Shloka 45
Pitṛgaṇa-Vibhāga (Classification of the Pitṛs) and the Śrāddha–Soma Nourishment Cycle
Devanagari script
जृंभतस्तस्य दैत्यारेर्ज्वाला मालाकुला तदा / मुखाद्विनिर्गता तस्य स्वशक्तिरपराजिता
Transliteration
jṛṃbhatastasya daityārerjvālā mālākulā tadā / mukhādvinirgatā tasya svaśaktiraparājitā
Translation
ആ ദൈത്യശത്രു വായ് തുറന്ന് ജൃംഭിക്കുമ്പോൾ ജ്വാലാമാലകൾ പടർന്നു; അവന്റെ മുഖത്തിൽ നിന്ന് അവന്റെ സ്വന്തം അപരാജിത ശക്തി പുറപ്പെട്ടു.
Word by Word
जृंभतःof him while opening/yawning
जृंभतः:
Kāla/Avadhāraṇa (काल/अवधारण)
TypeVerb
Rootजृम्भ् (धातु) → जृंभत् (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति एकवचन; Genitive singular (while he was yawning/opening)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति एकवचन; Genitive singular
दैत्यारेःof the enemy of the Daityas
दैत्यारेः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदैत्य-अरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति एकवचन; Genitive singular; षष्ठी-तत्पुरुष (daityānām ariḥ)
ज्वालाflame
ज्वाला:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootज्वाला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति एकवचन; Nominative singular
मालाकुलाfilled with garlands/clustered like a garland
मालाकुला:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमाला-आकुल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति एकवचन; विशेषण; तत्पुरुष (mālāyā ākulā)
तदाthen
तदा:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
मुखात्from (his) mouth
मुखात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी विभक्ति एकवचन; Ablative singular
विनिर्गताcame forth
विनिर्गता:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-निर्-गम् (धातु) → विनिर्गत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle, active sense); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति एकवचन; विधेय
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी विभक्ति एकवचन; Genitive singular
स्वशक्तिःhis own power/energy
स्वशक्तिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्व-शक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति एकवचन; Nominative singular; कर्मधारय (own power)
अपराजिताunconquered, invincible
अपराजिता:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ-पराजित (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति एकवचन; विशेषण; नञ्-प्रत्यय (negated)