Mantra 42
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Adhvaryu (divine priestly function) / Ṛta as ordered measure
Chandas: Tr̥ṣṭubh-like cadence (ritual series)
Samhita Patha (Devanagari)
दैव्या॑ अध्व॒र्यव॒स्त्वा च्छ्य॑न्तु॒ वि च॑ शासतु । गात्रा॑णि पर्व॒शस्ते॒ सिमा॑: कृण्वन्तु॒ शम्य॑न्तीः
Transliteration
daivyā́ adhvaryávas tvā cchyantu ví ca śāsatu | gā́trāṇi parvaśás te sī́māḥ kṛṇvantu śámyantīḥ
Translation
ദൈവ്യ അധ്വര്യുക്കൾ നിന്നെ മൂടി യഥാവിധി ക്രമപ്പെടുത്തി നിയന്ത്രിക്കട്ടെ. അവർ ശമനം വരുത്തിക്കൊണ്ട്, അവയവം അവയവമായി, നിനക്കായി യുക്തമായ അതിരുകളും അളവുകളും സ്ഥാപിക്കട്ടെ.
Padapatha (Word Analysis)
दैव्याः॑ । अध्व॒र्यवः॑ । त्वा । च्छ्य॑न्तु । वि । च॒ । शासतु । गात्रा॑णि । पर्व॒शः । ते । सिमा॑ः । कृण्वन्तु । शम्य॑न्तीः ।
Word by Word
दैव्याःdivine
दैव्याः:
Kartā
TypeAdjective
Rootदैव्य (देव-प्रातिपदिक से तद्धित) / देव
अध्वर्यवःAdhvaryu priests
अध्वर्यवः:
Kartā
TypeNoun
Rootअध्वर्यु (प्रातिपदिक)
त्वाyou (thee)
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
च्छ्यन्तुlet them cut / trim
च्छ्यन्तु:
—
TypeVerb
Rootछिद् (धातु) / (वैदिक प्रयोग: छ्य-)
विapart, asunder
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
शासतुlet them instruct / direct
शासतु:
—
TypeVerb
Rootशास् (धातु)
गात्राणिlimbs; body-parts
गात्राणि:
Karma
TypeNoun
Rootगात्र (प्रातिपदिक)
पर्वशःjoint by joint
पर्वशः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable (adverbial) / Noun-derived
Rootपर्वन् (प्रातिपदिक)
तेof you; your
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
सीमाःboundaries; limits
सीमाः:
Karma
TypeNoun
Rootसीमन्/सीमा (प्रातिपदिक)
कृण्वन्तुlet them make
कृण्वन्तु:
—
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
शम्यन्तीःcalming; auspicious (f.)
शम्यन्तीः:
Karma
TypeAdjective (participle)
Rootशम्यन्ती (स्त्री. प्रातिपदिक; √शम्/शम्- ‘to be calm/auspicious’ से वर्तमान-कृदन्त)
Entities Mentioned
A
Adhvaryu (दैव्या अध्वर्यवः)Ṛ
Ṛta / Ordered Measure (implicit)Ś
Śam / Pacification (implicit in शम्यन्तीः)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes