Mantra 12
Rishi: Not specified in the excerpt.
Devata: Dyauḥ (Heaven), and symbolic forms (Aśva, Avi, Rātri).
Chandas: Not securely determinable; riddle-resolution cadence.
Samhita Patha (Devanagari)
द्यौरा॑सीत्पू॒र्वचि॑त्ति॒रश्व॑ आसीद् बृ॒हद्वय॑: । अवि॑रासीत्पिलिप्पि॒ला रात्रि॑रासीत्पिशङ्गि॒ला
Transliteration
dyáur āsīt pūrvácittir áśva āsīd bṛhádvayaḥ | ávir āsīt pilippilā́ rā́trir āsīt piśaṅgilā́
Translation
ദ്യൗഃ (സ്വർഗ്ഗം) ആദ്യ ചിത്തി (ബുദ്ധി) ആയിരുന്നു; അശ്വം മഹത്തായ പക്ഷിയായിരുന്നു. അവി (പെൺആട്/മേയാട്) പിലിപ്പിലാ ആയിരുന്നു; രാത്രി പിശങ്ഗിലാ ആയിരുന്നു.
Padapatha (Word Analysis)
द्यौः । आसीत् । पूर्व-चित्तिः । अश्वः । आसीत् । बृहत्-वयः । अविः । आसीत् । पिलिप्पिला । रात्रिः । आसीत् । पिशङ्गिला ।
Word by Word
द्यौःheaven, sky
द्यौः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक) / दिव् (धातु, ‘द्युतौ’)
आसीत्was
आसीत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
पूर्वचित्तिःthe former/primeval thought (first intention)
पूर्वचित्तिः:
कर्तृ (समानााधिकरणम् ‘द्यौः’ इत्यस्य)
TypeNoun
Rootपूर्व-चित्ति (प्रातिपदिक)
अश्वःhorse
अश्वः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
आसीत्was
आसीत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
बृहद्वयःof great vigor/strength
बृहद्वयः:
कर्तृ (समानााधिकरणम् ‘अश्वः’ इत्यस्य)
TypeNoun
Rootबृहद्-वयस् (प्रातिपदिक; वयस् = ‘बल/वीर्य/यौवन’)
अविःewe, sheep
अविः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअवि (प्रातिपदिक)
आसीत्was
आसीत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
पिलिप्पिला(named/characterized as) ‘pilippilā’
पिलिप्पिला:
कर्तृ (समानााधिकरणम् ‘अविः’ इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootपिलिप्पिला (प्रातिपदिक; नाम/विशेषण)
रात्रिःnight
रात्रिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
आसीत्was
आसीत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
पिशङ्गिलाtawny, variegated (pale-brownish)
पिशङ्गिला:
कर्तृ (समानााधिकरणम् ‘रात्रिः’ इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootपिशङ्गिला (प्रातिपदिक; नाम/विशेषण)
Entities Mentioned
D
Dyauḥ (Heaven)A
Aśva (Horse)A
Avi (Ewe)R
Rātri (Night)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes