Rig Veda 7.69.2: Mandala 7, Sukta 69, Mantra 2

Sukta 7.69

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Aśvinau

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

स पप्रथानो अभि पञ्च भूमा त्रिवन्धुरो मनसा यातु युक्तः । विशो येन गच्छथो देवयन्तीः कुत्रा चिद्याममश्विना दधाना ॥

Transliteration

sá paprathānó abhí páñca bhū́mā tri-vandhuró manasā́ yātú yuktáḥ | víśo yéna gácchatho deva-yántīḥ kútrā cid yā́mam aśvinā dádhānā ||

Translation

ആ രഥം—അഞ്ചു ഭൂമികളിലാകെ വ്യാപിച്ചതു, ത്രിവന്ധുര (ത്രി-ആസനയുക്തം), മനസാ യുക്തം—ചലിക്കട്ടെ. അതിനാൽ നിങ്ങൾ ദേവയന്തീ ജനങ്ങളിലേക്കു പോകുന്നു; ഹേ അശ്വിന്മാരേ, എവിടെയായാലും നിങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ യാമ (യാത്ര) സ്ഥാപിക്കുന്നുവോ, അവിടെയെല്ലാം നിങ്ങൾ സന്നിഹിതരാകുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he (that one)
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पप्रथानः: having spread out, expanded
• पप्रथानः: Kartā (विशेषणम्)
• Type: Participle (Adjective)
• Root: √प्रथ् (प्रथँ विस्तारे) → पप्रथान (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• अभि: towards, over, upon
• अभि: Adhikaraṇa (दिशा/व्याप्ति-सूचक) / क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable (Preverb)
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• पञ्च: five
• पञ्च: Karma (परिमाण-विशेषण) / विशेषण
• Type: Numeral
• Root: पञ्चन् (संख्या-प्रातिपदिक)

• भूमा: lands, regions, earth-tracts
• भूमा: Karma
• Type: Noun
• Root: भूमन्/भूम (प्रातिपदिक; ‘भूमि/प्रदेश’)

• त्रिवन्धुरः: having three seats/benches (of the chariot)
• त्रिवन्धुरः: Kartā (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: त्रि + वन्धुर (प्रातिपदिक; ‘रथस्य वन्धुर’)

• मनसा: with (his/your) mind, by thought
• मनसा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)

• यातु: let him go / may he come
• यातु: (मुख्य) क्रिया
• Type: Verb
• Root: √या (या प्रापणे/गत्यर्थे)

• युक्तः: yoked, harnessed, joined
• युक्तः: Kartā (विशेषणम्)
• Type: Participle (Adjective)
• Root: √युज् (युजँ योगे) → युक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• विशः: the clans, peoples
• विशः: Karma
• Type: Noun
• Root: विश् (प्रातिपदिक; ‘जन/कुल/प्रजा’)

• येन: by which, with which
• येन: Karaṇa
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• गच्छथः: you two go
• गच्छथः: (मुख्य) क्रिया
• Type: Verb
• Root: √गम् (गमॢँ गतौ)

• देवयन्तीः: seeking the gods, god-devoted
• देवयन्तीः: Karma (विशेषणम् ‘विशः’)
• Type: Participle (Adjective used as Noun)
• Root: देवयन्त् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √देवय्/देवयति ‘देवकाम/देवपूजक’)

• कुत्र: where?
• कुत्र: Adhikaraṇa (स्थान-प्रश्न) / क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: कुत्र (प्रश्न-अव्यय)

• चित्: even, indeed
• चित्: (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (अव्यय; ‘अपि/एव’)

• यामम्: a course/journey, a stage (of travel)
• यामम्: Karma
• Type: Noun
• Root: याम (प्रातिपदिक; ‘यात्रा/मार्ग/अवसर/रात्रियाम’)

• अश्विना: O Aśvins (you two)
• अश्विना: Sampradāna/संबोधन (आह्वान)
• Type: Noun (Dual deity name)
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक; ‘अश्विनौ’)

• दधानाः: bearing, holding, carrying
• दधानाः: Kartā (विशेषणम् ‘अश्विना’)
• Type: Participle
• Root: √धा (धा धारणे) → दधान (वर्तमान-कृदन्त-प्रातिपदिक)