
Rishi: Atharvanic/Angiras-type attribution (book-level tradition; specific r̥ṣi varies by anukramaṇī)
Devata: Rohita (as punitive solar/royal power) together with the wrathful cosmic creator (Prajāpati/Āditya-like overlord)
Chandas: Mixed; predominantly triṣṭubh/jagatī-like cadence with refrain (edition-dependent)
അഥർവവേദം 13.3 ഒരു ശിക്ഷാത്മക–സംരക്ഷണ സൂക്തമാണ്. പണ്ഡിതനായ ബ്രാഹ്മണനോട് ചെയ്ത ഹാനിയെ, ക്രോധഭരിതനായ സ്രഷ്ടാവ്–സൂര്യാധികാരത്തിനെതിരായ ഒരു കോസ്മിക് കുറ്റമായി ഇത് അവതരിപ്പിക്കുന്നു; പ്രതികാരം നടപ്പാക്കാൻ രോഹിതനെ വിളിക്കുന്നു. “അവനെ വിറപ്പിക്ക… അവനെ ക്ഷയിപ്പിക്ക… പാശങ്ങൾ അഴിച്ചുവിടുക” എന്ന ആവർത്തിക്കുന്ന ധ്രുവവാക്യങ്ങളിലൂടെ, ലോകാവരണം, കാലചക്രം, സർവ്വവ്യാപിയായ പാദവിക്ഷേപം എന്നിവയായ കോസ്മിക് പരമാധികാരത്തെ നിയമ–യാജ്ഞിക നടപ്പാക്കലാക്കി മാറ്റി, ബ്രഹ്മത്തെ പരിക്കേൽപ്പിക്കുന്നവനെ ബന്ധിക്കുകയും ക്ഷയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
Mantra 1
अध्यात्मम्। य इ॒मे द्यावा॑पृथि॒वी ज॒जान॒ यो द्रापिं॑ कृ॒त्वा भुव॑नानि॒ वस्ते॑ । यस्मि॑न् क्षि॒यन्ति॑ प्र॒दिशः॒ षडु॒र्वीर्याः प॑त॒ङ्गो अनु॑ वि॒चाक॑शीति॒ तस्य॑ दे॒वस्य॑। क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
അധ്യാത്മം. ഈ ദ്യാവാ-പൃഥിവിയെ ജനിപ്പിച്ചവൻ, ദ്രാപി (ആവരണം) ഉണ്ടാക്കി ലോകങ്ങളെ പൊതിഞ്ഞവൻ; അവനിൽ ആറു ദിക്കുകളും വസിക്കുന്നു—വ്യാപകവീര്യമുള്ളവൻ—പ്രകാശിച്ചു വ്യാപിക്കുന്നവനെ പതംഗൻ അനുഗമിക്കുന്നതുപോലെ: ആ ദേവന്റെ. ക്രുദ്ധനായ ആ ദേവനോടുള്ള ഇതാണ് അപരാധം—ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞിട്ടും പണ്ഡിതനായ ബ്രാഹ്മണനെ പീഡിപ്പിക്കുന്നവന്. ഓ രോഹിത, അവനെ വിറപ്പിക്ക; അവനെ ക്ഷയിപ്പിക്ക; ബ്രഹ്മഹിംസകന്റെ നേരെ പാശങ്ങൾ വിട്ടുവിടുക.
Mantra 2
यस्मा॒द् वाता॑ ऋतु॒था पव॑न्ते॒ यस्मा॑त् समु॒द्रा अधि॑ वि॒क्षर॑न्ति॒ तस्य॑ दे॒वस्य॑। क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ആരിൽ നിന്നാണ് കാറ്റുകൾ ഋതുക്രമത്തിൽ വീശുന്നത്, ആരിൽ നിന്നാണ് സമുദ്രങ്ങൾ തങ്ങളുടെ ധാരകൾ എല്ലാടവും ഒഴുക്കുന്നത്: ആ ദേവന്റെ. ക്രുദ്ധനായ ആ ദേവനോടുള്ള ഇതാണ് അപരാധം—ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞിട്ടും പണ്ഡിതനായ ബ്രാഹ്മണനെ പീഡിപ്പിക്കുന്നവന്. ഓ രോഹിത, അവനെ വിറപ്പിക്ക; അവനെ ക്ഷയിപ്പിക്ക; ബ്രഹ്മഹിംസകന്റെ നേരെ പാശങ്ങൾ വിട്ടുവിടുക.
Mantra 3
यो मा॒रय॑ति प्रा॒णय॑ति॒ यस्मा॑त् प्रा॒णन्ति॒ भुव॑नानि॒ विश्वा॒ तस्य॑ दे॒वस्य॑। क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ആർ കൊല്ലുന്നു, ആർ ജീവിപ്പിക്കുന്നു, ആരിൽ നിന്നാണ് എല്ലാ ഭുവനങ്ങളും ശ്വാസം എടുക്കുന്നത്—ആ ദേവൻ ക്രുദ്ധനായാൽ ഇതാണ് അപരാധം: ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞിട്ടും വിദ്യാവാൻ ബ്രാഹ്മണനെ പീഡിപ്പിക്കുന്നവൻ/അന്യായം ചെയ്യുന്നവൻ. ഹേ രോഹിത, എഴുന്നേറി അവനെ വിറപ്പിക്ക; അവനെ ക്ഷയിപ്പിക്ക; ബ്രഹ്മഹിംസകനോടു വിരോധമായി പാശങ്ങൾ വിട്ടുവിടുക.
Mantra 4
यः प्रा॒णेन॒ द्यावा॑पृथि॒वी त॒र्पय॑त्यपा॒नेन॑ समु॒द्रस्य॑ ज॒ठरं॒ यः पिप॑र्ति॒ तस्य॑ दे॒वस्य॑ क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
പ്രാണനാൽ ദ്യാവാ-പൃഥിവിയെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുകയും, അപാനനാൽ സമുദ്രത്തിന്റെ ഉദരം നിറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ—ആ ദേവൻ ക്രുദ്ധനായാൽ ഇതാണ് അപരാധം: ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞിട്ടും വിദ്യാവാൻ ബ്രാഹ്മണനെ പീഡിപ്പിക്കുന്നവൻ/അന്യായം ചെയ്യുന്നവൻ. ഹേ രോഹിത, എഴുന്നേറി അവനെ വിറപ്പിക്ക; അവനെ ക്ഷയിപ്പിക്ക; ബ്രഹ്മഹിംസകനോടു വിരോധമായി പാശങ്ങൾ വിട്ടുവിടുക.
Mantra 5
यस्मि॑न् विराट् प॑रमे॒ष्ठी प्र॒जाप॑तिर॒ग्निर्वै॑श्वान॒रः स॒ह प॒ङ्क्त्या श्रि॒तः । यः पर॑स्य प्रा॒णं प॑र॒मस्य॒ तेज॑ आद॒दे तस्य॑ दे॒वस्य॑। क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
വിരാട്, പരമേഷ്ഠി, പ്രജാപതി, അഗ്നി വൈശ്വാനരൻ—പങ്ക്തിയോടുകൂടെ—സ്ഥിതിചെയ്യുന്നവൻ; പരത്തിന്റെ പ്രാണവും പരമത്തിന്റെ തേജസ്സും തന്റെ ഉള്ളിൽ ഏറ്റെടുത്തവൻ—ആ ദേവൻ ക്രുദ്ധനായാൽ ഇതാണ് അപരാധം: ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞിട്ടും വിദ്യാവാൻ ബ്രാഹ്മണനെ പീഡിപ്പിക്കുന്നവൻ/അന്യായം ചെയ്യുന്നവൻ. ഹേ രോഹിത, എഴുന്നേറി അവനെ വിറപ്പിക്ക; അവനെ ക്ഷയിപ്പിക്ക; ബ്രഹ്മഹിംസകനോടു വിരോധമായി പാശങ്ങൾ വിട്ടുവിടുക.
Mantra 6
यस्मि॒न् षडु॒र्वीः पञ्च॒ दिशो॒ अधि॑ श्रि॒ताश्चत॑स्र॒ आपो॑ य॒ज्ञस्य॒ त्रयो॒ऽक्षराः॑ । यो अ॑न्त॒रा रोद॑सी क्रु॒द्धश्चक्षु॒षैक्ष॑त॒ तस्य॑ दे॒वस्य॑ । क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ആരിൽ ആറു വിശാല പ്രദേശങ്ങൾ സ്ഥാപിതമാണ്; ആരിൽ അഞ്ചു ദിക്കുകൾ ആശ്രയിക്കുന്നു; (ആരിൽ) നാല് ആപഃ (ജലങ്ങൾ) ഉണ്ട്; (ആരിൽ) യജ്ഞത്തിന്റെ മൂന്ന് അക്ഷരങ്ങൾ—അവിനാശികൾ—ഉണ്ട്; ക്രുദ്ധനായി രണ്ടു ലോകങ്ങൾ (രോദസീ) തമ്മിൽ തന്റെ കണ്ണാൽ നോക്കിയവൻ—ആ ദേവത്തിന്റേതാണ്. ക്രുദ്ധനായ ആ ദേവനോടുള്ള ഇതാണ് അപരാധം: ഇങ്ങനെ അറിവുള്ള ബ്രാഹ്മണനെ ആരെങ്കിലും പീഡിപ്പിക്കുകയോ അപമാനിച്ച് ജയിക്കുകയോ ചെയ്താൽ. ഹേ റോഹിത, അവനെ എഴുന്നേൽപ്പിച്ച് വിറപ്പിക്ക; അവനെ ക്ഷയിപ്പിക്ക; ബ്രഹ്മഹന്താവിന്റെ മേൽ പാശങ്ങൾ പ്രതിദണ്ഡമായി വിട്ടുവിടുക.
Mantra 7
यो अ॑न्ना॒दो अन्न॑पतिर्ब॒भूव॒ ब्रह्म॑ण॒स्पति॑रु॒त यः । भू॒तो भ॑वि॒ष्यद् भुव॑नस्य॒ यस्पति॒स्तस्य॑ दे॒वस्य॑ । क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
അന്നഭോക്താവായി (അന്നാദ) അന്നത്തിന്റെ അധിപനായും (അന്നപതി) ആയവൻ; ബ്രഹ്മണസ്പതിയും ആകുന്നവൻ; ഭൂതവും ഭവിഷ്യവും അധീനമാക്കി ഭുവനത്തിന്റെ (ലോകത്തിന്റെ) അധിപനായവൻ—ആ ദേവന്റെ കാര്യത്തിൽ. ക്രുദ്ധനായ ആ ദേവനോടുള്ള ഇതാണ് അപരാധം—ഇങ്ങനെ ജ്ഞാനിയായ ബ്രാഹ്മണനെ പീഡിപ്പിച്ചു/അടക്കി തോൽപ്പിക്കുന്നവൻ ചെയ്യുന്നത്. ഹേ രോഹിത, അവനെ വിറപ്പിക്ക; അവനെ ക്ഷയിപ്പിക്ക; ബ്രഹ്മഹന്താവിന്റെ മേൽ പാശങ്ങളെ പ്രതിയായി വിട്ടുവിടുക (കെട്ടിപ്പിടിപ്പിക്കുക).
Mantra 8
अ॒हो॒रा॒त्रैर्विमि॑तं त्रिं॒शद॑ङ्गं त्रयोद॒शं मासं॒ यो नि॒र्मिमी॑ते॒ तस्य॑ दे॒वस्य॑ । क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
അഹോരാത്രികളാൽ അളക്കപ്പെട്ട മുപ്പത് അംശങ്ങളുള്ള മാസം, അതുപോലെ പതിമൂന്നാം മാസവും—ഇവയെല്ലാം നിർമിച്ച് അളന്നു നിശ്ചയിച്ചവൻ—ആ ദേവന്റെ കാര്യത്തിൽ. ക്രുദ്ധനായ ആ ദേവനോടുള്ള ഇതാണ് അപരാധം—ഇങ്ങനെ ജ്ഞാനിയായ ബ്രാഹ്മണനെ പീഡിപ്പിച്ചു/അടക്കി തോൽപ്പിക്കുന്നവൻ ചെയ്യുന്നത്. ഹേ രോഹിത, അവനെ വിറപ്പിക്ക; അവനെ ക്ഷയിപ്പിക്ക; ബ്രാഹ്മണഹിംസകൻ (ബ്രഹ്മജ്യ) മേൽ പാശങ്ങളെ പ്രതിയായി വിട്ടുവിടുക (കെട്ടിപ്പിടിപ്പിക്കുക).
Mantra 9
कृ॒ष्णं नि॒यानं॒ हर॑यः सुप॒र्णा अ॒पो वसा॑ना॒ दिव॒मुत् पत॑न्ति । त आव॑वृत्र॒न्त्सद॑नादृ॒तस्य॒ तस्य॑ दे॒वस्य॑ । क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वेपय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
കറുത്ത, താഴേക്ക് വലിച്ചിഴക്കുന്ന ബന്ധനത്തെ തകർത്തുകൊണ്ട്, മഞ്ഞനിറമുള്ള, സൂപർണ (സുന്ദരചിറകുള്ള) ഹരികൾ—ജലത്തെ വസ്ത്രമായി ധരിച്ച്—ആകാശത്തിലേക്ക് പറക്കുന്നു. ഋതത്തിന്റെ ആസനത്തിൽ നിന്ന് (സ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന്) അവർ അതിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നിൽക്കുന്നു—ആ ദേവന്റെ കാര്യത്തിൽ. ക്രുദ്ധനായ ആ ദേവനോടുള്ള ഇതാണ് അപരാധം—ഇങ്ങനെ ജ്ഞാനിയായ ബ്രാഹ്മണനെ പീഡിപ്പിച്ചു/അടക്കി തോൽപ്പിക്കുന്നവൻ ചെയ്യുന്നത്. ഹേ രോഹിത, അവനെ വിറപ്പിക്ക; അവനെ ക്ഷയിപ്പിക്ക; ബ്രഹ്മഹന്താവിന്റെ മേൽ പാശങ്ങളെ പ്രതിയായി വിട്ടുവിടുക (കെട്ടിപ്പിടിപ്പിക്കുക).
Mantra 10
यत् ते॑ च॒न्द्रं क॑श्यप रोच॒नाव॒द् यत् सं॑हि॒तं पु॑ष्क॒लं चि॒त्रभा॑नु। यस्मि॒न्त्सूर्या॒ आर्पि॑ताः स॒प्त सा॒कं तस्य॑ दे॒वस्य॑ । क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ഹേ കശ്യപാ, നിന്റെ ചന്ദ്രൻ ദീപ്തിമാനാണ്; സുസംഹിതവും പുഷ്കലവും ചിത്രഭാനുവുമായ (വിവിധ ജ്വാലകളുള്ള) ആ ഗോളം—അതിൽ ഏഴ് സൂര്യന്മാർ ഒരുമിച്ച് സ്ഥാപിതരാണ്—ആ ദേവന്റേതാണ് (മഹിമ). ഇങ്ങനെ ജ്ഞാനമുള്ള ബ്രാഹ്മണനെ പീഡിപ്പിക്കുന്നവൻ/ജയിക്കുന്നവൻ, ക്രുദ്ധനായ ആ ദേവനോടുള്ള ഈ അപരാധം ചെയ്യുന്നു. ഹേ രോഹിതാ, അവനെ വിറപ്പിക്ക; അവനെ ക്ഷയിപ്പിക്ക; ബ്രഹ്മഹന്താവ്/ബ്രാഹ്മണ-ഹിംസകൻ എതിരായി അവന്റെ ബന്ധനപാശങ്ങൾ അഴിച്ചുവിടുക (ശിക്ഷയ്ക്ക് തുറന്നുകൊടുക്കുക).
Mantra 11
बृ॒हदे॑न॒मनु॑ वस्ते पु॒रस्ता॑द् रथंत॒रं प्रति॑ गृह्णाति प॒श्चात्। ज्योति॒र्वसा॑ने॒ सद॒मप्र॑मा॒दं तस्य॑ दे॒वस्य॑। क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ബൃഹത് കൊണ്ടു അവനെ പൊതിയുന്നു; മുൻവശത്ത് രഥന്തര (സ്തോത്രം) അവനെ നേരിടുന്നു, പിന്നിൽ നിന്ന് പിടിച്ചെടുക്കുന്നു. ജ്യോതിസ്സിൽ വസ്ത്രധാരിയായി, സദാ അപ്രമാദിയായി—അത് ആ ദേവന്റെ ശക്തി. ക്രുദ്ധനായ ആ ദേവനോടുള്ള ഇതാണ് അപരാധം—ഇങ്ങനെ അറിവുള്ള ബ്രാഹ്മണനെ ജയിച്ചു അടക്കിവയ്ക്കുന്നവന്. എഴുന്നേൽക്ക, ഹേ രോഹിത; അവനെ വിറപ്പിക്ക; അവനെ ക്ഷയിപ്പിക്ക; ബ്രഹ്മഹത്യ (ബ്രഹ്മജ്യ) ദോഷത്തിനെതിരെ ബന്ധനങ്ങൾ (പാശങ്ങൾ) അഴിച്ചു വിടുക/മോചിപ്പിക്കുക.
Mantra 12
बृ॒हद॒न्यतः॑ प॒क्ष आसी॑द् रथंत॒रम॒न्यतः॒ सब॑ले स॒ध्रीची॑ । यद् रोहि॑त॒मज॑नयन्त दे॒वास्तस्य॑ दे॒वस्य॑। क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ഒരു വശത്ത് ബൃഹത് ചിറകായിരുന്നു, മറ്റെ വശത്ത് രഥന്തര—ബലത്തോടെ ചേർന്നവ, ഒരുമിച്ച് സഞ്ചരിക്കുന്നവ—ദേവന്മാർ രോഹിതനെ ജനിപ്പിച്ചപ്പോൾ. ക്രുദ്ധനായ ആ ദേവനോടുള്ള ഇതാണ് അപരാധം—ഇങ്ങനെ അറിവുള്ള ബ്രാഹ്മണനെ ജയിച്ചു അടക്കിവയ്ക്കുന്നവന്. എഴുന്നേൽക്ക, ഹേ രോഹിത; അവനെ വിറപ്പിക്ക; അവനെ ക്ഷയിപ്പിക്ക; ബ്രഹ്മഹത്യ (ബ്രഹ്മജ്യ) ദോഷത്തിനെതിരെ ബന്ധനങ്ങൾ (പാശങ്ങൾ) അഴിച്ചു വിടുക/മോചിപ്പിക്കുക.
Mantra 13
स वरु॑णः सा॒यम॒ग्निर्भ॑वति॒ स मि॒त्रो भ॑वति प्रा॒तरु॒द्यन्। स स॑वि॒ता भू॒त्वान्तरि॑क्षेण याति॒ स इन्द्रो॑ भू॒त्वा त॑पति मध्य॒तो दिवं॒ तस्य॑ दे॒वस्य॑। क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
അവൻ വരുണനാകുന്നു; സന്ധ്യയിൽ അവൻ അഗ്നിയാകുന്നു; പ്രഭാതത്തിൽ ഉദയിക്കുമ്പോൾ അവൻ മിത്രനാകുന്നു. സവിതാവായി അവൻ അന്തരിക്ഷമാർഗ്ഗത്തിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു; ഇന്ദ്രനായി അവൻ ദ്യൗസിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ നിന്ന് ദഹിപ്പിക്കുന്നു. ക്രുദ്ധനായ ആ ദേവനോടുള്ള ഇതാണ് അപരാധം—ഇങ്ങനെ അറിവുള്ള ബ്രാഹ്മണനെ ജയിച്ചു അടക്കിവയ്ക്കുന്നവന്. എഴുന്നേൽക്ക, ഹേ രോഹിത; അവനെ വിറപ്പിക്ക; അവനെ ക്ഷയിപ്പിക്ക; ബ്രഹ്മഹത്യ (ബ്രഹ്മജ്യ) ദോഷത്തിനെതിരെ ബന്ധനങ്ങൾ (പാശങ്ങൾ) അഴിച്ചു വിടുക/മോചിപ്പിക്കുക.
Mantra 14
स॒ह॒स्रा॒ह्ण्यं विय॑तावस्य प॒क्षौ हरे॑र्हं॒सस्य॒ पत॑तः स्व॒र्गम्। स दे॒वान्त्सर्वा॒नुर॑स्युप॒दद्य॑ सं॒पश्य॑न् याति॒ भुव॑नानि॒ विश्वा॒ तस्य॑ दे॒वस्य॑। क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
വിശാലമായി വ്യാപിച്ച ആകാശത്തിൽ ഹരിയുടെ ഹംസൻ സ്വർഗ്ഗത്തേക്ക് പറക്കുമ്പോൾ, അവന്റെ ചിറകുകൾ ‘സഹസ്രാഹ്ന്യ’ (ആയിരദിനശക്തി) ആകുന്നു. അവൻ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും തന്റെ ഉള്ളിൽ സ്ഥാപിച്ച്, എല്ലാലോകങ്ങളെയും നിരീക്ഷിച്ച്, സർവ്വഭുവനങ്ങളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു—ആ ദേവന്റെ. ആ ദേവൻ ക്രുദ്ധനായിരിക്കുമ്പോൾ—ഇങ്ങനെ ജ്ഞാനമുള്ള ബ്രാഹ്മണനെ ജയിച്ച്/അടക്കിക്കുന്നവൻ—ഇതുതന്നെ ആ അപരാധം. ഹേ രോഹിത, അവനെ എഴുന്നേല്പിച്ച് വിറപ്പിക്ക; അവനെ ക്ഷയിപ്പിക്ക; ബ്രഹ്മഹത്യാരന്റെ നേരെ പാശങ്ങൾ വിട്ടുവിടുക.
Mantra 15
अ॒यं स दे॒वो अ॒प्स्व॑१न्तः स॒हस्र॑मूलः पुरु॒शाको॒ अत्त्रिः॑ । य इ॒दं विश्वं॒ भुव॑नं ज॒जान॒ तस्य॑ दे॒वस्य॑ । क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ഇവനാണ് ആ ദേവൻ—ജലത്തിനുള്ളിൽ അന്തർവർത്തിയായി വസിക്കുന്നവൻ; ‘സഹസ്രമൂല’ (ആയിരം വേരുകളുള്ളവൻ), പുരുഷാകാരൻ, ഭക്ഷകൻ—ഈ മുഴുവൻ വിശ്വ-ഭുവനത്തെ ജനിപ്പിച്ചവൻ. ആ ദേവൻ ക്രുദ്ധനായിരിക്കുമ്പോൾ—ഇങ്ങനെ ജ്ഞാനമുള്ള ബ്രാഹ്മണനെ ജയിച്ച്/അടക്കിക്കുന്നവൻ—ഇതുതന്നെ ആ അപരാധം. ഹേ രോഹിത, അവനെ എഴുന്നേല്പിച്ച് വിറപ്പിക്ക; അവനെ ക്ഷയിപ്പിക്ക; ബ്രഹ്മഹത്യാരന്റെ നേരെ പാശം വിട്ടുവിടുക.
Mantra 16
शु॒क्रं व॑हन्ति॒ हर॑यो रघु॒ष्यदो॑ दे॒वं दि॒वि वर्च॑सा॒ भ्राज॑मानम्। यस्यो॒र्ध्वा दिवं॑ त॒न्व॑१स्तप॑न्त्य॒र्वाङ् सु॒वर्णैः॑ पट॒रैर्वि भा॑ति॒ तस्य॑ दे॒वस्य॑ । क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
പ്രകാശമുള്ള ഹരിത (ബേ) കുതിരകൾ, വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവ, ദേവനെ വഹിക്കുന്നു—സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പവിത്ര തേജസ്സോടെ ദീപ്തനായവനെ. ആരുടെ ഉയർന്ന രൂപങ്ങൾ ദ്യൗവിനെ തപിപ്പിക്കുന്നു, അവൻ ഇവിടെക്കു സ്വർണ്ണ പടരുകൾ (ആവരണങ്ങൾ) ധരിച്ച് പ്രകാശിക്കുന്നു—ആ ദേവന്റെ. ക്രുദ്ധനായ ആ ദേവനോടുള്ള ഇതാണ് അപരാധം: ഇങ്ങനെ ജ്ഞാനമുള്ള ബ്രാഹ്മണനെ പീഡിപ്പിക്കുന്നവൻ/അന്യായം ചെയ്യുന്നവൻ. ഹേ രോഹിത, അവനെ നടുക്കിപ്പിക്കുക; അവനെ ക്ഷയിപ്പിക്കുക; ബ്രഹ്മഹത്യക്കാരനോടുള്ള പ്രതികാരമായി ബന്ധനപാശങ്ങൾ വിടുക (അവന്റെ മേൽ പാശങ്ങൾ ഇടുക).
Mantra 17
येना॑दि॒त्यान् ह॒रितः॑ स॒म्वह॑न्ति॒ येन॑ य॒ज्ञेन॑ ब॒हवो॒ यन्ति॑ प्रजा॒नन्तः॑ । यदेकं॒ ज्योति॑र्बहु॒धा वि॒भाति॒ तस्य॑ दे॒वस्य॑ । क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ഏതുകൊണ്ടാണ് ഹരിത കുതിരകൾ ആദിത്യന്മാരെ ഒരുമിച്ച് വഹിക്കുന്നത്; ഏത് യജ്ഞംകൊണ്ടാണ് പലരും—ജ്ഞാനികൾ—തങ്ങളുടെ ഗതി/മാർഗ്ഗം പ്രാപിക്കുന്നത്; ആ ഒരേ ജ്യോതി പലവിധമായി പ്രകാശിക്കുന്നത്—ആ ദേവന്റെ. ക്രുദ്ധനായ ആ ദേവനോടുള്ള ഇതാണ് അപരാധം: ഇങ്ങനെ ജ്ഞാനമുള്ള ബ്രാഹ്മണനെ പീഡിപ്പിക്കുന്നവൻ/അന്യായം ചെയ്യുന്നവൻ. ഹേ രോഹിത, അവനെ നടുക്കിപ്പിക്കുക; അവനെ ക്ഷയിപ്പിക്കുക; ബ്രഹ്മഹത്യക്കാരനോടുള്ള പ്രതികാരമായി ബന്ധനപാശങ്ങൾ വിടുക (അവന്റെ മേൽ പാശങ്ങൾ ഇടുക).
Mantra 18
स॒प्त यु॑ञ्जन्ति॒ रथ॒मेक॑चक्र॒मेको॒ अश्वो॑ वहति स॒प्तना॑मा । त्रि॒नाभि॑ च॒क्रम॒जर॑मन॒र्वं यत्रे॒मा विश्वा॒ भुव॒नाधि॑ त॒स्थुस्तस्य॑ दे॒वस्य॑ । क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ഏഴ് (രശ്മികൾ/അശ്വങ്ങൾ) ഏകചക്ര രഥത്തെ യോജിപ്പിക്കുന്നു; ഏഴ് നാമങ്ങളുള്ള ഒരൊറ്റ അശ്വൻ അതിനെ വഹിക്കുന്നു. ത്രിനാഭിയുള്ള ചക്രം—അജര, അശിഥില—അതിൽ ഈ എല്ലാ ഭുവനങ്ങളും സ്ഥാപിതമായി നിലകൊള്ളുന്നു—ആ ദേവന്റെ. ക്രുദ്ധനായ ആ ദേവനോടുള്ള ഇതാണ് അപരാധം: ഇങ്ങനെ ജ്ഞാനമുള്ള ബ്രാഹ്മണനെ പീഡിപ്പിക്കുന്നവൻ/അന്യായം ചെയ്യുന്നവൻ. ഹേ രോഹിത, അവനെ നടുക്കിപ്പിക്കുക; അവനെ ക്ഷയിപ്പിക്കുക; ബ്രഹ്മഹത്യക്കാരനോടുള്ള പ്രതികാരമായി ബന്ധനപാശങ്ങൾ വിടുക (അവന്റെ മേൽ പാശങ്ങൾ ഇടുക).
Mantra 19
अ॒ष्ट॒धा यु॒क्तो व॑हति॒ वह्नि॑रु॒ग्रः पि॒ता दे॒वानां॑ जनि॒ता म॑ती॒नाम्। ऋ॒तस्य॒ तन्तुं॒ मन॑सा मि॒मानः॒ सर्वा॒ दिशः॑ पवते मात॒रिश्वा॒ तस्य॑ दे॒वस्य॑ । क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
എട്ടുവിധമായി യുക്തനായ ഉഗ്ര വഹ്നി (അഗ്നി) വഹിക്കുന്നു—ദേവന്മാരുടെ പിതാവ്, നമ്മുടെ പവിത്ര മതി(ചിന്ത)കളുടെ ജനകൻ. മനസ്സാൽ ഋതത്തിന്റെ തന്തു അളക്കുന്ന മാതരിശ്വൻ ആ ദേവന്റെ രൂപത്തിൽ എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും വീശുന്നു. ക്രുദ്ധനായ ആ ദേവനോടുള്ള ഇതാണ് അപരാധം: ഇങ്ങനെ അറിവുള്ള ബ്രാഹ്മണനെ ആരെങ്കിലും പീഡിപ്പിക്കുകയോ അപമാനിച്ച് ജയിക്കുകയോ ചെയ്താൽ. ഹേ റോഹിത, അവനെ എഴുന്നേൽപ്പിച്ച് വിറപ്പിക്ക; അവനെ ക്ഷയിപ്പിക്ക; ബ്രഹ്മഹന്താവിന്റെ മേൽ പാശങ്ങൾ പ്രതിയായി വിട്ടുവിടുക.
Mantra 20
सं॒यञ्चं॒ तन्तुं॑ प्र॒दिशोऽनु॒ सर्वा॑ अ॒न्तर्गा॑य॒त्र्याम॒मृत॑स्य॒ गर्भे॒ तस्य॑ दे॒वस्य॑ । क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും നീട്ടിപ്പിടിച്ച, മുറുകെ വലിച്ച തന്തു—ഗായത്രിയുടെ ഉള്ളിൽ, അമൃതത്തിന്റെ ഗർഭത്തിൽ—ആ ദേവത്തിന്റേതാണ്. ക്രുദ്ധനായ ആ ദേവനോടുള്ള ഇതാണ് അപരാധം: ഇങ്ങനെ അറിവുള്ള ബ്രാഹ്മണനെ ആരെങ്കിലും പീഡിപ്പിക്കുകയോ അപമാനിച്ച് ജയിക്കുകയോ ചെയ്താൽ. ഹേ റോഹിത, അവനെ എഴുന്നേൽപ്പിച്ച് വിറപ്പിക്ക; അവനെ ക്ഷയിപ്പിക്ക; ബ്രഹ്മഹന്താവിന്റെ മേൽ പാശങ്ങൾ പ്രതിദണ്ഡമായി വിട്ടുവിടുക.
Mantra 21
नि॒म्रुच॑स्ति॒स्रो व्युषो॑ ह ति॒स्रस्त्रीणि॒ रजां॑सि॒ दिवो॑ अ॒ङ्ग ति॒स्रः । वि॒द्मा ते॑ अग्ने त्रे॒धा ज॒नित्रं॑ त्रे॒धा दे॒वानां॑ जनि॑मानि विद्म॒ तस्य॑ दे॒वस्य॑ । क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
മൂന്നാണ് താഴോട്ടിറങ്ങുന്ന ഇരുട്ടിന്റെ മറകൾ, മൂന്നാണ് ഉഷസ്സിന്റെ ഉദയങ്ങൾ; മൂന്നാണ് പ്രദേശങ്ങൾ—ഹേ അങ്ഗ, ദ്യൗവിലും മൂന്നാണ്. ഹേ അഗ്നേ, നിന്റെ ത്രേധാ ജനിത്രം (ജന്മസ്ഥാനം) ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു; ദേവന്മാരുടെ ജനനങ്ങളും ത്രേധാ—ആ ദേവന്റെ—ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു. ക്രുദ്ധനായ ദേവനോടുള്ള ഈ അപരാധം: ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞിട്ടും പണ്ഡിതനായ ബ്രാഹ്മണനെ ഹാനിപ്പെടുത്തുന്നവൻ. ഹേ രോഹിത, അവനെ വിറപ്പിച്ചു ഉയർത്തുക; അവനെ ക്ഷയിപ്പിക്കുക; ബ്രഹ്മജ്യന്റെ (ബ്രാഹ്മണഹിംസകന്റെ) മേൽ പ്രതികാരമായി പാശങ്ങൾ അഴിച്ചുവിടുക.
Mantra 22
वि य और्णो॑त् पृथि॒वीं जाय॑मान॒ आ स॑मु॒द्रमदधाद॒न्तरि॑क्षे॒ तस्य॑ दे॒वस्य॑ । क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ജനിച്ച ഉടനെ ഭൂമിയെ വ്യാപിച്ചവൻ, അന്തരിക്ഷത്തിൽ സമുദ്രത്തെ സ്ഥാപിച്ചവൻ—ആ ദേവന്റെ. ക്രുദ്ധനായ ദേവനോടുള്ള ഈ അപരാധം: ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞിട്ടും പണ്ഡിതനായ ബ്രാഹ്മണനെ ഹാനിപ്പെടുത്തുന്നവൻ. ഹേ രോഹിത, അവനെ വിറപ്പിക്കുക; അവനെ ക്ഷയിപ്പിക്കുക; ബ്രഹ്മജ്യന്റെ (ബ്രാഹ്മണഹിംസകന്റെ) മേൽ പ്രതികാരമായി പാശങ്ങൾ അഴിച്ചുവിടുക.
Mantra 23
त्वम॑ग्ने॒ क्रतु॑भिः के॒तुभि॑र्हि॒तो॒३र्कः समि॑द्ध॒ उद॑रोचथा दि॒वि। किम॒भ्याऽर्चन् म॒रुतः॒ पृश्नि॑मातरो॒ यद् रोहि॑त॒मज॑नयन्त दे॒वास्तस्य॑ दे॒वस्य॑। क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ഹേ അഗ്നേ, നീ ക്രതുക്കളാലും കേതുക്കളാലും (ശക്തികളാലും പ്രകാശചിഹ്നങ്ങളാലും) സ്ഥാപിതനായി, നന്നായി ജ്വലിക്കുന്ന അർക്കം (ജ്വാല) ആയി, ദ്യൗവിൽ പ്രകാശിച്ചു. പൃശ്നിമാതാവിന്റെ പുത്രന്മാരായ മരുതർ എന്തിന് സ്തുതിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നു, ദേവന്മാർ രോഹിതനെ ജനിപ്പിച്ചപ്പോൾ—ആ ദേവന്റെ? ക്രുദ്ധനായ ദേവനോടുള്ള ഈ അപരാധം: ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞിട്ടും പണ്ഡിതനായ ബ്രാഹ്മണനെ ഹാനിപ്പെടുത്തുന്നവൻ. ഹേ രോഹിത, അവനെ വിറപ്പിക്കുക; അവനെ ക്ഷയിപ്പിക്കുക; ബ്രഹ്മജ്യന്റെ (ബ്രാഹ്മണഹിംസകന്റെ) മേൽ പ്രതികാരമായി പാശങ്ങൾ അഴിച്ചുവിടുക.
Mantra 24
य आ॑त्म॒दा ब॑ल॒दा यस्य॒ विश्व॑ उ॒पास॑ते प्र॒शिषं॒ यस्य॑ दे॒वाः । यो॒३स्येशे॑ द्वि॒पदो॒ यश्चतु॑ष्पद॒स्तस्य॑ दे॒वस्य॑ । क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ആത്മാവ് (ജീവൻ) നൽകുന്നവനും ബലം നൽകുന്നവനും—ആരുടെ ശാസനയെല്ലാവരും ഉപാസിക്കുന്നു, ആജ്ഞയെ ദേവന്മാരും അനുസരിക്കുന്നു; ദ്വിപദ-ചതുഷ്പദങ്ങളുടെയെല്ലാം അധിപനായ ആ ദേവന്റെ കാര്യത്തിൽ: ക്രുദ്ധനായ ആ ദേവനോടുള്ള ഇതാണ് അപരാധം—ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞിട്ടും പണ്ഡിതനായ ബ്രാഹ്മണനെ പീഡിപ്പിക്കുന്നവൻ ചെയ്യുന്ന കുറ്റം. ഹേ രോഹിത, അവനെ വിറപ്പിക്ക; അവനെ ക്ഷയിപ്പിക്ക; ബ്രഹ്മഹത്യാ-ദോഷത്തിന്റെ പ്രതികാരമായി അവന്റെ ബന്ധന-പാശങ്ങൾ അഴിച്ചുവിടുക (അവന്റെമേൽ ബന്ധിക്കുക).
Mantra 25
एक॑पा॒द् द्विप॑दो॒ भूयो॒ वि च॑क्रमे॒ द्विपा॒त् त्रिपा॑दम॒भ्येऽति प॒श्चात्। चतु॑ष्पाच्चक्रे॒ द्विप॑दामभिस्व॒रे सं॒पश्य॑न् प॒ङ्क्तिमु॑प॒तिष्ठमान॒स्तस्य॑ दे॒वस्य॑ । क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ഏകപാദനായി അവൻ ദ്വിപദത്തെക്കാളും അപ്പുറം നടന്നു; ദ്വിപാദനായി പിന്നിൽ നിന്നു ത്രിപാദനെ പിന്തുടർന്ന് പിടിച്ചു. ചതുഷ്പാദനായി അവൻ ദ്വിപദങ്ങളെ അഭിസ്വര (ദിശിത ഘോഷം) കൊണ്ട് ക്രമപ്പെടുത്തി—പങ്ക്തി (ക്രമബദ്ധ നിര) നിരീക്ഷിച്ച്, ഉപതിഷ്ഠമാനൻ (സേവകനായി സമീപം നിൽക്കുന്നവൻ) പോലെ നിന്നു—ആ ദേവന്റെ കാര്യത്തിൽ. ക്രുദ്ധനായ ആ ദേവനോടുള്ള ഇതാണ് അപരാധം—ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞിട്ടും പണ്ഡിതനായ ബ്രാഹ്മണനെ പീഡിപ്പിക്കുന്നവൻ ചെയ്യുന്ന കുറ്റം. ഹേ രോഹിത, അവനെ വിറപ്പിക്ക; അവനെ ക്ഷയിപ്പിക്ക; ബ്രഹ്മഹത്യാ-ദോഷത്തിന്റെ പ്രതികാരമായി അവന്റെ ബന്ധന-പാശങ്ങൾ അഴിച്ചുവിടുക (അവന്റെമേൽ ബന്ധിക്കുക).
Mantra 26
कृ॒ष्णायाः॑ पु॒त्रो अर्जु॑नो॒ रात्र्या॑ व॒त्सोऽजायत । स ह॒ द्यामधि॑ रोहति॒ रुहो॑ रुरोह॒ रोहि॑तः
കൃഷ്ണയിൽ നിന്ന് പുത്രൻ അർജുനൻ ജനിച്ചു; രാത്രിയിൽ നിന്ന് ഒരു കിടാവ് ഉത്ഭവിച്ചു. അവൻ സത്യമായി ദ്യൗവിൽ കയറുന്നു; കയറുന്നവൻ കയറി—രോഹിതൻ ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു.
Here Rohita functions as a solar-royal punitive power—an enforcer of cosmic order—who is asked to prosecute and restrain the person who harms a learned Brahmin.
The hymn treats pāśa (“noose/bond”) as the mechanism of divine restraint: the offender is to be seized, restricted, and made unable to continue aggression, with wasting-away as the consequence of guilt.
Its primary aim is abhicārika (punitive/apotropaic): it protects brahman-power by deterring and ritually binding an aggressor, rather than curing a physical illness.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.