Rig Veda 4.13.3: Mandala 4, Sukta 13, Mantra 3

Sukta 4.13

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Sūrya (with his Harits)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

यं सीमकृण्वन्तमसे विपृचे ध्रुवक्षेमा अनवस्यन्तो अर्थम् । तं सूर्यं हरितः सप्त यह्वीः स्पशं विश्वस्य जगतो वहन्ति ॥

Sanskrit recitationRig Veda 4.13.3

Transliteration

yáṃ sīm ákṛṇvan támase vipṛ́ce dhruvá-kṣemā anava-syánto ártham | táṃ sū́ryaṃ harítaḥ saptá yahvī́ḥ spáśaṃ víśvasya jágato vahanti ||

Translation

Him whom they made to be the discerner against the darkness, seeking the aim with steadfast security—this Sun the seven impetuous Harits bear, the spy and witness of all that moves.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यम्: whom
• यम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सीम्: indeed; just; him
• सीम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सीम् (निपात/अव्यय)

• अकृण्वन्तम्: (him) not making / not doing
• अकृण्वन्तम्: कर्म
• Type: Participle (verbal adjective)
• Root: कृ (धातु) → कृण्वत् (वर्तमान कृदन्त) + अ- (निषेध/अभाव-उपसर्ग)

• तमसे: for darkness; to the darkness
• तमसे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: तमस् (प्रातिपदिक)

• विपृचे: in the mingling/confusing (state); in the entangling
• विपृचे: अधिकरण
• Type: Adjective
• Root: वि- + पृच् (धातु) → विपृच् (कृदन्त/विशेषण-प्रातिपदिक)

• ध्रुवक्षेमाः: having firm security; steadfast in safety
• ध्रुवक्षेमाः: कर्तृ
• Type: Adjective (compound)
• Root: ध्रुव- + क्षेम (समास-प्रातिपदिक)

• अनवस्यन्तः: not seeking; not desiring
• अनवस्यन्तः: कर्तृ
• Type: Participle
• Root: अन्- + वस्/वस्य् (धातु ‘to desire/seek’, Vedic) → वस्यन्त् (वर्तमान कृदन्त) + अन्- (निषेध)

• अर्थम्: aim; purpose; object
• अर्थम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)

• तम्: him
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सूर्यम्: the Sun
• सूर्यम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• हरितः: the bay mares (sun’s steeds)
• हरितः: कर्तृ
• Type: Noun (f.)
• Root: हरित् (प्रातिपदिक)

• सप्त: seven
• सप्त: —
• Type: Numeral
• Root: सप्तन् (संख्या)

• यह्वीः: swift/impetuous (fem.)
• यह्वीः: कर्तृ
• Type: Adjective (f.)
• Root: यह्वी (प्रातिपदिक)

• स्पशम्: the spy; watcher
• स्पशम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: स्पश् (प्रातिपदिक)

• विश्वस्य: of all; of the whole
• विश्वस्य: सम्बन्ध
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• जगतः: of the moving world; of creation
• जगतः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)

• वहन्ति: they carry; they convey
• वहन्ति: —
• Type: Verb
• Root: वह् (धातु)