
Sukta 1.103
Kutsa Āṅgirasa (traditional attribution)
Indra
Triṣṭubh
ഈ സൂക്തം ഇന്ദ്രന്റെ പരമവും ദൂരവ്യാപിയുമായ ശക്തിയെ സ്തുതിക്കുന്നു; അത് ഭൂമിയിലും സ്വർഗ്ഗത്തിലും ഒരൊറ്റ ഏകീകൃത ചിഹ്നമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി കാണുന്നു. ഇന്ദ്രന്റെ വീരശക്തിയിൽ വിശ്വാസം പുലർത്താൻ ഇത് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു; അവൻ ഉപകാരകരമായി കണ്ടെത്തിയ പശുക്കൾ, കുതിരകൾ, സസ്യങ്ങൾ, ജലങ്ങൾ, വനങ്ങൾ എന്നിവയും, തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്ന ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച വിജയങ്ങളും ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. അവസാന ഋക്കിൽ മിത്രൻ, വരുണൻ, അദിതി, സിന്ധു, ഭൂമി, ദ്യൗസ് (സ്വർഗ്ഗം) എന്നിവരെ ആഹ്വാനം ചെയ്ത്, ആരാധകർക്കായി ലഭിച്ച വിജയത്തെ കൂടുതൽ മഹിമപ്പെടുത്താൻ അനുഗ്രഹം വിപുലീകരിക്കുന്നു.
Mantra 1
तत्त इन्द्रियं परमं पराचैरधारयन्त कवयः पुरेदम् । क्षमेदमन्यद्दिव्यन्यदस्य समी पृच्यते समनेव केतुः ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ! നിന്റെ ആ പരമമായ ഇന്ദ്രിയശക്തിയെ—ദൂരവ്യാപിയായ ഉയർന്ന നിലകളിൽ നിന്നു—പുരാതനകാലം മുതൽ കവികൾ ധാരണം ചെയ്തു. ഒന്ന് ഇതിവിടെ ഭൂമിയിൽ, മറ്റൊന്ന് അതു ദ്യൗവിൽ; എങ്കിലും രണ്ടും ഒരേ സമാഗമസ്ഥാനത്തിൽ ഒരേ കേതു (ചിഹ്നം) പോലെ തമ്മിൽ ചേർന്നു നിൽക്കുന്നു.
Mantra 2
स धारयत्पृथिवीं पप्रथच्च वज्रेण हत्वा निरपः ससर्ज । अहन्नहिमभिनद्रौहिणं व्यहन्व्यंसं मघवा शचीभिः ॥
അവൻ ഭൂമിയെ ദൃഢമായി ധരിച്ചു അതിനെ വ്യാപിപ്പിച്ചു; വജ്രത്തോടെ പ്രഹരിച്ച് ജലങ്ങളെ മോചിപ്പിച്ചു. അഹി (സർപ്പം)യെ വധിച്ചു, റൗഹിണയെ പിളർത്തി, തടസ്സക്കാരനായ വ്യാംസനെ വീഴ്ത്തി—മഘവൻ തന്റെ ശചീഭിഃ (ചേതനശക്തികളാൽ).
Mantra 3
स जातूभर्मा श्रद्दधान ओजः पुरो विभिन्दन्नचरद्वि दासीः । विद्वान्वज्रिन्दस्यवे हेतिमस्यार्यं सहो वर्धया द्युम्नमिन्द्र ॥
ജന്മസിദ്ധമായ ബലം വഹിക്കുന്ന അവൻ, തന്റെ ഓജസ്സിൽ ശ്രദ്ധ സ്ഥാപിച്ച്, പുരങ്ങളെ ഭേദിച്ചു മുന്നേറി, ദാസീ (ബന്ധിത) ശക്തികളെ മോചിപ്പിച്ചു. ഹേ വജ്രധാരീ! അറിഞ്ഞവനായി അവൻ ദസ്യുവിന്റെ ഹേതിയെ (ആയുധം) തകർത്തു; ആര്യനുവേണ്ടി ബലവും ദ്യുമ്നം (തേജസ്സുള്ള വിജയം)വും വർദ്ധിപ്പിക്കേണമേ, ഹേ ഇന്ദ്രാ.
Mantra 4
तदूचुषे मानुषेमा युगानि कीर्तेन्यं मघवा नाम बिभ्रत् । उपप्रयन्दस्युहत्याय वज्री यद्ध सूनुः श्रवसे नाम दधे ॥
ഇതുതന്നെ മനുഷ്യവംശങ്ങൾ യുഗങ്ങളോളം ഉച്ചരിച്ചിരിക്കുന്നു—മഘവാൻ (ഇന്ദ്രൻ) എന്ന കീർത്തനീയ നാമം ധരിച്ചു. വജ്രധാരി ദസ്യു-ഹത്യയ്ക്കായി മുന്നേറി; ശ്രവസ് (ശ്രവണ-കീർത്തി) വർധിക്കേണ്ടതിന് പുത്രൻ തനിക്കൊരു നാമം സ്ഥാപിച്ചപ്പോൾ.
Mantra 5
तदस्येदं पश्यता भूरि पुष्टं श्रदिन्द्रस्य धत्तन वीर्याय । स गा अविन्दत्सो अविन्ददश्वान्त्स ओषधीः सो अपः स वनानि ॥
അവന്റെ ഈ പ്രവൃത്തിയെ നോക്കുവിൻ—എത്ര മഹത്തായ പുഷ്ടിവർധനം! ഇന്ദ്രന്റെ വീര്യത്തിനായി അവനിൽ ശ്രദ്ധ സ്ഥാപിക്കുവിൻ. അവൻ പശുക്കളെ കണ്ടെത്തി, അവൻ കുതിരകളെ കണ്ടെത്തി; അവൻ ഔഷധികളെ കണ്ടെത്തി, അവൻ അപഃ (ജലങ്ങളെ) കണ്ടെത്തി, അവൻ വനങ്ങളെ കണ്ടെത്തി.
Mantra 6
भूरिकर्मणे वृषभाय वृष्णे सत्यशुष्माय सुनवाम सोमम् । य आदृत्या परिपन्थीव शूरोऽयज्वनो विभजन्नेति वेदः ॥
ബഹുകർമ്മനായ, വൃഷഭനായ, ബലവാനായ—സത്യശുഷ്മ (സത്യ തേജസ്/ഉത്സാഹം) ഉള്ളവനായി നമുക്ക് സോമം പിഴിയാം. ജാഗ്രതയോടെ, പാതകളെ കാക്കുന്ന ശൂരനെപ്പോലെ, അയജ്വന്മാരെ (യജ്ഞം ചെയ്യാത്തവരെ) വേർതിരിച്ച് തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അറിയുന്നവൻ.
Mantra 7
तदिन्द्र प्रेव वीर्यं चकर्थ यत्ससन्तं वज्रेणाबोधयोऽहिम् । अनु त्वा पत्नीर्हृषितं वयश्च विश्वे देवासो अमदन्ननु त्वा ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ, ഇതു നിശ്ചയമായും നിന്റെ വീര്യകൃത്യം—വജ്രത്താൽ നിദ്രിച്ചിരുന്ന അഹി (സർപ്പം)യെ നീ ഉണർത്തിയപ്പോൾ. നിന്റെ അനുഗമനത്തിൽ പത്നിമാരും ഹർഷിതമായ പ്രാണശക്തികളും പിന്തുടർന്നു; സർവ്വദേവന്മാരും നിന്റെ പിന്നാലെ അനുഗമിച്ച് ആനന്ദിച്ചു.
Mantra 8
शुष्णं पिप्रुं कुयवं वृत्रमिन्द्र यदावधीर्वि पुरः शम्बरस्य । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ, നീ ശുഷ്ണൻ, പിപ്രു, കുയവ, വൃത്രൻ എന്നിവരെ വധിക്കുകയും ശംബരന്റെ ദുർഗ്ഗങ്ങൾ തകർക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ—ആ ജയശക്തി ഞങ്ങളെ വിപുലമാക്കട്ടെ. മിത്രനും വരുണനും, അദിതി, സിന്ധു (പ്രവാഹിനി നദി), പൃഥിവി, ദ്യൗ (ആകാശം) എന്നിവരും ഞങ്ങളെ മഹിമപ്പെടുത്തട്ടെ.
It proclaims Indra’s supreme power as one force working in both heaven and earth, and it asks that his victories bring increase, prosperity, and protection to the worshippers.
These represent the basic supports of life and prosperity; the hymn says Indra ‘finds’ or releases them, meaning he removes obstacles so abundance can return to the world.
The closing prayer broadens the blessing beyond Indra alone, calling on cosmic order (Mitra-Varuṇa), boundless protection (Aditi), the life-giving river (Sindhu), and the two great supports (Earth and Heaven) to strengthen the gained victory.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.