Rig Veda 9.75.2: Mandala 9, Sukta 75, Mantra 2

Sukta 9.75

Rishi: Soma-pavamāna seer tradition (Mandala 9)

Devata: Soma Pavamāna (as tongue/word of Ṛta)

Chandas: Jagatī (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

ऋतस्य जिह्वा पवते मधु प्रियं वक्ता पतिर्धियो अस्या अदाभ्यः । दधाति पुत्रः पित्रोरपीच्यं नाम तृतीयमधि रोचने दिवः ॥

Transliteration

ṛtásya jihvā́ pavate mádhu priyáṃ vaktā́ pátir dhiyó asyā́ adā́bhyaḥ | dádhāti putráḥ pitrór apī́cyaṃ nā́ma tṛtī́yam ádhi rocané diváḥ ||

Translation

ഋതത്തിന്റെ ജിഹ്വ ഒഴുകുന്നു—മധുരം, പ്രിയം; ഈ ധീ (പ്രേരിത ചിന്ത)യുടെ അദാഭ്യനായ അധിപനും വക്താവും. പുത്രൻ പിതൃ-മാതൃകളുടെ ഗൂഢനാമം—മൂന്നാമത്തേതിനെ—ദിവ്യമായ രോചനത്തിൽ സ്ഥാപിക്കുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order/true law)
• ऋतस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• जिह्वा: tongue
• जिह्वा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: जिह्वा (प्रातिपदिक)

• पवते: purifies/flows (as the purifying Soma)
• पवते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: पू (धातु; पुनाति/पवते)

• मधु: sweetness; honey; sweet (drink)
• मधु: कर्म
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)

• प्रियम्: dear; beloved; pleasing
• प्रियम्: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)

• वक्ता: speaker; utterer
• वक्ता: कर्तृ (सम्बद्धः/समनाधिकरणः)
• Type: Noun (agent)
• Root: वच् (धातु) → वक्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• पतिः: lord; master
• पतिः: कर्तृ (समनाधिकरणः वक्ता इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)

• धियः: of thought/insight; of prayer
• धियः: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: धि (प्रातिपदिक)

• अस्याः: of this (her/this one)
• अस्याः: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अदाभ्यः: unassailable; not to be deceived/overcome
• अदाभ्यः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अ-दाभ्य (प्रातिपदिक; नञ् + दाभ्य < दभ्)

• दधाति: places; sets; bestows
• दधाति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• पुत्रः: son
• पुत्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)

• पित्रोः: of (his) two parents (father and mother)
• पित्रोः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• अपिच्यम्: secret; hidden; to be kept back
• अपिच्यम्: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: अपिच्य (प्रातिपदिक; वेदिक)

• नाम: name
• नाम: कर्म
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)

• तृतीयम्: third
• तृतीयम्: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective (ordinal)
• Root: तृतीय (प्रातिपदिक; क्रमवाचक)

• अधि: upon; over; in
• अधि: अधिकरण-सम्बन्धसूचक
• Type: Indeclinable
• Root: अधि (उपसर्ग/अव्यय)

• रोचने: in the shining realm; in the luminous space
• रोचने: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: रोचन (प्रातिपदिक)

• दिवः: of heaven; of the sky
• दिवः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)