Adhyaya 10

Verse 1

एति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे पितृकल्पो नाम नवमो ऽध्यायः // ९// बृहस्पतिरुवाच सप्तैते जयतां श्रेष्ठाः स्वर्गे पितृगणाः स्मृताः / चत्वारो मुर्त्तिमन्तश्च त्रयस्तेषाममूर्त्तयः

ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിലെ വായുപ്രോക്ത മധ്യഭാഗത്തിന്റെ തൃതീയ ഉപോദ്ധാതപാദത്തിൽ ‘പിതൃകൽപം’ എന്ന ഒൻപതാം അധ്യായം. ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു—സ്വർഗത്തിൽ ഈ ഏഴ് പിതൃഗണങ്ങൾ ജയികളിൽ ശ്രേഷ്ഠരെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; അവരിൽ നാലുപേർ മൂർത്തിമാന്മാർ, മൂന്നുപേർ അമൂർത്തർ.

Verse 2

तेषां लोकान्विसर्गं च कीर्त्तयिष्ये निबोधत / यावै दुहितरस्तेषां दौहित्राश्चेव ये स्मृताः

അവരുടെ ലോകങ്ങളുടെ വിസർഗവും സൃഷ്ടിവിസ്താരവും ഞാൻ കീർത്തിക്കും—ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കുക. അവരുടെ പുത്രിമാർ എത്രയോ, സ്മൃതിയിൽ പറയപ്പെട്ട ദൗഹിത്രന്മാരും അങ്ങനെ തന്നെ.

Verse 3

लोकाः संतानका नाम यत्र तिष्ठन्ति भास्वराः / अमूर्त्तयः पितृगणास्ते वै पुत्राः प्रजापतेः

‘സന്താനക’ എന്ന പേരിലുള്ള ലോകങ്ങളിലാണ് ദീപ്തിമാനുമായ, അമൂർത്തമായ പിതൃഗണങ്ങൾ വസിക്കുന്നത്; അവർ പ്രജാപതിയുടെ പുത്രന്മാരാണ്.

Verse 4

विराजस्य द्विजश्रेष्ठा वैराजा इति विश्रुताः / एते वै पितरस्तात योगानां योगवर्धनाः

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! വിരാജനോടു ബന്ധപ്പെട്ട ഇവർ ‘വൈരാജ’ എന്നു പ്രസിദ്ധർ. ഹേ താതാ! ഇവരാണ് പിതൃഗണങ്ങൾ; യോഗങ്ങളുടെ വർധന വരുത്തുന്നവർ.

Verse 5

अप्याययन्ति ये नित्यं योगायोगबलेन तु / श्राद्धैराप्यायितास्ते वै सोममाप्याययन्ति च

യോഗവും അയോഗവും എന്ന ശക്തിയാൽ നിത്യവും പോഷിപ്പിക്കുന്നവർ; അവർ ശ്രാദ്ധങ്ങളാൽ തൃപ്തരായാൽ സോമനെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു.

Verse 6

आप्यायितस्ततः सोमो लोकानाप्याययत्युत / एतेषां मानसी कन्या मेना नाम महागिरेः

അപ്പോൾ തൃപ്തനായ സോമൻ ലോകങ്ങളെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു. ഇവരുടെ മാനസീ കന്യ ‘മേനാ’ എന്ന മഹാഗിരിയുടെ പുത്രിയാണ്.

Verse 7

पत्नी हिमवतः पुत्रो यस्या मैनाक उच्यते / पर्वतप्रवरः सो ऽथ क्रैञ्चश्चास्य गिरेः सुतः

ഹിമവാന്റെ ഭാര്യയ്ക്ക് ജനിച്ച പുത്രൻ ‘മൈനാകൻ’ എന്നു പ്രസിദ്ധൻ; അവൻ പർവ്വതശ്രേഷ്ഠൻ. ആ ഗിരിയുടെ പുത്രൻ ക്രൈഞ്ചനും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 8

तिस्रः कन्यास्तु मेनायां जनयामास शैलाराट् / अपर्णामेकपर्णां च तृतीयामेकपाटलाम्

മേനയുടെ ഗർഭത്തിൽ ശൈലരാജൻ മൂന്നു പുത്രിമാരെ ജനിപ്പിച്ചു—അപർണ, ഏകപർണ, മൂന്നാമത്തേത് ഏകപാടലാ.

Verse 9

न्यग्रोधमे कपर्णा तु पाठलं त्वेकपाटला / आशिते द्वे अपर्णा तु ह्यनिकेता तपो ऽचरत्

ഏകപർണാ ന്യഗ്രോധത്തെ ആഹാരമാക്കി; ഏകപാടലാ പാടലപുഷ്പത്തെ. എന്നാൽ അപർണാ അവ രണ്ടും ഉപേക്ഷിച്ച്, ആശ്രയമില്ലാതെ തപസ്സു ചെയ്തു.

Verse 10

शतं वर्षसहस्राणां दुश्चरं देवदानवैः / आहारमेकपर्णेन ह्येकपर्णा समाचरत्

ഏകപർണാ ദേവദാനവർക്കും ദുഷ്കരമായ ഒരു ലക്ഷം വർഷം തപസ്സു ചെയ്തു; ഒരേയൊരു ഇലയാൽ മാത്രം ആഹാരം നടത്തി.

Verse 11

पाटलेनैव चैकेन व्यदधादेकपाटला / पूर्णे वर्षसहस्रे द्वे चाहारं वै प्रजक्रतुः

ഏകപാടലാ ഒരേയൊരു പാടലപുഷ്പം കൊണ്ടു മാത്രം ആഹാരം നടത്തി; രണ്ടായിരം വർഷം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, അവർ ഇരുവരും ആഹാരവും ഉപേക്ഷിച്ചു.

Verse 12

एका तत्र निराहारा तां माता प्रत्यभाषत / निषेधयन्ती सोमेति मातृस्रेहेन दुःखिता

അവിടെ ഒരു കന്യക നിരാഹാരയായി ഇരുന്നു; അപ്പോൾ അമ്മ അവളോട് പറഞ്ഞു—മാതൃസ്നേഹത്തിൽ ദുഃഖിച്ച് തടഞ്ഞുകൊണ്ട് “സോമേ!” എന്നു വിളിച്ചു.

Verse 13

सा तथोक्ता तदापर्णा देवी दुश्चरचारिणी / उमेति हि महाभागा त्रिषु लोकेषु विश्रुता

അങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട ആ ദേവി, ദുഷ്കരതപസ്സു അനുഷ്ഠിക്കുന്നവൾ, അപ്പോൾ ‘അപർണാ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെട്ടു; ആ മഹാഭാഗ്യവതി മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ‘ഉമാ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധയായി.

Verse 14

तथैव नाम्ना तेनासौ निरुक्तोक्तेन कर्मणा / एतत्तु त्रिकुमारीकं जगत्स्थावरजङ्ग मम्

നിരുക്തത്തിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ആ കര്‍മം കൊണ്ടുതന്നെ അവൾക്ക് അതേ നാമം ലഭിച്ചു. ഈ ‘ത്രികുമാരീ’ പ്രസംഗം സ്ഥാവര-ജംഗമമായ സർവ്വലോകത്തും പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 15

एतासां तपसा सृष्टं यावद्भूमिर्द्धरिष्यति / तपःशरीरास्ताः सर्वास्थिस्रो योगबलान्विताः

ഈ കന്യകളുടെ തപസ്സാൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടത് ഭൂമി എത്രകാലം ധരിക്കുമോ അത്രകാലം നിലനിൽക്കും. അവർ എല്ലാവരും തപസ്സുതന്നെ ശരീരമായവരും, അസ്ഥിമാത്രം ശേഷിച്ചവരും, യോഗബലസമ്പന്നരുമായിരുന്നു.

Verse 16

सर्वास्ताः सुमहाभागाः सर्वाश्च स्थिरयौवनाः / सर्वाश्च ब्रह्मवादिन्यः सर्वाश्चैवोर्ध्वरेतसः

അവർ എല്ലാവരും അത്യന്തം മഹാഭാഗ്യവതികൾ; എല്ലാവർക്കും സ്ഥിരയൗവനം. എല്ലാവരും ബ്രഹ്മവാദിനികൾ; എല്ലാവരും ഊർധ്വരേതസ്സുകൾ (സംയമികൾ) ആയിരുന്നു.

Verse 17

उमा तासां वरिष्ठा च श्रेष्ठा च वरवर्णिनी / महायोगबलोपेता महादेवमुपस्थिता

അവരിൽ ഉമയാണ് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠയും ഉത്തമയും, മനോഹരവർണ്ണിനി; മഹായോഗബലസമ്പന്നയായി മഹാദേവനെ സേവിക്കാൻ സമീപിച്ചു നിന്നു.

Verse 18

दत्तकश्चोशान्स्तस्याः पुत्रो वै भृगुनन्दनः / असितस्यैकपर्णा तु पत्नी साध्वी पतिव्रता

അവളുടെ പുത്രൻ ഭൃഗുനന്ദനനായ ഉശാൻ (ശുക്രൻ) ‘ദത്തക’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായി; അസിതന്റെ ഭാര്യ ഏകപർണാ സാദ്ധ്വിയും പതിവ്രതയും ആയിരുന്നു.

Verse 19

दत्ता हिमवता तस्मै योगाचार्याय धीमते / देवलं सुषुवे सा तु ब्रह्मिष्ठं ज्ञानसंयुता

ഹിമവാൻ അവളെ ആ ധീമാനായ യോഗാചാര്യനു സമർപ്പിച്ചു; ജ്ഞാനസമ്പന്നയായ അവൾ ബ്രഹ്മനിഷ്ഠനായ ദേവലനെ പ്രസവിച്ചു.

Verse 20

या वै तासां कुमारीणां तृतीया चैकपाटला / पुत्रं शतशलाकस्य जैगीषव्यमुपस्थिता

ആ കന്യകളിൽ മൂന്നാമത്തേത് ഏകപാടലാ; അവൾ ശതശലാകന്റെ പുത്രനായ ജൈഗീഷവ്യന്റെ സന്നിധിയിൽ സേവയിൽ നിലകൊണ്ടു.

Verse 21

तस्यापि शङ्खलिशितौ स्मृतौ पुत्रावयोनिजौ / इत्येता वै महाभागाः कन्या हिमवतः शुभाः

അവനുമുണ്ടായിരുന്നു ശങ്കലി, ശിത എന്നിങ്ങനെ രണ്ടായോനിജ പുത്രന്മാർ എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; ഇങ്ങനെ ഹിമവാന്റെ ഈ ശുഭമായ മഹാഭാഗ്യ കന്യകൾ ആയിരുന്നു.

Verse 22

रुद्राणी सा तु प्रवरा स्वैर्गुणैरतिरिच्यते / अन्योन्यप्रीतमनसोरुमाशङ्करयोरथ

രുദ്രാണി അവൾ പരമ ശ്രേഷ്ഠയായിരുന്നു; സ്വന്തം ഗുണങ്ങളാൽ അവൾ കൂടുതൽ ഉന്നതയായി. അപ്പോൾ ഉമയും ശങ്കരനും പരസ്പരപ്രീതിയാൽ മനസ്സിൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു.

Verse 23

श्लेषं संसक्तयोर्ज्ञात्वा शङ्कितः किल वृत्रहा / ताभ्यां मैथुनशक्ताभ्यामपत्योद्भवभीरुणा

അവർ ഇരുവരുടെയും ഗാഢാലിംഗനം അറിഞ്ഞപ്പോൾ വൃത്രഹാ (ഇന്ദ്രൻ) തീർച്ചയായും ആശങ്കപ്പെട്ടു; അവർ ഇരുവരും മൈഥുനശക്തിയുള്ളവർ, സന്താനോത്ഭവഭയമാണ് അവനെ വിറപ്പിച്ചത്.

Verse 24

तयोः सकाशमिन्द्रेण प्रेषितो हव्यवाहनः / अनायो रतिविघ्नं च त्वमाचर हुताशन

ഇന്ദ്രൻ അയച്ച ഹവ്യവാഹനൻ (അഗ്നി) അവരുടെ അടുക്കൽ ചെന്നു. (ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു:) ഹുതാശനേ, താമസമില്ലാതെ അവരുടെ രതിയിൽ വിഘ്നം വരുത്തുക.

Verse 25

सर्वत्र गत एव त्वं न दोषो विद्यते तव / इत्येवमुक्ते तु तदा वह्निना च तथा कृतम्

നീ സർവത്രഗാമിയാണ്; നിനക്കൊരുദോഷവും ഇല്ല. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അപ്പോൾ വഹ്നി (അഗ്നി) അതുപോലെ തന്നെ ചെയ്തു.

Verse 26

उमां देवः समुत्सृज्य शुक्रं भूमौ व्यसर्जयत् / ततो रुषितया सद्यः शप्तो ऽग्निरुमया तया

ദേവൻ (ശങ്കരൻ) ഉമയെ വിട്ട് തന്റെ ശുക്രം ഭൂമിയിൽ വീഴ്ത്തി. തുടർന്ന് ക്രുദ്ധയായ ഉമ ഉടൻ തന്നെ അഗ്നിയെ ശപിച്ചു.

Verse 27

इदं चोक्तवती वह्निं रोषगद्गदया गिरा / यस्मान्नाववितृप्ताभ्यां रतिविघ्नं हुताशन

അപ്പോൾ അവൾ കോപത്തോടെ വിറയുന്ന ശബ്ദത്തിൽ അഗ്നിയോട് പറഞ്ഞു— “ഹേ ഹുതാശനാ! ഞങ്ങൾ തൃപ്തരാകുന്നതിന് മുമ്പേ നീ രതിയിൽ വിഘ്നം വരുത്തി.”

Verse 28

कृतवानस्य कर्त्तव्यं तस्मात्त्वमसि दुर्मतिः / यदेवं विगतं गर्भं रौद्रं शुक्रं महाप्रभम्

നീ ചെയ്യേണ്ടത് ചെയ്തുവല്ലോ; അതുകൊണ്ട് നീ ദുർമതി— ഇങ്ങനെ രൗദ്രവും മഹാപ്രഭവും ആയ തേജസ്സുള്ള ശുക്രം ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് വീണുപോയി.

Verse 29

गर्भे त्वं धारयस्वैवमेषा ते दण्डधारणा / स शापदोषाद्रुद्राण्या अन्तर्गर्भो हुताशनः

ഇങ്ങനെ നീ ഇതിനെ ഗർഭത്തിൽ തന്നെ ധരിക്ക; ഇതാണ് നിനക്കുള്ള ദണ്ഡധാരണ. രുദ്രാണിയുടെ ശാപദോഷം മൂലം ഹുതാശനൻ അന്തർഗർഭനായി.

Verse 30

बहून्वर्षगणान्गर्भं धारयामास वै द्विज / स गङ्गामभिगम्याह श्रूयतां सरिदुत्तमे

ഹേ ദ്വിജാ! അവൻ അനേകം വർഷങ്ങളോളം ആ ഗർഭം ധരിച്ചു. പിന്നെ ഗംഗയെ സമീപിച്ച് പറഞ്ഞു— “ഹേ നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠേ, കേൾക്കുക.”

Verse 31

सुमहान्परिखेदो मे जायते गर्भधारणात् / मद्धितार्थ मथो गर्भमिमं धारय निम्नगे

ഗർഭധാരണത്താൽ എനിക്ക് അത്യന്തം ക്ലേശം ഉണ്ടാകുന്നു. എന്റെ ഹിതത്തിനായി, ഹേ നിമ്നഗേ, നീ ഈ ഗർഭം ധരിക്കണം.

Verse 32

मत्प्रसादाच्च तनयो वरदस्ते भविष्यति / तथेत्युक्त्वा तदा सा तु संप्रत्दृष्टा महानदी

എന്റെ പ്രസാദത്താൽ നിനക്കു വരം നൽകുന്ന പുത്രൻ ഉണ്ടാകും. ‘തഥാസ്തു’ എന്നു അവൾ പറഞ്ഞപ്പോൾ മഹാനദി (ഗംഗ) അപ്പോൾ തന്നെ പ്രത്യക്ഷമായി.

Verse 33

तं गर्भं धारयामास दह्यमानेन चेतसा / सापि कृच्छ्रेण महता खिद्यमाना महानदी

കത്തുന്ന മനസ്സോടെ അവൾ ആ ഗർഭം ധരിച്ചു; മഹാനദിയും മഹാ ക്ലേശത്തിൽ പീഡിതയായി ക്ഷീണിച്ചു.

Verse 34

प्रकृष्टं व्यसृजद्गर्भं दीप्यमान मिवानलम् / रुद्राग्निगङ्गातनयस्तत्र जातो ऽरुणप्रभः

അവൾ അത്യുത്തമമായ ഗർഭം പുറത്തുവിട്ടു; അത് അഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ചു. അവിടെ രുദ്ര-അഗ്നി-ഗംഗയുടെ പുത്രനായ അരുണപ്രഭൻ ജനിച്ചു.

Verse 35

आदित्यशतसंकाशो महातेजाः प्रतापवान् / तस्मिञ्जाते महाभागे कुमारे जाह्नवीसुते

അവൻ നൂറു സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചു; മഹാതേജസ്സും പ്രതാപവും ഉള്ളവൻ. ജാഹ്നവി (ഗംഗ)യുടെ പുത്രനായ ആ മഹാഭാഗ്യ കുമാരൻ ജനിച്ചപ്പോൾ,

Verse 36

विमानयानैराकाशं पतत्र्रिभिरिवावृतम् / देवदुन्दुभयो नेदुराकाशे मधुरस्वनाः

വിമാനയാനങ്ങളാൽ ആകാശം പക്ഷികളാൽ മൂടപ്പെട്ടതുപോലെ ആയി. ആകാശത്തിൽ ദേവദുന്ദുഭികൾ മധുരസ്വരത്തോടെ മുഴങ്ങി.

Verse 37

मुमुचुः पुष्पवर्षं च खेचराः सिद्धचारणाः / जगुर्गन्धर्वमुख्याश्च सर्वशस्तत्र तत्र ह

ഖേചരരായ സിദ്ധചാരണർ പുഷ്പവർഷം ചൊരിഞ്ഞു. ഗന്ധർവമുഖ്യർ അവിടവിടെ എല്ലാടവും ഗാനം ചെയ്തു.

Verse 38

यक्षा विद्याधराः सिद्धाः किन्नराश्चैव सर्वशः / महानागसहस्राणि प्रवराश्च पतत्र्रिणः

യക്ഷർ, വിദ്യാധരർ, സിദ്ധർ, കിന്നരർ എല്ലാദിക്കിലും നിന്നു കൂടി. ആയിരക്കണക്കിന് മഹാനാഗങ്ങളും ശ്രേഷ്ഠ പക്ഷികളും എത്തി.

Verse 39

उपतस्थुर्महाभागमाग्नेयं शङ्करात्मजम् / प्रभावेण हतास्तेन दैत्यवानरराक्षसाः

അവർ മഹാഭാഗനായ അഗ്നിജൻ, ശങ്കരപുത്രനെ സേവിക്കുവാൻ സമീപിച്ചു. അവന്റെ പ്രഭാവത്തിൽ ദൈത്യരും വാനരരും രാക്ഷസരും നശിച്ചു.

Verse 40

स हि सप्तर्षिभार्याभिरारादेवाग्निसंभवः / अभिषेकप्रयाताभिर्दृष्टो वर्ज्य त्वरुन्धतीम्

അഗ്നിസംഭവനായ ആ ദേവനെ സപ്തർഷിമാരുടെ ഭാര്യമാർ അഭിഷേകത്തിനായി പോകുമ്പോൾ ദൂരത്തുനിന്നുതന്നെ ദർശിച്ചു—അരുന്ധതിയെ ഒഴിവാക്കി.

Verse 41

ताभिः स बालार्कनिभो रौद्रः परिवृतः प्रभुः / स्निह्यमानाभिरत्यर्थं स्वकभिरिव मातृभिः

അവരാൽ ആ പ്രഭു ബാലസൂര്യനെപ്പോലെ ദീപ്തനും രൗദ്രസ്വരൂപനും ആയി ചുറ്റപ്പെട്ടു. അവർ അത്യന്തം സ്നേഹിച്ചു, സ്വന്തം മാതാക്കളെന്നപോലെ.

Verse 42

युगपत्सर्वदेवीभिर्दिधित्सुर्जाह्नवीं सुतः / षण्मुखान्यसृजच्छ्रीमांस्तेनायं षण्मुखः स्मृतः

ജാഹ്നവീസുതൻ സർവ്വദേവിമാരാലും ഒരേ സമയം ധരിക്കപ്പെടുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, ശ്രീമാനായി ആറു മുഖങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു; അതുകൊണ്ടു അവൻ ‘ഷൺമുഖൻ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 43

तेन जातेन महाता देवानामसहिष्णवः / स्कन्दिता दानवगणास्तस्मात्स्कन्दः प्रतापवान्

ആ മഹാന്റെ ജനനത്താൽ ദേവന്മാരെ സഹിക്കാത്ത ദാനവസംഘങ്ങൾ തള്ളിപ്പറന്നു ചിതറിപ്പോയി; അതുകൊണ്ട് അവൻ പ്രതാപശാലിയായ ‘സ്കന്ദൻ’ എന്നു പ്രസിദ്ധൻ.

Verse 44

कृत्तिकाभिस्तु यस्मात्स वर्द्धितो हि पुरातनः / कार्त्तिकेय इति ख्यातस्तस्मादसुरसूदनः

ആ പുരാതന ദേവൻ കൃത്തികമാരാൽ വളർത്തപ്പെടുകയും പോഷിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തതിനാൽ, അവൻ ‘കാർത്തികേയൻ’ എന്നു പ്രസിദ്ധൻ—അസുരസംഹാരകൻ.

Verse 45

जृंभतस्तस्य दैत्यारेर्ज्वाला मालाकुला तदा / मुखाद्विनिर्गता तस्य स्वशक्तिरपराजिता

ആ ദൈത്യശത്രു വായ് തുറന്ന് ജൃംഭിക്കുമ്പോൾ ജ്വാലാമാലകൾ പടർന്നു; അവന്റെ മുഖത്തിൽ നിന്ന് അവന്റെ സ്വന്തം അപരാജിത ശക്തി പുറപ്പെട്ടു.

Verse 46

क्रीडार्थं चैव स्कन्दस्य विष्णुना प्रभविष्णुना / गरुडादतिसृष्टौ हि पक्षिणौ द्वौ प्रभद्रकौ

സ്കന്ദന്റെ ക്രീഡയ്ക്കായി പ്രഭാവിഷ്ണുവായ വിഷ്ണു ഗരുഡനേക്കാൾ ഉന്നതമായ ‘പ്രഭദ്രക’ എന്ന രണ്ടു പക്ഷികളെ സൃഷ്ടിച്ചു.

Verse 47

मयूरः कुक्कुटश्चैव पताका चैव वायुना / यस्य दत्ता सरस्वत्या महावीणा महास्वना

മയൂരം, കുക്കുടം, വായുവാൽ നൽകിയ പതാകയും; സരസ്വതീദേവി നൽകിയ മഹാനാദമുള്ള മഹാവീണയും—അവനുടേതാണ്।

Verse 48

अजः स्वयंभुवा दत्तो मेषो दत्तश्च शंभुना / मायाविहरणे विप्र गिरौ क्रैञ्चे निपातिते

സ്വയംഭൂ അജത്തെ നൽകി, ശംഭു മേഷത്തെയും നൽകി; ഹേ വിപ്രാ, മായാവിഹാരത്തിൽ ക്രൈഞ്ചഗിരിയിൽ (അത്) വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു.

Verse 49

तारके चासुरवरे समुदीर्णे निपातिते / सेंद्रोपेन्द्रैर्महाभागैर्देवैरग्निसुतः प्रभुः

അസുരശ്രേഷ്ഠനായ താരകൻ ഉയർന്നു കലങ്ങിയപ്പോൾ, അവൻ നിപാതിതനായി; അപ്പോൾ ഇന്ദ്ര-ഉപേന്ദ്രന്മാരോടുകൂടിയ മഹാഭാഗ ദേവന്മാർ അഗ്നിസുതനായ പ്രഭുവിനെ (പ്രതിഷ്ഠിച്ചു).

Verse 50

सेनापत्येन दैत्यारिरभिषिक्तः प्रतापवान् / देवसेनापतिस्त्वेष पठ्यते सुरनायकः

ദൈത്യശത്രുവായ പ്രതാപവാൻ (സ്കന്ദൻ) സേനാപതിയായി അഭിഷിക്തനായി; അവനെയാണ് ദേവസേനാപതി, സുരനాయకൻ എന്നു പാരായണം ചെയ്യുന്നത്.

Verse 51

देवारिस्कन्दनः स्कन्दः सर्वलोकेश्वरः प्रभुः / प्रमथैर्विधैर्देवस्तथा भूतगणैरपि

ദേവശത്രുക്കളെ തകർക്കുന്ന സ്കന്ദൻ, സർവ്വലോകേശ്വരനായ പ്രഭു; വിവിധ പ്രമഥന്മാരാലും ഭൂതഗണങ്ങളാലും അവൻ ചുറ്റപ്പെട്ട് സേവിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 52

मातृभिर्विविधाभिश्च विनायकगणैस्ततः / लोकाः सोमपदा नाम मरीचेर्यत्र वै सुताः

അനന്തരം വിവിധ മാതൃഗണങ്ങളോടും വിനായകഗണങ്ങളോടും കൂടി ‘സോമപദാ’ എന്ന പേരിലുള്ള ലോകങ്ങൾ ഉണ്ട്; അവിടെ മരീചിയുടെ പുത്രന്മാർ വസിക്കുന്നു.

Verse 53

तत्र ते दिवि वर्त्तन्ते देवास्तान्पूजयन्त्युत / श्रुता बर्हिषदो नाम पितरः सोमपास्तु ते

അവിടെ അവർ ദിവിയിൽ വസിക്കുന്നു; ദേവന്മാരും അവരെ പൂജിക്കുന്നു. ‘ബർഹിഷദ’ എന്ന പേരിലുള്ള പിതൃകൾ പ്രസിദ്ധർ; അവർ സോമപാനികൾ.

Verse 54

एतेषां मानसी कन्या अच्छोदा नाम निम्नगा / अच्छौदं नाम तद्दिव्यं सरो यस्मात्समुत्थिता

ഇവരുടെ മാനസിക പുത്രി ‘അച്ചോദാ’ എന്ന നദിയാണ്; അവൾ ഉദ്ഭവിച്ച ദിവ്യ സരോവരം ‘അച്ചൗദം’ എന്ന പേരിലാണ്.

Verse 55

तथा न दृष्टपूर्वास्तु वितरस्ते कदाचन / संभूता मानसी तेषां पितॄन्स्वान्नाभिजानती

അതുപോലെ ആ വിതര പിതൃകൾ അവളെ ഒരിക്കലും മുമ്പ് കണ്ടിരുന്നില്ല; മനസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ച ആ കന്യക സ്വന്തം പിതൃകളെ തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല.

Verse 56

सा त्वन्यं पितरं वव्रे तानतिक्रम्य वै पितॄन् / अमावसुमिति ख्यातमैलपुत्रं नभश्चरम्

അവൾ ആ പിതൃകളെ അതിക്രമിച്ച് മറ്റൊരു പിതാവിനെ വരിച്ചു—‘അമാവസു’ എന്നു പ്രസിദ്ധനായ, ഐലപുത്രൻ, ആകാശചാരി.

Verse 57

अद्रिकाप्सरसा युक्तं विमानाधिष्ठितं दिवि / सा तेन व्यभिचारेण गगने नाप्रजारिणी

അദ്രികാ അപ്സരസിനോടുകൂടെ അവൾ ദിവിയിൽ വിമാനത്തിൽ അധിഷ്ഠിതയായി; എന്നാൽ ആ വ്യഭിചാരഫലമായി ഗഗനത്തിലും അവൾ സന്താനവതിയായില്ല.

Verse 58

पितरं प्रार्थयित्वान्यं योगभ्रष्टा पपात ह / त्रीण्यवश्यद्विमानानि पतन्ती सा दिवश्च्युता

മറ്റൊരു പിതാവിനെ പ്രാർത്ഥിച്ച് യോഗഭ്രഷ്ടയായി അവൾ വീണു; ദിവിയിൽ നിന്ന് ച്യുതയായി വീഴുമ്പോൾ അവൾ മൂന്നു വിമാനങ്ങളെ വശപ്പെടുത്തി.

Verse 59

त्रसरेणुप्रमाणानि तेषु चावस्थितान्पितॄन् / सुसूक्ष्मानपरिव्यक्तानग्नीनग्निष्विवाहितान्

അവയിൽ ത്രസരേണു-പ്രമാണമുള്ള പിതാക്കൾ വസിച്ചിരുന്നു—അത്യന്തം സൂക്ഷ്മരും അപ്രകടരുമായി; അഗ്നികളിൽ വഹിക്കപ്പെടുന്ന അഗ്നിപോലെ.

Verse 60

त्रायध्वमित्युवाचार्ता पतती चाप्यवाक्शिराः / तैरुका सा तु मा भैषी रित्यतो ऽधिष्ठिताभवत्

വീഴുമ്പോൾ തലകീഴായി വേദനയോടെ അവൾ ‘രക്ഷിക്കൂ’ എന്നു പറഞ്ഞു; അവർ ‘ഭയപ്പെടേണ്ട’ എന്നു പറഞ്ഞതോടെ അവൾ അവിടെ ആശ്രയം നേടി.

Verse 61

ततः प्रसादयत्सा वै सीदन्ती त्वनया गिरा / ऊचुस्ते पितरः कन्यां भ्रष्टैश्वर्यां व्यतिक्रमात्

പിന്നീട് ഈ വാക്കുകളാൽ അവൾ ക്ഷീണിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ അവരെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു; അപ്പോൾ പിതാക്കൾ ആ കന്യയോട് പറഞ്ഞു: ‘അത്യാക്രമം മൂലം നിന്റെ ഐശ്വര്യം നഷ്ടപ്പെട്ടു.’

Verse 62

भ्रष्टैश्वर्यां स्वदोषेण पतसि त्वं शुचिस्मिते / यैराचरन्ति कर्मणि शरीरैरिह देवताः

ഹേ ശുചിസ്മിതേ! നിന്റെ സ്വന്തം ദോഷം കൊണ്ടു നീ ഐശ്വര്യഭ്രഷ്ടയായി പതിക്കുന്നു; ഇവിടെ ദേവതകൾ ഏതു ശരീരങ്ങളാൽ കർമ്മം ആചരിക്കുന്നുവോ.

Verse 63

तैरेव तत्कर्मभलं प्राप्नुवन्ति सदा स्म ह / सद्यः फलन्ति कर्माणि देवत्वे प्रेत्य मानुषे

അവ തന്നെയുള്ള ശരീരങ്ങളാൽ അവർ ആ കർമ്മഫലം എപ്പോഴും പ്രാപിക്കുന്നു; ദേവത്വത്തിലും, മരണാനന്തരം മനുഷ്യജന്മത്തിലും കർമ്മങ്ങൾ ഉടൻ ഫലിക്കുന്നു.

Verse 64

तस्मात्स्वतपसः पुत्रि प्रेत्य संप्राप्स्यसे फलम् / इत्युक्तया तु पितरः पुनस्ते तु प्रसादिताः

അതുകൊണ്ട്, ഹേ സ്വതപസ്സിന്റെ പുത്രി! മരണാനന്തരം നീ ഫലം പ്രാപിക്കും; ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ നിന്റെ പിതാക്കന്മാർ വീണ്ടും പ്രസന്നരായി.

Verse 65

ध्यात्वा प्रसादं ते चक्रुस्तस्यास्तदनुकंपया / अवश्यं भाविनं दृष्ट्वा ह्यर्थमूचुस्तदा तु ताम्

അവളോടുള്ള കരുണകൊണ്ട് അവർ അനുഗ്രഹം ചെയ്തു; അനിവാര്യമായി സംഭവിക്കാനുള്ളത് കണ്ടറിഞ്ഞ് അപ്പോൾ അവർ അവളോട് ആ കാര്യം പറഞ്ഞു.

Verse 66

सोमपाः पितरः कन्यां रज्ञो ऽस्यैव त्वमावसोः / उत्पन्नस्य पृथिव्यां तु मानुषेषु महात्मनः

സോമപാനികളായ പിതൃകൾ പറഞ്ഞു—ഹേ കന്യകേ! ഭൂമിയിൽ മനുഷ്യരിൽ മഹാത്മാവായി ജനിക്കുന്ന ഈ രാജാവ് ആവസോവിനേ നീ അനുയോജ്യയാകും.

Verse 67

कन्या भूत्वा त्विमांल्लोकान्पुनः प्राप्स्यसि भामिनि / अष्टाविंशे भवित्री त्वं द्वापरे मत्स्ययोनिजा

ഹേ ഭാമിനി, കന്യയായി നീ വീണ്ടും ഈ ലോകങ്ങളെ പ്രാപിക്കും. ഇരുപത്തിയെട്ടാം ദ്വാപരത്തിൽ നീ മത്സ്യയോനിജയായി ജനിക്കും.

Verse 68

अस्यैव राज्ञो दुहिता ह्यद्रिकायाममावसोः / पराशरस्य दायादमृषिं त्वं जनयिष्यसि

നീ ഈ രാജാവിന്റെ പുത്രിയായി, അദ്രികാ തീരത്ത് അമാവാസി ദിനത്തിൽ പരാശരന്റെ വംശാവകാശിയായ ഋഷിയെ പ്രസവിക്കും.

Verse 69

स वेदमेकं ब्रह्मर्षि श्चतुर्द्धा विभजिष्यति / महाभिषस्य पुत्रौ द्वौ शन्तनोः कीर्त्तिवर्द्धनौ

ആ ബ്രഹ്മർഷി ഒരേയൊരു വേദത്തെ നാലായി വിഭജിക്കും. മഹാഭിഷന്റെ രണ്ടു പുത്രന്മാർ—ശന്തനു—കീർത്തി വർധിപ്പിക്കുന്നവർ ആകും.

Verse 70

विचित्रवीर्यं धर्मज्ञं त्वमेवोत्पादयिष्यसि / चित्राङ्गदं च राजानं सर्वसत्त्वबलान्वितम्

നീ തന്നെയാണ് ധർമ്മജ്ഞനായ വിചിത്രവീര്യനെയും, സർവ്വസത്ത്വബലങ്ങളാൽ സമ്പന്നനായ രാജാവ് ചിത്രാംഗദനെയും ജനിപ്പിക്കുക.

Verse 71

एतानुत्पादयित्वाथ पुनर्लोकानवा प्स्यसि / व्यभिचारात्पितॄणां त्वं प्राप्स्यसे जन्म कुत्सितम्

ഇവരെ ജനിപ്പിച്ച ശേഷം നീ വീണ്ടും ലോകങ്ങളെ പ്രാപിക്കും; എന്നാൽ പിതൃന്മാരോടുള്ള വ്യഭിചാരത്തിന്റെ ഫലമായി നിനക്ക് നിന്ദ്യമായ ജന്മവും ലഭിക്കും.

Verse 72

तस्यैव राज्ञस्त्वं कन्या अद्रिकायां भविष्यसि / कन्या भूत्वा ततश्च त्वमिमांल्लोकानवाप्स्यसि

നീ ആ രാജാവിന്റെ പുത്രിയായി അദ്രികയിൽ ജനിക്കും. കന്യയായി പിന്നെ ഈ ലോകങ്ങളെ പ്രാപിക്കും.

Verse 73

एवमुकत्वा तु दाशेयी जाता सत्यवती तु सा / अद्रिकायाः सुता मत्स्या सुता जाता ह्यमावसोः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ ദാശേയി സത്യവതിയായി ജനിച്ചു. അവൾ അദ്രികയുടെ പുത്രി ‘മത്സ്യാ’; അമാവാസ്യാദിനത്തിൽ ജനിച്ചതാണ്.

Verse 74

अदिकामत्स्यसंभूता गङ्गायमुनसंगमे / तस्या राज्ञो हि सा कन्या राज्ञो वीर्येण चैव हि

അദ്രികാ-മത്സ്യത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച അവൾ ഗംഗാ-യമുന സംഗമത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവൾ ആ രാജാവിന്റെ പുത്രി; രാജാവിന്റെ വീര്യത്താൽ തന്നേ.

Verse 77

विरजानाम ते लोका दिवि रोचन्ति ते गणाः / अग्निष्वात्ताः स्मृतास्तत्र पितरो भास्करप्रभाः पुलहस्य प्रजापतेः / एतेषां मानसी कन्या पीवरी नाम विश्रुता

‘വിരജാ’ എന്ന പേരുള്ള ആ ലോകങ്ങൾ സ്വർഗത്തിൽ ദീപ്തമാണ്; അവിടെയുള്ള ഗണങ്ങളും പ്രകാശിക്കുന്നു. അവിടെ ‘അഗ്നിഷ്വാത്ത’ പിതൃദേവന്മാർ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു—സൂര്യപ്രഭപോലെ ദീപ്തരായ, പ്രജാപതി പുലഹനോടു ബന്ധപ്പെട്ടവർ. അവരുടെ മാനസപുത്രി ‘പീവരീ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയാണ്.

Verse 78

योगिनी योगपत्नी च योगमाता तथैव च / भविता द्वापरं प्राप्य अष्टाविंशतिमेव तु

അവൾ യോഗിനി, യോഗപത്നി, യോഗമാതയും ആകും; ദ്വാപരയുഗം പ്രാപിച്ചപ്പോൾ ഇരുപത്തിയെട്ടാമത്തേതായിരിക്കും.

Verse 79

श्रीमान्व्यासो महायोगी योगस्तस्मिन्द्विजोत्तमाः / व्यासादरण्यां संभूतो विधूम इव पावकः

ശ്രീമാൻ മഹായോഗിയായ വ്യാസൻ—ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ—അവനിൽ തന്നെ യോഗം സ്ഥാപിതമായിരുന്നു. വ്യാസനിൽ നിന്ന് അരണ്യത്തിൽ പുകരഹിത അഗ്നിപോലെ അവൻ ഉദ്ഭവിച്ചു.

Verse 80

पराशरकुलोद्भूतः शुको नाम महातपाः / स तस्यां पितृकन्यायां पीवर्यां जनयद्विभुः

പരാശരകുലത്തിൽ ജനിച്ച മഹാതപസ്വി ‘ശുകൻ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായിരുന്നു. ആ വിഭു പിതൃകന്യയായ പീവരിയുടെ ഗർഭത്തിൽ അവനെ ജനിപ്പിച്ചു.

Verse 81

पुत्रान्पञ्च योगचर्यापरिबुर्णान्परिश्रुतान् / कृष्णा गौरं प्रभुं शंभुं तथा भूरिश्रुतं च वै

യോഗചര്യയിൽ പരിപൂർണ്ണരും പ്രസിദ്ധരുമായ അഞ്ചു പുത്രന്മാർ അവനുണ്ടായിരുന്നു—കൃഷ്ണൻ, ഗൗരൻ, പ്രഭു, ശംഭു, ഭൂരിശ്രുതൻ.

Verse 82

कन्यां कीर्तिमतीं चैव योगिनीं योगमातरम् / ब्रह्मदत्तस्य चननी महिषी त्वणुहस्य सा

കീർത്തിമതി എന്നൊരു പുത്രിയും അവനുണ്ടായിരുന്നു—യോഗിനിയും ‘യോഗമാതാവ്’ എന്നും പ്രസിദ്ധ. അവളാണ് ബ്രഹ്മദത്തന്റെ ജനനി; അണുഹന്റെ മഹിഷിയും.

Verse 83

आदित्यकिरणोपेतमपुनर्मार्गमास्थितः / सर्वव्यापी विनिर्मुक्तो भविष्यति महामुनिः

ആദിത്യകിരണങ്ങളാൽ സമന്വിതനായി അവൻ അപുനർമാർഗം ആശ്രയിച്ചു. ആ മഹാമുനി സർവ്വവ്യാപിയും പൂർണ്ണ വിമുക്തനും ആകും.

Verse 84

त्रय एते गाणाः प्रोक्ताश्चतुः शेषान्निबोधत / तान्वक्ष्यामि द्विजश्रेष्ठाः प्रभामूर्त्तिमतो गणान्

ഈ മൂന്ന് ഗണങ്ങൾ പറഞ്ഞുകഴിഞ്ഞു; ഇനി ശേഷിക്കുന്ന നാലെണ്ണം കേൾക്കുക. ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, പ്രഭാമൂർത്തിയുള്ള ഗണങ്ങളെ ഞാൻ വിവരിക്കും.

Verse 85

उत्पन्नास्तु स्वधायां ते काव्या ह्यग्नेः कवेः सुताः / पितरो देवलोकेषु ज्योतिर्भासिषु भास्वराः

അവർ സ്വധയിൽ ഉദ്ഭവിച്ച കാവ്യർ, കവിയായ അഗ്നിയുടെ പുത്രന്മാർ. പിതൃകൾ ദേവലോകങ്ങളിൽ ജ്യോതിര്മയ പ്രകാശങ്ങളിൽ ദീപ്തരായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 86

सर्वकामसमृद्धेषु द्विजास्तान्भावयन्त्युत / एतेषां मानसी कन्या योगोत्पत्तिरितिश्रुता

സർവകാമസമൃദ്ധമായ ലോകങ്ങളിൽ ദ്വിജർ അവരെ ധ്യാനിക്കുന്നു. ഇവരുടെ മാനസീ കന്യ ‘യോഗോത്പത്തി’ എന്ന പേരിൽ ശ്രുതമാണ്.

Verse 87

दत्ता सनत्कुमारेण शुक्रस्य महिषी तु या / एकशृङ्गेति विख्याता भृगूणां कीर्तिवर्द्धिनी

സനത്കുമാരൻ ശുക്രനു ഭാര്യയായി ദത്തയായ അവൾ ‘ഏകശൃംഗി’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധ, ഭൃഗുക്കളുടെ കീർത്തി വർധിപ്പിക്കുന്നവൾ.

Verse 88

मरीचि गर्भास्ते लोकाः समावृत्य दिवि स्थिताः / एते ह्यङ्गिरसः पुत्राः साध्यैः संवर्द्धिताः पुरा

ആ ലോകങ്ങൾ മരീചിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച് ആകാശത്തിൽ വ്യാപിച്ചു നിലകൊള്ളുന്നു. ഇവർ അങ്കിരസിന്റെ പുത്രന്മാർ; പുരാതനകാലത്ത് സാധ്യർ ഇവരെ വളർത്തി പോഷിച്ചു.

Verse 89

उपहूताः स्मृतास्ते वै पितरो भास्वरा दिवि / तान्क्षत्रियगणाः सप्त भावयन्ति फलार्थिनः

ദിവിയിൽ ദീപ്തിമാന്മാരായ ആ പിതൃദേവന്മാർ ‘ഉപഹൂതർ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ഫലലാഭം ആഗ്രഹിച്ച് ഏഴ് ക്ഷത്രിയഗണങ്ങൾ അവരെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കുന്നു.

Verse 90

एतेषां मानसी कन्या यशोदा नाम विश्रुता / मता या जननी देवी खट्वाङ्गस्य महात्मनः

ഇവരുടെ മാനസിക പുത്രി ‘യശോദാ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയാണ്; മഹാത്മാവായ ഖട്വാങ്ഗന്റെ ജനനി ദേവിയായി അവളെയാണു കരുതുന്നത്.

Verse 91

यज्ञे यस्य पुरा गीता गाथागीतैर्महर्षिभिः / अग्नेर्जन्म तदा दृष्ट्वा शाण्डिल्यस्य महात्मनः

ആരുടെ യജ്ഞത്തിൽ മഹർഷിമാർ ഗാഥാഗീതങ്ങളാൽ പൂർവ്വം സ്തുതി പാടിയിരുന്നുവോ, അപ്പോൾ മഹാത്മാവായ ശാണ്ഡില്യൻ അഗ്നിയുടെ ജനനം ദർശിച്ചു.

Verse 92

यजमानं दिलीपं ये पश्यन्त्यत्र समाहिताः / सत्यव्रतं महात्मानं ते ऽपि स्वर्गजितो नराः

ഇവിടെ ഏകാഗ്രചിത്തരായി യജമാനനായ ദിലീപനെ—സത്യവ്രതനായ മഹാത്മാവിനെ—ദർശിക്കുന്നവർ, ആ മനുഷ്യരും സ്വർഗ്ഗം ജയിക്കുന്നു.

Verse 93

आज्यपा नाम पितरः कर्दमस्य प्रजा पतेः / समुत्पन्नस्य पुलहादुत्पन्नास्तस्य ते सुताः

‘ആജ്യപാ’ എന്ന പേരിലുള്ള പിതൃദേവന്മാർ പ്രജാപതി കർദമനോടു ബന്ധപ്പെട്ടവർ; അവർ പുലഹനിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച് അവന്റെ പുത്രന്മാരെന്നു പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 94

लकिषु तेषु वैवर्ताः कामगोषु विहङ्गमाः / एतान्वैश्यगणाः श्राद्धे भाव यन्ति फलार्थिनः

ആ ലക്ഷികളിൽ വൈവർത്തരും, കാമഗോഷുകളിൽ വിഹംഗമരും ഉണ്ട്; ഫലമാഗ്രഹിക്കുന്ന വൈശ്യർ ശ്രാദ്ധത്തിൽ ഇവരെ ഭക്തിഭാവത്തോടെ സ്മരിക്കുന്നു.

Verse 95

एतेषां मानसी कन्या विरजा नाम विश्रुता / ययातेर्जननी साध्वी पत्नी सा नहुषस्य च

ഇവരുടെ മാനസിക പുത്രി ‘വിരജാ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധയാണ്; അവൾ സാദ്ധ്വി, യയാതിയുടെ ജനനി, നഹുഷന്റെ പത്നിയും ആകുന്നു.

Verse 96

सुकाला नाम पितरो वसिष्ठस्य महात्मनः / हैरण्यगर्भस्य सुताः शूद्रास्तां भावयन्त्युत

മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠന്റെ പിതൃദേവതകൾ ‘സുകാലാ’ എന്ന നാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; ഹിരണ്യഗർഭന്റെ പുത്രന്മാരായ ശൂദ്രരും അവളെ ഭക്തിഭാവത്തോടെ സ്മരിക്കുന്നു.

Verse 97

मानसा नाम ते लोका वर्तन्ते यत्र ते दिवि / एतेषां मानसी कन्या नर्मदा सरितां वरा

ദിവ്യലോകത്തിൽ അവർ വസിക്കുന്ന ലോകങ്ങൾ ‘മാനസ’ എന്ന നാമത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; അവരുടെ മാനസിക പുത്രി നർമദാ നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയാണ്.

Verse 98

सा भावयति भूतानि दक्षिणापथगामिनी / जननी सात्रसद्दस्योः पुरुकुत्सपरिग्रहः

ദക്ഷിണാപഥത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന അവൾ (നർമദാ) സകല ജീവജാലങ്ങളെയും പോഷിപ്പിക്കുന്നു; അവൾ സാത്രസദ്ദസ്യുവിന്റെ ജനനി, പുരുകുത്സന്റെ പത്നി.

Verse 99

एतेषामभ्युपगमान्मनुर्मन्वन्तरेश्वरः / मन्वन्तरादौ श्राद्धानि प्रवर्तयति सर्वशः

ഈ വിധികളെ അംഗീകരിച്ച മനു, മന്വന്തരാധിപൻ, മന്വന്തരത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ എല്ലായിടത്തും ശ്രാദ്ധകർമ്മങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 100

पितॄणामानुपूर्व्येण सर्वेषां द्विजसत्तमाः / तस्मादेतत्स्वधर्मेण देयं श्राद्धं च श्रद्धया

ഹേ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരേ! പിതൃകളുടെ ക്രമാനുസാരമായി എല്ലാവർക്കും; അതിനാൽ സ്വധർമ്മപ്രകാരം ശ്രദ്ധയോടെ ശ്രാദ്ധം നൽകണം।

Verse 101

सर्वेषां राजतैः पात्रैरपि वा रजतान्वितैः / दत्तं स्वधां पुरोधाय श्राद्धं प्रीणाति वै पितॄन्

എല്ലാവർക്കും വെള്ളിപ്പാത്രങ്ങളാലോ വെള്ളിയോടുകൂടിയ പാത്രങ്ങളാലോ, ‘സ്വധാ’യെ മുൻനിർത്തി നൽകിയ ശ്രാദ്ധം തീർച്ചയായും പിതൃകളെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു।

Verse 102

सौम्यायने वाग्रयणे ह्यश्वमेधं तदप्नुयात् / सोमश्चाप्यायनं कृत्वा ह्यगनेर्वेवस्वतस्य च

സൗമ്യായനത്തിലോ വാഗ്രയണത്തിലോ അവൻ അശ്വമേധത്തിന്റെ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു; കൂടാതെ സോമനെയും വൈവസ്വത അഗ്നിയെയും അപ്യായനം ചെയ്ത് പോഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു।

Verse 103

पितॄन्प्रीणाति यो वंश्यः पितरः प्रीणयन्ति तम् / पितरः पुष्टिकामस्य प्रजाकामस्य वा पुनः

പിതൃകളെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്ന വംശജനെ പിതൃകൾ തന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു; പ്രത്യേകിച്ച് പുഷ്ടി ആഗ്രഹിക്കുന്നവനെയോ സന്തതി ആഗ്രഹിക്കുന്നവനെയോ.

Verse 104

पुष्टिं प्रजास्तथा स्वर्गं प्रयच्छन्ति न संशयः / देवकार्यादपि सदा पितृकार्यं विशिष्यते

അവർ സംശയമില്ലാതെ പുഷ്ടിയും സന്തതിയും സ്വർഗവും നൽകുന്നു. ദേവകാര്യത്തേക്കാൾ എന്നും പിതൃകാര്യമാണ് ശ്രേഷ്ഠം.

Verse 105

देवताभ्यः पितॄणां हि पूर्वमाप्यायनं स्मृतम् / न हि योग गतिः सूक्ष्मा पितॄणां न पितृक्षयः

ദേവന്മാരേക്കാൾ മുമ്പായി പിതൃകൾക്ക് തൃപ്തിദാനം ചെയ്യുന്നതാണ് സ്മൃതിയിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്. പിതൃകളുടെ ഗതി സൂക്ഷ്മം; പിതൃക്ഷയം ഇല്ല.

Verse 106

तपसा विप्रसिद्धेन दृश्यते मासचक्षुषा / इत्येते पितरश्चैव लोका दुहितरश्च वै

വിപ്രന്മാരിൽ പ്രസിദ്ധമായ തപസ്സിലൂടെ ‘മാസചക്ഷു’ കൊണ്ട് ഇത് ദർശിക്കപ്പെടുന്നു—ഇവരാണ് പിതൃകൾ; ഈ ലോകങ്ങൾ അവരുടെ പുത്രിമാർ തന്നേ.

Verse 107

दौहित्रा यजमानाश्च प्रोक्ता ये भावयन्ति यान् / चत्वारो मूर्तिमन्तस्तु त्रयस्तेषाममूर्तयः

ദൗഹിത്രരും യജമാനരും—ആരെയെല്ലാം അവർ ഭാവിപ്പിച്ച് പോഷിപ്പിക്കുന്നുവോ അങ്ങനെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അവരിൽ നാലുപേർ മൂർത്തിമാന്മാർ; മൂന്നുപേർ അമൂർത്തർ.

Verse 108

तेभ्यः श्राद्धानि सत्कृत्य देवाः कुर्वन्ति यत्नतः / भक्त्या प्राञ्जलयः सर्वेसेंद्रास्तद्गतमानसाः

അവർക്കായി ശ്രാദ്ധങ്ങളെ ആദരത്തോടെ നടത്തി ദേവന്മാരും പരിശ്രമത്തോടെ ചെയ്യുന്നു. ഇന്ദ്രനോടുകൂടി എല്ലാ ദേവന്മാരും ഭക്തിയോടെ കൈകൂപ്പി, മനസ്സിനെ അവരിലേക്കേ ഏകാഗ്രമാക്കുന്നു.

Verse 109

विश्वे च सिकताश्चैव पृश्निजाः शृङ्गिणस्तथा / कृष्णाः श्वेतांबुजाश्चैव विधिव त्पूजयन्त्युत

വിശ്വേ, സികതാ, പൃശ്നിജർ, ശൃംഗിണർ; അതുപോലെ കൃഷ്ണരും ശ്വേതാംബുജരും വിധിപൂർവ്വം അവരെ പൂജിക്കുന്നു.

Verse 110

प्रशस्ता वातरसना दिवाकृत्यास्तथैव च / मेघाश्च मरुतश्चैव ब्रह्माद्याश्च दिवौकसः

പ്രശസ്ത, വാതരസന, ദിവാകൃത്യ; അതുപോലെ മേഘങ്ങൾ, മരുതുകൾ, ബ്രഹ്മാദി ദിവൗകസരും (അവിടെ സന്നിഹിതരാണ്).

Verse 111

अत्रिभृग्वङ्गिराद्याश्च ऋषयः सर्व एव ते / यक्षा नागाः सुपर्णाश्च किन्नरा राक्षसैः सह

അത്രി, ഭൃഗു, അങ്കിരസ് മുതലായ എല്ലാ ഋഷിമാരും; യക്ഷർ, നാഗർ, സുപർണർ, കിന്നരർ റാക്ഷസരോടുകൂടി (അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു).

Verse 112

पितॄंस्ते ऽपूजयन्सर्वे नित्यमेव फलार्थिनः / एवमेते महात्मानः श्राद्धे सत्कृत्य पूजिताः

ഫലാകാംക്ഷയോടെ അവർ എല്ലാവരും നിത്യമായി പിതൃകളെ പൂജിച്ചു; ഇങ്ങനെ ശ്രാദ്ധത്തിൽ ആ മഹാത്മാക്കൾ സത്കാരത്തോടെ പൂജിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 113

सर्वान्कामान्प्रयच्छन्ति शतशो ऽथ सहस्रशः / हित्वा त्रैलोक्यसंसारं जरामृत्युमयं तथा

അവർ നൂറുകളായും ആയിരങ്ങളായും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നൽകുന്നു; കൂടാതെ ജരാ-മൃത്യമയമായ ത്രൈലോക്യസംസാരവും ഉപേക്ഷിക്കുവാൻ (സഹായിക്കുന്നു).

Verse 114

मोक्षं योगमथैश्वर्यं सूक्ष्मदेहमदेहिनाम् / कृत्स्नं वैराग्यमानन्त्यं प्रयच्छन्ति पितामहाः

പിതാമഹന്മാർ (പിതൃഗണം) ദേഹധാരികൾക്ക് മോക്ഷം, യോഗം, ഐശ്വര്യം, സൂക്ഷ്മദേഹം, സമ്പൂർണ്ണ വൈരാഗ്യം, അനന്തത എന്നിവ പ്രസാദിക്കുന്നു।

Verse 115

एश्वर्यं विहितं योगमेश्वर्यं योग उच्यते / योगैश्वर्यमृते मोक्षः कथञ्चिन्नोपपद्यते

ഐശ്വര്യത്തോടെ വിധിക്കപ്പെട്ട साधനയാണ് യോഗം എന്നു പറയുന്നു; യോഗൈശ്വര്യമില്ലാതെ മോക്ഷം എങ്ങനെയും സിദ്ധിക്കുകയില്ല।

Verse 116

अपक्षस्येव गमनं गगने पक्षिणो यथा / वरिष्ठः सर्वधर्माणां मोक्षधर्मः सनातनः

ചിറകില്ലാത്ത പക്ഷിക്ക് ആകാശത്തിൽ പറക്കാൻ കഴിയാത്തതുപോലെ, എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളിലും സനാതനമായ മോക്ഷധർമ്മം തന്നെയാണ് ശ്രേഷ്ഠം।

Verse 117

पितॄणां हि प्रसादेन प्राप्यते स महात्मनाम् / मुक्तावैडूर्यवासांसि वाजिनागायुतानि च

പിതൃകളുടെ പ്രസാദത്താൽ മഹാത്മാക്കൾക്ക് ആ ഫലം ലഭിക്കുന്നു—മുത്തും വൈഡൂര്യവും ചേർത്ത വസ്ത്രങ്ങൾ, കൂടാതെ അയുതസംഖ്യ കുതിരകളും ആനകളും കൂടി।

Verse 119

किङ्किणीजालनद्धानि सदा पुष्पफलानि च / विमानानां सहस्राणि युक्तान्यप्सरसां गणैः

കിങ്കിണി മണിവലകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടും, എപ്പോഴും പുഷ്പഫലങ്ങളാൽ സമൃദ്ധവുമായും, അപ്സരാഗണങ്ങളോടൊപ്പം യുക്തമായും—അങ്ങനെ ആയിരക്കണക്കിന് വിമാനംകൾ ഉണ്ട്।

Verse 120

सर्वकामसमृद्धानि प्रयच्छन्ति पितामहाः / प्रजां पुष्टिं स्मृतिं मेधां राज्यमारोग्यमेव च / प्रीता नित्यं प्रयच्छन्ति मानुषाणां पितामहाः

പ്രീതനായ പിതാമഹന്മാർ (പിതൃദേവന്മാർ) മനുഷ്യർക്കു നിത്യം സർവകാമസമൃദ്ധി, സന്തതി, പുഷ്ടി, സ്മൃതി, മേധ, രാജ്യം, ആരോഗ്യവും പ്രസാദിക്കുന്നു।

Verse 1118

कोटिशश्चापि रत्नानिप्रयच्छन्ति पितामहाः / हंसबर्हिणयुक्तनि मुक्तावैढूर्यवन्ति च

പിതാമഹന്മാർ കോടിക്കണക്കിന് രത്നങ്ങൾ നൽകുന്നു—ഹംസപ്പക്ഷവും മയൂർപ്പീലിയുമുള്ള അലങ്കാരങ്ങളോടെയും, മുത്തും വൈഢൂര്യവും (ലഹസുനിയ) നിറഞ്ഞതുമായവയും।