Mantra 62

Rishi: Śukla YV tradition (Yājñavalkya-associated)

Devata: Prajāpati-yajña complex; Soma; Vāc/Brahman

Chandas: Triṣṭubh-like

Samhita Patha (Devanagari)

इ॒यं वेदि॒: परो॒ अन्त॑: पृथि॒व्या अ॒यं य॒ज्ञो भुव॑नस्य॒ नाभि॑: । अ॒यᳪ सोमो॒ वृष्णो॒ अश्व॑स्य॒ रेतो॑ ब्र॒ह्मायं वा॒चः प॑र॒मं व्यो॑म

Transliteration

iyáṃ vedíḥ paró ántaḥ pṛthivyā́ ayáṃ yajñó bhúvanasya nā́bhiḥ | ayáṃ sómo vṛ́ṣṇo áśvasya réto bráhmāyáṃ vā́caḥ parámáṃ vyòma ||

Translation

ഈ വേദി ഭൂമിയുടെ പരമ അറ്റമാണ്; ഈ യജ്ഞം ലോകത്തിന്റെ നാഭിയാണ്. ഈ സോമം ശക്തനായ അശ്വത്തിന്റെ രേതസ് (വീര്യം) ആകുന്നു; ഈ ബ്രഹ്മം വാചിന്റെ പരമ വ്യോമം (ഉന്നതാകാശം) ആകുന്നു.

Padapatha (Word Analysis)

इयम् । वेदिः । परः । अन्तः । पृथिव्याः । अयम् । यज्ञः । भुवनस्य । नाभिः । अयम् । सोमः । वृष्णः । अश्वस्य । रेतः । ब्रह्म । अयम् । वाचः । परम् । व्योम

Word by Word

• इयम्: this
• इयम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वेदिः: altar; sacrificial ground
• वेदिः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वेदि (प्रातिपदिक)

• परः: farther; beyond
• परः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)

• अन्तः: end; limit
• अन्तः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अन्त (प्रातिपदिक)

• पृथिव्याः: of the earth
• पृथिव्याः: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• अयम्: this
• अयम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• यज्ञः: sacrifice
• यज्ञः: Kartā
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• भुवनस्य: of the world; of existence
• भुवनस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक)

• नाभिः: navel; hub; center
• नाभिः: Kartā
• Type: Noun
• Root: नाभि (प्रातिपदिक)

• अयम्: this
• अयम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सोमः: Soma
• सोमः: Kartā
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• वृष्णः: of the bull; of the virile one
• वृष्णः: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक)

• अश्वस्य: of the horse
• अश्वस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)

• रेतः: seed; semen
• रेतः: Kartā
• Type: Noun
• Root: रेतस् (प्रातिपदिक)

• ब्रह्म: sacred power; brahman
• ब्रह्म: Kartā
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)

• अयम्: this
• अयम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वाचः: of speech
• वाचः: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)

• परमम्: highest; supreme
• परमम्: Kartā
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)

• व्योम: sky; firmament; space
• व्योम: Kartā
• Type: Noun
• Root: व्योमन् (प्रातिपदिक)

Entities Mentioned

• Prajāpati (yajña-complex)
• Soma
• Vāc
• Brahman (sacred power)
• Aśva (vigorous horse, vṛṣan)