Shloka 53
Pitṛgaṇa-Vibhāga (Classification of the Pitṛs) and the Śrāddha–Soma Nourishment Cycle
Devanagari script
तत्र ते दिवि वर्त्तन्ते देवास्तान्पूजयन्त्युत / श्रुता बर्हिषदो नाम पितरः सोमपास्तु ते
Transliteration
tatra te divi varttante devāstānpūjayantyuta / śrutā barhiṣado nāma pitaraḥ somapāstu te
Translation
അവിടെ അവർ ദിവിയിൽ വസിക്കുന്നു; ദേവന്മാരും അവരെ പൂജിക്കുന്നു. ‘ബർഹിഷദ’ എന്ന പേരിലുള്ള പിതൃകൾ പ്രസിദ്ധർ; അവർ സോമപാനികൾ.
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय; locative adverb
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; pronoun ‘they’
दिविin heaven
दिवि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण) विभक्ति, एकवचन; Locative singular
वर्तन्तेexist/abide
वर्तन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural
तान्them
तान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म) विभक्ति, बहुवचन; pronoun ‘them’
पूजयन्तिworship/honor
पूजयन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
उतalso
उत:
Sambandha (निपात)
TypeIndeclinable
Rootउत (अव्यय)
Formनिपात; ‘also/and further’
श्रुताः(called) Śrutās
श्रुताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootश्रुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; proper-name usage
बर्हिषदःBarhiṣads
बर्हिषदः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबर्हिषद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (बर्हिषि सीदन्ति/सदन्ति)
नामby name
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनामार्थक अव्यय; ‘by name’
पितरःthe Pitṛs (manes)
पितरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural
सोमपाःSoma-drinkers
सोमपाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसोमप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (सोमं पिबन्ति)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक ‘but/indeed’
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; pronoun apposition to पितरः