Adhyaya 23

Mantra 1

हि॒र॒ण्य॒ग॒र्भः सम॑वर्त॒ताग्रे॑ भू॒तस्य॑ जा॒तः पति॒रेक॑ आसीत् । स दा॑धार पृथि॒वीं द्यामु॒तेमां कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम

ഹിരണ്യഗർഭൻ ആദിയിൽ ഉദ്ഭവിച്ചു; ജനിച്ച ഉടൻ തന്നെ അവൻ സകലഭൂതങ്ങളുടെയും ഏകാധിപതിയായി. അവൻ ഈ ഭൂമിയെയും ആ ദ്യൗലോകത്തെയും ധരിച്ചു; ഏതു ദേവനോടാണ് നാം ഹവിഷാൽ യജനാർപ്പണം ചെയ്യേണ്ടത്?

Mantra 2

उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि प्र॒जाप॑तये त्वा॒ जुष्टं॑ गृह्णाम्ये॒ष ते॒ योनि॒: सूर्य॑स्ते महि॒मा । यस्तेऽह॑न्त्संवत्स॒रे म॑हि॒मा स॑म्ब॒भूव॒ यस्ते॑ वा॒याव॒न्तरि॑क्षे महि॒मा स॑म्ब॒भूव॒ यस्ते॑ दि॒वि सूर्ये॑ महि॒मा स॑म्ब॒भूव॒ तस्मै॑ ते महि॒म्ने प्र॒जाप॑तये॒ स्वाहा॑ दे॒वेभ्य॑:

ഉപയാമത്തോടെ ഗ്രഹിക്കപ്പെട്ടവൻ നീ ആകുന്നു; പ്രജാപതിക്കായി നിന്നെ, ജുഷ്ടനായി (പ്രസന്നനായി), ഞാൻ ഗ്രഹിക്കുന്നു. ഇതാണ് നിന്റെ യോനി; സൂര്യൻ നിന്റെ മഹിമയാണ്. സംവത്സരത്തിനുള്ളിലെ ദിവസത്തിൽ പ്രസ്ഫുരിച്ച നിന്റെ മഹിമ; വായുവിൽ, അന്തരിക്ഷത്തിൽ പ്രസ്ഫുരിച്ച നിന്റെ മഹിമ; ദിവിയിൽ, സൂര്യനിൽ പ്രസ്ഫുരിച്ച നിന്റെ മഹിമ—ആ നിന്റെ മഹിമയ്ക്ക്, പ്രജാപതിക്ക്, സ്വാഹാ; ദേവേഭ്യഃ (ദേവന്മാർക്ക്) അർപ്പണം.

Mantra 3

यः प्रा॑ण॒तो नि॑मिष॒तो म॑हि॒त्वैक॒ इद्राजा॒ जग॑तो ब॒भूव॑ । य ईशे॑ अ॒स्य द्वि॒पद॒श्चतु॑ष्पदः॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम

ശ്വസിക്കുന്നവരുടെയും കണ്ണിറുക്കുന്നവരുടെയും ഈ ലോകത്തിന്റെ മേൽ, തന്റെ മഹത്ത്വത്താൽ, ഏക രാജാവായി ഭവിച്ചവൻ; ഈ സകലത്തിന്മേൽ—ദ്വിപദങ്ങളുടെയും ചതുഷ്പദങ്ങളുടെയും മേൽ—ഈശനായി വാഴുന്നവൻ: ഏതു ദേവനോടാണ് നാം ഹവിഷാൽ യജനാർപ്പണം ചെയ്യേണ്ടത്?

Mantra 4

उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि प्र॒जाप॑तये त्वा॒ जुष्टं॑ गृह्णाम्ये॒ष ते॒ योनि॑श्च॒न्द्रमा॑स्ते महि॒मा । यस्ते॒ रात्रौ॑ संवत्स॒रे म॑हि॒मा स॑म्ब॒भूव॒ यस्ते॑ पृथि॒व्याम॒ग्नौ म॑हि॒मा स॑म्ब॒भूव॒ यस्ते॒ नक्ष॑त्रेषु च॒न्द्रम॑सि महि॒मा स॑म्ब॒भूव॒ तस्मै॑ ते महि॒म्ने प्र॒जाप॑तये दे॒वेभ्य॒: स्वाहा॑

ഉപയാമത്തോടെ ഗ്രഹിക്കപ്പെട്ടവനാണ് നീ. പ്രജാപതിക്കായി, പ്രിയമായ (ജുഷ്ടമായ) നിലയിൽ ഞാൻ നിന്നെ ഗ്രഹിക്കുന്നു. ഇതാണ് നിന്റെ യോനി (ആധാരം); ചന്ദ്രമാ നിന്റെ മഹിമ—വർഷത്തിനുള്ളിലെ രാത്രിയിൽ ഉദിച്ച നിന്റെ മഹിമ; ഭൂമിയിലെ അഗ്നിയിൽ ഉദിച്ച നിന്റെ മഹിമ; നക്ഷത്രങ്ങളിൽ, ചന്ദ്രനിൽ ഉദിച്ച നിന്റെ മഹിമ. ആ നിന്റെ മഹിമയ്ക്കായി, പ്രജാപതി ദേവനു, ദേവന്മാർക്കായി—സ്വാഹാ.

Mantra 5

यु॒ञ्जन्ति॑ ब्र॒ध्नम॑रु॒षं चर॑न्तं॒ परि॑ त॒स्थुष॑ः । रोच॑न्ते रोच॒ना दि॒वि

അവർ ഭ്രധ്നൻ—അരു‍ഷൻ, താമ്രവർണ്ണൻ, സഞ്ചരിക്കുന്നവനെ—യോജിപ്പിക്കുന്നു; അവന്റെ ചുറ്റും ശക്തികൾ നിലകൊള്ളുന്നു. ദിവിയിൽ പ്രകാശമുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ പ്രകാശിക്കുന്നു.

Mantra 6

यु॒ञ्जन्त्य॑स्य॒ काम्या॒ हरी॒ विप॑क्षसा॒ रथे॑ । शोणा॑ धृ॒ष्णू नृ॒साह॑सा

അവർ അവനുവേണ്ടി ഇഷ്ടപ്പെട്ട രണ്ടു ഹരി (അശ്വങ്ങളെ)—വിശാലപാർശ്വങ്ങളുള്ളവയെ—രഥത്തിൽ യോജിപ്പിക്കുന്നു; ശോണ, ധൃഷ്ണു, നൃസാഹസ-ബലമുള്ളവ.

Mantra 7

यद्वातो॑ अ॒पो अ॑गनीगन्प्रि॒यामिन्द्र॑स्य त॒न्व॒म् । ए॒तᳪ स्तो॑तर॒नेन॑ प॒था पुन॒रश्व॒माव॑र्तयासि नः

വായു ജലങ്ങളെ മുന്നോട്ട് നയിച്ചപ്പോൾ—ഇന്ദ്രന്റെ സ്വന്തം ദേഹത്തോളം പ്രിയമായവ—ഈ സ്തുതിമാർഗ്ഗത്തിലൂടെ നീ ഞങ്ങളിലേക്കു കുതിരയെ വീണ്ടും തിരികെ കൊണ്ടുവരുന്നു.

Mantra 8

वस॑वस्त्वाञ्जन्तु गाय॒त्रेण॒ छन्द॑सा रु॒द्रास्त्वा॑ञ्जन्तु॒ त्रैष्टु॑भेन॒ छन्द॑सा ऽऽदि॒त्यास्त्वा॑ञ्जन्तु॒ जाग॑तेन॒ छन्द॑सा । भूर्भुव॒: स्वर्ला॒जी३ञ्छा॒ची३न्यव्ये॒ गव्य॑ ए॒तदन्न॑मत्त देवा ए॒तदन्न॑मद्धि प्रजापते

വസുക്കൾ നിന്നെ ഗായത്രീ ഛന്ദസ്സാൽ അഭിഷേകം ചെയ്യട്ടെ; രുദ്രന്മാർ നിന്നെ ത്രൈഷ്ടുഭ ഛന്ദസ്സാൽ അഭിഷേകം ചെയ്യട്ടെ; ആദിത്യന്മാർ നിന്നെ ജഗതീ ഛന്ദസ്സാൽ അഭിഷേകം ചെയ്യട്ടെ. ഭൂഃ ഭുവഃ സ്വഃ—ലാജി (വറുത്ത ധാന്യം), സമൃദ്ധം, ആടുകൾക്കും പശുക്കൾക്കും—ഈ അന്നം, ഹേ ദേവന്മാരേ, ഭുജിക്കുവിൻ; ഹേ പ്രജാപതി, നീയും ഈ അന്നം ഭുജിക്ക.

Mantra 9

कः स्वि॑देका॒की च॑रति॒ क उ॑ स्विज्जायते॒ पुन॑ः । किᳪ स्वि॑द्धि॒मस्य॑ भेष॒जं किम्वा॒वप॑नं म॒हत्

ആർ, പറയുക, ഏകാകിയായി വഴിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു? ആരാണ്, സത്യമായി, വീണ്ടും ജനിക്കുന്നത്? ഈ ശീതത്തിനുള്ള, പറയുക, ഔഷധം എന്ത്? കൂടാതെ, മഹത്തായ വിതച്ചിടൽ എന്ത്?

Mantra 10

सूर्य॑ एका॒की च॑रति च॒न्द्रमा॑ जायते॒ पुन॑: । अ॒ग्निर्हि॒मस्य॑ भेष॒जं भूमि॑रा॒वप॑नं म॒हत्

സൂര്യൻ ഏകാകിയായി സഞ്ചരിക്കുന്നു; ചന്ദ്രൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു. അഗ്നി നിശ്ചയമായും ശീതത്തിനുള്ള ഔഷധമാണ്; ഭൂമിയാകുന്നു മഹത്തായ വിതറലിന്റെയും (വിത്തിടലിന്റെയും) സ്ഥലം.

Mantra 11

का स्वि॑दासीत्पू॒र्वचि॑त्ति॒: किᳪ स्वि॑दासीद् बृ॒हद्वय॑: । का स्वि॑दासीत्पिलिप्पि॒ला का स्वि॑दासीत्पिशङ्गि॒ला

ഏതാണ്, നിശ്ചയമായി, ആദ്യചിത്തി (ആദ്യ ബുദ്ധി)? ഏതാണ്, നിശ്ചയമായി, മഹത്തായ പക്ഷി? ഏതാണ്, നിശ്ചയമായി, പിലിപ്പിലാ? ഏതാണ്, നിശ്ചയമായി, പിശങ്ഗിലാ?

Mantra 12

द्यौरा॑सीत्पू॒र्वचि॑त्ति॒रश्व॑ आसीद् बृ॒हद्वय॑: । अवि॑रासीत्पिलिप्पि॒ला रात्रि॑रासीत्पिशङ्गि॒ला

ദ്യൗഃ (സ്വർഗ്ഗം) ആദ്യ ചിത്തി (ബുദ്ധി) ആയിരുന്നു; അശ്വം മഹത്തായ പക്ഷിയായിരുന്നു. അവി (പെൺആട്/മേയാട്) പിലിപ്പിലാ ആയിരുന്നു; രാത്രി പിശങ്ഗിലാ ആയിരുന്നു.

Mantra 13

वा॒युष्ट्वा॑ पच॒तैर॑व॒त्वसि॑तग्रीव॒श्छागै॑र्न्य॒ग्रोध॑श्चम॒सैः श॑ल्म॒लिर्वृद्ध्या॑ । ए॒ष स्य रा॒थ्यो वृषा॑ प॒ड्भिश्च॒तुर्भि॒रेद॑गन्ब्र॒ह्मा कृ॑ष्णश्च नोऽवतु॒ नमो॒ऽग्नये॑

വായു നിന്നെ പചതൈഃ (പാകകർതാക്കൾ/അടുക്കളക്കാർ) മുഖേന രക്ഷിക്കട്ടെ; അസിതഗ്രീവ (കറുത്ത കഴുത്തുള്ള) ഛാഗ (ആട്) ഛാഗൈഃ (ആടുകളാൽ) രക്ഷിക്കട്ടെ; ന്യഗ്രോധം ചമസൈഃ (പാത്രങ്ങൾ/കപ്പുകൾ) മുഖേന രക്ഷിക്കട്ടെ; ശാല്മലി വൃദ്ധ്യാ (വർദ്ധന) മുഖേന രക്ഷിക്കട്ടെ. ഈ രാഥ്യ വൃഷാ (രഥത്തിന്റെ വൃഷഭൻ) നാല് പാദങ്ങളോടെ ഗമിച്ചിരിക്കുന്നു; കൃഷ്ണ ബ്രഹ്മനും ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കട്ടെ. അഗ്നയേ നമഃ.

Mantra 14

सᳪशि॑तो र॒श्मिना॒ रथ॒: सᳪशि॑तो र॒श्मिना॒ हय॑: । सᳪशि॑तो अ॒प्स्व॒प्सु॒जा ब्र॒ह्मा सोम॑पुरोगवः

രശ്മിനാ (ലഗാം/രശ്മി) മുഖേന രഥം തീക്ഷ്ണം (സംശിതം) ആയിരിക്കുന്നു; രശ്മിനാ മുഖേന ഹയ (കുതിര) തീക്ഷ്ണം ആയിരിക്കുന്നു. അപ്സുജാ (ജലജന്യ) ശക്തിയും തീക്ഷ്ണമാണ്—സോമനെ പുരോഗവ (അഗ്രഗാമി) ആക്കുന്ന ബ്രഹ്മാ.

Mantra 15

स्व॒यं वा॑जिँस्त॒न्वं॒ कल्पयस्व स्व॒यं य॑जस्व स्व॒यं जु॑षस्व । म॒हि॒मा ते॒ऽन्येन॒ न स॒न्नशे॑

ഹേ വാജിൻ (വിജയശീലനേ), നീ നിന്റെ തന്നെ ശക്തിയാൽ നിന്റെ ശരീരത്തെ യഥാവിധി ക്രമീകരിക്ക; നീ തന്നേ യജ്ഞം ചെയ്യുക; നീ തന്നേ ഹവിഷിൽ ആനന്ദിക്കുക. നിന്റെ മഹിമ മറ്റാരാലും ക്ഷയിക്കപ്പെടുന്നില്ല.

Mantra 16

न वा उ॑ ए॒तन्म्रि॑यसे॒ न रि॑ष्यसि दे॒वाँ२ इदे॑षि प॒थिभि॑: सु॒गेभि॑: । यत्रास॑ते सु॒कृतो॒ यत्र॒ ते य॒युस्तत्र॑ त्वा दे॒वः स॑वि॒ता द॑धातु

നിശ്ചയമായി, ഇതുകൊണ്ട് നീ മരിക്കുന്നില്ല; നിനക്ക് ഹാനിയും സംഭവിക്കുന്നില്ല; സുഖഗമമായ പാതകളിലൂടെ നീ ദേവന്മാരിലേക്കു പോകുന്നു. സുകൃതർ ഇരിക്കുന്നിടത്ത്, നിന്റെ പിതൃകൾ പോയിടത്ത്—അവിടെ ദേവൻ സവിതാ നിന്നെ സ്ഥാപിക്കട്ടെ.

Mantra 17

अ॒ग्निः प॒शुरा॑सी॒त्तेना॑यजन्त॒ स ए॒तँल्लो॒कम॑जय॒द्यस्मि॑न्न॒ग्निः स ते॑ लो॒को भ॑विष्यति॒ तं जे॑ष्यसि॒ पिबै॒ता अ॒पः । वा॒युः प॒शुरा॑सी॒त्तेना॑यजन्त॒ स ए॒तँल्लो॒कम॑जय॒द्यस्मि॑न्वा॒युः स ते॑ लो॒को भ॑विष्यति॒ तं जे॑ष्यसि॒ पिबै॒ता अ॒पः । सूर्य॑: प॒शुरा॑सी॒त्तेना॑यजन्त॒ स ए॒तँल्लो॒कम॑जय॒द्यस्मि॒न्त्सूर्य॒: स ते॑ लो॒को भ॑विष्यति॒ तं जे॑ष्यसि॒ पिबै॒ता अ॒पः

അഗ്നി ഒരിക്കൽ പശു (യജ്ഞപശു) ആയിരുന്നു; അവനെ കൊണ്ടു അവർ യജിച്ചു; അതിനാൽ അഗ്നി ഉള്ള ഈ ലോകം അവൻ ജയിച്ചു. ആ ലോകം നിനക്കായിരിക്കും; നീ അതിനെ ജയിക്കും—ഈ ജലം പാനം ചെയ്യുക. വായു ഒരിക്കൽ പശു ആയിരുന്നു; അവനെ കൊണ്ടു അവർ യജിച്ചു; അതിനാൽ വായു ഉള്ള ഈ ലോകം അവൻ ജയിച്ചു. ആ ലോകം നിനക്കായിരിക്കും; നീ അതിനെ ജയിക്കും—ഈ ജലം പാനം ചെയ്യുക. സൂര്യൻ ഒരിക്കൽ പശു ആയിരുന്നു; അവനെ കൊണ്ടു അവർ യജിച്ചു; അതിനാൽ സൂര്യൻ ഉള്ള ഈ ലോകം അവൻ ജയിച്ചു. ആ ലോകം നിനക്കായിരിക്കും; നീ അതിനെ ജയിക്കും—ഈ ജലം പാനം ചെയ്യുക.

Mantra 18

प्रा॒णाय॒ स्वाहा॑ ऽपा॒नाय॒ स्वाहा॑ व्या॒नाय॒ स्वाहा॑ । अम्बे॒ अम्बि॒केऽम्बा॑लिके॒ न मा॑ नयति॒ कश्च॒न । सस॑स्त्यश्व॒कः सुभ॑द्रिकां काम्पीलवा॒सिनी॑म्

പ്രാണനു സ്വാഹാ; അപാനനു സ്വാഹാ; വ്യാനനു സ്വാഹാ। അംബേ, അംബികേ, അംബാലികേ—എന്നെ ആരും സത്യമായും കൊണ്ടുപോകുകയില്ല. അശ്വാരോഹി കാംപീലവാസിനിയായ സുഭദ്രികയെ സ്തുതിക്കുന്നു.

Mantra 19

ग॒णानां॑ त्वा ग॒णप॑तिᳪ हवामहे प्रि॒याणां॑ त्वा प्रि॒यप॑तिᳪ हवामहे नि॒धीनां॑ त्वा॑ निधि॒पति॑ᳪ हवामहे वसो मम । आहम॑जानि गर्भ॒धमा त्वम॑जासि गर्भ॒धम्

ഗണങ്ങളുടെ ഗണപതിയായി നിന്നെ ഞങ്ങൾ ആവാഹിക്കുന്നു; പ്രിയങ്ങളിലെ പ്രിയപതിയായി നിന്നെ ഞങ്ങൾ ആവാഹിക്കുന്നു; നിധികളുടെ നിധിപതിയായി നിന്നെ ഞങ്ങൾ ആവാഹിക്കുന്നു—ഹേ വസു, നീ എന്റേതാകുക. ഞാൻ ഗർഭധരനെ അറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; നീ ഗർഭധരനെ ജനിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.

Mantra 20

ता उ॒भौ च॒तुर॑ः प॒दः सं॒प्रसा॑रयाव स्व॒र्गे लो॒के प्रोर्णु॑वाथां॒ वृषा॑ वा॒जी रे॑तो॒धा रेतो॑ दधातु

ഹേ ആ ഇരുവരും, നാലു പാദങ്ങൾ (നാലു ചുവടുകൾ) വ്യാപിപ്പിക്കുവിൻ; സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ നിങ്ങളെത്തന്നെ വിശാലമായി പരത്തുവിൻ. വൃഷഭൻ, വാജി, രേതോധാ (വീര്യധാരകൻ) ബീജം ദാനമാകട്ടെ; ബീജം സ്ഥാപിക്കട്ടെ.

Mantra 21

उत्स॑क्थ्या॒ अव॑ गु॒दं धे॑हि॒ सम॒ञ्जिं चा॑रया वृषन् । य स्त्री॒णां जी॑व॒भोज॑नः

ഉത്സക്ഥ്യത്തിൽ നിന്ന് (മേൽത്തുടയിൽ നിന്ന്) ഗുദഭാഗം താഴെ സ്ഥാപിക്ക; ഹേ വൃഷഭാ, അഞ്ജനം (ലെപം) പുരട്ടി പരത്തുക—നീ സ്ത്രീകളുടെ ജീവഭോജനവും ജീവൻപോലുള്ള പോഷണവും ആകുന്നു.

Mantra 22

य॒कास॒कौ श॑कुन्ति॒काऽऽहल॒गिति॒ वञ्च॑ति । आह॑न्ति ग॒भे पसो॒ निग॑ल्गलीति॒ धार॑का

‘യകാസകൗ!’—ചെറിയ പക്ഷി ‘ആഹലഗിതി’ എന്നു വിളിച്ചു ചുറ്റി പറക്കുന്നു; ‘നിഗൽഗലീ!’ എന്നു വിളിച്ചു ധാരകർ ഗർഭത്തിലെ ഭ്രൂണത്തെ അടിക്കുന്നു.

Mantra 23

य॒को॒ऽस॒कौ श॑कुन्त॒क आ॒हल॒गिति॒ वञ्च॑ति । विव॑क्षत इव ते॒ मुख॒मध्व॑र्यो॒ मा न॒स्त्वम॒भि भा॑षथाः

‘യകോ’സകൗ!’—‘ആഹലഗിതി’ എന്നു കരയുന്ന ചെറിയ പക്ഷി ചിറകടിച്ച് ഇങ്ങോട്ടും അങ്ങോട്ടും പറക്കുന്നു. സംസാരിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ നിന്റെ വായ് തോന്നുന്നു. ‘ഹേ അധ്വര്യു, ഞങ്ങളോടു വിരോധമായി നീ സംസാരിക്കരുത്!’

Mantra 24

मा॒ता च॑ ते पि॒ता च॒ तेऽग्रं॑ वृ॒क्षस्य॑ रोहतः । प्रति॑ला॒मीति॑ ते पि॒ता ग॒भे मु॒ष्टिम॑तᳪसयत्

നിന്റെ അമ്മയും നിന്റെ അച്ഛനും—ഇരുവരും വൃക്ഷത്തിന്റെ അഗ്രത്തിലേക്ക് കയറുന്നു. ‘ഞാൻ പ്രതിദാവി ഉന്നയിക്കും’ എന്നു നിന്റെ അച്ഛൻ പറഞ്ഞു; ഗർഭത്തിനുള്ളിൽ അവൻ മുഷ്ടി അമർത്തി പിടിച്ചു.

Mantra 25

मा॒ता च॑ ते पि॒ता च॒ तेऽग्रे॑ वृ॒क्षस्य॑ क्रीडतः । विव॑क्षत इव ते॒ मुखं॒ ब्रह्म॒न्मा त्वं व॑दो ब॒हु

നിന്റെ മാതാവും നിന്റെ പിതാവും—ഇരുവരും—വൃക്ഷത്തിന്റെ മുമ്പിൽ ക്രീഡിക്കുന്നു. സംസാരിക്കുവാൻ പോകുന്നതുപോലെ നിന്റെ മുഖമുണ്ട്. ഹേ ബ്രഹ്മൻ, നീ അത്യധികം സംസാരിക്കരുത്.

Mantra 26

ऊ॒र्ध्वमे॑ना॒मुच्छ्रा॑पय गि॒रौ भा॒रᳪ हर॑न्निव । अथा॑स्यै॒ मध्य॑मेधताᳪ शी॒ते वाते॑ पु॒नन्नि॑व

അവളെ മേലോട്ടുയർത്തുക; പർവതത്തിൽ ഭാരമേറ്റു കൊണ്ടുപോകുന്നവനെപ്പോലെ. പിന്നെ അവളുടെ മദ്ധ്യഭാഗം വളരട്ടെ—തണുത്ത കാറ്റിൽ അവളെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതുപോലെ.

Mantra 27

ऊ॒र्ध्वमे॑न॒मुच्छ्र॑यताद्गि॒रौ भा॒रᳪ हर॑न्निव । अथा॑स्य॒ मध्य॑मेजतु शी॒ते वाते॑ पु॒नन्नि॑व

അവനെ മേലോട്ടുയർത്തുക—പർവതത്തിൽ ഭാരമേറ്റു കൊണ്ടുപോകുന്നവനെപ്പോലെ. പിന്നെ അവന്റെ മദ്ധ്യഭാഗം ചലിക്കട്ടെ—ശീതവാതത്തിൽ അവനെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതുപോലെ.

Mantra 28

यद॑स्या अᳪहु॒भेद्या॑: कृ॒धु स्थू॒लमु॒पात॑सत् । मु॒ष्काविद॑स्या एजतो गोश॒फे श॑कु॒लावि॑व

അവൻ/അവൾ സംകോചബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകേണ്ടപ്പോൾ, അടുത്ത് അമർത്തിവരുമ്പോൾ അതിനെ സ്ഥൂലം (ദൃഢം) ആക്കുക. അവന്റെ/അവളുടെ രണ്ടു വൃഷണങ്ങൾ ചലിക്കുന്നവ—പശുവിന്റെ കുളമ്പിനരികിലെ രണ്ടു പക്ഷികളെപ്പോലെ.

Mantra 29

यद्दे॒वासो॑ ल॒लाम॑गुं॒ प्र वि॑ष्टी॒मिन॒मावि॑षुः । स॒क्थ्ना दे॑दिश्यते॒ नारी॑ स॒त्यस्या॑क्षि॒भुवो॒ यथा॑

ദേവന്മാർ ലലാമ-ചിഹ്നിതനും വിശിഷ്ടനുമായ അവനെ പ്രസിദ്ധമാക്കിയപ്പോൾ, നാരി ജംഘയാൽ (തുടയാൽ) തന്നെ പ്രകടമാകുന്നു—സത്യത്തിന്റെ ഭ്രൂചിഹ്നങ്ങൾ കണ്ണുകളിൽ ഉള്ളതുപോലെ.

Mantra 30

यद्ध॑रि॒णो यव॒मत्ति॒ न पु॒ष्टं प॒शु मन्य॑ते । शू॒द्रा यदर्य॑जारा॒ न पोषा॑य धनायति

മാൻ യവം തിന്നുമ്പോൾ, പുഷ്ടമായ പശുവിനെ (തന്നേതെന്ന്) കരുതുന്നില്ല. അതുപോലെ ശൂദ്രർ, ആര്യസ്ത്രീയുടെ ജാരന്മാരായാൽ, പോഷണത്തിനല്ല, ധനത്തിനായി ലാലസപ്പെടുന്നു.

Mantra 31

यद्ध॑रि॒णो यव॒मत्ति॒ न पु॒ष्टं ब॒हु मन्य॑ते । शू॒द्रो यदर्या॑यै जा॒रो न पोष॒मनु॑ मन्यते

ഹരിണൻ യവം തിന്നുമ്പോൾ പുഷ്ടമായ (സമ്പന്നമായ) മൃഗത്തെ വലിയ ധനമായി കരുതുന്നില്ല; അതുപോലെ ശൂദ്രൻ ആര്യസ്ത്രീയുടെ ജാരൻ (പരപുരുഷൻ) ആകുമ്പോൾ, പോഷണം/സമൃദ്ധി അനുസരിച്ച് മനസ്സിനെ ചേർക്കുന്നില്ല.

Mantra 32

द॒धि॒क्राव्णो॑ अकारिषं जि॒ष्णोरश्व॑स्य वा॒जिन॑: । सु॒र॒भि नो॒ मुखा॑ कर॒त्प्र ण॒ आयू॑ᳪषि तारिषत्

വിജയശാലിയായ വാജിയായ അശ്വമായ ദധിക്രാവണനുവേണ്ടി ഞാൻ സ്തുതി നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നു; അവൻ നമ്മുടെ വായിനെ സുഗന്ധമയമാക്കട്ടെ, നമ്മുടെ ആയുസ്സുകളെ സുരക്ഷയിലേക്കു മുന്നോട്ട് കടത്തട്ടെ.

Mantra 33

गा॒य॒त्री त्रि॒ष्टुब्जग॑त्यनु॒ष्टुप्प॒ङ्क्त्या स॒ह । बृ॒ह॒त्युष्णिहा॑ क॒कुप्सू॒चीभि॑: शम्यन्तु त्वा

ഗായത്രി, ത്രിഷ്ടുഭ്, ജഗതി, അനുഷ്ടുഭ്—പങ്ക്തിയോടുകൂടെ; ബൃഹതി, ഉഷ്ണിഹ്, കകുഭ്—ഈ ഛന്ദസ്സുകൾ അവരുടെ സൂചികളോടെ നിന്നെ ചേർത്ത് ക്രമപ്പെടുത്തി, ദൃഢമായി സ്ഥാപിക്കട്ടെ.

Mantra 34

द्विप॑दा॒ याश्चतु॑ष्पदा॒स्त्रिप॑दा॒ याश्च॒ षट्प॑दाः । विच्छ॑न्दा॒ याश्च॒ सच्छ॑न्दाः सू॒चीभि॑: शम्यन्तु त्वा

രണ്ടുകാലുള്ളവരും നാലുകാലുള്ളവരും, മൂന്നുകാലുള്ളവരും ആറുകാലുള്ളവരും; ഛന്ദസ്സിൽ വിച്ഛിന്നരായവരും സുഛന്ദസ്സുള്ളവരും—അവർ സൂചികളാൽ നിന്നെ ചേർത്ത് ഉറപ്പിക്കട്ടെ.

Mantra 35

म॒हाना॑म्न्यो रे॒वत्यो॒ विश्वा॒ आशा॑ः प्र॒भूव॑रीः । मैघी॑र्वि॒द्युतो॒ वाच॑ः सू॒चीभि॑ः शम्यन्तु त्वा

മഹാനാമ്നികൾ, രേവതികൾ—എല്ലാ അധിപത്യ ദിക്കുകളും—നിന്നെ പ്രബലമാക്കട്ടെ. മേഘജന്യമായ മിന്നലുകൾ, വാചങ്ങൾ—സൂചികളുപോലെയുള്ള അവരുടെ ഉപായങ്ങളാൽ—നിന്നെ ശമിപ്പിച്ച് യഥാക്രമം ക്രമീകരിക്കട്ടെ.

Mantra 36

नार्य॑स्ते॒ पत्न्यो॒ लोम॒ विचि॑न्वन्तु मनी॒षया॑ । दे॒वानां॒ पत्न्यो॒ दिश॑ः सू॒चीभि॑ः शम्यन्तु त्वा

നിന്റെ സ്ത്രീകൾ, നിന്റെ പത്നിമാർ, ചിന്താപൂർവമായ നൈപുണ്യത്തോടെ രോമങ്ങളെ വേർതിരിച്ച് തിരഞ്ഞെടുത്തുകൊള്ളട്ടെ; ദേവന്മാരുടെ പത്നിമാരായ ദിക്കുകൾ സൂചികളാൽ നിന്നെ ക്രമപ്പെടുത്തി ശാന്തമായി സുസംവിധാനമാക്കട്ടെ.

Mantra 37

र॒ज॒ता हरि॑णी॒ः सीसा॒ युजो॑ युज्यन्ते॒ कर्म॑भिः । अश्व॑स्य वा॒जिन॑स्त्व॒चि सिमा॑ः शम्यन्तु॒ शम्य॑न्तीः

വെള്ളിവർണ്ണവും ഹരിണവർണ്ണവും സീസവർണ്ണവും ആയ നുകങ്ങൾ കർമവിധികളാൽ ഘടിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; വാജിയായ വേഗശാലി അശ്വത്തിന്റെ ത്വചയിൽ സീമകൾ—ചേര്ച്ചകളും അതിരുകളും—മിനുക്കി സമമാക്കപ്പെടട്ടെ; അതെ, ശാന്തക്രമത്തിൽ സമമാക്കപ്പെടട്ടെ.

Mantra 38

कु॒विद॒ङ्ग यव॑मन्तो॒ यव॑ञ्चि॒द्यथा॒ दान्त्य॑नुपू॒र्वं वि॒यूय॑ । इ॒हेहै॑षां कृणुहि॒ भोज॑नानि॒ ये ब॒र्हिषो॒ नम॑ उक्तिं॒ यज॑न्ति

യവമുള്ളവർ യവം, ദാനശീലർ കൊടുക്കുന്നതുപോലെ, വിഭജിച്ച് ക്രമാനുസൃതമായി പങ്കുവെക്കുമോ? ഇവിടെ, അതെ ഇവിടെ തന്നേ, ബർഹിഷിൽ നമസ്കാരത്തോടും ഉച്ചരിച്ച സ്തുതിയോടും കൂടി യജിക്കുന്ന ഇവർക്കായി ഭോജനഭാഗങ്ങൾ ഒരുക്കുക.

Mantra 39

कस्त्वा छ्य॑ति॒ कस्त्वा॒ विशा॑स्ति॒ कस्ते॒ गात्रा॑णि शम्यति । क उ॑ ते शमि॒ता क॒विः

നിന്നെ ആര് മുറിക്കുന്നു? നിന്നെ ആര് രൂപപ്പെടുത്തുന്നു? നിന്റെ അവയവങ്ങളെ ആര് ക്രമത്തിലാക്കുന്നു? പിന്നെ, പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു—നിന്റെ ക്രമീകരകൻ, കവി (ഋഷി), ആര്?

Mantra 40

ऋ॒तव॑स्त ऋतु॒था पर्व॑ शमि॒तारो॒ वि शा॑सतु । सं॒व॒त्स॒रस्य॒ तेज॑सा श॒मीभि॑: शम्यन्तु त्वा

ഋതുക്കൾ തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ ക്രമത്തിൽ—കാലത്തിന്റെ സംധി-പർവ്വങ്ങൾപോലെ—ശമിതാരർ (ശാന്തികർത്താക്കൾ) ആയി നിന്നെ യഥാവിധി ക്രമപ്പെടുത്തി ഭരിക്കട്ടെ. സംവത്സരത്തിന്റെ തേജസ്സാൽ അവർ ശമീഭിഃ (മംഗളശാന്തികളാൽ) നിന്നെ ശമിപ്പിച്ച് സ്ഥിരപ്പെടുത്തട്ടെ.

Mantra 41

अ॒र्ध॒मा॒साः परू॑ᳪषि ते॒ मासा॒ आ च्छ्य॑न्तु॒ शम्य॑न्तः । अ॒हो॒रा॒त्राणि॑ म॒रुतो॒ विलि॑ष्टᳪ सूदयन्तु ते

അർദ്ധമാസങ്ങൾ നിന്റെ സന്ധികളാകട്ടെ; ശമനം വരുത്തുന്ന മാസങ്ങൾ അവയെ മൂടി പൊതിയട്ടെ. അഹോരാത്രങ്ങൾ—മരുത്ഗണം—നിനക്കായി ഇളകിപ്പോയതും ശരിയായി ഘടിപ്പിക്കപ്പെടാത്തതും എല്ലാം ഒന്നിച്ചുകൂട്ടി സുസ്ഥിരമാക്കട്ടെ.

Mantra 42

दैव्या॑ अध्व॒र्यव॒स्त्वा च्छ्य॑न्तु॒ वि च॑ शासतु । गात्रा॑णि पर्व॒शस्ते॒ सिमा॑: कृण्वन्तु॒ शम्य॑न्तीः

ദൈവ്യ അധ്വര്യുക്കൾ നിന്നെ മൂടി യഥാവിധി ക്രമപ്പെടുത്തി നിയന്ത്രിക്കട്ടെ. അവർ ശമനം വരുത്തിക്കൊണ്ട്, അവയവം അവയവമായി, നിനക്കായി യുക്തമായ അതിരുകളും അളവുകളും സ്ഥാപിക്കട്ടെ.

Mantra 43

द्यौ॑स्ते पृथि॒व्यन्तरि॑क्षं वा॒युश्छि॒द्रं पृ॑णातु ते । सूर्य॑स्ते॒ नक्ष॑त्रैः स॒ह लो॒कं कृ॑णोतु साधु॒या

ദ്യൗസ്, പൃഥിവി, അന്തരിക്ഷം—ഇവ നിനക്കുള്ളവയാണ്; വായു നിനക്കായി ആ ചിദ്രം (പിളർപ്പ്) നിറയ്ക്കട്ടെ. സൂര്യൻ നക്ഷത്രങ്ങളോടൊപ്പം ചേർന്ന് നിനക്കായി യഥാവിധി ഒരു ലോകം—സ്ഥിരമായ വാസസ്ഥലം—സൃഷ്ടിക്കട്ടെ.

Mantra 44

शं ते॒ परे॑भ्यो॒ गात्रे॑भ्य॒: शम॒स्त्वव॑रेभ्यः । शम॒स्थभ्यो॑ म॒ज्जभ्य॒: शम्व॑स्तु त॒न्वै तव॑

നിന്റെ മേലങ്കങ്ങൾക്കു ക്ഷേമമുണ്ടാകട്ടെ; നിന്റെ കീഴങ്കങ്ങൾക്കും ക്ഷേമമുണ്ടാകട്ടെ. നിന്റെ അസ്ഥികൾക്കും മജ്ജയ്ക്കും ക്ഷേമമുണ്ടാകട്ടെ; നിന്റെ തനുവിന്നു—നിന്റെ സമഗ്രപുരുഷനിന്നു—ക്ഷേമമുണ്ടാകട്ടെ.

Mantra 45

कः स्वि॑देका॒की च॑रति॒ क उ॑ स्विज्जायते॒ पुन॑: । किᳪ स्वि॑द्धि॒मस्य॑ भेष॒जं किम्वा॒वप॑नं म॒हत्

ആര്, പ്രാർത്ഥനയായി, ഏകാകിയായി തന്റെ പാതയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു? ആര്, നിശ്ചയമായും, വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു? ഈ ഹിമം (തണുപ്പ്) നിവാരാനുള്ള ഔഷധം എന്ത്? പിന്നെ, തീർച്ചയായും, മഹത്തായ വിത്തുവിതയ്ക്കുന്ന ഭൂമി ഏത്?

Mantra 46

सूर्य॑ एका॒की च॑रति च॒न्द्रमा॑ जायते॒ पुन॑: । अ॒ग्निर्हि॒मस्य॑ भेष॒जं भूमि॑रा॒वप॑नं म॒हत्

സൂര്യൻ ഏകാകിയായി തന്റെ പാതയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; ചന്ദ്രൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു. അഗ്നിയാണ് ഹിമം (തണുപ്പ്) നിവാരാനുള്ള ഔഷധം; ഭൂമിയാണ് മഹത്തായ വിത്തുവിതയ്ക്കുന്ന ഭൂമി.

Mantra 47

किᳪ स्वि॒त्सूर्य॑समं॒ ज्योति॒: किᳪ स॑मु॒द्रस॑म॒ᳪ सर॑: । किᳪ स्वि॑त्पृथि॒व्यै वर्षी॑य॒: कस्य॒ मात्रा॒ न वि॑द्यते

ഏത് പ്രകാശം, പ്രാർത്ഥനയായി, സൂര്യനോടു സമമാണ്? ഏത് സരോവരം സമുദ്രത്തോടു സമമാണ്? ഭൂമിയേക്കാൾ മഹത്തായത് എന്ത്? ആരുടേതിന് അളവ് ലഭ്യമല്ല?

Mantra 48

ब्रह्म॒ सूर्य॑समं॒ ज्योति॒र्द्यौः स॑मु॒द्रस॑म॒ᳪ सर॑: । इन्द्र॑: पृथिव्यै॒ वर्षी॑या॒न् गोस्तु मात्रा॒ न वि॑द्यते

ബ്രഹ്മം സൂര്യസമമായ ജ്യോതിയാണ്; ദ്യൗഃ (ആകാശം) സമുദ്രസമമായ സരോവരം. ഇന്ദ്രൻ ഭൂമിയേക്കാൾ മഹത്തായവൻ; എന്നാൽ ഗാവിന്റെ കാര്യത്തിൽ സത്യമായി യാതൊരു അളവും കണ്ടെത്തപ്പെടുന്നില്ല.

Mantra 49

पृ॒च्छामि॑ त्वा चि॒तये॑ देवसख॒ यदि॒ त्वमत्र॒ मन॑सा ज॒गन्थ॑ । येषु॒ विष्णु॑स्त्रि॒षु प॒देष्वेष्ट॒स्तेषु॒ विश्वं॒ भुव॑न॒मा वि॑वेशा३

ഹേ ദേവസഖാ, ഞാൻ നിന്നോടു ചിത്തി (ബോധം)ക്കായി ചോദിക്കുന്നു—നീ ഇവിടെ മനസ്സിൽ അതിനെ പ്രാപിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ. വിഷ്ണു ത്രിപദങ്ങളിൽ ഇഷ്ടൻ (ആരാധ്യൻ) ആയിരിക്കുന്ന ആ പദങ്ങളിൽ സർവ്വവിശ്വഭുവനം പ്രവേശിച്ചിരിക്കുന്നു.

Mantra 50

अपि॒ तेषु॑ त्रि॒षु प॒देष्व॑स्मि॒ येषु॒ विश्वं॒ भुव॑नमा वि॒वेश॑ । स॒द्यः पर्ये॑मि पृथि॒वीमु॒त द्यामेके॒नाङ्गे॑न दि॒वो अ॒स्य पृ॒ष्ठम्

ആ മൂന്നു പാദങ്ങളിലുമെൻ ഞാനുണ്ട്; അവയിൽ സർവ്വഭുവന—സകല ലോകം—പ്രവേശിച്ചിരിക്കുന്നു. ഉടൻതന്നെ ഞാൻ പൃഥിവിയെയും ദ്യൗവിനെയും ആവരണം ചെയ്യുന്നു; ഒരു അംഗംകൊണ്ട് ഞാൻ ആ പരാകാശത്തിന്റെ പൃഷ്ഠത്തെ സ്പർശിക്കുന്നു।

Mantra 51

केष्व॒न्तः पुरु॑ष॒ आ वि॑वेश॒ कान्य॒न्तः पुरु॑षे॒ अर्पि॑तानि । ए॒तद्ब्र॑ह्म॒न्नुप॑ वल्हामसि त्वा॒ किᳪ स्वि॑न्न॒: प्रति॑ वोचा॒स्यत्र॑

പുരുഷൻ അകത്ത് എന്തിൽ പ്രവേശിച്ചിരിക്കുന്നു? പുരുഷനിൽ അകത്ത് എന്തെല്ലാം അർപ്പിതമായിരിക്കുന്നു? ഹേ ബ്രഹ്മൻ, ഇതിനെക്കുറിച്ച് ചോദിക്കാൻ ഞങ്ങൾ നിന്റെ അടുക്കൽ സമീപിക്കുന്നു—ഇവിടെ ഞങ്ങളോടു നീ എന്ത് മറുപടി പറയും?

Mantra 52

प॒ञ्चस्व॒न्तः पुरु॑ष॒ आ वि॑वेश॒ तान्य॒न्तः पुरु॑षे॒ अर्पि॑तानि । ए॒तत्त्वात्र॑ प्रतिमन्वा॒नो अ॑स्मि॒ न मा॒यया॑ भव॒स्युत्त॑रो॒ मत्

അഞ്ചിനുള്ളിൽ പുരുഷൻ പ്രവേശിച്ചിരിക്കുന്നു; അവയെല്ലാം പുരുഷനിൽ തന്നേ അർപ്പിതമായി (സ്ഥിരമായി) ഇരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ഇവിടെ ഞാൻ നിന്നെ പ്രതിമന്വാനനായി തിരിച്ചറിയുന്നു; മായ (ഛളം) കൊണ്ടു നീ എന്നേക്കാൾ ഉത്തരം (ഉന്നതൻ) ആകരുത്.

Mantra 53

का स्वि॑दासीत्पू॒र्वचि॑त्ति॒: किᳪ स्वि॑दासीद् बृ॒हद्वय॑: । का स्वि॑दासीत्पिलिप्पि॒ला का स्वि॑दासीत्पिशङ्गि॒ला

എന്തായിരുന്നു, പ്രാർത്ഥനയായി, പൂർവചിത്തി (ആദി ചിത്തി)? എന്തായിരുന്നു, പ്രാർത്ഥനയായി, ബൃഹദ്വയ (മഹാ ചിറകുള്ളത്)? എന്തായിരുന്നു, പ്രാർത്ഥനയായി, പിലിപ്പിലാ? എന്തായിരുന്നു, പ്രാർത്ഥനയായി, പിശങ്ഗിലാ?

Mantra 54

द्यौ॑रासीत्पू॒र्वचि॑त्ति॒रश्व॑ आसीद् बृ॒हद्वय॑: । अवि॑रासीत्पिलिप्पि॒ला रात्रि॑रासीत्पिशङ्गि॒ला

ദ്യൗഃ (ആകാശം) പൂർവചിത്തിയായിരുന്നു; അശ്വം ബൃഹദ്വയ (മഹാ ചിറകുള്ളത്) ആയിരുന്നു. അവി (ആട്/മേട) പിലിപ്പിലാ ആയിരുന്നു; രാത്രി പിശങ്ഗിലാ ആയിരുന്നു.

Mantra 55

का ई॑मरे पिशङ्गि॒ला का ईं॑ कुरुपिशङ्गि॒ला । क ई॑मा॒स्कन्द॑मर्षति॒ क ईं॒ पन्थां॒ वि स॑र्पति

പ്രിയേ, ഈ മഞ്ഞപ്പുള്ളികളുള്ളവൻ ആര്? ഈ കുരു-മഞ്ഞപ്പുള്ളികളുള്ളവൻ ആര്? തുടക്കത്തിൽ പാഞ്ഞുകയറുന്നവൻ ആര്? വഴിയിലൂടെ ഇഴഞ്ഞുനീങ്ങുന്നവൻ ആര്?

Mantra 56

अ॒जारे॑ पिशङ्गि॒ला श्वा॒वित्कु॑रुपिशङ्गि॒ला । श॒श आ॒स्कन्द॑मर्ष॒त्यहि॒: पन्थां॒ वि स॑र्पति

ഹേ അജാര (അജര), മഞ്ഞപ്പുള്ളികളുള്ളവനേ; ശ്വാവിത് (മുള്ളൻപന്നി/പോർക്യുപൈൻ), കുരു-മഞ്ഞപ്പുള്ളികളുള്ളവനേ. ശശ (മുയൽ) തുടക്കത്തിൽ പാഞ്ഞുകയറുന്നു; അഹിഃ (സർപ്പം) വഴിയിലൂടെ ഇഴഞ്ഞുനീങ്ങുന്നു.

Mantra 57

कत्य॑स्य वि॒ष्ठाः कत्य॒क्षरा॑णि॒ कति॒ होमा॑सः कति॒धा समि॑द्धः । य॒ज्ञस्य॑ त्वा वि॒दथा॑ पृच्छ॒मत्र॒ कति॒ होता॑र ऋतु॒शो य॑जन्ति

അവന് എത്ര വിഷ്ഠാഃ (സ്ഥാനങ്ങൾ/സ്ഥിതികൾ) ഉണ്ട്? എത്ര അക്ഷരാണി (അക്ഷരങ്ങൾ) ഉണ്ട്? എത്ര ഹോമാസഃ (ഹോമ/ആഹുതികൾ) ഉണ്ട്? എത്രവിധം അവൻ സമിദ്ധഃ (പ്രജ്വലിതൻ) ആകുന്നു? യജ്ഞസ്യ വിധഥാ (വിധി-നിയമങ്ങൾ) സംബന്ധിച്ച് ഞാൻ നിന്നോട് ഇവിടെ ചോദിക്കുന്നു: ഋതുശഃ (ഋതുക്രമത്തിൽ) എത്ര ഹോതാരഃ (ഹോതൃകൾ) യജന്തി (യജനം നടത്തുന്നു)?

Mantra 58

षड॑स्य वि॒ष्ठाः श॒तम॒क्षरा॑ण्यशी॒तिर्होमा॑: स॒मिधो॑ ह ति॒स्रः । य॒ज्ञस्य॑ ते वि॒दथा॒ प्र ब्र॑वीमि स॒प्त होता॑र ऋतु॒शो य॑जन्ति

അവന് ആറു സ്ഥാനങ്ങളുണ്ട്; അവന് നൂറു അക്ഷരങ്ങളുണ്ട്; അവന് എൺപതു ഹോമ-ആഹുതികളുണ്ട്; അവന്റെ സമിധകൾ തീർച്ചയായും മൂന്ന്. യജ്ഞത്തിന്റെ വിധാനങ്ങൾ ഞാൻ നിന്നോടു പ്രസ്താവിക്കുന്നു: ഋതുക്രമത്തിൽ ഏഴ് ഹോതാക്കൾ (ഹോതൃകൾ) യജന നടത്തുന്നു.

Mantra 59

को अ॒स्य वे॑द॒ भुव॑नस्य॒ नाभिं॒ को द्यावा॑पृथि॒वी अ॒न्तरि॑क्षम् । कः सूर्य॑स्य वेद बृह॒तो ज॒नित्रं॒ को वे॑द च॒न्द्रम॑सं यतो॒जाः

ഇവിടെ ലോകത്തിന്റെ നാഭിയെ ആര് അറിയുന്നു? ദ്യാവാ-പൃഥിവിയെയും അന്തരിക്ഷത്തെയും ആര് അറിയുന്നു? മഹത്തായ സൂര്യന്റെ ജന്മസ്ഥാനം ആര് അറിയുന്നു? ചന്ദ്രനെ—അവൻ ഏതു ഉറവിടത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചു—ആര് അറിയുന്നു?

Mantra 60

वेदा॒हम॒स्य भुव॑नस्य॒ नाभिं॒ वेद॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॒न्तरि॑क्षम् । वेद॒ सूर्य॑स्य बृह॒तो ज॒नित्र॒मथो॑ वेद च॒न्द्रम॑सं यतो॒जाः

ഈ ലോകത്തിന്റെ നാഭി (കേന്ദ്രം) ഞാൻ അറിയുന്നു; ദ്യാവാ-പൃഥിവി (ആകാശവും ഭൂമിയും), അന്തരിക്ഷവും ഞാൻ അറിയുന്നു. മഹത്തായ സൂര്യന്റെ ജന്മസ്ഥാനവും ഞാൻ അറിയുന്നു; ചന്ദ്രനെയും—അവൻ ഏതു ഉറവിടത്തിൽ നിന്നാണ് ജനിക്കുന്നത്—അതും ഞാൻ അറിയുന്നു.

Mantra 61

पृ॒च्छामि॑ त्वा॒ पर॒मन्तं॑ पृथि॒व्याः पृ॒च्छामि॒ यत्र॒ भुव॑नस्य॒ नाभि॑: । पृ॒च्छामि॑ त्वा॒ वृष्णो॒ अश्व॑स्य॒ रेत॑: पृ॒च्छामि॑ वा॒चः प॑र॒मं व्यो॑म

ഞാൻ നിന്നോടു ഭൂമിയുടെ പരമ അറ്റത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിക്കുന്നു; ലോകത്തിന്റെ നാഭി (കേന്ദ്രം) എവിടെയാണെന്ന് ചോദിക്കുന്നു. വൃഷണ (വീര്യവാൻ) അശ്വത്തിന്റെ രേതഃ (ബീജം/വീര്യം) സംബന്ധിച്ച് നിന്നോടു ചോദിക്കുന്നു; വാചഃ (വാണി)യുടെ പരമ വ്യോമം—അവളുടെ ഉന്നതമായ ആകാശം—സംബന്ധിച്ചും ചോദിക്കുന്നു.

Mantra 62

इ॒यं वेदि॒: परो॒ अन्त॑: पृथि॒व्या अ॒यं य॒ज्ञो भुव॑नस्य॒ नाभि॑: । अ॒यᳪ सोमो॒ वृष्णो॒ अश्व॑स्य॒ रेतो॑ ब्र॒ह्मायं वा॒चः प॑र॒मं व्यो॑म

ഈ വേദി ഭൂമിയുടെ പരമ അറ്റമാണ്; ഈ യജ്ഞം ലോകത്തിന്റെ നാഭിയാണ്. ഈ സോമം ശക്തനായ അശ്വത്തിന്റെ രേതസ് (വീര്യം) ആകുന്നു; ഈ ബ്രഹ്മം വാചിന്റെ പരമ വ്യോമം (ഉന്നതാകാശം) ആകുന്നു.

Mantra 63

सु॒भूः स्व॑य॒म्भूः प्र॑थ॒मोऽन्तर्म॑ह॒त्य॒र्ण॒वे । द॒धे ह॒ गर्भ॑मृ॒त्वियं॒ यतो॑ जा॒तः प्र॒जाप॑तिः

ശുഭനായ, സ്വയംഭൂയായ, മഹത്തായ അർണവത്തിന്റെ (പ്രചണ്ഡ ജലപ്രവാഹത്തിന്റെ) ഉള്ളിൽ ആദ്യനായ അവൻ—അവൻ സത്യമായി ഋത്വിയ ഗർഭം (യജ്ഞീയ ഗർഭം) സ്ഥാപിച്ചു; അവിടെ നിന്നാണ് പ്രജാപതി ജനിച്ചത്.

Mantra 64

होता॑ यक्षत्प्र॒जाप॑ति॒ᳪ सोम॑स्य महि॒म्नः । जु॒षतां॒ पिब॑तु॒ सोम॒ᳪ होत॒र्यज॑

ഹോതൃ സോമത്തിന്റെ മഹിമയാൽ പ്രജാപതിയെ യജിക്കട്ടെ. അവൻ പ്രസാദത്തോടെ സ്വീകരിക്കട്ടെ; അവൻ സോമം പാനം ചെയ്യട്ടെ—ഹേ ഹോതൃ, യജിക്ക!