Deity · Ramcharitmanas
രാമൻ in the Ramcharitmanas
रामNamed in 1,259 verses
Speaks in 233 verses
In this book
Key chapters
The chapters where രാമൻ matters most.
त्याग-दीक्षा का सोपान: राजधर्म, गृहधर्म और व्यक्तिगत आसक्ति का परित्याग करके ‘वन-मार्ग’ को ‘अंतर-मार्ग’ बनाना। इस काण्ड में राम का निष्कासन केवल कथा-घटना नहीं, साधक-चित्त का संस्कार है, जहाँ विरह, करुण
सोपान-प्रवेश: ‘भक्ति का जन्म’, चित्त का संस्कार, दृष्टि का शुद्धीकरण, और रूप-माधुर्य के द्वारा सगुण ब्रह्म में मन का स्थिरीकरण। इस काण्ड में कथा-श्रवण स्वयं साधना बनता है: बाल-लीला और मिथिला-लीला ‘आकर्
सोपान-प्रवेश: ‘दर्शन’ से ‘आसक्ति’ और ‘श्रद्धा’ से ‘वर-निश्चय’ तक। बालकाण्ड में भक्ति का जन्म ‘श्रवण-कीर्तन’ से नहीं, ‘साक्षात् रूप-दर्शन’ से भी होता है, नगर-नारी, बालक, मुनि-पत्नी, सबके हृदय में राम-रू
वन-मार्ग ‘अन्तर्मुख साधना’ का सोपान है: जहाँ गृह-धर्म की संरक्षा (राज्य/समाज) से हटकर साधक ‘विरह, भय, और विवेक’ के माध्यम से आसक्ति-छेदन करता है। यहाँ सीता-वियोग ‘जीव की आत्म-विस्मृति’ और राम का अन्वे
यह सोपान ‘सखा-धर्म’ और ‘वैराग्य-प्रबोधन’ का द्वार है: साधक-चित्त (सुग्रीव/वानर-समुदाय) को राज्य-भोग, भय, और प्रमाद से निकालकर ‘राम-काज’ में स्थिर करना। बालि-वध के बाद करुणा, ज्ञान, और नीति का संगम दिख
त्याग-धर्म का सोपान: राजधर्म, कुलधर्म और निजी प्रेम (स्नेह) के टकराव में ‘राम-आज्ञा’ को परम मानकर अहं-क्षय, शरणागति और निष्काम सेवा की सिद्धि। अयोध्या काण्ड साधक को ‘घर’ (सामाजिक भूमिका) के भीतर ही वै
यह सोपान ‘धर्म-संकट में भक्ति की परख’ है: राज-वैभव का द्वार खुलते ही त्याग का द्वार भी खुलता है। अयोध्या काण्ड में राम का ‘मर्यादा-पुरुषोत्तम’ रूप करुणा, धीरज, और पितृ-आज्ञा-पालन के द्वारा साधक को सिख
This sopāna is the ‘beauty of bhakti in motion’: devotion becomes effective action (sevā + śaraṇāgati). In the presented unit, the staircase-step is crossed through Vibhīṣaṇa’s renunciation of adharma
त्याग-धर्म की देहरी: राज-सुख और गृह-आसक्ति के बीच ‘राम-रजाइ’ (दैवी आज्ञा) को सर्वोच्च मानकर मन का राज्य ईश्वर को अर्पित करना। यह सोपान साधक को ‘स्व’ के अधिकार-बोध से निकालकर ‘सेवक-भाव’ और लोकहित-धर्म
राज्याभिषेक-उपरांत ‘धर्म-स्थापन’ और ‘भक्ति-स्थैर्य’ का सोपान: साधक के भीतर राम-राज्य (अन्तःकरण-राज्य) की प्रतिष्ठा, जहाँ सेवा, सत्संग, और नाम-स्मरण जीवन-व्यवस्था बनते हैं। यह चरण ‘फल-श्रुति’ द्वारा पा
Key episodes
Rama and Sita in the Flower Garden (Pushpavatika)
Ramcharitmanas 1.23-1.24
The Boatman Washes Rama's Feet (Kevat)
Ramcharitmanas 2.11
Every verse that names രാമൻ
1,259 verses
- 1.1.1
അക്ഷരങ്ങൾ, അർത്ഥങ്ങളുടെ സമൂഹം, രസങ്ങൾ, ഛന്ദസ്സുകൾ എന്നിവയെ സൃഷ്ടിക്കുന്നവരും, എല്ലാ മംഗളങ്ങളെയും വരുത്തുന്നവരുമായ വാണിയെയും വിനായകനെയും വന്ദിക്കുന്നു. ഇവർ രണ്ടുപേർ ഇല്ലാതെ സിദ്ധന്മാർ പോലും തങ്ങളുടെ ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്ന ഈശ്വരനെ കാണുവാൻ…
- 1.1.3
എന്റെ ഗുരുവിന്റെ പാദപദ്മങ്ങളുടെ പൊടിയെ വന്ദിക്കുന്നു, അത് സുന്ദരമായ സുഗന്ധവും, മധുരമായ രുചിയും, ഭക്തിയുടെ സവിയും ഉള്ളത്. അത് അമൃതത്തിന്റെ വേരിൽ നിന്നുണ്ടായ സുന്ദരമായ പൊടി, സംസാരത്തിലെ എല്ലാ രോഗങ്ങളുടെ കുടുംബത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നത്. അത്…
- 1.1.5
ഗുരുവിന്റെ പാദങ്ങളിലെ പൊടി മൃദുവായ സുന്ദരമായ കൺമഷി, കണ്ണുകൾക്ക് അമൃത്, കാഴ്ചയുടെ എല്ലാ ദോഷങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ട് വിവേകത്തിന്റെ കണ്ണുകളെ ശുദ്ധീകരിച്ച്, ജനനമരണചക്രത്തിൽനിന്ന് മോചനം നൽകുന്ന രാമന്റെ ചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നു. ആദ്യം…
- 1.1.7
ഇവിടെ സ്നാനത്തിന്റെ ഫലം തത്ക്ഷണം കാണാം: കാക്കകൾ കുയിലുകളാകുന്നു, കൊക്കുകൾ അരയന്നങ്ങളാകുന്നു. ഇത് കേട്ട് ആരും അത്ഭുതപ്പെടരുത്, സത്സംഗത്തിന്റെ മഹിമ മറഞ്ഞിരിപ്പുള്ളതല്ല. വാൽമീകി, നാരദൻ, കുംഭജനായ അഗസ്ത്യൻ എന്നിവർ തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ വായിൽക്കൂടി…
- 1.1.8
സന്തുകളെ വണങ്ങുന്നു, അവരുടെ മനസ്സ് സമമാണ്, അവർക്ക് മിത്രമോ ശത്രുവോ ഇല്ല; കൂട്ടിപ്പിടിച്ച കൈകളിലെ നല്ല പുഷ്പങ്ങൾ രണ്ട് കൈകൾക്കും സമമായി സുഗന്ധം പരത്തുന്നതുപോലെ. സന്തുകളേ, നിഷ്കളങ്ക ഹൃദയമുള്ളവരേ, ലോകത്തിന്റെ ഹിതം ആഗ്രഹിക്കുന്നവരേ, എന്റെ…
- 1.1.15
വിധാതാവ് അങ്ങനെയുള്ള വിവേകം നൽകുമ്പോൾ, മനസ്സ് ദോഷങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് ഗുണങ്ങളിൽ ആസക്തമാകുന്നു. എങ്കിലും കാലം, സ്വഭാവം, കർമ്മം എന്നിവയുടെ ബലത്താൽ, പ്രകൃതിയുടെ വശത്ത് നല്ലവരും ചിലപ്പോൾ നന്മയിൽനിന്ന് വഴുതുന്നു. ഹരിയുടെ ഭക്തർ ആ വീഴ്ച തിരുത്തി…
- 1.1.16
ഗ്രഹങ്ങൾ, ഔഷധങ്ങൾ, വെള്ളം, കാറ്റ്, വസ്ത്രം എന്നിവ ചീയ സംയോഗമോ നല്ല സംയോഗമോ ലഭിക്കുമ്പോൾ ലോകത്ത് ചീയവയോ നല്ലവയോ ആകുന്നു; നല്ല ശകുനങ്ങൾ കാണുന്ന ജ്ഞാനികൾ ഇത് മനസ്സിലാക്കുന്നു. പ്രകാശവും ഇരുളും ഉള്ള രണ്ട് പക്ഷങ്ങൾ തുല്യമാണ്; എങ്കിലും…
- 1.1.17
നാല് ജന്മരീതികളിൽ ജനിച്ച്, ജലത്തിലും ഭൂമിയിലും ആകാശത്തിലും വസിക്കുന്ന എൺപത്തിനാല് ലക്ഷം ജീവജാതികളുണ്ട്. സീതാരാമന്മാരാൽ സമസ്ത ലോകം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നറിഞ്ഞ്, കൈകൾ കൂട്ടി ഞാൻ അവർക്കെല്ലാം പ്രണാമം ചെയ്യുന്നു. കൃപയുടെ ഖനികളേ, എന്നെയും…
- 1.1.19
ദുഷ്ടരുടെ പരിഹാസം എനിക്ക് ഗുണം ചെയ്യും; കാക്ക കുയിലിന്റെ മധുരമായ ശബ്ദത്തെ കഠിനമെന്ന് പറയുന്നതുപോലെ. കൊക്ക് അരയന്നത്തെ ചിരിക്കുന്നു, തവള ചാതകപ്പക്ഷിയെ ചിരിക്കുന്നു; അങ്ങനെ ദുഷ്ടമനസ്സുള്ള ദുഷ്ടർ ശുദ്ധമായ വാക്കിനെ ചിരിക്കുന്നു. കവിതയിൽ രസനയും…
- 1.2.21
ഈ കൃതിയിൽ രഘുപതിയായ രാമന്റെ ഉദാരമായ നാമം ഉണ്ട്; അത്യന്തം പവിത്രമായത്, പുരാണങ്ങൾക്കും വേദങ്ങൾക്കും സാരമായത്. അത് മംഗളങ്ങളുടെ വാസസ്ഥാനം, അമംഗളങ്ങളെ നീക്കുന്നത്; ഉമാസഹിത പുരാരിയായ ശിവൻ ജപിക്കുന്ന നാമം. ശ്രേഷ്ഠ കവി നിർമ്മിച്ച വിചിത്രമായ രചന…
- 1.2.23
എന്റെ പാട്ട്, രാമന്റെ കീർത്തിയുമായി ചേർന്നിരിക്കുന്നതിനാൽ, എല്ലാവർക്കും വളരെ പ്രിയപ്പെട്ടതായി തോന്നും. മലയ മലകളിൽ നിന്ന് വരുന്ന മരം എന്ത് തരത്തിലുള്ളതെന്ന് ആര് ചിന്തിക്കുന്നു? ചന്ദന തോട്ടങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതിനാൽ അത് ആദരണീയമാകുന്നു. പശു…
- 1.2.25
കാവ്യത്തിന്റെ മുത്തുകൾ നൈപുണ്യത്തോടെ തുളച്ച്, രാമന്റെ ചരിതമെന്ന ഉത്തമ നൂലിൽ കോർക്കപ്പെടുന്നു; സജ്ജനങ്ങൾ അവയെ തങ്ങളുടെ പരിശുദ്ധ ഹൃദയത്തിൽ ധരിച്ച്, അത്യധിക സൗന്ദര്യത്തോടും ഗാഢമായ പ്രേമത്തോടും പ്രകാശിക്കുന്നു.
- 1.2.26
കലിയുഗത്തിന്റെ ഭയാനകമായ കാലത്ത് ജനിക്കുന്നവർ കർമ്മങ്ങളിൽ കാക്കകളാണ്, രാജഹംസയുടെ വേഷം ധരിച്ചാലും. വേദമാർഗ്ഗം ഉപേക്ഷിച്ച് ദുഷ്ടമായ വഴിയിൽ നടക്കുന്നവർ; വഞ്ചനയുടെ ദേഹധാരികൾ, കലിയുടെ മാലിന്യത്തിന്റെ പാത്രങ്ങൾ. രാമന്റെ ഭക്തന്മാരെന്ന്…
- 1.2.28
എല്ലാവരും പ്രഭുവിന്റെ മഹിമ അറിയുന്നു; എങ്കിലും അത് പറയാതെ ഇരുന്നവർ ആരുമില്ല. അവിടെ വേദങ്ങൾ ഇത്തരം കാരണം പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു: ഭക്തിയുടെ ശക്തിയെ പലതരത്തിൽ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഒരുവൻ, ആഗ്രഹരഹിതൻ, രൂപരഹിതൻ, നാമരഹിതൻ, ജനിക്കാത്തവൻ, സത്-ചിത്-ആനന്ദ…
- 1.2.30
ഈ വിധം എന്റെ മനസ്സിന് അതിന്റെ ബലം കാണിച്ച്, രഘുപതിയുടെ സുന്ദരമായ കഥ പറയാം. വ്യാസൻ തുടങ്ങിയ അനേകം ശ്രേഷ്ഠ കവികൾ, ഹരിയുടെ കീർത്തിയെ ഭക്തിയോടെ വർണ്ണിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവരുടെ താമരപ്പാദങ്ങൾക്ക് വന്ദിക്കുന്നു; എന്റെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേക്കുക.…
- 1.2.31
വീണ്ടും സാരദയെയും ദേവനദിയായ ഗംഗയെയും വന്ദിക്കുന്നു; ഇരുവരും പുണ്യവതികൾ, അവരുടെ ചര്യകൾ മനോഹരമാണ്. ഒരുവൾ സ്നാനം, പാനം ചെയ്താൽ പാപം നീക്കും, മറ്റവൾ പറഞ്ഞു കേട്ടാൽ അജ്ഞാനം നീക്കും. ഗുരു, പിതാവ്, മാതാവ് ആയ മഹേശനെയും ഭവാനിയെയും വന്ദിക്കുന്നു…
- 1.2.33
അതിവും പുണ്യമായ അയോദ്ധ്യാ നഗരത്തിന് വന്ദിക്കുന്നു. കലിയുഗത്തിന്റെ മാലിന്യങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്ന സരയൂ നദിക്കും വന്ദിക്കുന്നു. നഗരത്തിലെ പുരുഷൻമാർക്കും സ്ത്രീകൾക്കും പ്രണാമം അർപ്പിക്കുന്നു, അവർക്കു മേൽ പ്രഭുവിന് ചെറിയതല്ലാത്ത…
- 1.2.34
അയോദ്ധ്യയുടെ രാജാവിനെ വന്ദിക്കുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന് രാമന്റെ പാദങ്ങളോട് സത്യമായ പ്രേമം ഉണ്ടായിരുന്നു; ദീനന്മാർക്ക് മിത്രനായ രാമനിൽ നിന്ന് വേർപിരിഞ്ഞപ്പോൾ, തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട ശരീരത്തെ പുല്ലുപോലെ ഉപേക്ഷിച്ചു.
- 1.2.35
വിദേഹനെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബസമേതനായി നമിക്കുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന് രാമന്റെ പാദങ്ങളിൽ ആഴമേറിയ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന സ്നേഹമുണ്ടായിരുന്നു. യോഗഭോഗങ്ങളിൽ അതിനെ മറച്ചുവെച്ചു, രാമനെ കണ്ടപ്പോൾ അത് പ്രകടമായി. ആദ്യം ഭരതന്റെ പാദങ്ങളെ നമിക്കുന്നു…
- 1.2.36
കാറ്റിന്റെ പുത്രനായ പവന്കുമാരനെ വന്ദിക്കുന്നു; അവൻ ദുഷ്ടരുടെ കാടിന് തീയും ജ്ഞാനത്തിന്റെ നിധിയുമാണ്; അവന്റെ ഹൃദയമാകുന്ന ഭവനത്തിൽ വില്ലും അമ്പും ധരിച്ച രാമൻ വസിക്കുന്നു.