Adhyaya 61: The Second Manvantara Begins: The Brahmin’s Swift Journey and Varuthini’s Temptation on Himavat

Verse 1

कrauष्टुकिरुवाच कथितं भवता सम्यग् यत् पृष्टोऽसि महामुने । भूसमुद्रादिसंस्थानं प्रमाणानि तथा ग्रहाः ॥

ക്രൗഷ്ടുകി പറഞ്ഞു—ഭഗവൻ മഹർഷേ, ചോദിച്ചതെല്ലാം നിങ്ങൾ യഥാവിധി വിശദീകരിച്ചു; ഭൂമി, സമുദ്രാദികളുടെ വിന്യാസം, അവയുടെ അളവുകൾ, ഗ്രഹങ്ങളെയും കൂടി।

Verse 2

तेषाञ्चैव प्रमाणञ्च नक्षत्राणाञ्च संस्थितिः । भूरादयस्तथा लोकाः पातालान्यखिलान्यपि ॥

അവയുടെ അളവുകളും നക്ഷത്രങ്ങളുടെ സ്ഥാനങ്ങളും; അതുപോലെ ഭൂഃ മുതൽ ആരംഭിക്കുന്ന ലോകങ്ങളും, എല്ലാ പാതാളപ്രദേശങ്ങളും കൂടി।

Verse 3

स्वायम्भुवं तथा ख्यातं मुने मन्वन्तरं मम । तदन्तराण्यहं श्रोतुमिच्छे मन्वन्तराणि वै । मन्वन्तराधिपान् देवानृषींस्तत्तनयान्नृपान् ॥

ഹേ മുനിവര്യാ! സ്വായംഭുവ മന്വന്തരത്തെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് യഥാക്രമം വിശദീകരിക്കപ്പെട്ടു; അത് ഞാൻ ശ്രവിച്ചു. ഇനി ഞാൻ മറ്റു മന്വന്തരങ്ങളെ—അവയുടെ അധിഷ്ഠാതൃ ദേവന്മാർ, ഋഷിമാർ, മനുവിന്റെ പുത്രന്മാർ, രാജാക്കന്മാർ എന്നിവരോടുകൂടി—ക്രമമായി കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

Verse 4

मार्कण्डेय उवाच मन्वन्तरं मयाख्यातं तव स्वायम्भुवं च यत् । स्वारोचिषाख्यमन्यत्तु शृणु तस्मादनन्तरम् ॥

മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഞാൻ നിനക്കു വിശദീകരിച്ച സ്വായംഭുവ മന്വന്തരത്തിന്റെ വിവരണം പറഞ്ഞുകഴിഞ്ഞു. ഇനി അതിന് ശേഷം വരുന്ന ‘സ്വാരോചിഷ’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായ മറ്റൊരു മന്വന്തരത്തെ കേൾക്കുക.

Verse 5

कश्चिद् द्विजातिप्रवरः पुरेऽभूदरुणास्पदे । वरुणायास्तटे विप्रो रूपेणात्यश्विनावपि ॥

അരുൺആസ്പദം എന്ന നഗരത്തിൽ ഒരു ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജൻ (ബ്രാഹ്മണൻ) വസിച്ചിരുന്നു. വരുണാ നദീതീരത്ത് ആ ബ്രാഹ്മണൻ അത്യന്തം സുന്ദരനായിരുന്നു—സൗന്ദര്യത്തിൽ അശ്വിനീകുമാരന്മാരെപ്പോലെ.

Verse 6

मृदुस्वभावः सद्वृत्तो वेदवेदाङ्गपारगः । सदातिथिप्रियो रात्रावागतानां समाश्रयः ॥

അവൻ സ്വഭാവത്തിൽ മൃദുവും സദാചാരിയും വേദ-വേദാംഗങ്ങളിൽ പാരംഗതനുമായിരുന്നു. അതിഥിപ്രിയനായ അവൻ രാത്രിയിൽ വന്നവർക്കും പോലും എപ്പോഴും ആശ്രയം നൽകി.

Verse 7

तस्य बुद्धिरियं त्वासीदहं पश्ये वसुन्धराम् । अतिरम्यवनोद्यानां नानानगरशोभिताम् ॥

അവന്റെ മനസ്സിൽ ഇങ്ങനെ ഒരു ചിന്ത ഉദിച്ചു—‘അതിമനോഹരമായ വനങ്ങളും ഉദ്യാനങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, അനേകം നഗരങ്ങളാൽ ശോഭിതമായതുമായ ഈ ഭൂമിയെ ഞാൻ ദർശിക്കട്ടെ.’

Verse 8

अथागतोऽतिथिः कश्चित् कदाचित्तस्य वेश्मनि । नानौषधिप्रभावज्ञो मन्त्रविद्याविशारदः ॥

പിന്നീട് ഒരിക്കൽ അവന്റെ വീട്ടിലേക്കൊരു അതിഥി വന്നു—അനേകം ഔഷധസസ്യങ്ങളുടെ ശക്തി അറിയുന്നവനും മന്ത്രശാസ്ത്രത്തിൽ നിപുണനുമായിരുന്നു.

Verse 9

अभ्यर्थितस्तु तेनासौ श्रद्धापूतेन चेतसा । तस्याचख्यौ स देशांश्च रम्याणि नगराणि च ॥

ശ്രദ്ധയാൽ ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ അവൻ അപേക്ഷിച്ചതിനാൽ, ആ പുരുഷൻ അപ്പോൾ അവനോട് വിവിധ ദേശങ്ങളും മനോഹര നഗരങ്ങളും വിവരിച്ചു പറഞ്ഞു.

Verse 10

वनानि नद्यः शैलांश्च पुण्याण्यायतनानि च । स ततो विस्मयाविष्टः प्राह तं द्विजसत्तमम् ॥

അവൻ വനങ്ങൾ, നദികൾ, പർവതങ്ങൾ, കൂടാതെ പുണ്യസ്ഥാനങ്ങളും വിവരിച്ചു. അപ്പോൾ അത്ഭുതം നിറഞ്ഞ ശ്രോതാവ് ആ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 11

अनेकदेशदर्शित्वेनातिश्रमसमान्वितः । त्वं नातिवृद्धो वयसा नातिवृत्तश्च यौवनात् । कथम् अल्पेन कालेन पृथिवीमटसि द्विज ॥

അനേകം ദേശങ്ങൾ കാണിച്ചുകൊണ്ട് നിങ്ങൾ മഹാശ്രമത്തിൽ ക്ഷീണിച്ചവനെന്നപോലെ തോന്നുന്നു; എങ്കിലും നിങ്ങൾ അതിവൃദ്ധനുമല്ല, യൗവനാതീതനുമല്ല. ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, ഇത്ര കുറച്ച് സമയത്തിൽ നിങ്ങൾ ഭൂമിയെ എങ്ങനെ സഞ്ചരിക്കുന്നു?

Verse 12

ब्राह्मण उवाच मन्त्रौषधिप्रभावेण विप्राप्रतिहता गतिः । योजनानां सहस्रं हि दिनार्धेन व्रजाम्यहम् ॥

ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: മന്ത്രത്തിന്റെയും ഔഷധസസ്യങ്ങളുടെയും ശക്തിയാൽ എന്റെ ഗതി തടസ്സരഹിതമാണ്. ഞാൻ അർദ്ധദിനത്തിൽ സഹസ്ര യോജന ദൂരം സഞ്ചരിക്കുന്നു.

Verse 13

मार्कण्डेय उवाच ततः स विप्रस्तं भूयः प्रत्युवाचेदमादरात् । श्रद्धधानो वचस्तस्य ब्राह्मणस्य विपश्चितः ॥

മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ആ ശ്രോതാ ബ്രാഹ്മണൻ വീണ്ടും ആദരത്തോടെ അവനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു; ആ ജ്ഞാനി ബ്രാഹ്മണന്റെ വചനങ്ങളിൽ വിശ്വാസം വെച്ച്।

Verse 14

मम प्रसादं भगवन् कुरु मन्त्रप्रभावजम् । द्रष्टुमेतां मम महीम् अतिवेच्छा प्रवर्तते ॥

ഹേ ഭഗവൻ, മന്ത്രശക്തിയിൽ നിന്നു ജനിച്ച നിങ്ങളുടെ പ്രസാദം എനിക്ക് നൽകണമേ; ഈ ഭൂമിയെ ദർശിക്കാനുള്ള അതിതീവ്ര ആഗ്രഹം എനിക്കുള്ളിൽ ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 15

प्रादात् स ब्राह्मणश्चास्मै पादलेपम् उदारधीः । अभिमन्त्रयामास दिशं तेनाख्यातां च यत्नतः ॥

അപ്പോൾ ആ ഉദാരചിത്തനായ ബ്രാഹ്മണൻ അവന് പാദലേപനം നൽകി; അവൻ സൂചിപ്പിച്ച ദിശയെ ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം മന്ത്രംകൊണ്ട് അഭിമന്ത്രിച്ചു।

Verse 16

तेनानुलिप्तपादोऽथ स द्विजो द्विजसत्तम । हिमवन्तमगाद् द्रष्टुं नानाप्रस्रवणान्वितम् ॥

പിന്നീട് ആ ലേപനം പാദങ്ങളിൽ പുരട്ടിയ ആ ബ്രാഹ്മണൻ, ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, അനേകം വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ഹിമവാൻ—ഹിമാലയം—ദർശിക്കാനായി പോയി।

Verse 17

सहस्रं योजनानां हि दिनार्धेन व्रजामि यत् । आयास्यामिति सञ्चिन्त्य तदर्धेनापरेण हि ॥

കാരണം ഞാൻ അർദ്ധദിനത്തിൽ ആയിരം യോജന ദൂരം സഞ്ചരിക്കുന്നു; ‘ഞാൻ മടങ്ങിവരും’ എന്ന് കരുതി, ശേഷിച്ച അർദ്ധസമയത്തിൽ തിരിച്ചുവരാൻ അവൻ നിശ്ചയിച്ചു।

Verse 18

सम्प्राप्तो हिमवत्पृष्ठं नातिश्रान्ततनुर्द्विज । विचचार ततस्तत्र तुहिनाचलभूतले ॥

ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, ഹിമവാന്റെ പൃഷ്ഠപ്രദേശത്തെത്തി, ശരീരം അതിയായി ക്ഷീണിക്കാതെ അവൻ അപ്പോൾ ഹിമശൈലഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിച്ചു।

Verse 19

पादाक्रान्तेन तस्याथ तुहिनेन विलीयता । प्रक्षालितः पादलेपः परमौषधिसम्भवः ॥

പിന്നീട്, അവന്റെ പാദങ്ങൾക്കടിയിൽ ചവിട്ടപ്പെട്ട് ഉരുകിയ ഹിമം മൂലം, പരമ ഔഷധസസ്യങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമായ പാദലേപം കഴുകിപ്പോയി।

Verse 20

ततो जडगतिः सोऽथ इतश्चेतश्च पर्यटन् । ददर्शातिमनोज्ञानि सानूनि हिमभूभृतः ॥

അതിനുശേഷം, മന്ദവും അല്പം അസൗകര്യവുമായ നടപ്പോടെ അവൻ ഇങ്ങും അങ്ങും സഞ്ചരിച്ചു; ഹിമാവൃതമായ പർവതത്തിന്റെ അത്യന്തം മനോഹരമായ ചരിവുകൾ അവൻ കണ്ടു।

Verse 21

सिद्धगन्धर्वजुष्टानि किन्नराभिरतानि च । क्रीडाविहाररम्याणि देवादीनामितस्ततः ॥

ഇവിടെയും അവിടെയും കളിക്കും വിനോദത്തിനും യോജ്യമായ മനോഹര സ്ഥലങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവ സിദ്ധന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും സേവിക്കുന്നതും, കിന്നരന്മാർ ആസ്വദിക്കുന്നതും, ദേവന്മാരുടെയും മറ്റ് ദിവ്യജനങ്ങളുടെയും സ്വസ്ഥലങ്ങളുമായിരുന്നു।

Verse 22

दिव्याप्सरोगणशतैराकीर्णान्यवलोकयन् । नातृप्यत द्विजश्रेष्ठः प्रोद्धूतपुलको मुने ॥

നൂറുകണക്കിന് ദിവ്യ അപ്സരസ്സുകളുടെ സംഘങ്ങൾ നിറഞ്ഞ സ്ഥലങ്ങൾ കണ്ടപ്പോൾ, ഹേ മുനേ, ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൻ തൃപ്തനായില്ല; അവനിൽ രോമാഞ്ചം ഉദിച്ചു।

Verse 23

क्वचित् प्रस्त्रवणाद् भ्रष्टजलपातमनोरमम् । प्रनृत्यच्छिखिकेकाभिरन्यतश्च निनादितम् ॥

എവിടെയോ ഉറവകളിൽ നിന്നു വീഴുന്ന ജലപാതങ്ങളാൽ അത് മനോഹരമായിരുന്നു; മറ്റെവിടെയോ നൃത്തം ചെയ്യുന്ന മയിലുകളുടെ കേകാരവം കൊണ്ട് അത് മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു।

Verse 24

दात्यूहकोयष्टिकाद्यैः क्वचिच्चातिमनोहरैः । पुंस्कोकिलकलालापैः श्रुतिहारिभिरन्वितम् ॥

എവിടെയോ ദാത്യൂഹം, കോയഷ്ടികം മുതലായ അതിമനോഹര പക്ഷികളാൽ അത് അലങ്കൃതമായിരുന്നു; മറ്റെവിടെയോ ചെവിയെ കവർന്നെടുക്കുന്ന ആൺകുയിലുകളുടെ മധുര കൂജനാൽ അത് ശോഭിച്ചു।

Verse 25

प्रफुल्लतरुगन्धेन वासितानिलवीजितम् । मुदा युक्तः स ददृशे हिमवन्तं महागिरिम् ॥

പുഷ്പിച്ച വൃക്ഷങ്ങളുടെ സുഗന്ധം നിറഞ്ഞ കാറ്റുകൾ വീശി തഴുകുമ്പോൾ, ആനന്ദം നിറഞ്ഞ അവൻ മഹാഗിരിയായ ഹിമവന്തനെ ദർശിച്ചു।

Verse 26

दृष्ट्वा चैतं द्विजसुतो हिमवन्तं महाचलम् । श्वो द्रक्ष्यामिति संचित्य मतिञ्चक्रे गृहं प्रति ॥

മഹാഗിരിയായ ഹിമവന്തനെ കണ്ട ബ്രാഹ്മണപുത്രൻ—‘നാളെ ഞാൻ ഇതിനെ വീണ്ടും (കൂടുതൽ) കാണും’ എന്നു ചിന്തിച്ച്, വീട്ടിലേക്കു മടങ്ങുവാൻ മനസ്സുറപ്പിച്ചു।

Verse 27

विभ्रष्टपादलेपोऽथ चिरेण जडितक्रमः । चिन्तयामास किमिदं मयाज्ञानादनुष्ठितम् ॥

പിന്നീട് ഏറെ സമയം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, പാദലേപനം നഷ്ടപ്പെട്ടതിനാൽ അവന്റെ നടപ്പ് മന്ദമായി; അപ്പോൾ അവൻ ചിന്തിച്ചു—‘അജ്ഞാനത്താൽ ഞാൻ ഇതെന്തു ചെയ്തു?’

Verse 28

यदि प्रलेपो नष्टो मे विलीनो हिमवारिणा । शैलोऽतिदुर्गमश्चायं दूरञ्चाहमिहागतः ॥

വഴിയിൽ ഞാൻ വെച്ച അടയാളം ഹിമജലത്തിൽ ലയിച്ച് നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ, ഈ പർവ്വതം അത്യന്തം ദുർഗമമായാൽ, ഞാൻ ദൂരദേശത്തിൽ നിന്ന് ഇവിടെ വന്നിരിക്കെ…

Verse 29

प्रयास्यामि क्रियाहानिमग्निशुश्रूषणादिकम् । कथमत्र करिष्यामि सङ्कटं महदागतम् ॥

അഗ്നിഹോത്രം മുതലായ നിത്യവിധികർമ്മങ്ങളിൽ എനിക്ക് വ്യതിചാരം സംഭവിക്കാനിരിക്കുന്നു; മഹാ ദുരിതം എന്നെ ബാധിച്ചിരിക്കുന്നു—ഇപ്പോൾ ഇവിടെ ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?

Verse 30

इदं रम्यमिदं रम्यमित्यस्मिन् वरपर्वते । शक्तदृष्टिरहं तृप्तिं न यास्येऽब्दशतैरपि ॥

‘ഇത് മനോഹരം, ഇത് മനോഹരം!’—ഈ ശ്രേഷ്ഠ പർവ്വതത്തിൽ എന്റെ ദൃഷ്ടി ഉറച്ചിരിക്കുന്നു; നൂറു വർഷം കഴിഞ്ഞാലും എനിക്ക് തൃപ്തി വരികയില്ല.

Verse 31

किन्नराणां कलालापाः समन्ताच्छ्रोत्रहारिणः । प्रफुल्लतरुगन्धान्श्च घ्राणमत्यन्तमृच्छति ॥

എല്ലാ ദിക്കുകളിലും കിന്നരന്മാരുടെ മധുരഗാനങ്ങൾ ചെവിയെ കവർന്നു കൊണ്ടുപോകുന്നു; പൂത്തുനിൽക്കുന്ന വൃക്ഷങ്ങളുടെ സുഗന്ധം മൂക്കിനെ ശക്തമായി സ്പർശിക്കുന്നു.

Verse 32

सुखस्पर्शस्तथा वायुः फलानि रसवन्ति च । हरन्ति प्रसभं चेतो मनोज्ञानि सरांसि च ॥

കാറ്റ് സ്പർശത്തിൽ സുഖകരമാണ്, ഫലങ്ങൾ രസസമ്പന്നമാണ്, മനോഹരമായ തടാകങ്ങൾ ബലമായി മനസ്സിനെ കവർന്നു കൊണ്ടുപോകുന്നു.

Verse 33

एवं गते तु पश्येयं यदि कञ्चित् तपोनिधिम् । स ममोपदिशेन्मार्गं गमनाय गृhaं प्रति ॥

ഇപ്പോഴത്തെ അവസ്ഥയിൽ ഞാൻ ഏതെങ്കിലും തപോനിധിയായ മഹാതപസ്വിയെ ദർശിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അദ്ദേഹം എനിക്ക് സ്വഗൃഹത്തിലേക്ക് മടങ്ങാനുള്ള മാർഗം ഉപദേശിക്കും.

Verse 34

मार्कण्डेय उवाच स एवम् चिन्तयन् विप्रो बभ्राम च हिमाचले । भ्रष्टपादौषधिबलो वैक्लवं परमं गतः ॥

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് ആ ബ്രാഹ്മണൻ ഹിമാലയപർവതത്തിൽ അലഞ്ഞു നടന്നു; പാദൗഷധികളാൽ ലഭിച്ച ശക്തി നഷ്ടപ്പെട്ട് അവൻ പരമ അസഹായതയിൽ വീണു.

Verse 35

तं ददर्श भ्रमन्तञ्च मुनिश्रेष्ठं वरूथिनी । वराप्सरा महाभागा मौलेया रूपशालिनी ॥

അലഞ്ഞുനടന്നിരുന്ന ആ ശ്രേഷ്ഠ മുനിയെ വരൂഥിനി കണ്ടു. അവൾ പുണ്യവതിയായ അപ്സരസ്, പരമ സൗഭാഗ്യശാലിനി, മൗലേയ വംശജ, സൗന്ദര്യസമ്പന്നയായിരുന്നു.

Verse 36

तस्मिन् दृष्टे ततः साभूद् द्विजवर्ये वरूथिनी । मदनाकृष्टहृदया सानुरागा हि तत्क्षणात् ॥

ആ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ട ഉടനെ വരൂഥിനി സ്നേഹത്തോടെ നിറഞ്ഞു; കാമന്റെ ആകർഷണത്തിൽ അവളുടെ ഹൃദയം വലിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 37

चिन्तयामास को न्वेष रमणीयतमाकृतिः । सफलं मे भवेञ्जन्म यदि मां नावमन्यते ॥

അവൾ ചിന്തിച്ചു—‘ഇത്രയും അതിമനോഹരരൂപമുള്ള ഈയാൾ ആരാണ്? അവൻ എന്നെ അവഗണിക്കാതിരുന്നാൽ എന്റെ ജന്മം സഫലമാകും.’

Verse 38

अहोऽस्य रूपमाधुर्यमहोऽस्य ललिता गतिः । अहो गम्भीरता दृष्टेः कुतोऽस्य सदृशो भुवि ॥

അഹോ, അവന്റെ സൗന്ദര്യം എത്ര മധുരം! അഹോ, അവന്റെ നടപ്പ് എത്ര മനോഹരം! അഹോ, അവന്റെ ദൃഷ്ടിയിലെ ഗാംഭീര്യം എത്ര ആഴം! ഭൂമിയിൽ അവനുപോലെ ആരുണ്ട്?

Verse 39

दृष्टा देवास्तथा दैत्याḥ सिद्धगन्धर्वपन्नगाः । कथमेकोऽपि नास्त्यस्य तुल्यरूपो महात्मनः ॥

ഞാൻ ദേവന്മാരെയും, അതുപോലെ ദൈത്യന്മാരെയും, സിദ്ധന്മാരെയും, ഗന്ധർവന്മാരെയും, നാഗന്മാരെയും കണ്ടിട്ടുണ്ട്—എന്നിട്ടും ഈ മഹാത്മാവിന്റെ രൂപത്തിന് തുല്യൻ ഒരാളും ഇല്ലാത്തത് എങ്ങനെ?

Verse 40

यथाहमस्मिन्मय्येष सानुरागस्तथा यदि । भवेदत्र मया कार्यस्तत्कृतः पुण्यसञ्चयः ॥

ഞാൻ അവനോടു കാണിക്കുന്ന സ്നേഹത്തുപോലെ അവൻ എനിക്കുമേൽ സ്നേഹം കാണിച്ചാൽ, ഇവിടെ എനിക്ക് ചെയ്യാനുള്ളത് എന്തെങ്കിലും ഉണ്ടാകും; അതിലൂടെ പുണ്യസഞ്ചയം വർധിക്കും.

Verse 41

यद्येष मयि सुस्निग्धां दृष्टिमद्य निपातयेत् । कृतपुण्या न मत्तोऽन्या त्रैलोक्ये वनिता ततः ॥

ഇന്ന് അവൻ എനിക്കുമേൽ അത്യന്തം സ്നേഹപൂർണ്ണമായ ഒരു ദൃഷ്ടി വീഴ്ത്തിയാൽ, ത്രിലോകങ്ങളിലും എന്നേക്കാൾ പുണ്യവതി മറ്റൊരു സ്ത്രീ ഉണ്ടാകില്ല.

Verse 42

मार्कण्डेय उवाच एवम् सञ्चिन्तयन्ती सा दिव्ययोषित् स्मरातुरा । आत्मानं दर्शयामास कमनीयतराकृतिम् ॥

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ആ ദിവ്യസ്ത്രീ, കാമവേദനയാൽ പീഡിതയായി, തുടർന്ന് സ്വയം വെളിപ്പെടുത്തി; അതിലും മനോഹരമായ രൂപം ധരിച്ചു.

Verse 43

तां तु दृष्ट्वा द्विजसुतश्चारुरूपां वरूथिनीम् । सोपचारं समागम्य वाक्यमेतदुवाच ह ॥

രമ്യരൂപിണിയായ വരൂഥിനിയെ കണ്ട ബ്രാഹ്മണപുത്രൻ വിധിപൂർവം സമീപിച്ചു ആദരത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।

Verse 44

का त्वं कमलगर्भाभे कस्य किं वानुतिष्ठसि । ब्राह्मणोऽहमिहायातो नगरादरुणास्पदात् ॥

ഹേ പദ്മോദരി (പദ്മസ്തനീ) ശുഭേ! നീ ആരാണ്? ആരുടേതാണ്, ഇവിടെ എന്ത് ചെയ്യുന്നു? ഞാൻ ബ്രാഹ്മണൻ; അരുണാസ്പദം എന്ന നഗരത്തിൽ നിന്നാണ് ഇവിടെ വന്നത്।

Verse 45

पादलेपोऽत्र मे ध्वस्तो विलीनो हिमवारिणा । यस्यानुभावादत्राहमागतो मदिरेक्षणे ॥

ഇവിടെ തണുത്ത വെള്ളത്തിൽ എന്റെ പാദലേപം ലയിച്ച് നശിച്ചുപോയി। ഹേ മദിരാനയനേ! ആരുടെ പ്രഭാവം കൊണ്ടാണ് ഞാൻ ഇവിടെ എത്തിയത്?

Verse 46

वरूथिन्युवाच मौलेयाहं महाभागा नाम्ना ख्याता वरूथिनी । विचरामि सदैवात्र रमणीये महाचले ॥

വരൂഥിനി പറഞ്ഞു—ഹേ ഭാഗ്യവാനേ! ഞാൻ മൗല്യാ; ‘വരൂഥിനി’ എന്ന നാമത്താലും പ്രസിദ്ധയാണ്। ഈ മനോഹര മഹാപർവതത്തിൽ ഞാൻ എപ്പോഴും സഞ്ചരിക്കുന്നു।

Verse 47

साहं त्वद्दर्शनाद्विप्र कामवक्तव्यताङ्गता । प्रशाधि यन्मया कार्यं त्वदधीनास्मि साम्प्रतम् ॥

കൂടാതെ, ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! നിന്നെ കണ്ടപ്പോൾ ആഗ്രഹം പ്രേരിപ്പിച്ച് ഞാൻ സംസാരിച്ചു. ഞാൻ ചെയ്യേണ്ടത് ആജ്ഞാപിക്കൂ; ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിന്റെ അധീനത്തിലാണ്।

Verse 48

ब्राह्मण उवाच येनोपायेन गच्छेयं निजगेहं शुचिस्मिते । तन्ममाचक्ष्व कल्याणि हानिर्नोऽखिलकर्मणाम् ॥

ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു—ഹേ സുമുഖീ! ഞാൻ ഏതു മാർഗ്ഗത്തിൽ എന്റെ സ്വഗൃഹത്തിലേക്ക് പോകാം? ഹേ ശുഭേ, എന്റെ സമസ്ത കർമ്മധർമ്മങ്ങൾ മുഴുവനായി നഷ്ടപ്പെടാതിരിക്കുവാൻ അത് എനിക്ക് പറയുക।

Verse 49

नित्यनैमित्तिकानान्तु महाहानिर्द्विजन्मनः । भवत्यतस्त्वं हे भद्रे ! मामुद्धर हिमालयात् ॥

ദ്വിജന് നിത്യവും നൈമിത്തികവും ആയ കർമ്മങ്ങൾ അവഗണിക്കുന്നതിൽ മഹത്തായ നഷ്ടമുണ്ട്. അതുകൊണ്ട്, ഹേ ദയാമയീ ദേവീ, ഹിമാലയത്തിൽ നിന്ന് എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ।

Verse 50

प्रशस्यते न प्रवासो ब्राह्मणानां कदाचम । अपराद्धं न मे भीरु देशदर्शनकौतुकम् ॥

ബ്രാഹ്മണർക്കു അലഞ്ഞുതിരിയലോ പരദേശവാസമോ ഒരിക്കലും പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നില്ല. ഹേ ഭീരുവേ, ഞാൻ ഒരു അപരാധവും ചെയ്തിട്ടില്ല; വിവിധ ദേശങ്ങൾ കാണാനുള്ള കൗതുകം മാത്രമാണിത്।

Verse 51

सतो गृहे द्विजाग्र्यस्य निष्पत्तिः सर्वकर्मणाम् । नित्यनैमित्तिकानाञ्च हानिरेवं प्रवासिनः ॥

സദ്ഗൃഹസ്ഥനായ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്റെ വീട്ടിൽ എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും യഥാവിധി സമാപിക്കുന്നു; എന്നാൽ ദൂരവാസിക്ക് നിത്യ-നൈമിത്തിക കർമ്മങ്ങളിൽ നഷ്ടം സംഭവിക്കുന്നു।

Verse 52

सा त्वं किं बहुनोक्तेन तथा कुरु यशस्विनि । यथा नास्तं गते सूर्ये पश्यामि निजमालयम् ॥

അപ്പോൾ—പല വാക്കുകൾക്ക് എന്ത് പ്രയോജനം? ഹേ യശസ്വിനീ ദേവീ, സൂര്യാസ്തമയത്തിന് മുമ്പേ ഞാൻ എന്റെ വാസസ്ഥലം കാണുവാൻ കഴിയുന്നവിധം അങ്ങനെ ചെയ്യുക।

Verse 53

वरूथिन्युवाच मैवं ब्रूहि महाभाग ! मा भूtsa दिवसॊ मम । मां परित्यज्य यत्र त्वं निजगेहमुपैष्यसि ॥

വരൂഥിനി പറഞ്ഞു— ഹേ ഭാഗ്യവാനേ, ഇങ്ങനെ പറയരുത്. നീ എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ച് നിന്റെ വീട്ടിലേക്കു പോകുന്ന ആ ദിവസം എനിക്കു വരാതിരിക്കട്ടെ.

Verse 54

अहो रम्यतरः स्वर्गो न यतो द्विजनन्दन । अतो वयं परित्यज्य तिष्ठामोऽत्र सुरालयम् ॥

അഹാ! ഹേ ദ്വിജാനന്ദാ, ഇതിലധികം രമണീയമായ സ്വർഗ്ഗം ഇല്ല. അതിനാൽ ആ ചിന്ത ഉപേക്ഷിച്ച് ഞങ്ങൾ ഈ ദിവ്യധാമത്തിൽ തന്നെ പാർക്കും.

Verse 55

स त्वं सह मया कान्त ! कान्तेऽत्र तुहिनाचले । रममाणो न मर्त्यानां बान्धवानां स्मरिष्यसि ॥

നീയും, പ്രിയനേ— ഈ ഹിമപർവ്വതത്തിൽ എന്നോടൊപ്പം പാർത്തു, വിനോദത്തോടെ വിഹരിക്കുമ്പോൾ, നിന്റെ മർത്ത്യബന്ധുക്കളെ ഓർക്കുകയില്ല.

Verse 56

स्रजो वस्त्राण्यलङ्कारान् भोगभोज्यानुलेपनम् । दास्याम्यत्र तथाहन्ते स्मरेण वशगा हृता ॥

മാലകൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ, ആഭരണങ്ങൾ, ഭോഗങ്ങൾ, ആഹാരങ്ങൾ, ലേപനങ്ങൾ— ഇവയൊക്കെയും ഞാൻ ഇവിടെ നിനക്കു നൽകാം. അയ്യോ! കാമൻ എന്നെ മോഹിപ്പിച്ച് വശീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 57

वीणावेणुस्वनं गीतं किन्नराणां मनोरमम् । अङ्गाह्लादकरो वायुरुष्णान्नमुदकं शुचि ॥

ഇവിടെ വീണയും വേണുവും മുഴങ്ങുന്നു, കിന്നരരുടെ മനോഹരഗാനങ്ങൾ; അവയവങ്ങളെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്ന മന്ദമാരുതൻ; ചൂടുള്ള ആഹാരവും ശുദ്ധജലവും (ഇവിടെ ഉണ്ട്).

Verse 58

मनॊभिलषिता शय्या सुगन्धमनुलेपनम् । इहासतो महाभाग गृहे किं ते निजे 'धिकम् ॥

ഇവിടെ നിന്റെ ഹൃദയാഭിലാഷപ്രകാരം ശയ്യകളുണ്ട്; ദേഹത്തിൽ പുരട്ടാൻ സുഗന്ധമുള്ള അനുലേപനങ്ങളും ഉണ്ട്. ഹേ ആര്യനേ, ഇവിടെ വസിക്കുമ്പോൾ നിന്റെ സ്വന്തം ഗൃഹത്തിൽ ഇതിലധികം എന്തുണ്ട്?

Verse 59

इहासतो नैव जरा कदाचित्ते भविष्यति । त्रिदशानामियं भूमिर्यौवनोपचयप्रदा ॥

ഇവിടെ വസിക്കുന്ന നിനക്ക് ഒരിക്കലും വാർദ്ധക്യം ഉദിക്കുകയില്ല. ഇത് ദേവഭൂമിയാണ്; യൗവനവർദ്ധന നൽകുന്ന സ്ഥലം.

Verse 60

इत्युक्त्वा सानुरागा सा सहसा कमलेक्षणा । आलिलिङ्ग प्रसीदेति वदन्ती कलमुन्मनाः ॥

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് അവൾ—സ്നേഹപൂർണ്ണയായ, പദ്മനേത്രി—അപ്രതീക്ഷിതമായി അവനെ आलിംഗനം ചെയ്തു; കാമലാലസയിൽ അശാന്തമായ മനസ്സോടെ മൃദുവായി ‘പ്രസന്നനാകൂ’ എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 61

ब्राह्मण उवाच मा मां स्प्राक्षीर्व्रजान्यत्र दुष्टे यः सदृशस्तव । मयान्यथा याचिता त्वमन्यथैवाप्युपैषि माम् ॥

ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു—എന്നെ സ്പർശിക്കരുത്. ഹേ ദുഷ്ടേ, മറ്റിടത്തേക്ക് പോകുക; നിനക്കുപോലെയുള്ളവൾ പതിതയാണ്. ഞാൻ ഒരുവിധം ചോദിച്ചതിനാൽ, നീ മറ്റൊരു വിധത്തിൽ തന്നെയാണ് എന്നിലേക്കു സമീപിക്കുന്നത്.

Verse 62

सायं प्रातरहुतं हव्यं लोकान् यच्छति शाश्वतान् । त्रैलोक्यमेतदखिलं मूढे इव्ये प्रतिष्ठितम् ॥

പ്രഭാതവും സായാഹ്നവും അർപ്പിക്കുന്ന ഹോമാഹുതികൾ ശാശ്വത ലോകങ്ങളെ നൽകുന്നു. സത്യത്തിൽ ഈ സമസ്ത ത്രിലോകവും അതിന്മേലാണ് സ്ഥാപിതം—എന്നിട്ടും നീ ഇവിടെ മോഹിതയായതുപോലെ ഇരിക്കുന്നു.

Verse 63

वरूथिन्युवाच किं ते नाहं प्रिया विप्र ! रमणीयो न किं गिरिः । गन्धर्वान् किन्नरादींश्च त्यक्त्वाभीष्टो हि कस्तव ॥

വരൂഥിനി പറഞ്ഞു—ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, നിനക്കെന്തു സംഭവിച്ചു? ഞാൻ നിനക്കു പ്രിയയല്ലേ? ഈ പർവ്വതം രമണീയമല്ലേ? ഗന്ധർവർ, കിന്നരർ മുതലായവരെ വിട്ട് നീ യഥാർത്ഥത്തിൽ ആരെയാണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?

Verse 64

निजमालयमप्यस्माद्भवान् यास्यत्यसंशयम् । स्वल्पकालं मया सार्धं भुङ्क्ष्व भोगान् सुदुर्लभान् ॥

ഇവിടുനിന്നും നീ നിശ്ചയമായി ഒടുവിൽ നിന്റെ സ്വന്തം ധാമത്തിലേക്കു പോകും. അതിനാൽ അല്പകാലം എന്റെ കൂടെ, ലഭിക്കാൻ ദുഷ്കരമായ ഭോഗസുഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കൂ.

Verse 66

ब्राह्मण उवाच अष्टावात्मगुणा ये हि तेषामादौ दया द्विज । तां करोṣi कथं न त्वं मयि सद्धर्मपालक ॥

ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജ, ആത്മാവിന്റെ എട്ട് ഗുണങ്ങളിൽ ദയയാണ് ശ്രേഷ്ഠം. നീ സത്യധർമ്മം പാലിക്കുന്നവളെന്ന് പറയുമ്പോഴും, എനിക്കു നേരെ ആ ദയ എന്തുകൊണ്ട് കാണിക്കുന്നില്ല?

Verse 67

त्वद्विमुक्ता न जीवामि तथा प्रीतिमती त्वयि । नैतद्वदाम्यहं मिथ्या प्रसीद कुलनन्दन ॥

നിനക്കു വേർപാട് വന്നാൽ ഞാൻ ജീവിക്കില്ല; നിനക്കുള്ള എന്റെ സ്നേഹം അങ്ങനെ തന്നെയാണ്. ഞാൻ അസത്യം പറയുന്നില്ല—ഹേ കുലാനന്ദാ, കൃപചെയ്ത് പ്രസന്നനാകൂ.

Verse 68

ब्राह्मण उवाच यदि प्रीतिमती सत्यं नोपचाराद्ब्रवीषि माम् । तदुपायं समाचक्ष्व येन यामि स्वमालयम् ॥

ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു—നിന്റെ സ്നേഹം സത്യസന്ധവും നിർമലവും ആണെന്നും, നീ എന്നോടു വെറും തന്ത്രമായി സംസാരിക്കുന്നതല്ലെന്നും ആണെങ്കിൽ, ഞാൻ എന്റെ സ്വന്തം ധാമത്തിലേക്കു പോകാനുള്ള മാർഗം എനിക്കു പറയുക.

Verse 69

वरूथिन्युवाच निजमालयमप्यस्माद्भवान् यास्यत्यसंशयम् । स्वल्पकालं मया सार्धं भुङ्क्ष्व भोगान् सुदुर्लभान् ॥

വരൂഥിനി പറഞ്ഞു—ഇവിടെ നിന്നുമെങ്കിലും നീ നിശ്ചയം നിന്റെ സ്വധാമത്തിലേക്കു പോകും. അതുകൊണ്ട് അല്പനേരം എന്നോടൊപ്പം അത്യന്തം ദുർലഭമായ ഭോഗസുഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കൂ.

Verse 70

ब्राह्मण उवाच न भोगार्थाय विप्राणां शस्यते हि वरूथिनि । इह क्लेशाय विप्राणां चेष्टा प्रेत्याफलप्रदा ॥

ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വരൂഥിനീ, ബ്രാഹ്മണർക്കു ഭോഗത്തിനായി നടത്തുന്ന പ്രവൃത്തി പ്രശംസനീയമല്ല. അവരുടെ പരിശ്രമം ഇവിടെ ക്ലേശത്തിനായിരിക്കും; അതിന്റെ ഫലം മരണാനന്തരം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 71

वरूथिन्युवाच सन्त्राणं म्रियमाणायाः मम कृत्वा परत्र ते । पुण्यस्यैव फलं भावि भोगाश्चान्यत्र जन्मनि ॥

വരൂഥിനി പറഞ്ഞു—ഞാൻ മരണമുഖത്തായിരിക്കെ നീ എന്നെ രക്ഷിച്ചാൽ, നിനക്ക് പരലോകത്തിൽ പുണ്യഫലം ലഭിക്കും; മറ്റൊരു ജന്മത്തിൽ ഭോഗങ്ങളും കൂടെ ലഭിക്കും.

Verse 72

एवं च द्वयमप्यत्र तवोपचयकारणम् । प्रत्याख्यानादहं मृत्युः त्वञ्च पापमवाप्स्यसि ॥

ഇങ്ങനെ ഇവിടെ ഇരുവിധ ഫലങ്ങളും നിന്റെ ‘ലാഭ’ത്തിനുള്ള കാരണമാകുന്നു: നീ എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ ഞാൻ മരിക്കും—നിനക്കോ പാപം ബാധിക്കും.

Verse 73

ब्राह्मण उवाच परस्त्रियां नाभिलषेदित्युगुर्गुरवो मम । तेन त्वां नाभिवाञ्छामि कामं विलप शुष्य वा ॥

ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു—എന്റെ ആചാര്യന്മാർ പ്രസ്താവിച്ചിട്ടുണ്ട്: ‘പരപുരുഷന്റെ ഭാര്യയെ ആഗ്രഹിക്കരുത്.’ അതുകൊണ്ട് ഞാൻ നിന്നെ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. ഇഷ്ടംപോലെ കരയുക, അല്ലെങ്കിൽ വാടിപ്പോകുക.

Verse 74

मार्कण्डेय उवाच इत्युक्त्वा स महाभागः स्पृष्ट्वापः प्रयतः शुचिः । प्राहेदं प्रणिपत्याग्निं गार्हपत्यं उपांशुना ॥

മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ആ ഭാഗ്യവാൻ ജലം സ്പർശിച്ച്, സംയമിതനായി ശുദ്ധനായി, ഗാർഹപത്യ അഗ്നിയെ നമസ്കരിച്ചു മൃദുസ്വരത്തിൽ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।

Verse 75

भगवन्! गार्हपत्याग्ने योनिस्त्वं सर्वकर्मणाम् । त्वत्त आहवनीयोऽग्निर्दक्षिणाग्निश्च नान्यतः ॥

ഹേ പുണ്യ ഗാർഹപത്യാഗ്നേ! നീ സർവ്വ യജ്ഞകർമ്മങ്ങളുടെ യോനി/മൂലമാണ്. നിന്നിൽ നിന്നുതന്നെ ആഹവനീയ അഗ്നിയും ദക്ഷിണ അഗ്നിയും ഉദ്ഭവിക്കുന്നു—മറ്റെവിടെയും നിന്നല്ല।

Verse 76

युष्मदाप्यायनाद् देवा वृष्टिशस्यादिहेतवः । भवन्ति शस्यादखिलं जगद्भवति नान्यतः ॥

നിന്റെ പോഷണത്താൽ ദേവന്മാർ മഴ, ധാന്യം മുതലായവയുടെ കാരണങ്ങളാകുന്നു. ധാന്യത്താൽ തന്നെയാണ് സർവ്വ ലോകവും ജീവിക്കുന്നത്—മറ്റെങ്ങനെല്ല.

Verse 77

एवं त्वत्तो भवत्येतद्येन सत्येन वै जगत् । तथाहमद्य स्वं गेहं पश्येयं सति भास्करे ॥

ഇങ്ങനെ നിനക്കിൽ നിന്നുതന്നെ ലോകം സത്യമായി നിലനിൽക്കുന്നതിനുള്ള കാരണമാകുന്നതു ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. ആ സത്യത്തിന്റെ ബലത്താൽ ഇന്ന്, സൂര്യൻ പ്രകാശിക്കുന്നതുവരെ, ഞാൻ എന്റെ ഗൃഹം ദർശിക്കട്ടെ.

Verse 78

यथा वै वैदिकं कर्म स्वकाले नोज्झितं मया । तेन सत्येन पश्येयं गृहस्थोऽद्य दिवाकरम् ॥

കാരണം ഞാൻ യഥാകാലങ്ങളിൽ വൈദിക കർത്തവ്യങ്ങളെ അവഗണിച്ചിട്ടില്ല; ആ സത്യത്തിന്റെ ബലത്താൽ ഞാൻ—ഗൃഹസ്ഥനായിട്ടും—ഇന്ന് സൂര്യനെ ദർശിക്കട്ടെ.

Verse 79

यथा च न परद्रव्ये परदारे च मे मतिः । कदाचित् साभिलाषाभूत्तथैतत् सिद्धिमेतु मे ॥

എന്റെ മനസ്സ് ഒരിക്കലും മറ്റൊരാളുടെ ധനത്തോടോ മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയോടോ കാമനയോടെ ചായാത്തതുപോലെ, ഈ എന്റെ സംकल्पം/പ്രാർത്ഥന എനിക്കു സിദ്ധിയാകട്ടെ.