HomeRig VedaMandala 7Sukta 69Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 7.69

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Aśvinau
Chandas: Triṣṭubh (probable)

स पप्रथानो अभि पञ्च भूमा त्रिवन्धुरो मनसा यातु युक्तः । विशो येन गच्छथो देवयन्तीः कुत्रा चिद्याममश्विना दधाना ॥

स प॑प्रथा॒नो अ॒भि पञ्च॒ भूमा॑ त्रिवन्धु॒रो मन॒सा या॑तु यु॒क्तः । विशो॒ येन॒ गच्छ॑थो देव॒यन्ती॒: कुत्रा॑ चि॒द्याम॑मश्विना॒ दधा॑ना ॥

sá paprathānó abhí páñca bhū́mā tri-vandhuró manasā́ yātú yuktáḥ | víśo yéna gácchatho deva-yántīḥ kútrā cid yā́mam aśvinā dádhānā ||

Let that chariot, spread wide over the five domains, triple-seated, yoked by the mind, move. By it you go to the peoples that seek the Divine; wherever you place your journeying, O Aśvins, there you become present.

सः । प॒प्र॒था॒नः । अ॒भि । पञ्च॑ । भूम॑ । त्रि॒ऽव॒न्धु॒रः । म॒न॒सा । या॒तु॒ । यु॒क्तः । विशः॑ । येन॑ । गच्छ॑थः । दे॒व॒ऽयन्तीः॑ । कुत्र॑ । चि॒त् । याम॑म् । अ॒श्वि॒ना॒ । दधा॑ना ॥सः । पप्रथानः । अभि । पञ्च । भूम । त्रिवन्धुरः । मनसा । यातु । युक्तः । विशः । येन । गच्छथः । देवयन्तीः । कुत्र । चित् । यामम् । अश्विना । दधाना ॥saḥ | paprathānaḥ | abhi | pañca | bhūma | tri-vandhuraḥ | manasā | yātu | yuktaḥ | viśaḥ | yena | gacchathaḥ | deva-yantīḥ | kutra | cit | yāmam | aśvinā | dadhānā

सःhe (that one)
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पप्रथानःhaving spread out, expanded
पप्रथानः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeParticiple (Adjective)
Root√प्रथ् (प्रथँ विस्तारे) → पप्रथान (कृदन्त-प्रातिपदिक)
अभिtowards, over, upon
अभि:
Adhikaraṇa (दिशा/व्याप्ति-सूचक) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable (Preverb)
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
पञ्चfive
पञ्च:
Karma (परिमाण-विशेषण) / विशेषण
TypeNumeral
Rootपञ्चन् (संख्या-प्रातिपदिक)
भूमाlands, regions, earth-tracts
भूमा:
Karma
TypeNoun
Rootभूमन्/भूम (प्रातिपदिक; ‘भूमि/प्रदेश’)
त्रिवन्धुरःhaving three seats/benches (of the chariot)
त्रिवन्धुरः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootत्रि + वन्धुर (प्रातिपदिक; ‘रथस्य वन्धुर’)
मनसाwith (his/your) mind, by thought
मनसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
यातुlet him go / may he come
यातु:
(मुख्य) क्रिया
TypeVerb
Root√या (या प्रापणे/गत्यर्थे)
युक्तःyoked, harnessed, joined
युक्तः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeParticiple (Adjective)
Root√युज् (युजँ योगे) → युक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
विशःthe clans, peoples
विशः:
Karma
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक; ‘जन/कुल/प्रजा’)
येनby which, with which
येन:
Karaṇa
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गच्छथःyou two go
गच्छथः:
(मुख्य) क्रिया
TypeVerb
Root√गम् (गमॢँ गतौ)
देवयन्तीःseeking the gods, god-devoted
देवयन्तीः:
Karma (विशेषणम् ‘विशः’)
TypeParticiple (Adjective used as Noun)
Rootदेवयन्त् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √देवय्/देवयति ‘देवकाम/देवपूजक’)
कुत्रwhere?
कुत्र:
Adhikaraṇa (स्थान-प्रश्न) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootकुत्र (प्रश्न-अव्यय)
चित्even, indeed
चित्:
(निपात)
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय; ‘अपि/एव’)
यामम्a course/journey, a stage (of travel)
यामम्:
Karma
TypeNoun
Rootयाम (प्रातिपदिक; ‘यात्रा/मार्ग/अवसर/रात्रियाम’)
अश्विनाO Aśvins (you two)
अश्विना:
Sampradāna/संबोधन (आह्वान)
TypeNoun (Dual deity name)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक; ‘अश्विनौ’)
दधानाःbearing, holding, carrying
दधानाः:
Kartā (विशेषणम् ‘अश्विना’)
TypeParticiple
Root√धा (धा धारणे) → दधान (वर्तमान-कृदन्त-प्रातिपदिक)