Adhyaya 190
Chapter Arc: संजय धृतराष्ट्र को बताता है कि द्रोण-पर्व के इस अध्याय में तीन मोर्चों पर एक साथ घोर संग्राम भड़क उठा—दुःशासन बनाम सहदेव, कर्ण बनाम भीमसेन, और द्रोणाचार्य बनाम अर्जुन; रणभूमि मानो एक ही क्षण में तीन अग्निकुंड बन जाती है। → सहदेव अपनी तीव्र फुर्ती से दुःशासन के सारथी/रथ-व्यवस्था पर निर्णायक प्रहार करता है—ऐसा कि न दुःशासन, न कोई सैनिक उसे रोक पाता। उधर भीम और कर्ण वेग से एक-दूसरे पर टूट पड़ते हैं; गदा-युद्ध में रथ, ध्वजा, कूबर—सब लक्ष्य बनते हैं। तीसरे मोर्चे पर द्रोण दिव्यास्त्रों की वर्षा कर अर्जुन को दबाने का प्रयास करते हैं, और अर्जुन विधिपूर्वक प्रतिअस्त्रों से उन्हें निष्फल करता जाता है। → भीमसेन अपनी गदा से कर्ण के रथ के कूबर को तोड़कर ‘शतधा’ कर देता है—अद्भुत दृश्य; साथ ही द्रोण और अर्जुन के बीच दिव्यास्त्रों का चरम आदान-प्रदान होता है—ऐन्द्र, पाशुपत, त्वाष्ट्र, वायव्य, वारुण आदि अस्त्र द्रोण के धनुष से छूटते हैं और धनंजय उन्हें तत्क्षण काट/शांत कर देता है। द्रोण मन-ही-मन अर्जुन की प्रशंसा करते हैं—गुरु-शिष्य का युद्ध अपने शिखर पर पहुँचता है। → सहदेव का त्वरित प्रहार पाण्डव-पक्ष का मनोबल बढ़ाता है; भीम-कर्ण का गदा-संघर्ष निर्णायक चोटों के बावजूद चलता रहता है—कर्ण भीम की गदा उठाकर प्रत्याघात करता है, पर भीम दूसरी गदा से उसे रोक देता है। द्रोण, प्रयत्न करते हुए भी, अर्जुन द्वारा रोके जाने पर प्रसन्न-हास्य सहित उसे प्रत्यवारित करते हैं—युद्ध थमता नहीं, केवल अगले आवेग के लिए साँस लेता है। → तीनों द्वंद्वों में कोई अंतिम निर्णय नहीं—कर्ण-भीम और द्रोण-अर्जुन की टक्कर अगले क्षण और अधिक उग्र होने का संकेत देती है।
Shlokas
Verse 1
शीश >> श््जु भ्निध्ररॉभ्राध्यस अष्टा शीर्त्याधिकशततमोब् ध्याय: दुःशासन और सहदेवका
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: ຂ້າແຕ່ພຣະຣາຊາ! ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ດຸຫສາສະນະ ຜູ້ເດືອດດານດ້ວຍຄວາມໂກດ ໄດ້ພຸ່ງເຂົ້າໂຈມຕີສະຫະເທວະ. ດ້ວຍຄວາມໄວອັນຮຸນແຮງຂອງລົດຮົບ ລາວຮາວກັບເຮັດໃຫ້ແຜ່ນດິນສັ່ນໄຫວ—ເປັນນິມິດວ່າການປະລະໄດ້ທະວີຄວາມໂຫດຮ້າຍ ເມື່ອຄວາມໂກດຜັກດັນນັກຮົບໃຫ້ແສວງຫາອຳນາດ ບໍ່ແມ່ນຄວາມຍັບຍັ້ງ.
Verse 2
तस्यापतत एवाशु भल््लेनामित्रकर्शन: । माद्रीपुत्र: शिरो यन्तु: सशिरस्त्राणमच्छिनत्,उसके आते ही शत्रुसूदन माद्रीकुमार सहदेवने शीघ्र ही एक भल्ल मारकर दुःशासनके सारथिका मस्तक शिरस्त्राणसहित काट डाला
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: ເມື່ອລາວພຸ່ງເຂົ້າມາ ບຸດແຫ່ງມາດຣີ—ສະຫະເທວະ ຜູ້ປະຫານສັດຕູ—ໄດ້ຍິງດ້ວຍລູກສອນພັນທະ “ພັລລະ” ຢ່າງວ່ອງໄວ ແລະຕັດສະຫຼະຫົວຂອງສາລະທີ ພ້ອມທັງໝວກເຫຼັກ. ພາບນັ້ນຊີ້ໃຫ້ເຫັນກຳລັງພັດທະນາອັນໂຫດຮ້າຍຂອງສົງຄາມ ທີ່ຄວາມຊຳນານ ແລະຄວາມແນ່ວແນ່ ຖືກນຳໃຊ້ໂດຍບໍ່ມີຊ່ອງວ່າງ ແມ່ນແຕ່ນ້ຳໜັກທາງທຳມະຂອງຄວາມຮຸນແຮງກໍຍັງຄ້າງຢູ່ເທິງທຸກການກະທຳອັນຕັດສິນ.
Verse 3
नैनं दुःशासन: सूतं नापि कश्चन सैनिक: । कृत्तोत्तमाड़माशुत्वात् सहदेवेन बुद्धवान्
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: ທັງດຸຫສາສະນະ ແລະທະຫານຄົນໃດກໍບໍ່ທັນສັງເກດເຫັນ—ເພາະສະຫະເທວະ ຜູ້ມີປັນຍາ ໄດ້ກະທຳຢ່າງວ່ອງໄວ ແລະຊຳນານຍິ່ງ—ໃນຂະນະທີ່ລາວຟັນຕັດຫົວສາລະທີ. ເຫດການນີ້ຊີ້ວ່າ ໃນຄວາມວຸ່ນວາຍຂອງສົງຄາມ ຄວາມໄວ ແລະຄວາມແມ່ນຍຳທາງຍຸດທະວິທີ ສາມາດປິດບັງໄດ້ແມ່ນແຕ່ການກະທຳຮຸນແຮງອັນໜັກໜ່ວງ ແລະຍົກຄວາມຕຶງຕັນທາງຈັນຍາບັນລະຫວ່າງຄວາມຈຳເປັນໃນສະໜາມຮົບ ກັບຄ່າຄວາມເປັນມະນຸດທີ່ຜູ້ບໍ່ແມ່ນຊົນຊັ້ນກະສັດ ເຊັ່ນສາລະທີ ຕ້ອງແບກຮັບ.
Verse 4
यदा त्वसंगृहीतत्वात् प्रयान्त्यश्वा यथासुखम् | ततो दुःशासन: सूतं बुबुधे गतचेतसम्,जब रास छूट जानेके कारण घोड़े अपनी मौजसे इधर-उधर भागने लगे, तब दुःशासनको यह ज्ञात हुआ कि मेरा सारथि मारा गया
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອບໍ່ມີໃຜຈັບສາຍບັງຫຽນ ເນື່ອງຈາກບໍ່ໄດ້ຄວບຄຸມ ມ້າທັງຫຼາຍກໍພາກັນແລ່ນໄປມາຕາມໃຈ. ໃນຂະນະນັ້ນ ທຸຫສາສະນະ ຈຶ່ງຮູ້ວ່າ ສູຕະ (ສາລະທີ) ຂອງຕົນໄດ້ໝົດສະຕິ—ດັ່ງຖືກສັງຫານ ຫຼືບໍ່ອາດປະຕິບັດໜ້າທີ່—ເຮັດໃຫ້ລົດສົງຄາມຂາດການຄວບຄຸມ.
Verse 5
स हयान् संनिगृह्माजी स्वयं हयविशारद: । युयुधे रथिनां श्रेष्ठो लघु चित्र च सुष्ल च
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ເພາະເປັນຜູ້ຊໍານານໃນການຄວບມ້າ ລາວຈຶ່ງຈັບຄວບມ້າເອງໃນສະໜາມຮົບ. ຜູ້ເປັນເລີດໃນບັນດານັກຮົບລົດສົງຄາມນັ້ນ ຕໍ່ສູ້ຢ່າງວ່ອງໄວ ດ້ວຍກົນລະຍຸດຫຼາກຫຼາຍ ແລະປະຕິບັດໄດ້ຢ່າງດີງາມ.
Verse 6
तदस्यापूजयन् कर्म स्वे परे चापि संयुगे । हतसूतरथेनाजौ व्यचरद् यदभीतवत्
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ທັງຝ່າຍຕົນ ແລະຝ່າຍຕໍ່ສູ້ໃນສະໜາມຮົບ ຕ່າງກໍຊົມເຊີຍການກະທໍານັ້ນຂອງລາວ. ເພາະໃນການຮົບ ແມ່ນແຕ່ລົດຂອງລາວຂາດສາລະທີທີ່ຖືກສັງຫານ ລາວກໍຍັງເຄື່ອນໄຫວໃນກາງກອງຮົບດັ່ງຜູ້ບໍ່ຮູ້ຈັກຄວາມຢ້ານ.
Verse 7
सारथिके मारे जानेपर भी दुःशासन उस रथके द्वारा युद्धभूमिमें निर्भय-सा विचरता रहा; उसके इस कर्मकी अपने और शत्रुपक्षके लोगोंने भी प्रशंसा की ।।
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ແມ່ນແຕ່ສາລະທີຖືກສັງຫານ ທຸຫສາສະນະກໍຍັງຂັບລົດສົງຄາມຈອກໄປມາໃນສະໜາມຮົບດັ່ງຜູ້ບໍ່ຢ້ານ; ແລະທັງຝ່າຍຕົນກັບຝ່າຍສັດຕູກໍຊົມເຊີຍ. ແຕ່ສະຫະເທວະ ໄດ້ພອຍຝົນລູກສອນຄົມກ້າໃສ່ມ້າເຫຼົ່ານັ້ນ. ຖືກທຸກທໍລະມານໂດຍລູກສອນ ມ້າທັງຫຼາຍກໍແລ່ນກະຈາຍໄປທົ່ວທິດຢ່າງວ່ອງໄວ.
Verse 8
स रश्मिषु विषक्तत्वादुत्ससर्ज शरासनम् | धनुषा कर्म कुर्वस्तु रश्मींश्ष॒ पुनरुत्सूजत्
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ເນື່ອງຈາກມືຂອງລາວພັນຕິດກັບສາຍບັງຫຽນ ລາວຈຶ່ງປ່ອຍຄັນທະນູລົງ. ແລະເມື່ອລາວຈະໃຊ້ທະນູ ກໍຈໍາໃຈຕ້ອງປ່ອຍສາຍບັງຫຽນອີກ. ດັ່ງນັ້ນໃນຄວາມຄັບຄັ່ງຂອງສົງຄາມ ລາວບໍ່ອາດຄວບຄຸມທັງມ້າ ແລະອາວຸດໄດ້ພ້ອມກັນ.
Verse 9
छिद्रेष्वेतेषु तं बाणैर्माद्रीपुत्रो 5 भ्यवाकिरत् । परीप्संस्त्वत्सुतं कर्णस्तदन््तरमवाप तत्
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: «ເມື່ອເຫັນຊ່ອງຫວ່າງໃນການປ້ອງກັນຂອງສັດຕູ ລູກຊາຍຂອງນາງມາດຣີ ຄື ສະຫະເທວ ໄດ້ສາດລູກສອນລົງດັ່ງຝົນ ຈົນເຫມືອນປົກຄຸມເຂົາໄວ້. ໃນຂະນະນັ້ນ ກັນນະ—ເພື່ອປົກປ້ອງລູກຊາຍຂອງເຈົ້າ—ໄດ້ພຸ້ນເຂົ້າໄປກາງ ແລະຍຶດຕຳແໜ່ງນັ້ນຢູ່ລະຫວ່າງພວກເຂົາ».
Verse 10
वृकोदरस्तत: कर्ण त्रिभिर्भल्लै: समाहित: । आकर्णपूर्णरभ्यघ्नद् बाह्वोरुगसि चानदत्
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: «ຕໍ່ມາ ວຣິໂກດະຣະ (ພີມະ) ຈັບເປົ້າໃສ່ກັນນະ ດຶງຄັນທະນູຈົນສຸດຫູ ແລ້ວຍິງລູກສອນຄົມສາມດອກ ຟັນເຂົ້າທັງສອງແຂນ ແລະອົກຢ່າງເຈັບລຶກ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ພີມະກໍຮ້ອງຄຳຮາມດັງກ້ອງ».
Verse 11
स निवृत्तस्तत: कर्ण: संघट्टधित इवोरग: । भीममावारयामास विकिरन् निशितान् शरान्,तदनन्तर पैरोंसे कुचले गये सर्पके समान कुपित हो कर्ण लौट पड़ा और तीखे बाणोंकी वर्षा करके भीमको रोकने लगा
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: «ແລ້ວກັນນະຫັນກັບຄືນ ດັ່ງງູທີ່ໂກດແຄ້ນຫຼັງຖືກຢຽບ. ລາວສະກັດກັ້ນການຮຸກຂອງພີມະ ໂດຍສາດລູກສອນຄົມກະຈາຍເປັນຝົນ».
Verse 12
ततो<भूत् तुमुलं युद्ध भीमराधेययोस्तदा । तौ वृषाविव नर्दन्तौ विवृत्तनयनावुभौ
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: «ຈາກນັ້ນ ການຮົບອັນອື້ອງອຶງໄດ້ລຸກໂຊນຂຶ້ນລະຫວ່າງພີມະ ແລະ ຣາເທຍ (ກັນນະ). ທັງສອງມີດວງຕາບິດເບືອນດ້ວຍໂທສະ ຈ້ອງກັນແລະກັນ ແລ້ວຮ້ອງຄຳຮາມດັ່ງງົວຜູ້ສອງຕົວ».
Verse 13
वेगेन महतान्योन्यं संरब्धावभिपेततु: । अभिसंश्शलिष्टयोस्तत्र तयोराहवशौण्डयो:
ສັນຊະຍາກ່າວວ່າ: «ດ້ວຍຄວາມໄວອັນມະຫາສານ ແລະຈິດໃຈອັນຮຸນແຮງ ທັງສອງພຸ້ນເຂົ້າຫາກັນ. ທີ່ນັ້ນ ເມື່ອເຂົ້າປະຊິດ ແລະກອດກັນຢ່າງໃກ້ຊິດ ວິລະບຸລຸດທັງສອງ—ຜູ້ຊ່ຽວຊານໃນສົງຄາມ—ໄດ້ປະທະກັນຢ່າງແນ່ນໜາ ແລະຮຸນແຮງ».
Verse 14
गदया भीमसेनस्तु कर्णस्य रथकूबरम्
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ດ້ວຍຄທາຂອງຕົນ ພີມເສນະ ໄດ້ຟາດໃສ່ເສົາ/ຄານຮອງລົດຮົບຂອງ ກັນນະ ເພື່ອໃຫ້ລົດພິການ ແລະຂັດຂວາງຄວາມໄວຂອງນັກຮົບນັ້ນໃນຄວາມວຸ້ນວາຍແຫ່ງສະໜາມຮົບ. ການກະທຳນີ້ສະທ້ອນຍຸດທະວິທີ: ທຳລາຍພາຫະນະແຫ່ງອັນຕະລາຍ ກ່ອນຈະແລກກຳລັງກັນຕົງໆ ແມ່ນແຕ່ຢູ່ໃນຄວາມຈຳເປັນອັນໂຫດຮ້າຍຂອງສົງຄາມ.
Verse 15
ततो भीमस्य राधेयो गदामाविध्य वीर्यवान्
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວ ຣາເທຍະ (ກັນນະ) ຜູ້ກ້າຫານມີພະລັງ ໄດ້ຫມຸນຄທາຂອງຕົນ ແລະກ້າວເຂົ້າປະຈັນໜ້າກັບພີມ. ພາບນີ້ສະທ້ອນຄວາມໂກດແຄ້ນທີ່ທະວີຂຶ້ນໃນສົງຄາມ ເມື່ອກຳລັງແລະຈິດໃຈຖືກທົດສອບພ້ອມກັບນ້ຳໜັກທາງທຳມະຂອງສົງຄາມພີ່ນ້ອງ.
Verse 16
ततो भीम: पुनर्गुर्वी चिक्षेपाधिरथेर्गदाम्
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວ ພີມ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ໄດ້ຂວ້າງຄທາອັນໜັກຂອງຕົນອີກຄັ້ງ ໃສ່ນັກຮົບລົດຮົບຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ນັ້ນ. ບົດນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນການທະວີຄວາມຮຸນແຮງຢ່າງບໍ່ຢຸດຢັ້ງໃນສົງຄາມ—ເມື່ອຄວາມກ້າຫານແລະຄວາມໂກດແຄ້ນຜັກດັນໃຫ້ຈົມຕີຊ້ຳໆ ໃນຂະນະທີ່ນ້ຳໜັກທາງທຳມະຂອງຄວາມຮຸນແຮງກໍສະສົມຂຶ້ນໃນທົ່ງແຫ່ງທຳມະ.
Verse 17
तां गदां बहुभि: कर्ण: सुपुड्खै: सुप्रवेजितै: । प्रत्यविध्यत् पुनश्चान्यै: सा भीम॑ पुनराव्रजत्
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ກັນນະ ຍິງຕີຄທານັ້ນຊ້ຳໆ ດ້ວຍລູກສອນຫຼາຍດອກ—ມີຂົນປີກງາມ ແລະຖືກຂັບດັນດ້ວຍແຮງກ້າ. ແຕ່ຄທານັ້ນ ແມ່ນແຕ່ຖືກຂັດຂວາງໂດຍລູກສອນຂອງລາວ ກໍຍັງຫວນກັບໄປຫາພີມອີກ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນສະໜາມຮົບທີ່ມີແຮງຜັກດັນບໍ່ຢຸດຢັ້ງ: ຝີມືແລະພະລັງປະຈັນໜ້າກັບຄວາມມຸ່ງໝັ້ນອັນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ, ແລະການຂັດຂວາງຊ້ຳໆ ກໍບໍ່ງ່າຍຈະຫັນເບນການຈົມຕີທີ່ຕັ້ງໃຈໄວ້.
Verse 18
तत्पश्चात् उन्होंने अधिरथपुत्र कर्णपर पुनः एक भारी गदा छोड़ी। परंतु कर्णने तेज किये हुए सुन्दर पंखवाले दूसरे-दूसरे बहुत-से बाण मारकर उस गदाको बींध डाला। इससे वह पुनः भीमपर ही लौट आयी ।।
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ຫຼັງຈາກນັ້ນ ພີມ ໄດ້ຂວ້າງຄທາອັນໃຫຍ່ອີກອັນ ໃສ່ກັນນະ ບຸດແຫ່ງອະທິຣະຖະ. ແຕ່ກັນນະ ໃຊ້ລູກສອນຫຼາຍດອກອັນວ່ອງໄວ ມີຂົນປີກງາມ ຍິງທະລຸຄທານັ້ນ ແລະຜັກມັນໃຫ້ຫວນກັບ; ດ້ວຍແຮງສະທ້ອນ ມັນຈຶ່ງກັບມາຫາພີມອີກຄັ້ງ. ໃນການປະທະຂອງຝີມື ບົດນີ້ຊູ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມຊຳນານອັນມີວິໄນ ແລະສະຕິອັນໝັ້ນຄົງຂອງນັກຮົບ: ພະລັງຖືກຂັດດ້ວຍຄວາມແມ່ນຍຳ, ແລະຄວາມຮຸນແຮງຫວນກັບຫາຜູ້ປ່ອຍມັນ.
Verse 19
स कर्ण सायकानष्टौ व्यसृजत् क्रोधमूर्च्छित:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ກະນະ ຖືກຄວາມໂກດຄອບງຳ ໄດ້ຍິງລູກສອນແປດດອກອອກໄປຢ່າງວ່ອງໄວ.
Verse 20
तैस्तस्य निशितैस्ती&$णैरभीमसेनो महाबल: । चिच्छेद परवीरघ्न: प्रहसन्निव भारत
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ດ້ວຍລູກສອນອັນຄົມກິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນ ພີມເສນ ຜູ້ມີກຳລັງຍິ່ງ—ຜູ້ປະຫານວີລະບຸລຸດສັດຕູ—ໄດ້ຕັດທຳລາຍອາວຸດຂອງຄູ່ຕໍ່ສູ້ ດັ່ງກັບກຳລັງຫົວເຮາະ, ໂອ ພາຣະຕະ.
Verse 21
ध्वजं शरासनं चैव शरावापं च भारत । तब क्रोधसे व्याकुल हुए भीमसेनने कर्णको आठ बाण मारे। भारत! शत्रुवीरोंका संहार करनेवाले महाबली भीमसेनने हँसते हुए-से उन तेज धारवाले तीखे बाणोंद्वारा कर्णके ध्वज धनुष और तरकसको काट गिराया ।।
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໂອ ພາຣະຕະ, ພີມເສນ ດ້ວຍລູກສອນອັນຄົມກິ່ງ ໄດ້ຍິງໂຈມກະນະ ແລະຕັດໃຫ້ຕົກລົງທັງທຸງ, ຄັນທະນູ, ແລະກະບອກລູກສອນຂອງລາວ. ກະນະຈຶ່ງຄວ້າຄັນທະນູອື່ນ ຫຼັງທອງ ແລະຍາກຈະຕ້ານ; ຕໍ່ມາ ບຸດແຫ່ງຣາທາ ໄດ້ຍິງດ້ວຍລູກສອນຈາກລົດຮົບ ສັງຫານມ້າດຳຂອງພີມເສນ ທີ່ມີສີຄ້າຍຫມີ ພ້ອມທັງຜູ້ຄຸ້ມກັນຂ້າງລົດທັງສອງ ຢ່າງວ່ອງໄວ.
Verse 22
ततः पुनस्तु राधेयो हयानस्य रथेषुभि: । ऋक्षवर्णाञ्जघानाशु तथोभौ पार्ष्णिसारथी
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ຕໍ່ມາ ຣາເທຍ (ກະນະ) ໄດ້ຍິງລູກສອນຈາກລົດຮົບ ສັງຫານມ້າຂອງພີມເສນທີ່ມີສີຄ້າຍຫມີຢ່າງວ່ອງໄວ; ແລະຍັງຂ້າຜູ້ຄຸ້ມກັນຂ້າງລົດທັງສອງ ພ້ອມທັງສາຣະຖີ ຢ່າງຮວດເລັວ.
Verse 23
स विपन्नरथो भीमो नकुलस्याप्लुतो रथम् | हरिर्यथा गिरे: शूड़ं समाक्रामदरिंदम:,इस तरह रथ नष्ट हो जानेसे शत्रुदमन भीमसेन जैसे सिंह पर्वतके शिखरपर चढ़ जाता है, उसी प्रकार उछलकर नकुलके रथपर जा बैठे
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ເມື່ອລົດຮົບຂອງຕົນຖືກທຳລາຍ ພີມ—ຜູ້ປະຫານສັດຕູ—ໄດ້ໂດດຂຶ້ນໄປຂີ່ລົດຂອງນະກຸລະ ດັ່ງສິງໂຕໂດດຂຶ້ນສູ່ຍອດພູ.
Verse 24
तथा द्रोणार्जुनौ चित्रमयुध्येतां महारथौ । आचार्यशिष्यौ राजेन्द्र कृतप्रहरणौ युधि
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ! ເຊັ່ນນັ້ນແຫຼະ ມະຫາຣະຖະວິລະຊົນທັງສອງ ດໂຣນະ ແລະ ອາຣຊຸນ—ອາຈານແລະສິດ—ໄດ້ຮົບກັນຢ່າງພິສົດໃນສະໜາມຮົບນັ້ນ ພ້ອມກັບການຟັນຟາດກັນໄປມາ»។
Verse 25
लघुसंधानयोगाभ्यां रथयोश्व रणेन च । मोहयन्तौ मनुष्याणां चक्षूंषि च मनांसि च,शीघ्रतापूर्वक बाणोंके संधान और रथोंके योगसे अपने संग्रामद्वारा वे दोनों वीर लोगोंके नेत्रों और मनको भी मोह लेते थे
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ດ້ວຍຄວາມຊໍານານອັນວ່ອງໄວໃນການປະກອບລູກສອນ, ດ້ວຍການປະສານງານອັນມີລະບຽບຂອງລົດຮົບ, ແລະດ້ວຍລີລາການຮົບຂອງພວກເຂົາ, ວິລະຊົນທັງສອງນັ້ນເຮັດໃຫ້ຜູ້ຄົນທີ່ເບິ່ງຢູ່ຕະລຶງ—ດຶງດູດທັງສາຍຕາແລະຈິດໃຈ»។
Verse 26
उपारमन्त ते सर्वे योधा भरतसत्तम । अदृष्टपूर्व पश्यन्तस्तद् युद्ध गुरुशिष्ययो:,भरतश्रेष्ठ! गुरु और शिष्यके उस अपूर्व युद्धको देखते हुए सब योद्धा संग्रामसे विरत हो गये
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງພັນບາຣະຕະ! ເມື່ອເຫັນການຮົບອັນບໍ່ເຄີຍປາກົດມາກ່ອນລະຫວ່າງອາຈານແລະສິດນັ້ນ ນັກຮົບທັງຫມົດກໍຢຸດຮົບລົງ»។
Verse 27
विचित्रान् पृतनामध्ये रथमार्गनुदीर्य तौ । अन्योन्यमपसव्यं च कर्तु वीरौ तदेषतु:,वे दोनों वीर सेनाके बीचमें रथके विचित्र पैंतरे प्रकट करते हुए उस समय एक-दूसरेको दायें कर देनेकी चेष्टा करने लगे
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ທ່າມກາງກອງທັບ ວິລະຊົນທັງສອງໄດ້ສະແດງການຂັບລົດຮົບອັນພິສົດ ຂັບເສັ້ນທາງຢ່າງສັບຊ້ອນ ແລະຕ່າງຄົນຕ່າງພະຍາຍາມບັງຄັບໃຫ້ອີກຝ່າຍຢູ່ທາງຊ້າຍ (ອັນບໍ່ເປັນມົງຄຸນ)»។
Verse 28
पराक्रमं तयोयोधा ददृशुस्ते सुविस्मिता: । तयो: समभवद् युद्ध द्रोणपाण्डवयोर्महत्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ນັກຮົບທັງຫມົດເຫັນຄວາມກ້າຫານຂອງທັງສອງ ແລະຕະລຶງຢ່າງຍິ່ງ. ແລ້ວການຮົບອັນໃຫຍ່ຫຼວງກໍເກີດຂຶ້ນລະຫວ່າງ ດໂຣນະ ແລະ ພວກປານດະວະ»។
Verse 29
यद् यच्चकार द्रोणस्तु कुन्तीपुत्रजिगीषया
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ການກະທຳໃດໆທີ່ ໂດຣະນະ ໄດ້ເຮັດ ລ້ວນເຮັດດ້ວຍໃຈປາດຖະນາຈະເອົາຊະນະບຸດຂອງ ກຸນຕີ ໂດຍຖືກຂັບດັນດ້ວຍຄວາມປາດຖະນາຈະຊະນະໃນສົງຄາມ.
Verse 30
यदा द्रोणो न शक्नोति पाण्डवं सम विशेषितुम्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: “ເມື່ອ ໂດຣະນະ ບໍ່ອາດກົດຂີ່ປານດະວະ ແລະບໍ່ອາດໄດ້ປຽບຢ່າງຕັດສິນເຫນືອເຂົາໄດ້ອີກ…”
Verse 31
ऐन्द्रं पाशुपतं त्वाष्ट्र वायव्यमथ वारुणम्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: “(ເຂົາໄດ້ໃຊ້) ອາວຸດແຫ່ງອິນທຣະ, ອາວຸດປາຊຸປະຕະ, ອາວຸດທີ່ເກີດຈາກທວັສຕຣິ, ແລ້ວຕໍ່ມາກໍແມ່ນອາວຸດຂອງວາຍຸ ແລະ ວະຣຸນະ.” ໃນບັນຍາກາດແຫ່ງທຳມະຂອງສົງຄາມ, ການສະສົມອາວຸດທິບພະອັນຫຼາຍຊັ້ນ ບົດບອກການຍົກລະດັບເກີນກວ່າການຮົບຂອງມະນຸດທົ່ວໄປ; ອຳນາດ ແລະ ການຢັ້ງຢືນ (ທຳມະ) ຖືກທົດສອບ ທ່າມກາງຄວາມປາດຖະນາຈະກົດຂີ່ສັດຕູ.
Verse 32
अस्त्राण्यस्त्रैर्यदा तस्य विधिवद्धन्ति पाण्डव:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: “ເມື່ອປານດະວະທັງຫຼາຍ ຕາມພິທີທາງທີ່ຖືກຕ້ອງ ໄດ້ໂຕ້ຕອບອາວຸດຂອງເຂົາດ້ວຍອາວຸດຂອງຕົນ…”
Verse 33
यद् यदस्त्रं स पार्थाय प्रयुड्धक्ते वेजिगीषया
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: “ອາວຸດໃດໆທີ່ເຂົາໄດ້ນຳໃຊ້ຕໍ່ຕ້ານປາຣຖະ, ເຂົາໃຊ້ມັນດ້ວຍໃຈປາດຖະນາຈະເປັນຜູ້ຊະນະໃນສົງຄາມ.”
Verse 34
तस्य तस्य विघाताय तत् तद्धि कुरुतेडर्जुन: । परंतु विजयकी इच्छासे वे पार्थपर जिस-जिस अस्त्रका प्रयोग करते थे, उस-उसके विनाशके लिये अर्जुन वैसे ही अस्त्रोंका प्रयोग करते थे ।।
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ເພື່ອຕ້ານທານການຈົມຕີແຕ່ລະຢ່າງ ອາຣະຈຸນໄດ້ໃຊ້ວິທີລົບລ້າງທີ່ສອດຄ່ອງກັນຢ່າງແນ່ນອນ. ເມື່ອອາວຸດທິບພະຍຸດຖືກປ່ອຍອອກຕາມພິທີການອັນຖືກຕ້ອງ ອາຣະຈຸນ—ມຸ່ງໝັ້ນຕໍ່ໄຊຊະນະ—ກໍໃຊ້ອາວຸດທີ່ຄູ່ຄວນກັນເພື່ອທໍາລາຍມັນທຸກຢ່າງທີ່ເກີດຂຶ້ນ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ອໍານາດໃນສົງຄາມຖືກກວດກາບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຄວາມໂກດ ແຕ່ໂດຍຝີມື ຄວາມສະຫງົບອົດກັ້ນ ແລະຄວາມຮູ້ທີ່ແມ່ນຍໍາໃນວິທີຕ້ານທານ.
Verse 35
मेने चात्मानमधिकं पृथिव्यामधि भारत
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: “ໂອ ພາຣະຕະ, ລາວເຫັນວ່າຕົນເອງເຫນືອກວ່າຜູ້ອື່ນໃນແຜ່ນດິນ.”
Verse 36
वार्यमाणस्तु पार्थेन तथा मध्ये महात्मनाम्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ແມ່ນແຕ່ຖືກປາຣະຖະ (ອາຣະຈຸນ) ຂັດຂວາງຢູ່ ລາວກໍຍັງຢືນຢູ່ທີ່ນັ້ນ ກາງຫມູ່ນັກຮົບໃຈໃຫຍ່—ເປັນຂະນະຕຶງຕັນທີ່ຄວາມກ້າຫານສ່ວນຕົວປະທະກັບຄວາມພະຍາຍາມຈະຫ້າມຄວາມເສຍຫາຍເພີ່ມໃນສະໜາມຮົບ.
Verse 37
ततोडन्तरिक्षे देवाश्न गन्धर्वाश्ष सहस्रश:
ແລ້ວຕໍ່ມາ ໃນທ້ອງຟ້າ ພວກເທວະ ແລະ ຄັນທະວະ ປາກົດຕົວເປັນພັນໆ ເພື່ອເປັນພະຍານໃນຂະນະນັ້ນ ແລະເພີ່ມຄວາມຮູ້ສຶກວ່າ ເຫດການໃນສະໜາມຮົບກໍາລັງຖືກເບິ່ງແລະພິຈາລະນາໂດຍຜູ້ຢູ່ເທິງ.
Verse 38
तदप्सरोभिराकीर्ण यक्षगन्धर्वसंकुलम्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ບ່ອນນັ້ນປາກົດວ່າແອດແນ້ນໄປດ້ວຍອັບສະຣາ ແລະຄັບຄັ່ງດ້ວຍຢັກສະ ແລະຄັນທະວະ—ຊູມບັນຍາກາດແຫ່ງສະຫວັນ ອັນເຫນືອໂລກ ທ່າມກາງເຫດການທີ່ກໍາລັງເກີດຂຶ້ນ.
Verse 39
तत्र स्मान्तर्हिता वाचो व्यचरन्त पुन: पुन:
ທີ່ນັ້ນ ສຽງຕ່າງໆ—ທີ່ເຊື່ອງຫາຍຈາກສາຍຕາ—ເຄື່ອນໄຫວໄປມາຊ້ຳໆ ດັງຂຶ້ນເປັນຊ່ວງໆ ຊີ້ໃຫ້ເຫັນການມີຢູ່ອັນລີບລັບ ແລະຄວາມບໍ່ແນ່ນອນອັນຫວາດຫວັນທີ່ປົກຄຸມສະໜາມຮົບ។
Verse 40
विसृज्यमानेष्वस्त्रेषु ज्वालयत्सु दिशो दश
ສັນຈະຍະໄດ້ກ່າວວ່າ: ເມື່ອອາວຸດຖືກຂວ້າງອອກໄປ ມັນລຸກໄຟສະຫວ່າງໄສ ຮາວກັບຈະເຜົາໃຫ້ລຸກໄຟທັງສິບທິດ—ເປັນນິມິດແຫ່ງການທະວີຄວາມນ່າຢ້ານຂອງສົງຄາມ ແລະອັນຕະລາຍທາງທຳທີ່ຕາມມາ ເມື່ອຄວາມໂກດແຄ້ນແລະອຳນາດອາວຸດຖືກປ່ອຍອອກໂດຍບໍ່ມີການຢັ້ງຢືນ.
Verse 41
अब्रुव॑ंस्तत्र सिद्धाश्षन ऋषयश्न समागता: । जब दिव्यास्त्रोंके प्रयोग होने लगे और उनके तेजसे दसों दिशाएँ प्रकाशित हो उठीं
ສັນຈະຍະໄດ້ກ່າວວ່າ: ເມື່ອອາວຸດທິບຖືກນຳອອກໃຊ້ ແລະລັດສະໝີຂອງມັນສ່ອງສະຫວ່າງທັງສິບທິດ ບັນດາສິດທະ ແລະລະສີທີ່ຊຸມນຸມກັນໃນຟ້າ ໄດ້ສົນທະນາກັນວ່າ: “ນີ້ບໍ່ແມ່ນສົງຄາມຂອງມະນຸດ ບໍ່ແມ່ນຂອງອະສຸຣະ ບໍ່ແມ່ນຂອງຣາກສະສະ—ແມ່ນກະທັ້ງຂອງເທວະ ແລະຄັນທະຣະວະກໍບໍ່ແມ່ນ. ແນ່ນອນ ນີ້ແມ່ນສົງຄາມອັນສູງສຸດ ດຸດດັ່ງພຣະພຣົມ. ການປະລະທີ່ແປກປະຫຼາດ ແລະນ່າອັດສະຈັນເຊັ່ນນີ້ ພວກເຮົາບໍ່ເຄີຍເຫັນ ແລະບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນ.”
Verse 42
नदैवं न च गान्धर्व ब्राह्मां ध्रुवमिदं परम् विचित्रमिदमाश्चर्य न नो दृष्टं न च श्रुतम्
ສັນຈະຍະໄດ້ກ່າວວ່າ: “ສົງຄາມນີ້ບໍ່ແມ່ນຂອງມະນຸດ ບໍ່ແມ່ນຂອງອະສຸຣະ ບໍ່ແມ່ນຂອງຣາກສະສະ ແມ່ນກະທັ້ງຂອງເທວະ ແລະຄັນທະຣະວະກໍບໍ່ແມ່ນ. ແນ່ນອນ ນີ້ແມ່ນການຮົບ ‘ພຣາຫມະ’ ອັນສູງສຸດ ແລະບໍ່ຜັນຜວນ. ການປະລະທີ່ແປກປະຫຼາດ ແລະນ່າອັດສະຈັນເຊັ່ນນີ້ ພວກເຮົາບໍ່ເຄີຍເຫັນ ແລະບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນ.”
Verse 43
अति पाण्डवमाचार्यो द्रोणं चाप्पति पाण्डव: । नानयोरन्तरं शक््यं द्रष्टमन्येन केनचित्
ສັນຈະຍະໄດ້ກ່າວວ່າ: ອາຈານ (ໂດຣນະ) ຮາວກັບເຂົ້າຂ້າງພານດະວະໂດຍສິ້ນເຊີງ ແລະນັກຮົບພານດະວະກໍກົດດັນໂດຣນະຢ່າງໜັກ. ບໍ່ມີໃຜອື່ນສາມາດເຫັນຊ່ອງຫວ່າງ ຫຼືຄວາມແຍກອອກລະຫວ່າງສອງຄົນນັ້ນໄດ້—ເພາະພວກເຂົາປະຈັນໜ້າກັນຢ່າງໃກ້ຊິດ ແລະສູ້ກັນຢ່າງສົມພອດໃນການປະລະນັ້ນ.
Verse 44
“आचार्य द्रोण पाण्डुपुत्र अर्जुनसे बढ़कर हैं और पाण्डुपुत्र अर्जुन भी आचार्य द्रोणसे बढ़कर हैं। इन दोनोंमें कितना अन्तर है, इसे दूसरा कोई नहीं देख सकता ।।
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ອາຈານ ໂດຣນະ ຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າ ອາຣຊຸນ ບຸດແຫ່ງປານດຸ; ແຕ່ອາຣຊຸນ ບຸດແຫ່ງປານດຸ ກໍຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າ ໂດຣນະ ເຊັ່ນກັນ. ຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງສອງທ່ານນີ້ ບໍ່ມີໃຜອື່ນຈະເຫັນໄດ້ແທ້. ຖ້າຣຸດຣະ (ພຣະສິວະ/ສັງກະຣະ) ແບ່ງພຣະອົງເປັນສອງຮູບ ແລ້ວຮົບກັບພຣະອົງເອງ ກໍມີແຕ່ການຮົບນັ້ນເທົ່ານັ້ນທີ່ຈະເປັນອຸປະມາໄດ້; ນອກຈາກນັ້ນ ບໍ່ມີສິ່ງໃດເທົ່າທຽມສອງທ່ານນີ້»
Verse 45
ज्ञानमेकस्थमाचार्य ज्ञानं योगश्न पाण्डवे | शौर्यमेकस्थमाचार्ये बलं शौर्य च पाण्डवे
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຄວາມຮູ້ທັງປວງຖືກຮວບຮວມໄວ້ໃນທີ່ດຽວ ຢູ່ໃນອາຈານ (ໂດຣນະ); ແຕ່ໃນບຸດແຫ່ງປານດຸ (ອາຣຊຸນ) ມີຄວາມຮູ້ຄຽງຄູ່ກັບການຝຶກຢ່າງມີວິໄນແຫ່ງໂຍຄະ. ເຊັ່ນດຽວກັນ ຄວາມກ້າຫານທັງປວງກໍຮວບຢູ່ໃນອາຈານ; ແຕ່ໃນອາຣຊຸນ ມີທັງຄວາມກ້າຫານ ແລະ ພະລັງກຳລັງ»
Verse 46
नेमौ शक््यौ महेष्वासौ युद्धे क्षपयितुं परै: । इच्छमानौ पुनरिमौ हन्येतां सामरं जगत्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ນັກທະນູຍິ່ງໃຫຍ່ທັງສອງນີ້ ບໍ່ອາດຖືກທຳລາຍໃນສົງຄາມໂດຍນັກຮົບຄົນອື່ນໃດໆ. ແຕ່ຖ້າສອງທ່ານນີ້ປາດຖະໜາ ກໍສາມາດນຳຄວາມພິນາດມາສູ່ໂລກທັງປວງ ພ້ອມທັງເທວະດາ»
Verse 47
इत्यब्रुवन् महाराज दृष्टवा तौ पुरुषर्षभौ । अन्तर्हितानि भूतानि प्रकाशानि च सर्वश:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຂໍພຣະອົງກະສັດ, ເມື່ອເຫັນສອງວິລະບຸລຸດຜູ້ເປັນເລີດໃນມະນຸດນັ້ນ ສັດທັງຫຼາຍທົ່ວທິດ—ທັງຜູ້ທີ່ຊ່ອນຢູ່ໃນຟ້າ ແລະຜູ້ທີ່ປາກົດໃຫ້ເຫັນຊັດ—ຖືກໄດ້ຍິນວ່າກ່າວຖ້ອຍຄຳເຫຼົ່ານີ້ຢູ່ທຸກດ້ານ»
Verse 48
ततो द्रोणो ब्राह्ममस्त्र प्रादुश्चक्रे महामति: । संतापयन् रणे पार्थ भूतान्यन्तर्हितानि च
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຕໍ່ມາ ໂດຣນະ ຜູ້ມີປັນຍາຍິ່ງ ໄດ້ເປີດເຜີຍອາວຸດພຣະພຣະຫມາ (ພຣະຫມາສະຕຣະ). ໃນສະໜາມຮົບ ທ່ານໄດ້ເຜົາຜານປາຣຖະ (ອາຣຊຸນ) ແລະແມ່ນແຕ່ສັດທີ່ມອງບໍ່ເຫັນ ຜູ້ເຄື່ອນໄຫວຢູ່ໃນຟ້າ»
Verse 49
ततश्नचाल पृथिवी सपर्वतवनद्रुमा । ववौ च विषमो वायु: सागराश्षापि चुक्षुभु:,फिर तो पर्वत, वन और वृक्षोंसहित धरती डोलने लगी, आँधी उठ गयी और समुद्रोंमें ज्वार आ गया
ສັນຊະຍະໄດ້ກ່າວວ່າ: ແລ້ວມາ ແຜ່ນດິນກໍເລີ່ມສັ່ນໄຫວ ພ້ອມທັງພູເຂົາ ປ່າໄມ້ ແລະຕົ້ນໄມ້ທັງຫມົດ. ລົມຮ້າຍແຮງທີ່ບໍ່ສະໝໍ້ສະເໝີພັດກະໜ່ຳ ແລະມະຫາສະໝຸດທັງຫມົດກໍປັ່ນປ່ວນຄື້ນຄືນ—ເປັນນິມິດວ່າ ລະບຽບແຫ່ງທໍາມະຊາດກໍກໍາລັງຖືກສັ່ນຄອນໂດຍການຜັນຜວນອັນນ່າຢ້ານຂອງສົງຄາມ.
Verse 50
ततस्त्रासो महानासीत् कुरुपाण्डवसेनयो: । सर्वेषां चैव भूतानामुद्यते<स्त्रे महात्मना
ສັນຊະຍະໄດ້ກ່າວວ່າ: ແລ້ວມາ ຄວາມຫວາດກົວອັນໃຫຍ່ຫຼວງເກີດຂຶ້ນໃນກອງທັບຂອງກຸຣຸ ແລະປານດະວະ; ແມ່ນແຕ່ໃນຫມູ່ສັດມີຊີວິດທັງປວງກໍດ້ວຍ ເມື່ອນັກຮົບຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່ນັ້ນຍົກອາວຸດຂຶ້ນ.
Verse 51
ततः पार्थोउप्यसम्भ्रान्तस्तदस्त्रं प्रतिजध्निवान् । ब्रह्मास्त्रेणैेव राजेन्द्र ततः सर्वमशीशमत्
ສັນຊະຍະໄດ້ກ່າວວ່າ: ແລ້ວມາ ປາຣຖະ (ອາຣຊຸນ) ກໍບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ໄດ້ຕ້ານທານອາວຸດນັ້ນ; ໂອ ພຣະຣາຊາ, ລາວໄດ້ສະກັດມັນດ້ວຍພຣະພຣົມມາສະຕຣະ (Brahmāstra) ເອງ. ແລ້ວນັ້ນ ໂອ ພຣະຣາຊາຜູ້ປະເສີດ, ຄວາມປັ່ນປ່ວນທັງປວງກໍສົງບົບລົງ.
Verse 52
यदा न गम्यते पारं तयोरन्यतरस्य वा । ततः संकुलयुद्धेन तद् युद्ध व्याकुलीकृतम्,जब द्रोणाचार्य और अर्जुनमेंसे कोई भी किसीको परास्त न कर सका, तब सामूहिक युद्धके द्वारा उस संग्रामको व्यापक बना दिया गया
ສັນຊະຍະໄດ້ກ່າວວ່າ: ເມື່ອບໍ່ອາດໄປເຖິງ “ຝັ່ງອີກຟາກ” ໄດ້—ຄືບໍ່ອາດຊະນະອີກຝ່າຍໃຫ້ຂາດລອຍ—ຂອງຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງໃນສອງຄົນນັ້ນ (ໂດຣນາຈາຣຍະ ຫຼື ອາຣຊຸນ), ແລ້ວການຮົບກໍຖືກເຮັດໃຫ້ວຸ່ນວາຍ ແລະຂະຫຍາຍກວ້າງອອກ ດ້ວຍການປະທະກັນແບບປົນປົວຮ່ວມກັນ.
Verse 53
नाज्ञायत ततः किंचित् पुनरेव विशाम्पते । प्रवृत्ते तुमुले युद्धे द्रोणपाण्डवरयोर्मुथे,प्रजानाथ! रणभूमिमें द्रोणाचार्य और अर्जुनमें घमासान युद्ध छिड़ जानेपर फिर किसीको कुछ सूझ नहीं रहा था
ສັນຊະຍະໄດ້ກ່າວວ່າ: ໂອ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງປະຊາຊົນ, ໂອ ຜູ້ປົກຄອງມະນຸດ, ເມື່ອການຮົບອັນດຸເດືອດລະຫວ່າງ ໂດຣນາ ແລະປານດະວະ (ອາຣຊຸນ) ປະທຸຂຶ້ນ, ກໍບໍ່ມີສິ່ງໃດຈະເຫັນໄດ້ຊັດເຈນອີກ—ໃນຄວາມອື້ອອຶງນັ້ນ ສະຕິປັນຍາແລະການພິຈາລະນາຖືກກົດທັບໂດຍຄວາມຮຸນແຮງຂອງສົງຄາມ.
Verse 54
(द्रोणो मुक्त्वा रणे पार्थ पज्चालानन्वधावत । अर्जुनो5पि रणे द्रोणं त्यक्त्वा प्राद्रावयत् कुरून् ।।
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໃນສະໜາມຮົບ ດໂຣນາ ປ່ອຍອາຈຸນໄວ້ຂ້າງໜຶ່ງ ແລ້ວພຸ້ນໄລ່ຕາມພັນຈາລາ; ອາຈຸນກໍເຊັ່ນກັນ ວາງການປະຈັນໜ້າກັບດໂຣນາໄວ້ ແລ້ວເລີ່ມຂັບໄລ່ກອງຄຸຣຸໃຫ້ຖອຍດ້ວຍຄວາມໄວ. ແລ້ວແຕ່ນັ້ນ ໂອ ພຣະຣາຊາ, ໃນການປະທະອັນໃຫຍ່ນັ້ນ ທັງສອງໄດ້ປົກຄຸມສະໜາມຮົບດ້ວຍຝົນລູກທະນູ ຈົນຄ້າຍຖືກເງົາຄອບ; ສຽງອື້ອອຶງຂອງສົງຄາມປານຈະນ່າຢ້ານຕໍ່ໂລກທັງປວງ. ຟ້າກໍໜາແນ້ນດ້ວຍຕາຂ່າຍລູກທະນູ ດັ່ງກຸ່ມເມກປົກຄຸມທ້ອງຟ້າ ຈົນໃນເວລານັ້ນ ບໍ່ມີສັດໃດທີ່ເຄື່ອນໄຫວໃນອາກາດຈະຜ່ານໄດ້.
Verse 136
विच्छिन्नशरपातत्वाद् गदायुद्धमवर्तत । फिर दोनों परस्पर अत्यन्त कुपित हो बड़े वेगसे टूट पड़े। उन युद्धकुशल योद्धाओंके परस्पर अत्यन्त निकट आ जानेके कारण उनके बाण चलानेका क्रम टूट गया; इसलिये उनमें गदायुद्ध आरम्भ हो गया
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ເນື່ອງຈາກການຍິງລູກທະນູໂຕ້ຕອບກັນຖືກຕັດຂາດ ການຮົບຈຶ່ງກາຍເປັນການຕໍ່ສູ້ດ້ວຍຄອນ/ກະບອງ (ຄລັບ). ເມື່ອນັກຮົບທັງສອງໂກດແຄ້ນຢ່າງຫນັກ ພຸ້ນເຂົ້າຫາກັນດ້ວຍຄວາມໄວ ແລະເຂົ້າໃກ້ກັນຫຼາຍ ລຳດັບການຮົບດ້ວຍອາວຸດຍິງຈຶ່ງຂາດຕອນ; ດັ່ງນັ້ນການຮົບຈຶ່ງຫັນໄປສູ່ການປະຈັນໜ້າດ້ວຍຄອນ.
Verse 146
बिभेद शतधा राजंस्तदद्भुतमिवाभवत् | राजन! भीमसेनने अपनी गदासे कर्णके रथका कूबर तोड़कर उसके सौ टुकड़े कर दिये, वह अद्भुत-सा कार्य हुआ
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໂອ ພຣະຣາຊາ, ພີມະເສນາໄດ້ຟາດດ້ວຍຄອນຂອງຕົນ ຈົນສ່ວນຄານ/ຄູເບີຣ (ສ່ວນຫນ້າ) ຂອງລົດຮົບຂອງກັນນະແຕກອອກເປັນຮ້ອຍຊິ້ນ; ມັນປານປາດປານອັດສະຈັນ.
Verse 186
पपात सारथिभश्चास्य मुमोह च गदाहतः । कर्णके बाणोंसे आहत हो वह गदा मन्त्रसे मारी गयी सर्पिणीके समान लौटकर भीमसेनके ही रथपर गिरी। उसके गिरनेसे भीमसेनकी विशाल ध्वजा धराशायी हो गयी और उस गदाकी चोट खाकर उनका सारथि भी मूर्च्छित हो गया
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ຖືກຟາດດ້ວຍຄອນ ສາຣະຖີຂອງພີມະກໍລົ້ມລົງ ແລະສະຫຼົບໄປ. ຄອນນັ້ນ—ຖືກລູກທະນູຂອງກັນນະກະທົບ ແລະຖືກອຳນາດມົນຕຣາຜັກກັບ ດັ່ງງູທີ່ຫັນກັບ—ໄດ້ຕົກລົງໃສ່ລົດຮົບຂອງພີມະເສນາເອງ. ເມື່ອມັນຕົກ ທຸງໃຫຍ່ຂອງພີມະກໍຖືກກົດລົງສູ່ດິນ ແລະສາຣະຖີກໍສະຫຼົບເນື່ອງຈາກແຮງກະແທກນັ້ນ.
Verse 187
इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत द्रोणवधपर्वमें नकुलका युद्धाविषयक एक सौ सतासीवाँ अध्याय पूरा हुआ
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ດັ່ງນີ້ ຈົບລົງແລ້ວ ບົດທີ 187 ວ່າດ້ວຍການຮົບຂອງນະກຸລະ ພາຍໃນດໂຣນະປະຣະວະ ຂອງ «ສຣີມະຫາພາຣະຕະ» ໃນອະນຸພາກວ່າດ້ວຍການປະຫານດໂຣນາ.
Verse 188
इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि द्रोणवधपर्वणि संकुलयुद्धे अष्टाशीत्यधिकशततमो< ध्याय:,इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत द्रोणवधपर्वमें घमासान युद्धविषयक एक सौ अद्वासीवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ສຣີມະຫາພາຣະຕະ» ພາຍໃນ «ດໂຣນະປະຣະວະ»—ໂດຍສະເພາະໃນຕອນ «ການປະຫານດໂຣນະ»—ບົດນີ້ທີ່ກ່າວເຖິງສົງຄາມອັນພັນລະຍຸ່ງ ແລະກິນກວ້າງທຸກສິ່ງ ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ ເປັນການສຳເລັດຂອງບົດທີ 188. ຄຳລົງທ້າຍນີ້ຍ້ຳເນັ້ນນ້ຳໜັກທາງທຳມະຂອງການທະວີຄວາມຮຸນແຮງ: ເລື່ອງລາວບໍ່ໄດ້ເດີນໄປເພື່ອຄວາມຕື່ນຕາເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ເປັນບັນທຶກວ່າ ທຳມະຖືກປົກຄຸມແນວໃດ ໃນທ່າມກາງຄວາມຮຸນແຮງບໍ່ຢຸດຢັ້ງ ແລະການສັງຫານດ້ວຍກົນລະຍຸດ.
Verse 283
आमिषार्थ महाराज गगने श्येनयोरिव । उन द्रोणाचार्य और पाण्डुपुत्र अर्जुनके पराक्रमको वे सब सैनिक अत्यन्त आश्चर्यचकित होकर देख रहे थे। महाराज! जैसे मांसके टुकड़ेके लिये आकाशमें दो बाज लड़ रहे हों
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໂອ້ ພຣະມະຫາຣາຊາ, ນັກຮົບທັງຫມົດເບິ່ງຄວາມກ້າຫານຂອງ ດໂຣນາຈາຣະຍະ ແລະ ອາຣຊຸນ ບຸດແຫ່ງປານດຸ ດ້ວຍຄວາມພິສົດອັນຫາທຽບບໍ່ໄດ້. ໂອ້ ພຣະມະຫາຣາຊາ, ເຫມືອນເຫຍື່ອສອງຕົວຕໍ່ສູ້ກັນໃນຟ້າເພື່ອຊິ້ນເນື້ອ, ສົງຄາມອັນໃຫຍ່ຫຼວງກໍເກີດຂຶ້ນລະຫວ່າງອາຈານແລະສິດນັ້ນ ເພື່ອອຳນາດແຫ່ງລາຊະອານາຈັກ. ພາບນີ້ເປີດເຜີຍຄວາມໂສກເສົ້າຂອງສົງຄາມ: ຄວາມເກັ່ງກ້າ ແລະຄວາມຈົ່ງຮັກມີຢູ່, ແຕ່ຖືກຜັກດັນໃຫ້ປະທະກັນໂດຍຄວາມຫິວຫາອຳນາດ ແລະໜ້າທີ່ທີ່ຢູ່ຄົນລະຝ່າຍ.
Verse 296
तत् तत् प्रतिजघानाशु प्रहसंस्तस्य पाण्डव: । द्रोणाचार्य कुन्तीपुत्र अर्जुनको जीतनेकी इच्छासे जिस-जिस अस्त्रका प्रयोग करते थे, उस-उसको पाए्जुपुत्र अर्जुन हँसते हुए तत्काल काट देते थे
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ພານດະວະຫົວເຮາະ ແລະຕອບໂຕ້ຢ່າງວ່ອງໄວຕໍ່ການໂຈມຕີທຸກຢ່າງຂອງຄູ່ຕໍ່ສູ້ ຕັດທຳລາຍມັນໃນທັນທີ. ດໂຣນາຈາຣະຍະໃຊ້ອາວຸດໃດໆເພື່ອປາດຖະໜາຊະນະອາຣຊຸນ ບຸດແຫ່ງກຸນຕີ, ອາຣຊຸນ ບຸດແຫ່ງປານດຸ ກໍຫົວເຮາະແລະຕັດຂາດມັນໃນທັນທີ. ໃນໄຟສົງຄາມ ຄວາມສະຫງົບແລະຄວາມຊຳນານອາວຸດຂອງອາຣຊຸນ ບໍ່ແມ່ນຄວາມໂຫດຮ້າຍ ແຕ່ເປັນການຄວບຄຸມດ້ວຍວິໄນ—ຮັບມືກຳລັງດ້ວຍການຢັບຢັ້ງອັນແມ່ນຍຳ ແລະແປງຄວາມພະຍາຍາມຂອງສັດຕູໃຫ້ເປັນບົດຮຽນແຫ່ງຝີມືທີ່ເຫນືອກວ່າ ແລະຈິດໃຈທີ່ໝັ້ນຄົງ.
Verse 306
ततः प्रादुश्चकारास्त्रमस्त्रमार्गविशारद: । जब द्रोणाचार्य पाण्डुपुत्र अर्जुनकी अपेक्षा अपनी विशेषता न सिद्ध कर सके, तब अस्त्रमार्गोके ज्ञाता गुरुदेवने दिव्यास्त्रोंकोी प्रकट किया
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ຈາກນັ້ນ ອາຈານຜູ້ຊຳນານຢ່າງລຶກຊຶ້ງໃນເສັ້ນທາງ ແລະການນຳໃຊ້ມັນຕຣາອາວຸດ ໄດ້ປະກົດອາວຸດທິບພະອັນໜຶ່ງ. ໃນຄວາມຕຶງຕຽນທາງທຳມະຂອງສະໜາມຮົບ ເມື່ອຝີມືທົ່ວໄປບໍ່ພໍຈະພິສູດຄວາມເຫນືອກວ່າໄດ້ອີກ ການຫັນໄປພຶ່ງອາສຕຣາຊັ້ນສູງຂອງອາຈານ ຊີ້ທັງການທະວີຄວາມຮຸນແຮງຂອງສົງຄາມ ແລະພາລະຮັບຜິດຊອບອັນໜັກທີ່ຕິດຕາມຄວາມຮູ້ພິເສດ.
Verse 323
ततो<अस्त्रै: परमैर्दिव्यैद्रोण: पार्थमवाकिरत् । जब पाण्डुकुमार अर्जुन आचार्यके सभी अस्त्रोंको अपने अस्त्रोंद्वारा विधिपूर्वक नष्ट करने लगे, तब द्रोणने परम दिव्य अस्त्रोंद्वारा अर्जुनको ढक दिया
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ຈາກນັ້ນ ດໂຣນະໄດ້ອາໄສອາສຕຣາທິບພະອັນສູງສຸດ ສາດສົ່ງລົງໃສ່ພາຣຖະ (ອາຣຊຸນ) ດັ່ງຝົນຫຼວງ ຈົນຄືກັບປົກຄຸມເຂົາໄວ້. ເມື່ອອາຣຊຸນ ບຸດແຫ່ງປານດຸ ເລີ່ມຕອບໂຕ້ແລະທຳລາຍອາວຸດທັງປວງຂອງອາຈານດ້ວຍອາວຸດຂອງຕົນຢ່າງຖືກຕ້ອງຕາມພິທີ, ດໂຣນະກໍເພີ່ມຄວາມຮຸນແຮງ ໂດຍໃຊ້ອາສຕຣາທິບພະຊັ້ນສູງກວ່າ—ການທະວີນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນທັງຄວາມດຸເດືອດຂອງສົງຄາມ ແລະຄວາມຕຶງຕຽນອັນໜັກໜ່ວງ ເມື່ອອາຈານແລະສິດພົບກັນເປັນສັດຕູໃນສະໜາມຮົບ.
Verse 353
तेन शिष्येण सर्वेभ्य: शस्त्रविद्भ्य: परंतप: । भारत! शत्रुओंको संताप देनेवाले द्रोणाचार्य उस शिष्यके द्वारा अपने-आपको भूमण्डलके सभी शस्त्रवेत्ताओंसे श्रेष्ठ मानने लगे
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ພາຣະຕະ! ໂດຍອາໄສສິດນັ້ນ ດໂຣນາຈາຣຍະ—ຜູ້ເຮັດໃຫ້ສັດຕູທຸກທ້ອນ—ໄດ້ເລີ່ມເຫັນວ່າຕົນເອງເຫນືອກວ່ານັກຮູ້ອາວຸດທັງປວງທົ່ວພື້ນພິພົບ. ເຫດການນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຊື່ສຽງແລະການປະເມີນຕົນຂອງອາຈານ ອາດຖືກຜູກພັນກັບຄວາມສາມາດຂອງສິດພຽງຄົນດຽວ ແລະຍົກຄໍາຖາມເກືອບກັບຄວາມທະນົງ, ຄຸນຄ່າ, ແລະນ້ໍາໜັກທາງຈິດທໍາຂອງຄວາມເກັ່ງກາດດ້ານການຮົບໃນສົງຄາມ.
Verse 366
यतमानोडर्जुनं प्रीत्या प्रत्यवारयदुत्स्मयन् । महामनस्वी वीरोंके बीचमें अर्जुनके द्वारा इस प्रकार रोके जाते हुए द्रोणाचार्य प्रयत्न करके प्रसन्नतापूर्वक मुसकराते हुए स्वयं भी अर्जुनको आगे बढ़नेसे रोकने लगे
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ດ້ວຍຄວາມພາກພຽນອັນເກີດຈາກຄວາມເອັນດູ ແລະດ້ວຍຮອຍຍິ້ມ ລາວໄດ້ຂັດຂວາງການຮຸກຄືບຂອງອາຣຈຸນ. ແມ່ນແຕ່ຖືກອາຣຈຸນຂັດຂວາງໃນກາງສົງຄາມເຊັ່ນນັ້ນ ດໂຣນາຈາຣຍະ ວີຣະບຸລຸດໃຈໃຫຍ່ ກໍຍັງອອກແຮງ ແລະຍິ້ມດ້ວຍຄວາມພໍໃຈອັນສະຫງົບ ແລ້ວຫັນມາຂັດຂວາງອາຣຈຸນບໍ່ໃຫ້ຮຸກໄປຂ້າງໜ້າ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວິໄນຂອງນັກຮົບ: ແມ່ນແຕ່ໃນຄວາມປະທະອັນຮ້າຍແຮງ ການຄອບຄຸມຕົນເອງ ແລະການເຄົາລົບຄູ່ຕໍ່ສູ້ທີ່ຄວນຄ່າ ກໍສາມາດຢູ່ຄຽງຄູ່ກັບໜ້າທີ່ອັນບໍ່ຫຍໍ້ທໍ້ໃນສະໜາມຮົບໄດ້.
Verse 373
ऋषय: सिद्धसंघाश्च व्यतिष्ठन्त दिदृक्षया । तदनन्तर वह युद्ध देखनेकी इच्छासे आकाशमें बहुत-से देवता, सहस्रों गन्धर्व, ऋषि और सिद्धसमुदाय खड़े हो गये
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: “ບັນດາລຶສີ ແລະຝູງສິດທະທັງຫຼາຍ ຢືນຢູ່ດ້ວຍຄວາມປາຖະໜາຈະເບິ່ງ. ຕໍ່ມາ ເພາະປາຖະໜາຈະເບິ່ງສົງຄາມ ບັນດາເທວະດາຈໍານວນຫຼາຍ ພ້ອມດ້ວຍກັນທັບວະນັບພັນ, ລຶສີ ແລະຊຸມຊົນສິດທະທັງປວງ ໄດ້ໄປຢືນປະຈໍາການໃນທ້ອງຟ້າ.”
Verse 383
श्रीमदाकाशमभवद् भूयो मेघाकुलं यथा । अप्सराओं, यक्षों और गन्धर्वोंसे भरा हुआ आकाश ऐसी विशिष्ट शोभा पा रहा था, मानो उसमें मेघोंकी घटा घिर आयी हो
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ອີກຄັ້ງໜຶ່ງ ທ້ອງຟ້າກໍງາມສະຫງ່າ—ແນ່ນຫນາດັ່ງກອງເມກ. ທ້ອງຟ້າທີ່ແອດແນ່ນໄປດ້ວຍອັບສະຣາ, ຢັກສະ ແລະກັນທັບວະ ໄດ້ຮັບຄວາມສະຫວ່າງອັນພິເສດ ປານກັບວ່າມີກອງເມກໃຫຍ່ກໍາລັງຮວບຮວມຢູ່ໃນນັ້ນ.
Verse 393
द्रोणपार्थस्तवोपेता व्यश्रूयन्त नराधिप । नरेश्वर! वहाँ द्रोणाचार्य और अर्जुनकी स्तुतिसे युक्त अदृश्य व्यक्तियोंके मुखोंसे निकली हुई बातें बारंबार सुनायी देने लगीं
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ພະຣາຊາ! ຖ້ອຍຄໍາສັນລະເສີນດໂຣນາ ແລະອາຣຈຸນ ໄດ້ດັງຂຶ້ນຊໍ້າໆ—ປານກັບວ່າມີສຽງອອກມາຈາກປາກຂອງຜູ້ທີ່ມອງບໍ່ເຫັນ. ທ່າມກາງຄວາມວຸ່ນວາຍຂອງສົງຄາມ ການສັນລະເສີນທີ່ດັງຊໍ້າໆນີ້ຊີ້ວ່າ ຄວາມກ້າຫານອັນພິເສດ ແລະການຍຶດຖືຈັນຍາບັນຂອງນັກຮົບ ກໍາລັງຖືກເຫັນແລະຮັບຮອງເກີນກວ່າສະໜາມຮົບຂອງມະນຸດ.
Verse 1536
अवासूजदू रथे तां तु बिभेद गदया गदाम् | फिर पराक्रमी राधापुत्र कर्णने भीमकी ही गदा उठा ली और उसे घुमाकर उन्हींके रथपर फेंका; किंतु भीमने दूसरी गदासे उस गदाको तोड़ डाला
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ພີມະ ຢືນຢັນໝັ້ນໃນສະໜາມຮົບ ໄດ້ຟາດກະທົບແລະທຸບແຕກຄອນນັ້ນດ້ວຍຄອນຂອງຕົນ. ດັ່ງນັ້ນ ໃນການປະທະອາວຸດອັນດຸເດືອດ ພະລັງຖືກພົບພະລັງ ແລະຄວາມຮຸນແຮງຂອງນັກຮົບຖືກຢັບຢັ້ງໂດຍການຕອບໂຕທີ່ເທົ່າທຽມແລະທັນເວລາ—ເປັນພາບຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ໃນສົງຄາມ ຄວາມກ້າຫານແລະຄວາມລະມັດລະວັງເປັນຜູ້ຕັດສິນຜົນໃນຂະນະນັ້ນ.
Verse 3136
मुक्त मुक्त द्रोणचापात् तज्जघान धनंजय: । द्रोणाचार्यके धनुषसे क्रमश: छूटे हुए ऐन्द्र, पाशुपत, त्वाष्ट्, वायव्य तथा वारुण नामक अस्त्रको अर्जुनने तत्काल शान्त कर दिया
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ເມື່ອອາວຸດຖືກປ່ອຍອອກຊ້ຳໆຈາກຄັນທະນູຂອງ ໂດຣນະ ທະນັນຊະຍະ (ອາຣະຈຸນ) ກໍໄດ້ຕີຕົກແລະທຳລາຍມັນ. ອາວຸດທິບທີ່ອອກມາຕາມລຳດັບຈາກຄັນທະນູຂອງ ໂດຣນາຈາຣຍະ—ຊື່ ໄອນດຣະ (Aindra), ປາຊຸປະຕະ (Pāśupata), ທວາສຕຣະ (Tvāṣṭra), ວາຍະວະ (Vāyavya) ແລະ ວາຣຸນະ (Vāruṇa)—ຖືກອາຣະຈຸນເຮັດໃຫ້ສົງບົບແລະຫມົດິດໃນທັນທີ. ເຫດການນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນການຄອບຄຸມອຳນາດດ້ວຍວິໄນ: ແມ່ນແຕ່ພະລັງອັນນ່າຢ້ານກໍຕ້ອງຖືກຮັບມືດ້ວຍຄວາມຍັບຍັ້ງ, ຄວາມແມ່ນຍຳ, ແລະຄວາມຕັ້ງໃຈທີ່ຈະປ້ອງກັນການທຳລາຍທີ່ບໍ່ຖືກຄວບຄຸມໃນສະໜາມຮົບ.
Verse 3436
अर्जुनेनार्जुनं द्रोणो मनसैवाभ्यपूजयत् । जब अर्जुनके द्वारा उनके विधिपूर्वक चलाये हुए दिव्यास्त्र भी प्रतिहत होने लगे, तब द्रोणने अर्जुनकी मन-ही-मन सराहना की
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໂດຣນະ ໄດ້ນັບຖືອາຣະຈຸນຢູ່ໃນໃຈ. ເມື່ອແມ່ນແຕ່ອາວຸດທິບທີ່ອາຣະຈຸນໄດ້ປ່ອຍອອກຢ່າງຖືກພິທີ ແລະຖືກຫຼັກການ ກໍເລີ່ມຖືກຕ້ານແລະຖືກເຮັດໃຫ້ຫມົດິດ, ໂດຣນະ—ເຫັນຄວາມຊຳນານແລະຄວາມຍັບຍັ້ງອັນຫາຍາກໃນສົງຄາມແບບນັ້ນ—ຈຶ່ງຊົມເຊີຍອາຣະຈຸນໃນໃຈຂອງຕົນ.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.