Mantra 25
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic redactional lineage; specific ṛṣi ascription not explicit in the supplied excerpt)
Devata: Vāc / Brahman (functional deity of regulated speech), with implicit Prajāpati-bandhu
Chandas: Mixed/irregular (Yajus-formula with ṛc-like cadence); requires metrical verification against pada-count
Samhita Patha (Devanagari)
मा॒ता च॑ ते पि॒ता च॒ तेऽग्रे॑ वृ॒क्षस्य॑ क्रीडतः । विव॑क्षत इव ते॒ मुखं॒ ब्रह्म॒न्मा त्वं व॑दो ब॒हु
Transliteration
mā́tā ca te pitā́ ca te’gré vṛkṣásya krī́ḍataḥ | vívakṣata iva te múkhaṃ bráhman mā́ tvaṃ vado bahú
Translation
നിന്റെ മാതാവും നിന്റെ പിതാവും—ഇരുവരും—വൃക്ഷത്തിന്റെ മുമ്പിൽ ക്രീഡിക്കുന്നു. സംസാരിക്കുവാൻ പോകുന്നതുപോലെ നിന്റെ മുഖമുണ്ട്. ഹേ ബ്രഹ്മൻ, നീ അത്യധികം സംസാരിക്കരുത്.
Padapatha (Word Analysis)
मा॒ता । च॒ । ते॒ । पि॒ता । च॒ । ते॒ । अ॒ग्रे॑ । वृ॒क्षस्य॑ । क्री॒ड॒तः॒ । वि॒व॑क्ष॒तः॒ । इ॒व॒ । ते॒ । मुख॑म् । ब्रह्म॑न् । मा॒ । त्वम् । व॒दः॒ । ब॒हु
Word by Word
माताmother
माता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक) → माता
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पिताfather
पिता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक) → पिता
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्रेin front; before
अग्रे:
अधिकरण
TypeNoun (used adverbially)
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
वृक्षस्यof the tree
वृक्षस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
क्रीडतः(the two) playing
क्रीडतः:
कर्तृ
TypeVerb (participle)
Rootक्रीड् (धातु)
विवक्षत(the two) wish to speak
विवक्षत:
कर्तृ
TypeVerb
Rootविवक्ष् (धातु; वि+वच्/विवक्ष् ‘to wish to speak’)
इवas if
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव
तेyour
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मुखम्mouth; face
मुखम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
ब्रह्मन्O Brahman (priest)
ब्रह्मन्:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable (prohibitive particle)
Rootमा
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वदःspeak
वदः:
कर्तृ
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
बहुmuch; many (words)
बहु:
—
TypeAdjective (used adverbially)
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
V
VācB
Brahman (as priestly principle)P
Prajāpati (implicit bandhu)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes