Shloka 34
Pitṛgaṇa-Vibhāga (Classification of the Pitṛs) and the Śrāddha–Soma Nourishment Cycle
Devanagari script
प्रकृष्टं व्यसृजद्गर्भं दीप्यमान मिवानलम् / रुद्राग्निगङ्गातनयस्तत्र जातो ऽरुणप्रभः
Transliteration
prakṛṣṭaṃ vyasṛjadgarbhaṃ dīpyamāna mivānalam / rudrāgnigaṅgātanayastatra jāto 'ruṇaprabhaḥ
Translation
അവൾ അത്യുത്തമമായ ഗർഭം പുറത്തുവിട്ടു; അത് അഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ചു. അവിടെ രുദ്ര-അഗ്നി-ഗംഗയുടെ പുത്രനായ അരുണപ്രഭൻ ജനിച്ചു.
Word by Word
प्रकृष्टम्excellent/fully developed
प्रकृष्टम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootप्रकृष्ट (प्रातिपदिक; कृ (धातु) से निष्पन्न)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifies गर्भम्)
व्यसृजत्she released/expelled
व्यसृजत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्गः वि-
गर्भम्the embryo
गर्भम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दीप्यमानम्blazing
दीप्यमानम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootदीप् (धातु)
Formमान-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले (present participle, middle/passive usage), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifies गर्भम्)
इवlike
इव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय (particle of comparison)
अनलम्fire
अनलम्:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootअनल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपमान (standard of comparison)
रुद्र-अग्नि-गङ्गा-तनयःthe son of Rudra, Agni, and Gaṅgā
रुद्र-अग्नि-गङ्गा-तनयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक) + अग्नि (प्रातिपदिक) + गङ्गा (प्रातिपदिक) + तनय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुपद-षष्ठी-तत्पुरुषः (son of Rudra, Agni, and Gaṅgā)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb: there)
जातःwas born
जातः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘born’
अरुण-प्रभःof reddish splendor
अरुण-प्रभः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअरुण (प्रातिपदिक) + प्रभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय-समासः (having reddish radiance)