൻ (ശിവൻ) പ്രത്യേകമായി സന്നിഹിതനായിരിക്കുന്ന തീർത്ഥങ്ങളെ വേർതിരിച്ച് എനിക്കു പറയുക।

Verse 13

यत्प्रमाणा च सा देवी या रुद्रेण विनिर्मिता । कीदृशानि च कर्माणि रुद्रेण कथितानि ते

രുദ്രൻ നിർമ്മിച്ച ആ ദേവിയുടെ പ്രമാണം (വ്യാപ്തി) എത്ര? കൂടാതെ രുദ്രൻ നിന്നോട് ഉപദേശിച്ച കർമ്മങ്ങളും വിധികളും എങ്ങനെയുള്ളവ?

Verse 14

कथं म्लेच्छसमाकीर्णो देशोऽयं द्विजसत्तम । एतदाचक्ष्व मां ब्रह्मन्मार्कण्डेय महामते

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! ഈ ദേശം മ്ലേച്ഛന്മാരാൽ എങ്ങനെ നിറഞ്ഞുപോയി? ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, ഹേ മഹാമതി മാർക്കണ്ഡേയാ—ഇത് എനിക്ക് വിശദമാക്കുക।

Verse 15

श्रीमार्कण्डेय उवाच । शृण्वन्तु ऋषयः सर्वे त्वं च तात युधिष्ठिर । पुराणं नर्मदायां तु कथितं च त्रिशूलिना

ശ്രീ മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—എല്ലാ ഋഷിമാരും കേൾക്കട്ടെ; നീയും, പ്രിയ യുധിഷ്ഠിരാ. നർമദാതീരത്ത് ത്രിശൂലധാരി (ശിവൻ) ഈ പുരാണം പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 16

वायोः सकाशाच्च मया तेनापि च महेश्वरात् । अशक्यत्वान्मनुष्याणां संक्षिप्तमृषिभिः पुरा

ഞാൻ ഇത് വായുവിൽ നിന്ന് ലഭിച്ചു; അവനും മഹേശ്വരൻ (ശിവൻ) നിന്നാണ് ലഭിച്ചത്. മനുഷ്യർക്കു അത്യന്തം വിപുലമായതിനാൽ, പൂർവ്വ ഋഷിമാർ ഇതിനെ സംക്ഷിപ്തമാക്കി।

Verse 17

मायूरं प्रथमं तात कौर्म्यं च तदनन्तरम् । पुरं तथा कौशिकं च मात्स्यं द्विरदमेव च

ഹേ താതാ! ആദ്യം മായൂര (ആഖ്യാനം), തുടർന്ന് കൗർമ്യം. പിന്നെ പുരം, കൗശികം, മാത്സ്യം, ദ്വിരദം എന്നിവയും ക്രമമായി പറയപ്പെട്ടു.

Verse 18

वाराहं यन्मया दृष्टं वैष्णवं चाष्टमं परम् । न्यग्रोधाख्यमतः चासीदाकाङ्क्षं पुनरुत्तमम्

ഞാൻ വാരാഹ (പാഠം)യും കണ്ടു; അഷ്ടമമായി പരമ വൈഷ്ണവ (ആഖ്യാനം)യും. ‘ന്യഗ്രോധ’ എന്ന പേരിലുള്ളതും ഉണ്ടായിരുന്നു; പിന്നെയും ഉത്തമമായ ‘ആകാങ്ക്ഷ’യും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 19

पद्मं च तामसं चैव संवर्तोद्वर्तमेव च । महाप्रलयमित्याहुः पुराणे वेदचिन्तकाः

പദ്മവും താമസവും, കൂടാതെ സംവർതവും ഉദ്വർത്തവും—‘മഹാപ്രളയം’ എന്ന (പാഠം) കൂടി—ഇങ്ങനെ പുരാണപരമ്പരയിൽ വേദചിന്തകർ പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 20

एतत्संक्षेपतः सर्वं संक्षिप्तं तैर्महात्मभिः । विभक्तं च चतुर्भागैर्ब्रह्माद्यैश्च महर्षिभिः

ഇതെല്ലാം സംക്ഷേപമായി ആ മഹാത്മാക്കൾ സമാഹരിച്ച് ചുരുക്കി; ബ്രഹ്മാദി മഹർഷിമാർ ഇതിനെ നാല് ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിക്കുകയും ചെയ്തു.

Verse 21

तदहं सम्प्रवक्ष्यामि पुराणार्थविशारद । सप्त कल्पा महाघोरा यैरियं न मृता सरित्

അതിനാൽ ഇപ്പോൾ ഞാൻ വിശദീകരിക്കുന്നു, ഹേ പുരാണാർത്ഥവിശാരദ! അത്യന്തം ഘോരമായ ഏഴ് കല്പങ്ങളിലുമെങ്കിലും ഈ സരിത (രേവാ) നശിച്ചില്ല.

Verse 22

आ जङ्गमं तमोभूतमप्रज्ञातमलक्षणम् । नष्टचन्द्रार्ककिरणमासीद्भूतविवर्जितम्

ചരാചരമൊക്കെയും ഘോര തമസ്സായി മാറി—അപരിചിതം, നിര്ലക്ഷണം; ചന്ദ്രസൂര്യകിരണങ്ങൾ ലയിച്ചു, ജഗത്ത് ജീവഭൂതരഹിതമായി നിന്നു।

Verse 23

तमसोऽतो महानाम्ना पुरुषः स जगद्गुरुः । चचार तस्मिन्नेकाकी व्यक्ताव्यक्तः सनातनः

അപ്പോൾ ആ തമസ്സിൽ നിന്നു മഹാനാമ പുരുഷൻ—ജഗദ്ഗുരു—ഉദ്ഭവിച്ചു; അവൻ അവിടെ ഏകാകിയായി സഞ്ചരിച്ചു, സനാതനൻ, വ്യക്തവും അവ്യക്തവും।

Verse 24

स चौंकारमयोऽतीतो गायत्रीमसृजद्द्विजः । स तया सार्द्धमीशानश्चिक्रीड पुरुषो विराट्

ഓംകാരമയനായ അതീത പ്രഭു ഗായത്രിയെ സൃഷ്ടിച്ചു; തുടർന്ന് ഈശാനൻ—വിരാട് പുരുഷൻ—അവളോടൊപ്പം ദിവ്യക്രീഡ ചെയ്തു।

Verse 25

स्वदेहादसृजद्विश्वं पञ्चभूतात्मसंज्ञितम् । क्रीडन्समसृजद्विश्वं पञ्चभूतात्मसंज्ञितम्

സ്വദേഹത്തിൽ നിന്നു തന്നെ അവൻ പഞ്ചമഹാഭൂതാത്മകമായ വിശ്വം പ്രകടമാക്കി; ദിവ്യക്രീഡയിൽ വീണ്ടും അതേ പഞ്ചഭൂതാത്മ ജഗത്ത് സൃഷ്ടിച്ചു।

Verse 26

क्रीडन् सृजद्विराट्संज्ञः सबीजं च हिरण्मयम् । तच्चाण्डमभवद्दिव्यं द्वादशादित्यसन्निभम्

ക്രീഡിച്ചുകൊണ്ട് വിരാട് എന്ന പ്രഭു ബീജസഹിത ഹിരണ്മയ തത്ത്വം സൃഷ്ടിച്ചു; അതിൽ നിന്ന് ദ്വാദശ ആദിത്യന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തമായ ദിവ്യ ബ്രഹ്മാണ്ഡാണ്ഡം ഉദ്ഭവിച്ചു।

Verse 27

तद्भित्त्वा पुरुषो जज्ञे चतुर्वक्त्रः पितामहः । सोऽसृजद्विश्वमेवं तु सदेवासुरमानुषम्

ആ അണ്ഡം പിളർത്തി പുരുഷൻ ചതുര്മുഖ പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവായി ജനിച്ചു. തുടർന്ന് ദേവ-അസുര-മാനവരോടുകൂടിയ സർവ്വവിശ്വവും ക്രമമായി സൃഷ്ടിച്ചു.

Verse 28

सतिर्यक्पशुपक्षीकं स्वेदाण्डजजरायुजम् । एतदण्डं पुराणेषु प्रथमं परिकीर्तितम्

അതിൽ നിന്നു തിര്യക്—മൃഗങ്ങൾ, പക്ഷികൾ, വിവിധ ജന്മഭേദങ്ങളുള്ള ജീവികൾ ഉദ്ഭവിച്ചു—സ്വേദജ, അണ്ഡജ, ജരായുജ. പുരാണങ്ങളിൽ ഈ അണ്ഡം ആദ്യത്തേതായി പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 29

पूर्वकल्पे नृपश्रेष्ठ क्रीडन्त्या परमेष्ठिना । उमया सह रुद्रस्य क्रीडतश्चार्णवीकृतः

ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ! മുൻകല്പത്തിൽ പരമേശ്വരൻ ഉമയോടൊപ്പം ക്രീഡിക്കുമ്പോൾ, രുദ്രന്റെ ആ ലീലകൊണ്ട് വിശ്വം സമുദ്രവിസ്താരമെന്നപോലെ ആയി.

Verse 30

हर्षाज्जज्ञे शुभा कन्या उमायाः स्वेदसंभवा । शर्वस्योरःस्थलाज्जज्ञे उमा कुचविमर्दनात्

ആനന്ദത്തിൽ ഉമാദേവിയുടെ വിയർപ്പിൽ നിന്ന് ഒരു ശുഭകന്യ ജനിച്ചു. പിന്നെ ശർവൻ (ശിവൻ)ന്റെ വക്ഷസ്ഥലത്തിൽ നിന്ന്, ഉമയുടെ സ്തനസമ്മർദ്ദം മൂലം, ഉമയും വീണ്ടും പ്രത്യക്ഷയായി.

Verse 31

स्वेदाद्विजज्ञे महती कन्या राजीवलोचना । द्वितीयः संभवो यस्या रुद्रदेहाद्युधिष्ठिर

വിയർപ്പിൽ നിന്ന് പദ്മനേത്രിയായ മഹത്തായ ഒരു കന്യ ജനിച്ചു. ഹേ യുധിഷ്ഠിരാ! അവളുടെ രണ്ടാം ഉദ്ഭവം രുദ്രന്റെ ദേഹത്തിൽ നിന്നുതന്നെയായിരുന്നു.

Verse 32

सा परिभ्रमते लोकान् सदेवासुरमानवान् । त्रैलोक्योन्मादजननी रूपेणऽप्रतिमा तदा

അവൾ അന്ന് ദേവാസുരമാനവരോടുകൂടി സർവ്വലോകങ്ങളിലും പരിഭ്രമിച്ചു; അപ്രതിമരൂപിണിയായി ത്രിലോകമോഹത്തിന്റെ ജനനിയായി ഭവിച്ചു।

Verse 33

तां दृष्ट्वा देवदैत्येन्द्रा मोहिता लभते कथम् । मृगयन्ति स्म तां कन्यामितश्चेतश्च भारत

അവളെ കണ്ട ദേവദൈത്യേന്ദ്രന്മാർ മോഹിതരായി ‘എങ്ങനെ അവളെ ലഭിക്കാം?’ എന്നു ചിന്തിച്ചു; ഹേ ഭാരത, അവർ ആ കന്യയെ ഇങ്ങും അങ്ങും തേടിത്തുടങ്ങി।

Verse 34

हावभावविलासैश्च मोहयत्यखिलं जगत् । भ्रमते दिव्यरूपा सा विद्युत्सौदामिनी यथा

അവളുടെ ഹാവഭാവ-വിലാസങ്ങളാലും മനോഹരാകർഷണത്താലും അവൾ അഖിലജഗത്തെയും മോഹിപ്പിക്കുന്നു; ദിവ്യരൂപിണിയായ അവൾ മേഘങ്ങളിൽ മിന്നുന്ന മിന്നലുപോലെ പരിഭ്രമിക്കുന്നു।

Verse 35

मेघमध्ये स्थिता भाभिः सर्वयोषिदनुत्तमा । ततो रुद्रं सुराः सर्वे दैत्याश्च सह दानवैः

മേഘമദ്ധ്യേ നിലകൊണ്ട് കാന്തിയാൽ ദീപ്തയായി അവൾ സർവ്വയോഷിതുകളിൽ അനുത്തമയായി; തുടർന്ന് എല്ലാ ദേവന്മാരും, ദൈത്യർ ദാനവരോടുകൂടി, രുദ്രനിലേക്കു ശ്രദ്ധ തിരിച്ചു।

Verse 36

वरयन्ति स्म तां कन्यां कामेनाकुलिता भृशम् । ततोऽब्रवीन्महादेवो देवदानवयोर्द्वयोः

കാമത്താൽ അത്യന്തം ആകുലരായി അവർ ആ കന്യയെ വരിക്കാൻ തുടങ്ങി; അപ്പോൾ മഹാദേവൻ ദേവന്മാരോടും ദാനവരോടും—ഇരു പക്ഷങ്ങളോടും—അരുളിച്ചെയ്തു।

Verse 37

बलेन तेजसा चैव ह्यधिको यो भविष्यति । स इमां प्राप्स्यते कन्यां नान्यथा वै सुरोत्तमाः

ബലത്തിലും തേജസ്സിലും ആരാണ് ശ്രേഷ്ഠനായി തെളിയുക, അവൻ തന്നേ ഈ കന്യയെ പ്രാപിക്കും—മറ്റെങ്ങനെ അല്ല, ഹേ ദേവോത്തമന്മാരേ।

Verse 38

ततो देवासुराः सर्वे कन्यां वै समुपागमन् । अहमेनां ग्रहीष्यामि अहमेनामिति ब्रुवन्

അപ്പോൾ എല്ലാ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ആ കന്യയുടെ അടുക്കൽ ചെന്നു—‘ഞാൻ അവളെ ഗ്രഹിക്കും, ഞാനേ’ എന്നു പറഞ്ഞു।

Verse 39

पश्यतामेव सर्वेषां सा कन्यान्तरधीयत । पुनस्तां ददृशुः सर्वे योजनान्तरधिष्ठिताम्

എല്ലാവരും നോക്കിനിൽക്കേ ആ കന്യ അന്തർധാനം ചെയ്തു; പിന്നെ എല്ലാവരും അവളെ മറ്റൊരു യോജന ദൂരത്ത് നിലകൊള്ളുന്നതായി കണ്ടു।

Verse 40

जग्मुस्ते त्वरिताः सर्वे यत्र सा समदृश्यत । त्रिभिश्चतुर्भिश्च तथा योजनैर्दशभिः पुनः

അവൾ കണ്ടിടത്തേക്ക് എല്ലാവരും വേഗത്തിൽ ചെന്നു; എന്നാൽ അവൾ വീണ്ടും മൂന്ന്, നാല്, പിന്നെ പത്ത് യോജന ദൂരങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 41

धिष्ठितां समपश्यंस्ते सर्वे मातंगगामिनीम् । योजनानां शतैर्भूयः सहस्रैश्चाप्यधिष्ठिताम्

അവർ എല്ലാവരും അവളെ അവിടെ നിലകൊള്ളുന്നതായി കണ്ടു—അവളുടെ നടപ്പ് മഹാഗജത്തിന്റെ ഗമനത്തെപ്പോലെ ആയിരുന്നു; എങ്കിലും അവൾ വീണ്ടും നൂറുകൾ, ആയിരങ്ങൾ യോജന ദൂരത്ത് നിലകൊള്ളുന്നതായി ദൃശ്യമായി।

Verse 42

तथा शतसहस्रेण लघुत्वात्समदृश्यत । अग्रतः पृष्ठतश्चैव दिशासु विदिशासु च

അതുപോലെ അവളുടെ അതിവേഗം മൂലം ലക്ഷയോജന ദൂരത്തിലും അവൾ ദൃശ്യമാകുന്നു—മുന്നിലും പിന്നിലും, ദിക്കുകളിലും ഉപദിക്കുകളിലും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു।

Verse 43

तां पश्यन्ति वरारोहामेकधा बहुधा पुनः । दिव्यवर्षसहस्रं तु भ्रामितास्ते तया पुरा

അവർ ആ സുന്ദരാംഗിയായ കന്യയെ നിരന്തരം കണ്ടുകൊണ്ടിരുന്നു—ഒരിക്കൽ ഒരേ രൂപത്തിൽ, പിന്നെ പല രൂപങ്ങളിൽ. സത്യത്തിൽ അവൾ മുമ്പേ അവരെ ആയിരം ദിവ്യവർഷം വഴിതെറ്റിച്ചിരുന്നു।

Verse 44

न चावाप्ता तु सा कन्या महादेवाङ्गसंभवा । सहोमया ततो देवो जहासोच्चैः पुनःपुनः

എന്നാൽ മഹാദേവന്റെ ദേഹത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ആ കന്യയെ ഇനിയും ലഭിച്ചിരുന്നില്ല. അപ്പോൾ ഉമയോടുകൂടിയ ഭഗവാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ഉച്ചത്തിൽ ചിരിച്ചു।

Verse 45

गणास्तालकसंपातैर्नृत्यन्ति च मुदान्विताः । अकस्माद्दृश्यते कन्या शंकरस्य समीपगा

ശിവന്റെ ഗണങ്ങൾ താളവാദ്യങ്ങളുടെ മുഴക്കവും കൂട്ടിയിടിയും കേട്ട് ആനന്ദത്തോടെ നൃത്തം ചെയ്തു. അപ്പോൾ അപ്രതീക്ഷിതമായി ആ കന്യ ശങ്കരന്റെ സമീപത്ത് നിൽക്കുന്നതായി കണ്ടു।

Verse 46

तां दृष्ट्वा विस्मयापन्ना देवा यान्ति पराङ्मुखाः । तस्याश्चक्रे ततो नाम स्वयमेव पिनाकधृक्

അവളെ കണ്ട ദേവന്മാർ വിസ്മയത്തിലായി, ലജ്ജാ-ഭക്തിയോടെ മുഖം തിരിച്ചു നിന്നു. തുടർന്ന് പിനാകധാരിയായ ഭഗവാൻ തന്നെ അവൾക്ക് നാമം നല്കി।

Verse 47

नर्म चैभ्यो ददे यस्मात्तत्कृतैश्चेष्टितैः पृथक् । भविष्यसि वरारोहे सरिच्छ्रेष्ठा तु नर्मदा

അവൾ തന്റെ വ്യത്യസ്തമായ ക്രീഡാമയ പ്രവർത്തികളാൽ ഈ ഗണദേവന്മാർക്ക് ആനന്ദം നൽകിയതിനാൽ, ഹേ സുന്ദരിയേ! നീ നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായിത്തീരും—അതുകൊണ്ടാണ് ‘നർമദാ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.

Verse 48

स्वरूपमास्थितो देवः प्राप हास्यं यतो भुवि । नर्मदा तेन चोक्तेयं सुशीतलजला शिवा

ദേവൻ തന്റെ സ്വസ്വരൂപത്തിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കെ ഭൂമിയിൽ ഹാസ്യം ഉദിപ്പിച്ചതിനാൽ, അവൾ ‘നർമദാ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു—ശിവാ, അതിശീതളജലസമ്പന്നയായവൾ.

Verse 49

सप्तकल्पक्षये जाते यदुक्तं शंभुना पुरा । न मृता तेन राजेन्द्र नर्मदा ख्यातिमागता

ഏഴ് കല്പങ്ങളുടെ ക്ഷയം സംഭവിച്ചപ്പോൾ ശംഭു പണ്ടേ പറഞ്ഞത് സത്യമായി; അതിനാൽ, ഹേ രാജേന്ദ്രാ! നർമദാ നശിച്ചില്ല, മഹാ ഖ്യാതി പ്രാപിച്ചു.

Verse 50

ततस्तामददात्कन्यां शीलवतीं सुशोभनाम् । महार्णवाय देवेशः सर्वभूतपतिः प्रभुः

അനന്തരം ദേവേശൻ, സർവ്വഭൂതപതിയായ പ്രഭു, ആ ശീലവതിയും അത്യന്തം ശോഭനയുമായ കന്യയെ മഹാർണവത്തിന് സമർപ്പിച്ചു.

Verse 51

ततः सा ऋक्षशैलेन्द्रात्फेनपुञ्जाट्टहासिनी । विवेश नर्मदा देवी समुद्रं सरितां पतिम्

അപ്പോൾ നുരക്കൂട്ടംപോലെ ഉച്ചത്തിൽ അട്ടഹസിച്ചുകൊണ്ട് ദേവി നർമദാ, ഋക്ഷശൈലേന്ദ്രത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, നദികളുടെ അധിപനായ സമുദ്രത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 52

एवं ब्राह्मे पुरा कल्पे समुद्भूतेयमीश्वरात् । मात्स्ये कल्पे मया दृष्टा समाख्याता मया शृणु

ഇങ്ങനെ പ്രാചീന ബ്രാഹ്മകൽപ്പത്തിൽ അവൾ ഈശ്വരനിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചു. മാത്സ്യകൽപ്പത്തിൽ ഞാൻ അവളെ കണ്ടു; ഇപ്പോൾ ഞാൻ വിവരണം ചെയ്തു—ശ്രവിക്കൂ.