Adhyaya 87
Śrāddha-Kalpa: Pitṛ-Pūjā and Tithi-Phala (श्राद्धकल्पः पितृपूजा च तिथिफलम्)
Upa-parva: Śrāddha-Vidhi Anuśāsana (Pitṛyajña and Tithi-Phala Discourse)
This chapter opens with Yudhiṣṭhira requesting that Bhīṣma, having explained the dharma of the four varṇas, now teach the complete śrāddha procedure. Vaiśaṃpāyana narrates Bhīṣma’s readiness to expound the śrāddha-kalpa, characterizing it as auspicious and as a form of pitṛyajña. Bhīṣma asserts the universal venerability of the Pitṛs—honored across categories of beings—and states a priority order: after worshiping the Pitṛs, one then satisfies the Devas, implying an ancestral foundation for ritual hierarchy. The chapter identifies śrāddha as an anvāhārya offering and notes an early (prathama-kalpita) association with offerings involving meat (āmiṣa) as a procedural form. Bhīṣma then introduces a tithi-by-tithi merit schema: specific lunar days yield distinct results, ranging from domestic prosperity and progeny-related outcomes to gains in agriculture and commerce; it also includes cautionary notes (e.g., an adverse consequence associated with the thirteenth day). The discourse privileges certain days in the dark fortnight (kṛṣṇa-pakṣa) while excluding the fourteenth in that range for śrāddha, and it concludes with a timing preference: the afternoon (aparāhṇa) is superior to the forenoon (pūrvāhṇa) for śrāddha performance.
Chapter Arc: शरशय्या पर स्थित भीष्म युधिष्ठिर को राजधर्म के दुःख-स्वरूप का स्मरण कराते हैं—अकृतात्मा के लिए राज्य भार नहीं, शोक का कारण है। → भीष्म दान-धर्म की ओर कथा-सेतु बाँधते हैं: पितृ-तर्पण में ‘पिण्ड’ के स्थान पर ‘कुश’ देने की विधि, और फिर सुवर्ण-दान की महिमा को प्रमाणित करने हेतु वसिष्ठ–परशुराम संवाद का प्रवाह खोलते हैं। परशुराम को वेद-प्रामाण्य और ऋषि-परंपरा से प्रश्न करने का आग्रह होता है; जगत्-रचना, योनियाँ, और स्मृति-परंपरा के विचित्र विधान (विविध प्राणियों की उत्पत्ति/अंश) कथा को गूढ़ बनाते हैं। → पुराण-स्मृति के आधार पर प्रजापति-कथित न्याय और रुद्र के ‘अनुपम तेज’ को धारण करने तथा उसके अंश के पृथ्वी पर पतन का प्रसंग आता है—यहाँ तप, तेज, और सृष्टि-व्यवस्था का रहस्य दान-धर्म की पृष्ठभूमि में चरम पर पहुँचता है; फिर भीष्म सुवर्ण के ‘स्वरूप’ और ‘दान-फल’ को सर्वोत्तम घोषित कर निर्णायक उपदेश देते हैं। → भीष्म निष्कर्ष बाँधते हैं: महर्षियों के बताए कर्म-योग/दान-विधान का प्रसन्नतापूर्वक पालन करो; सुवर्ण-दान श्रेष्ठ है, और पितृ-कार्य में नियत विधि (कुश-प्रदान आदि) श्रद्धा सहित करने से पुण्य-प्राप्ति होती है। → सुवर्ण के स्वरूप-वर्णन और दान के सूक्ष्म नियमों का विस्तार आगे भी चलता है—कौन-सा सुवर्ण, किस पात्र को, किस काल में, किस संकल्प से दिया जाए, इसका क्रम आगे उद्घाटित होने का संकेत रहता है।
Shlokas
Verse 1
अपना | अं चतुरशीतितमो< ध्याय: भीष्मजीका अपने पिता ४ कह के हाथमें पिण्ड न देकर कुशपर देना
ຢຸດທິສຖິຣາ ກ່າວວ່າ: «ພຣະອາວຸໂສຜູ້ເປັນປູ່ (ພິຕາມະຫາ)! ພຣະອົງໄດ້ພັນລະນາການຖວາຍທານໂຄອັນຫາທຽບບໍ່ໄດ້ນີ້—ເປັນທານສໍາລັບມະນຸດທັງປວງ ແລະໂດຍພິເສດສໍາລັບກະສັດທີ່ຈ້ອງມອງທີ່ທໍາມະ».
Verse 2
राज्यं हि सततं दुःखं दुर्धरं चाकृतात्मभि: । भूयिष्ठं च नरेन्द्राणां विद्यते न शुभा गति:
«ອານາຈັກນັ້ນແທ້ຈິງແລ້ວເປັນທຸກຂ໌ຢູ່ເສມອ; ແລະສໍາລັບຜູ້ທີ່ບໍ່ຝຶກຝົນຈິດໃຈ ການຮັກສາມັນເປັນເລື່ອງຫນັກໜ່ວງ. ດັ່ງນັ້ນ ກະສັດທັງຫຼາຍມັກບໍ່ໄດ້ຮັບຄະຕິອັນດີ».
Verse 3
पूयन्ते तत्र नियतं प्रयच्छन्तो वसुन्धराम् । सर्वे च कथिता धर्मास्त्वया मे कुरुनन्दन,उनमें वे ही पवित्र होते हैं जो नियमपूर्वक पृथ्वीका दान करते हैं। कुरुनन्दन! आपने मुझसे समस्त धर्मोंका वर्णन किया है
ຢຸດທິສຖິຣາ ກ່າວວ່າ: «ໃນພົບນັ້ນ ຜູ້ທີ່ຖວາຍທານດິນແດນດ້ວຍຄວາມມີວິໄນ ແລະສະໝໍ້ສະເໝີ ຍ່ອມໄດ້ຮັບການຊໍາລະໃຫ້ບໍລິສຸດແນ່ນອນ. ໂອ ຄວາມປິຕິຂອງວົງກຸຣຸ, ພຣະອົງໄດ້ອະທິບາຍແກ່ຂ້າພະອົງເຖິງທໍາມະທັງປວງແລ້ວ».
Verse 4
एवमेव गवामुक्तं प्रदानं ते नृगेण ह । ऋषिणा नाचिकेतेन पूर्वमेव निदर्शितम्,इसी तरह राजा नृगने जो गोदान किया था तथा नाचिकेत ऋषिने जो गौओंका दान और पूजन किया था, वह सब आपने पहले ही कहा और निर्देश किया है
ຢຸດທິສຖິຣາ ກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນແຫຼະ ກ່ຽວກັບການຖວາຍທານໂຄທີ່ພຣະອົງໄດ້ກ່າວ—ວ່າກະສັດ ນຣະກະ (Nṛga) ເຄີຍຖວາຍທານເຊັ່ນນັ້ນ—ແລະແບບຢ່າງທີ່ລະບຸໄວ້ແຕ່ກ່ອນໂດຍລະສີ ນາຈິເກຕະ (Nāciketa), ພຣະອົງໄດ້ອະທິບາຍ ແລະຊີ້ແຈງໄວ້ແລ້ວ».
Verse 5
वेदोपनिषदश्वैव सर्वकर्मसु दक्षिणा: । सर्वक्रतुषु चोद्दिष्टं भूमिगावो5थ काउचनम्,वेद और उपनिषदोंने भी प्रत्येक कर्ममें दक्षिणाका विधान किया है। सभी यज्ञोंमें भूमि, गौ और सुवर्णकी दक्षिणा बतायी गयी है
ຢຸດທິສຖິຣາ ກ່າວວ່າ: «ພຣະເວດ ແລະ ອຸປະນິສັດ ກໍກໍານົດໃຫ້ມີດັກຊິນາ (dakṣiṇā) ໃນພິທີກຳທຸກຢ່າງ. ແລະໃນຍັດທຸກປະເພດ ກໍລະບຸໄວ້ຊັດວ່າ ຄວນຖວາຍດິນແດນ, ໂຄ, ແລະຄໍາ ເປັນຄ່າບູຊາແກ່ພຣາຫມະນ໌.»
Verse 6
तत्र श्रुतिस्तु परमा सुवर्ण दक्षिणेति वै । एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं पितामह यथातथम्,इनमें सुवर्ण सबसे उत्तम दक्षिणा है--ऐसा श्रुतिका वचन है, अतः पितामह! मैं इस विषयको यथार्थ रूपसे सुनना चाहता हूँ
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ໃນເລື່ອງນີ້ ຄຳພີສຣຸຕິ (Śruti) ອັນສູງສຸດ ກ່າວໄວ້ແນ່ນອນວ່າ ຄຳແມ່ນທັກສິນາ (dakṣiṇā) ອັນປະເສີດສຸດ. ທ່ານປິຕາມະຫາ, ຂ້າພະເຈົ້າປາຖະໜາຈະຟັງຄວາມຈິງໃນເລື່ອງນີ້ ຕາມທີ່ມັນເປັນຢ່າງແທ້ຈິງ»។
Verse 7
कि सुवर्ण कथं जात॑ कस्मिन् काले किमात्मकम् | कि दैवं कि फलं चैव कस्माच्च परमुच्यते
ຢຸທິສຖິຣະ ຖາມວ່າ: «ຄຳແມ່ນຫຍັງ? ມັນເກີດຂຶ້ນເມື່ອໃດ ແລະເກີດຂຶ້ນແນວໃດ? ສະພາບແທ້ (ອັດຕະພາບ) ຂອງມັນແມ່ນຫຍັງ? ເທວະດາໃດເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງມັນ? ຜົນແຫ່ງການບໍລິຈາກຄຳແມ່ນຫຍັງ? ແລະເພາະເຫດໃດຈຶ່ງກ່າວວ່າຄຳແມ່ນສູງສຸດ?»
Verse 8
कस्माद् दानं सुवर्णस्य पूजयन्ति मनीषिण: । कस्माच्च दक्षिणार्थ तद् यज्ञकर्मसु शस्यते
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ເພາະເຫດໃດ ບັນດານັກປັນຍາຈຶ່ງໃຫ້ກຽດແກ່ການບໍລິຈາກຄຳເປັນພິເສດ? ແລະເພາະເຫດໃດ ໃນພິທີຍັນ (yajña) ຈຶ່ງຍົກຍ້ອງຄຳເປັນທັກສິນາ (dakṣiṇā) ອັນຄວນແກ່ການຖວາຍ?»
Verse 9
कस्माच्च पावन श्रेष्ठ भूमेगों भ्यक्ष काउ्चनम् । परम॑ दक्षिणार्थ च तद् ब्रवीहि पितामह
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ທ່ານປິຕາມະຫາ, ເພາະເຫດໃດຄຳຈຶ່ງຖືກນັບວ່າບໍລິສຸດ ແລະປະເສີດ ຍິ່ງກວ່າແຜ່ນດິນ ແລະຝູງງົວດ້ວຍ? ແລະເພາະເຫດໃດຈຶ່ງຖືກວ່າເປັນທັກສິນາອັນສູງສຸດ? ຂໍໃຫ້ທ່ານບອກຂ້າພະເຈົ້າ»។
Verse 10
भीष्म उवाच शृणु राजन्नवहितो बहुकारणविस्तरम् । जातरूपसमुत्पत्तिमनुभूतं च यन््मया
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ຈົ່ງຟັງດ້ວຍຄວາມຕັ້ງໃຈ. ເຫດປັດໃຈແຫ່ງການເກີດຂຶ້ນຂອງຄຳນັ້ນ ກວ້າງຂວາງ ແລະມີຫຼາຍປະການ. ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າໃຫ້ທ່ານຟັງເຖິງກຳເນີດຂອງຄຳ (jātarūpa) ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຂົ້າໃຈ ແລະໄດ້ປະສົບ ໂດຍຈັດລຳດັບໃຫ້ຖືກຕ້ອງ»។
Verse 11
पिता मम महातेजा: शान्लनुर्निधनं गतः । तस्य दित्सुरहं श्राद्ध गंगाद्वारमुपागमम्
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອພຣະບິດາຂອງຂ້ອຍ ພຣະມະຫາກະສັດ ຊານຕະນຸ ຜູ້ມີເດດສະຫງ່າອັນຍິ່ງ ໄດ້ສິ້ນພຣະຊົນ ຂ້ອຍໄດ້ໄປຍັງ ຄັງຄາດວາຣ (Gaṅgādvāra) ເພື່ອປະກອບພິທີ śrāddha ຖວາຍບູຊາບັນພະບຸລຸດໃຫ້ຄົບຖ້ວນ»។
Verse 12
तत्रागम्य पितुः पुत्र श्राद्धकर्म समारभम् | माता मे जाह्नवी चात्र साहाय्यमकरोत् तदा,बेटा! वहाँ पहुँचकर मैंने पिताका श्राद्धकर्म आरम्भ किया। इस कार्यमें वहाँ उस समय मेरी माता गंगाने भी बड़ी सहायता की
«ລູກເອີຍ, ເມື່ອຂ້ອຍໄປຮອດທີ່ນັ້ນ ຂ້ອຍໄດ້ເລີ່ມພິທີ śrāddha ໃຫ້ພຣະບິດາ. ໃນເວລານັ້ນ ມານາຂອງຂ້ອຍ ຈາຫນະວີ (ຄື ຄັງຄາ) ກໍຢູ່ທີ່ນັ້ນ ແລະໄດ້ຊ່ວຍເຫຼືອຢ່າງຫຼາຍໃນການປະກອບພິທີ»។
Verse 13
ततोडग्रतस्ततः सिद्धानुपवेश्य बहूनूषीन् | तोयप्रदानात् प्रभृति कार्याण्यहमथारभम्,तदनन्तर अपने सामने बहुत-से सिद्ध-महर्षियोंको बिठाकर मैंने जलदान आदि सारे कार्य आरम्भ किये
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຕໍ່ມາ ຂ້ອຍໃຫ້ພວກລະດັບສິດທະ ແລະ ນັກບຳເນັດຜູ້ສຳເລັດທັງຫຼາຍ ນັ່ງຢູ່ຕໍ່ໜ້າຂ້ອຍ; ແລ້ວຂ້ອຍເລີ່ມພິທີຕາມລຳດັບທີ່ກຳນົດ—ເລີ່ມຈາກການຖວາຍນ້ຳ—ເພື່ອເປີດການປະກອບກິດທັງປວງໃຫ້ຖືກຕ້ອງ»។
Verse 14
तत् समाप्य यथोटद्विष्ट॑ पूर्वकर्म समाहित: । दातुं निर्वप्णं सम्यग् यथावदहमारभम्,एकाग्रचित्त होकर शास्त्रोक्तविधिसे पिण्डदानके पहलेके सब कार्य समाप्त करके मैंने विधिवत् पिण्डदान देना आरम्भ किया
«ເມື່ອຂ້ອຍສຳເລັດພິທີບື້ອງຕົ້ນທັງໝົດຕາມທີ່ຄຳພີກຳນົດ ດ້ວຍໃຈທີ່ຈົດຈໍ່, ຂ້ອຍຈຶ່ງເລີ່ມຖວາຍ nirvapṇa—ຄືການຖວາຍປິນດາ (piṇḍa)—ໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມພິທີ.»
Verse 15
ततस्तं दर्भविन्यासं भित्त्वा सुरुचिरांगद: । प्रलम्बाभरणो बाहुरुदतिष्ठद् विशाम्पते
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງປະຊາ, ໃນຂະນະນັ້ນ ແຂນໜຶ່ງໄດ້ຜຸດຂຶ້ນ ທະລຸຜ່ານການຈັດວາງຫຍ້າ darbha ທີ່ປູໄວ້ສຳລັບພິທີ; ແຂນນັ້ນງາມສະງ່າ ປະດັບດ້ວຍກຳໄລແຂນອັນວິຈິດ ແລະເຄື່ອງປະດັບທີ່ຫ້ອຍຍາວ.»
Verse 16
0/ जे ; कं गम तमुत्थितमहं दृष्टवा परं विस्मयमागमम् | प्रतिग्रहीता साक्षान्मे पितेति भरतर्षभ
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຂ້ອຍເຫັນທ່ານລຸກຂຶ້ນ ແລະເຂົ້າມາໃກ້ ຂ້ອຍກໍຕົກຕະລຶງຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ. ເພາະຜູ້ທີ່ຮັບບິນດານນັ້ນ ໄດ້ກ່າວກັບຂ້ອຍຢ່າງຊັດເຈນວ່າ ‘ຂ້ອຍແມ່ນພໍ່ຂອງເຈົ້າ’ ໂອ ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ໃນວົງສາພາຣະຕະ»។
Verse 17
ततो मे पुनरेवासीत् संज्ञा संचिन्त्य शास्त्रत: । नायं वेदेषु विहितो विधिहस्त इति प्रभो
ແລ້ວຕໍ່ມາ ສະຕິຂອງຂ້ອຍກໍກັບຄືນອີກຄັ້ງ ຫຼັງຈາກຂ້ອຍພິຈາລະນາຕາມຄຳສອນໃນຊາສະຕຣະ. ຂ້ອຍຈຶ່ງສະຫຼຸບວ່າ: «ໂອ ພຣະອົງ, ວິທີ ‘ຍື່ນບິນດານໃສ່ມື’ ນີ້ ບໍ່ໄດ້ຖືກກຳນົດໄວ້ໃນເວດ».
Verse 18
पिण्डो देयो नरेणेह ततो मतिरभून्मम । साक्षान्नेह मनुष्यस्य पिण्डं हि पितर: क्वचित्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໃນໂລກນີ້ ມະນຸດຄວນຖວາຍບິນດາ (piṇḍa) ຢ່າງແທ້ຈິງ. ຈາກນັ້ນ ຄວາມໝັ້ນໃຈຂອງຂ້ອຍກໍເກີດຂຶ້ນວ່າ: ໃນໂລກນີ້ ບິນດານັ້ນ ເປັນປະໂຫຍດແກ່ພິຕຣະ (ວິນຍານບັນພະບຸລຸດ) ຢ່າງຕົງແທ້ ແລະສຳຜັດໄດ້».
Verse 19
गृह्नन्ति विहितं चेत्थं पिण्डो देय: कुशेष्विति । उसे ऊपर उठी देख मुझे बड़ा आश्वर्य हुआ। भरतश्रेष्ठ! साक्षात् मेरे पिता ही पिण्डका दान लेनेके लिये उपस्थित थे। प्रभो! किंतु जब मैंने शास्त्रीय विधिपर विचार किया
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «(ຄິດຢ່າງນີ້:) ‘ຖ້າພິທີຈະຕ້ອງເຮັດຕາມທີ່ຖືກບັນຍັດ ບິນດາກໍຕ້ອງວາງໄວ້ເທິງຫຍ້າຄຸຊະ (kuśa).’ ດັ່ງນັ້ນ ຂ້ອຍຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ນົບນ້ອມແມ່ນແຕ່ມືທີ່ຍື່ນອອກມາຢ່າງເຫັນຊັດຂອງພໍ່ຂ້ອຍ. ຖືຊາສະຕຣະເທົ່ານັ້ນເປັນຫຼັກຕັດສິນ ແລະລະລຶກກົດລະອຽດຂອງການຖວາຍບິນດາ ຂ້ອຍຈຶ່ງວາງບິນດາທັງໝົດໄວ້ເທິງຫຍ້າຄຸຊະເທົ່ານັ້ນ».
Verse 20
शास्त्रप्रामाण्यसूक्ष्मं तु विधिं पिण्डस्य संस्मरन् | ततो दर्भेषु तत् सर्वमदर्द भरतर्षभ
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂດຍລະລຶກເຖິງວິທີອັນລະອຽດທີ່ຊາສະຕຣະຮັບຮອງສຳລັບການຖວາຍບິນດາ ຂ້ອຍບໍ່ໄດ້ຍອມຕາມສິ່ງທີ່ປາກົດຕໍ່ໜ້າ. ຖືຊາສະຕຣະເທົ່ານັ້ນເປັນຫຼັກຕັດສິນ ໂອ ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ໃນວົງສາພາຣະຕະ, ຂ້ອຍໄດ້ຖວາຍບິນດາທັງໝົດໄວ້ເທິງຫຍ້າດັບພະ (darbha) ຕາມພິທີທີ່ກຳນົດ».
Verse 21
शास्त्रमार्गनुसारेण तद् विद्धि मनुजर्षभ । ततः सोडन््तर्हितो बाहुः पितुर्मम जनाधिप
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນຫມູ່ມະນຸດ, ຈົ່ງຮູ້ໄວ້ວ່າ ຂ້າໄດ້ກະທຳຕາມເສັ້ນທາງທີ່ສາດສະຕຣາ (śāstra) ວາງໄວ້. ແລ້ວຕໍ່ມາ ໂອ ພະຣາຊາ, ແຂນຂອງບິດາຂ້າກໍຫາຍໄປຈາກສາຍຕາ»។
Verse 22
ततो मां दर्शयामासु: स्वप्नान्ते पितरस्तथा । प्रीयमाणास्तु मामूचु: प्रीता: सम भरतर्षभ
ແລ້ວຕໍ່ມາ ໃນທ້າຍສຸດຂອງຄວາມຝັນ ພິຕຣະ (Pitṛs) ບັນພະບຸລຸດໄດ້ປາກົດຕົວ ແລະສະແດງຕົນໃຫ້ຂ້າເຫັນ. ດ້ວຍຄວາມພໍໃຈ ພວກເຂົາໄດ້ກ່າວກັບຂ້າວ່າ: «ພວກເຮົາພໍໃຈແລ້ວ» ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນຫມູ່ພາຣະຕະ—ເປັນການຮັບຮອງແລະອວຍພອນ.
Verse 23
त्वया हि कुर्वता शास्त्र प्रमाणमिह पार्थिव
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ໂດຍການປະພຶດຂອງພະອົງໃນທີ່ນີ້—ຖືສາດສະຕຣາ (śāstra) ເປັນມາດຕະຖານແທ້—ພະອົງໄດ້ຊູງຊູ້ແລະເສີມຄວາມໜັກແນ່ໃຫ້ແກ່ສິ່ງທີ່ເປັນອຳນາດອ້າງອີງ. ພະອົງໄດ້ໃຫ້ກຽດແກ່ຮາກຖານແຫ່ງລະບຽບອັນຖືກຕ້ອງ ແລະບໍ່ໄດ້ເຮັດໃຫ້ຜູ້ທີ່ມັ່ນຄົງໃນທັມມະ (dharma) ຫວັ່ນໄຫວຈາກເສັ້ນທາງຂອງເຂົາ»។
Verse 24
आत्मा धर्म: श्रुतं वेदा: पितरश्नर्षिभि: सह । साक्षात् पितामहो ब्रह्मा गुरवो5थ प्रजापति:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ອັດຕາ (Self) ນັ້ນແຫຼະແມ່ນທັມມະ; ເຊັ່ນດຽວກັນ ຄືຄຳສອນອັນສັກສິດ (śruti) ແລະ ເວດາ; ພິຕຣະ (Pitṛs) ພ້ອມດ້ວຍ ຣິສິ (Ṛṣis); ແລະໂດຍກົງ ພຣະປິຕາມະຫາ ບຣະຫມາ (Brahmā), ຄູອາຈານທັງຫຼາຍ, ແລະ ປຣະຈາປະຕິ (Prajāpati).»
Verse 25
तदिदं सम्यगारब्धं त्वयाद्य भरतर्षभ
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນຫມູ່ພາຣະຕະ, ສິ່ງທີ່ພະອົງໄດ້ເລີ່ມໃນມື້ນີ້ ໄດ້ເລີ່ມຢ່າງຖືກຕ້ອງ—ສົມຄວນ ແລະສອດຄ່ອງກັບທັມມະ.»
Verse 26
एवं वयं च धर्मज्ञ सर्वे चास्मत्पितामहा:
ດັ່ງນັ້ນ ພວກເຮົາກໍເຊັ່ນກັນ—ໂອ ຜູ້ຮູ້ທຳມະ—ແລະບັນພະບຸລຸດຂອງພວກເຮົາທັງໝົດ (ຜູ້ເຖົ້າແກ່ໃນສາຍຕະກູນ) ກໍໄດ້ຍຶດຖື ແລະຢືນຢັນຄວາມເຂົ້າໃຈດຽວກັນນີ້.
Verse 27
दशपूर्वान् दशैवान्यांस्तथा संतारयन्ति ते,सुवर्णदानेडकरवं मतिं च भरतर्षभ | 'जो सुवर्ण दान करते हैं, वे अपने पहले और पीछेकी दस-दस पीढ़ियोंका उद्धार कर देते हैं।।
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດບໍລິຈາກຄຳ ຍ່ອມຊ່ວຍກູ້ (ຍົກຂຶ້ນ) ສິບຊົນລຸ້ນກ່ອນຕົນ ແລະສິບຊົນລຸ້ນຫຼັງຕົນດ້ວຍ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຜູ້ເປັນດັ່ງງົວຜູ້ອັນປະເສີດໃນວົງພະຣະຕະ, ຈົ່ງຕັ້ງໃຈໃຫ້ໝັ້ນໃນການບໍລິຈາກຄຳ».
Verse 28
सुवर्ण ये प्रयच्छन्ति एवं मत्पितरो<ब्रुवन् । ततोऊहं विस्मितो राजन प्रतिबुद्धो विशाम्पते
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດບໍລິຈາກຄຳ—ບັນພະບຸລຸດຂອງຂ້າໄດ້ກ່າວໄວ້ດັ່ງນັ້ນ. ເມື່ອໄດ້ຍິນເຊັ່ນນັ້ນ ໂອ ພຣະຣາຊາ, ໂອ ເຈົ້າແຫ່ງປະຊາ, ຂ້າກໍພິລຶກພິລັນ ແລະຕື່ນຂຶ້ນສູ່ຄວາມເຂົ້າໃຈອັນແຈ້ງຊັດກວ່າເກົ່າ.»
Verse 29
इतिहासमिमं चापि शूणु राजन् पुरातनम्
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະຣາຊາ, ຈົ່ງຟັງເລື່ອງອິຕິຫາສະອັນເກົ່າແກ່ນີ້ອີກດ້ວຍ.»
Verse 30
जामदग्न्येन रामेण तीव्ररोषान्वितेन वै
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໂດຍຣາມະ ບຸດແຫ່ງຈາມະດັກນິ—ແທ້ຈິງແລ້ວຜູ້ຖືກຄອບງຳດ້ວຍຄວາມໂກດແຄ້ນອັນຮຸນແຮງ…»
Verse 31
ततो जित्वा महीं कृत्स्नां रामो राजीवलोचन:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ແລ້ວແຕ່ນັ້ນ ໂອ ມະຫາຣາຊາ, ຣາມະ—ຜູ້ມີດວງຕາດັ່ງດອກບົວ ແລະເປັນວີຣະບຸລຸດ—ເມື່ອໄດ້ພິຊິດແຜ່ນດິນທັງປວງແລ້ວ ກໍໄດ້ປະກອບພິທີບູຊາອັສວະເມດ (Aśvamedha) ອັນເປັນພິທີທີ່ພຣາຫມະນ ແລະ ກະສັດຊັ້ນກະສັດຮົບ ລ້ວນເຄົາລົບສັກກາລະ ແລະເຊື່ອວ່າສາມາດເຕີມເຕັມຄວາມປາຖະໜາທັງປວງ. ນິທານນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ອໍານາດອະທິປະໄຕເມື່ອໄດ້ມາແລ້ວ ຈະຖືກຮັບຮອງດ້ວຍພິທີກຳທາງສາສະໜາ ແລະນໍາໄປສູ່ໜ້າທີ່ທາງທຳມະ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອການຄອງອໍານາດດ້ວຍການຂົ່ມເຫັງເທົ່ານັ້ນ».
Verse 32
आजहार क्रतु वीरो ब्रद्मक्षत्रेण पूजितम् । वाजिमेधं महाराज सर्वकामसमन्वितम्
ໂອ ມະຫາຣາຊາ, ວີຣະບຸລຸດນັ້ນໄດ້ປະກອບກຣະຕຸ (ພິທີບູຊາ) ອັນພຣາຫມະນ ແລະ ກະສັດຊັ້ນກະສັດຮົບ ລ້ວນນັບຖື—ຄືອັສວະເມດ (ວາຊິເມດ) —ອັນປະກອບພ້ອມດ້ວຍການສຳເລັດຄວາມປາຖະໜາທັງປວງ.
Verse 33
पावन सर्वभूतानां तेजोद्युतिविवर्धनम् । विपाप्मा च स तेजस्वी तेन क्रतुफलेन च
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ບຸນນັ້ນເປັນສິ່ງຊໍາລະບາບໃຫ້ແກ່ສັດທັງປວງ ແລະເພີ່ມພູນແສງສະຫວ່າງກັບລັດສະໝີ. ໂດຍຜົນແຫ່ງພິທີບູຊານັ້ນ ຜູ້ມີຕະເຈົ້າພະລັງນັ້ນກໍພົ້ນຈາກບາບ ແລະມີສະຫວ່າງທາງວິນຍານ».
Verse 34
स तु क्रतुवरेणेष्टवा महात्मा दक्षिणावता
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ເມື່ອມະຫາບຸລຸດ ປະຣະຊຸຣາມະ ໄດ້ບູຊາພິທີອັນປະເສີດ ທີ່ອຸດົມດ້ວຍທານ ແລະໄດ້ສໍາເລັດພິທີອັນສູງສຸດນັ້ນຢ່າງຖືກຕ້ອງແລ້ວ ຄວາມເມດຕາກໍເກີດຂຶ້ນໃນໃຈ. ຈາກນັ້ນ ທ່ານໄດ້ຖາມບັນດາລຶສີຜູ້ຮູ້ຊາສະຕຣາ ແລະເທວະດາທັງຫຼາຍວ່າ: ‘ໂອ ທ່ານຜູ້ມີບຸນວາສະນາ ແລະມະຫາອາດຕະມາ! ຂໍຈົ່ງບອກແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ ວ່າສິ່ງໃດແມ່ນວິທີຊໍາລະບາບອັນສູງສຸດ ສໍາລັບມະນຸດຜູ້ດໍາເນີນຢູ່ໃນກຳອັນດຸຮ້າຍ ແລະຮຸນແຮງ?’ ເມື່ອທ່ານຖາມດັ່ງນີ້ ບັນດາມະຫາລຶສີ ຜູ້ຮູ້ວິທີແຫ່ງເວດ ແລະຊາສະຕຣາ ກໍຕອບດັ່ງຕໍ່ໄປ.»
Verse 35
पप्रच्छागमसम्पन्नानूषीन् देवांश्व॒ भार्गव: । पावन यत् परं नृणामुग्रे कर्मणि वर्तताम्
ພຣະບາຣຄະວະ (ປະຣະຊຸຣາມະ) ໄດ້ຖາມບັນດາລຶສີຜູ້ພ້ອມດ້ວຍອາຄົມ-ຄວາມຮູ້ ແລະຖາມເທວະດາທັງຫຼາຍວ່າ: «ສິ່ງໃດແມ່ນການຊໍາລະບາບອັນສູງສຸດສໍາລັບມະນຸດຜູ້ດໍາເນີນຢູ່ໃນກຳອັນດຸຮ້າຍ?» ເມື່ອຖາມດັ່ງນັ້ນ ມະຫາລຶສີຜູ້ຮູ້ເວດ ແລະຊາສະຕຣາ ກໍກ່າວດັ່ງຕໍ່ໄປ.
Verse 36
तदुच्यतां महाभागा इति जातघृणोड<ब्रवीत् । इत्युक्ता वेदशास्त्रज्ञास्तमूचुस्ते महर्षय:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ມີສິລິສົມບັດທັງຫຼາຍ, ຂໍໃຫ້ບອກເລື່ອງນັ້ນແກ່ຂ້າ» ເຊັ່ນນັ້ນ ພຣະປະຣະຊຸຣາມະ ຜູ້ສືບສາຍພຣະພຶກຄຸ ຜູ້ມີໃຈອ່ອນລົງດ້ວຍເມດຕາ ໄດ້ກ່າວ. ເມື່ອທ່ານຖາມດັ່ງນີ້ ມະຫາຣິສີທັງຫຼາຍ—ຜູ້ຮູ້ວິທີແຫ່ງເວດ ແລະ ສາດສະຕຣາ—ຈຶ່ງຕອບ ເພື່ອເປີດທາງສູ່ຄໍາສອນວ່າ ສິ່ງໃດບໍລິສຸດສູງສຸດ ແລະ ຄ້ຳຈຸນຈັນຍາທໍາ ສໍາລັບຜູ້ທີ່ກໍາລັງກະທໍາກຳອັນດຸຮ້າຍ.
Verse 37
राम विप्रा: सत्क्रियन्तां वेदप्रामाण्यदर्शनात् | भूयश्व विप्रर्षिगणा: प्रष्टव्या: पावन प्रति
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຣາມະ (ປະຣະຊຸຣາມະ), ເນື່ອງຈາກເຈົ້າເຫັນເວດເປັນຫຼັກອໍານາດສູງສຸດ, ຈົ່ງເຄົາລົບບູຊາພຣາຫມະນະ. ແລະເພື່ອເລື່ອງອັນບໍລິສຸດນີ້, ຈົ່ງຖາມອີກຄັ້ງຕໍ່ຫມູ່ພຣາຫມະນະ-ຣິສີທີ່ຊຸມນຸມກັນ»។
Verse 38
ते यद् ब्रूयुर्महाप्राज्ञास्तच्चैव समुदाचर । ततो वसिष्ठ देवर्षिमगस्त्यमथ काश्यपम्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ສິ່ງໃດທີ່ມະຫາຣິສີຜູ້ມີປັນຍາຍິ່ງໃຫຍ່ເວົ້າ, ຈົ່ງປະພຶດຕາມນັ້ນໃຫ້ຄົບຖ້ວນ»। ຕໍ່ມາ ປະຣະຊຸຣາມະ ຜູ້ມີຣັດສະມີ ສາຍພຣະພຶກຄຸ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາ ວະສິດຖະ ຣິສີເທວະ ແລະຍັງໄປຫາ ອະກັດສະຕະ ແລະ ກາສະຍະປະ ແລ້ວຖາມວ່າ: «ໂອ ພຣາຫມະນະຜູ້ປະເສີດ, ຂ້າປາຖະໜາຈະບໍລິສຸດ. ຂໍບອກແດ່—ໂດຍວິໄນແຫ່ງການກະທໍາໃດ ຫຼື ໂດຍທານໃດໃນໂລກນີ້ ຈຶ່ງຈະໄດ້ຄວາມບໍລິສຸດ?»
Verse 39
तमेवार्थ महातेजा: पप्रच्छ भृूगुनन्दन: । जाता मतिर्मे विप्रेन्द्रा: कथथं पूयेयमित्युत
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວ ຜູ້ມີຣັດສະມີ ສາຍພຣະພຶກຄຸ ໄດ້ຖາມເລື່ອງນັ້ນໂດຍກົງອີກຄັ້ງ: «ໂອ ພຣາຫມະນະຜູ້ປະເສີດ, ຄວາມຕັ້ງໃຈນີ້ເກີດຂຶ້ນໃນຂ້າແລ້ວ—ຂ້າຈະບໍລິສຸດໄດ້ແນວໃດ?»
Verse 40
(४230५ 4७६ 2“ ५. यदि वो«नुग्रहकृता बुद्धिर्मा प्रति सत्तमा: । प्रत्रूत पावनं कि मे भवेदिति तपोधना:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ດີທີ່ສຸດໃນຫມູ່ຜູ້ມີຄຸນທໍາ, ຖ້າທ່ານທັງຫຼາຍປາຖະໜາຈະເມດຕາອຸປະຖຳຂ້າ, ຂໍຈົ່ງບອກແດ່—ໂອ ຜູ້ມັ່ງຄັ່ງໃນຕະປະ—ວ່າ ສິ່ງໃດເປັນວິທີຊໍາລະຂ້າໃຫ້ບໍລິສຸດ?»
Verse 41
ऋषय ऊचुर गाश्व भूमिं च वित्त च दत्त्वेह भूगुनन्दन । पापकृत् पूयते मर्त्य इति भार्गव शुश्रुम
ພວກລະສີໄດ້ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ເປັນຄວາມຊື່ນບານແຫ່ງວົງສ໌ພຣຶກຸ! ໂອ ພາຣກະວະ! ພວກເຮົາໄດ້ຍິນວ່າ ມະນຸດຜູ້ເຄີຍກະທຳບາບ ໃນໂລກນີ້ ຈະບໍລິສຸດໄດ້ໂດຍການໃຫ້ທານ ງົວ, ມ້າ, ດິນ ແລະ ຊັບສິນ».
Verse 42
अन्यद् दानं तु विप्रर्षे श्रूयतां पावनं महत् । दिव्यमत्यद्भुताकारमपत्यं जातवेदस:
ພີສະມະໄດ້ກ່າວວ່າ: «ໂອ ລະສີຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດໃນບັນດາພຣາຫມັນ, ຈົ່ງຟັງທານອີກຢ່າງໜຶ່ງ—ຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະ ຊໍາລະໃຫ້ບໍລິສຸດ. ມັນເກີ່ຍວກັບລູກຫຼານອັນອັດສະຈັນ ແລະ ເປັນທິບ ທີ່ເກີດຈາກ ຊາຕະເວດັສ (ອັກນິ)».
Verse 43
ब्रह्मर्ष! एक दूसरी वस्तुका दान भी सुनो। वह वस्तु सबसे बढ़कर पावन है। उसका आकार अत्यन्त अद्भुत और दिव्य है तथा वह अग्निसे उत्पन्न हुई है ।।
ພີສະມະໄດ້ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະພຣາຫມະລະສີ, ຈົ່ງຟັງທານອີກຢ່າງໜຶ່ງ. ວັດຖຸນັ້ນບໍລິສຸດຍິ່ງກວ່າທຸກສິ່ງ. ຮູບຮ່າງຂອງມັນອັດສະຈັນ ແລະ ເປັນທິບ, ເກີດຈາກໄຟ. ຊື່ຂອງມັນແມ່ນ ‘ສຸວັນນະ’ (ຄໍາ). ພວກເຮົາໄດ້ຍິນວ່າ ໃນການກ່ອນ ອັກນິໄດ້ເຜົາໂລກທັງປວງ ແລະ ໂດຍອານຸພາບຂອງຕົນ ໄດ້ໃຫ້ຄໍາປາກົດຂຶ້ນ. ຜູ້ໃຫ້ທານນັ້ນ ຈະບັນລຸສິດທິ (ຄວາມສໍາເລັດທາງຈິດວິນຍານ)».
Verse 44
ततोअब्रवीद् वसिष्ठस्तं भगवान् संशितव्रतः । शृणु राम यथोत्पन्नं सुवर्णमनलप्रभम्
ຕໍ່ມາ ພຣະວະສິດຖະຜູ້ນ່າເຄົາລົບ ຜູ້ມັ່ນຄົງໃນວັດຕະປະຕິບັດ ໄດ້ກ່າວກັບເຂົາວ່າ: «ຟັງເຖີດ ຣາມະ, ວ່າຄໍາອັນສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງໄຟ ເກີດຂຶ້ນແນວໃດ».
Verse 45
तदनन्तर कठोर व्रतका पालन करनेवाले भगवान् वसिष्ठने कहा--*परशुराम! अग्निके समान प्रकाशित होनेवाला सुवर्ण जिस प्रकार प्रकट हुआ है, वह सुनो ।।
ຕໍ່ມາ ພຣະວະສິດຖະຜູ້ມີພຣະຄຸນ ຜູ້ມັ່ນຄົງໃນວັດຕະອັນເຂັ້ມງວດ ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ປະຣະຊຸຣາມະ, ຈົ່ງຟັງວ່າຄໍາທີ່ສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງໄຟ ໄດ້ປາກົດຂຶ້ນແນວໃດ. ຂ້າພະເຈົ້າຈະບອກເຈົ້າເຖິງສິ່ງທີ່ໄດ້ຖືກກ່າວໄວ້ວ່າ ໃຫ້ຜົນສູງສຸດໃນການໃຫ້ທານ: ຄໍາແມ່ນຫຍັງ, ເກີດຈາກຫຍັງ, ແລະ ແນວໃດຈຶ່ງຈະເປັນຂອງມີຄຸນຄ່າຍິ່ງທີ່ສຸດ».
Verse 46
अग्नीषोमात्मकमिदं सुवर्ण विद्धि निश्चये
ພີສະມະໄດ້ກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງຮູ້ໃຫ້ແນ່ນອນວ່າ ຄຳນີ້ມີສະພາບເປັນອັກນິ ແລະ ໂສມະ»। ໃນຄຳສອນນີ້ ຄຳບໍ່ແມ່ນແຕ່ໂລຫະ ແຕ່ເປັນສານທີ່ຕັ້ງຢູ່ເທິງຫຼັກການຈັກກະວານອັນສັກສິດ ເຊີນໃຫ້ຜູ້ຟັງເບິ່ງມັນດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ແລະ ປັນຍາ ບໍ່ໃຫ້ຕິດຢູ່ແຕ່ຄວາມໂລບ।
Verse 47
अजोडन्निर्वरुणो मेष: सूर्यो5श्व॒ इति दर्शनम् “यह सुवर्ण अग्नि और सोमरूप है। इस बातको तुम निश्चितरूपसे जान लो। बकरा, अग्नि, भेड़, वरुण तथा घोड़ा सूर्यका अंश है। ऐसी दृष्टि रखनी चाहिये ।।
ພີສະມະໄດ້ກ່າວວ່າ: «ນີ້ແມ່ນທັດສະນະທີ່ພວກລະສີສອນໄວ້: ໃຫ້ເຫັນແບ້ເປັນອັກນິ, ເຫັນແກະຜູ້ເປັນວະຣຸນະ, ແລະເຫັນມ້າເປັນພຣະອາທິດ. ຈົ່ງຮູ້ໃຫ້ແນ່ນອນວ່າ ສິ່ງທີ່ເອີ້ນວ່າ ‘ຄຳ’ ນັ້ນມີສະພາບເປັນອັກນິ ແລະ ໂສມະ. ຄວນຝຶກຝົນທັດສະນະແຫ່ງການພິຈາລະນານີ້—ເຫັນໃນສັດເຫຼົ່ານັ້ນວ່າມີການປະທັບຢູ່ ຫຼື ສ່ວນແບ່ງຂອງເທວະດາທີ່ສອດຄ່ອງ. ໂອ ຜູ້ສືບສາຍພຣຶກຸ! ຊ້າງ, ກວາງ, ແລະ ງູ ຖືກກ່າວວ່າມີສ່ວນໃນທາດນາກ; ຄວາຍມີສ່ວນໃນທາດອະສຸຣະ; ໄກ່ ແລະ ໝູປ່າ ມີສ່ວນໃນທາດຣາກສະສະ. ແລະ ອິດາ, ງົວ, ນົມ, ແລະ ໂສມະ ຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນຂອງພື້ນດິນໂດຍແທ້»។
Verse 48
कुक्कुटाश्व वराहाश्न राक्षसा भृगुनन्दन । इडा गाव: पय: सोमो भूमिरित्येव च स्मृति:
ພີສະມະໄດ້ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ເປັນທີ່ຊື່ນຊົມແຫ່ງພຣຶກຸ, ໄກ່, ມ້າ, ແລະ ໝູປ່າ ຖືກກ່າວວ່າມີທາດຣາກສະສະ. ແລະຕາມທີ່ປະເພນີຈື່ຈຳໄວ້: ອິດາ, ງົວ, ນົມ, ແລະ ໂສມະ ລ້ວນແຕ່ຄວນເຂົ້າໃຈວ່າເປັນຮູບແຫ່ງພື້ນດິນເອງ»។
Verse 49
जगत सर्व च निर्मथ्य तेजोराशि: समुत्थित: । सुवर्णमे भ्यो विप्रर्षे रत्नं परममुत्तमम्
ພີສະມະໄດ້ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຈັກກະວານທັງປວງຖືກກວນຄືກັບການກວນນ້ຳນົມ ກໍເກີດກອງແຫ່ງຄວາມສະຫວ່າງອັນຮຸ່ງໂຮງຜຸດຂຶ້ນ. ຄວາມຮຸ່ງໂຮງນັ້ນແຫຼະແມ່ນຄຳ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ພຣາຫມະນຜູ້ປະເສີດ, ໃນບັນດາສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ ມັນແມ່ນຣັດນະອັນສູງສຸດ ແລະ ດີເລີດທີ່ສຸດ»។
Verse 50
एतस्मात् कारणाद् देवा गन्धर्वोरगराक्षसा: । मनुष्याश्न पिशाचाश्व प्रयता धारयन्ति तत्
ພີສະມະໄດ້ກ່າວວ່າ: «ດ້ວຍເຫດນີ້ແຫຼະ ເທວະດາ, ຄັນທະວະ, ນາກ, ແລະ ຣາກສະສະ—ພ້ອມທັງມະນຸດ ແລະ ພິສາຈ—ຈຶ່ງຮັກສາ ແລະ ປະພຶດຕາມສິ່ງນັ້ນດ້ວຍຄວາມລະມັດລະວັງ»។
Verse 51
“इसीलिये देवता, गन्धर्व, नाग, राक्षस, मनुष्य और पिशाच--ये सब प्रयत्नपूर्वक सुवर्ण धारण करते हैं ।। मुकुटैरज़रदयुतैरलंकारै: पृथग्विधै: । सुवर्णविकृतैस्तत्र विराजन्ते भृगूत्तम
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນ ເທວະດາ, ຄັນທະວະ, ນາກ, ຣາກສະສະ, ມະນຸດ ແລະ ປິສາຈ—ທັງໝົດລ້ວນຈົ່ງໃຈສວມຄຳ. ປະດັບດ້ວຍມົກກຸດທີ່ສ່ອງສະຫວ່າງບໍ່ເສື່ອມ ແລະ ເຄື່ອງປະດັບຫຼາຍປະເພດທີ່ປັ້ນແຕ່ງຈາກຄຳ, ພວກເຂົາສ່ອງປະກາຍຢູ່ທີ່ນັ້ນ, ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງພຣຶກຄຸ!»
Verse 52
'भृगुश्रेष्ठ! वे सोनेके बने हुए मुकुट, बाजूबंद तथा अन्य नाना प्रकारके अलंकारोंसे सुशोभित होते हैं ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງພຣຶກຄຸ! ພວກເຂົາງາມສະຫງ່າດ້ວຍມົກກຸດ, ກຳໄລແຂນ ແລະ ເຄື່ອງປະດັບຫຼາຍຢ່າງທີ່ເຮັດຈາກຄຳ. ດັ່ງນັ້ນ ໃນບັນດາສິ່ງທີ່ຖືວ່າບໍລິສຸດທັງປວງ ຄຳຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນຜູ້ຊຳລະທີ່ສູງສຸດ. ຈົ່ງຮູ້ໃຫ້ແຈ້ງ, ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນມະນຸດ: ແມ່ນແຕ່ເທົ່າກັບແຜ່ນດິນ, ງົວ, ແລະ ຮັດຕະນະ—ສິ່ງທີ່ນັບຖືວ່າສັກສິດ—ຄຳກໍຖືວ່າບໍລິສຸດຍິ່ງກວ່າ. »
Verse 53
पृथिवीं गाश्च दत्त्वेह यच्चान्यदपि किंचन । विशिष्यते सुवर्णस्य दानं परमकं॑ विभो
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ແມ່ນແຕ່ໃຫ້ທານແຜ່ນດິນ ແລະ ງົວໃນໂລກນີ້ ພ້ອມທັງສິ່ງອື່ນໃດໆທີ່ມີ, ການໃຫ້ທານຄຳກໍຍັງໂດດເດັ່ນເປັນສູງສຸດ, ໂອ ຜູ້ມີລິດທານຸພາບ.»
Verse 54
“विभो! पृथ्वी, गौ तथा और जो कुछ भी दान किया जाता है, उन सबसे बढ़कर सुवर्णका दान है ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ມີລິດທານຸພາບ! ໃນບັນດາທານທັງປວງ—ແຜ່ນດິນ, ງົວ, ແລະ ສິ່ງອື່ນໃດໆ—ທານຄຳເປັນທານທີ່ສູງກວ່າ. ຄຳໃຫ້ຜົນບຸນບໍ່ສິ້ນ ແລະ ເປັນສິ່ງຊຳລະ; ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງມອບທານອັນດີທີ່ສຸດ ແລະ ບໍລິສຸດນີ້ແກ່ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດ. ໂອ ພະຣະຊຸຣາມ ຜູ້ສ່ອງສະຫວ່າງດຸດເທວະ! ເພາະຄຳໃຫ້ຜົນບໍ່ເສື່ອມ ແລະ ຊຳລະມົນທິນ, ທ່ານຄວນມອບສານອັນດີເລີດ ແລະ ບໍລິສຸດນີ້ແກ່ພຣາຫມັນຜູ້ດີທີ່ສຸດ.»
Verse 55
सुवर्णमेव सर्वासु दक्षिणासु विधीयते । सुवर्ण ये प्रयच्छन्ति सर्वदास्ते भवन्त्युत
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໃນບັນດາທານດັກຊິນາທັງປວງ ຄຳໄດ້ຖືກບັນຍັດໄວ້ເປັນພິເສດ. ຜູ້ໃດມອບຄຳ ຜູ້ນັ້ນແທ້ຈະເປັນຜູ້ໃຫ້ທານຕະຫຼອດການ—ຕັ້ງຢູ່ໃນບຸນກຸສົນ ແລະ ຈິດໃຈແຫ່ງການໃຫ້.»
Verse 56
सब दक्षिणाओंमें सुवर्णका ही विधान है; अतः जो सुवर्ण दान करते हैं, वे सब कुछ दान करनेवाले होते हैं ।।
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: ໃນບັນດາຄ່າທັກສິນາ ແລະ ທານທັງປວງ ຄໍາ (ທອງ) ແມ່ນຖືກບັນຍັດໄວ້ເປັນພິເສດ; ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ໃດໃຫ້ຄໍາ ຈຶ່ງຖືກນັບວ່າໄດ້ໃຫ້ທຸກສິ່ງ. ແທ້ຈິງ ຜູ້ໃຫ້ຄໍາ ຖືກກ່າວວ່າເປັນການຖວາຍແດ່ເທວະທັງປວງໂດຍກົງ—ເພາະອັກນິ (ໄຟບູຊາ) ເປັນຮ່າງຮວມຂອງເທວະທັງປວງ ແລະ ຄໍາມີສະພາບແລະຮູບຮ່າງເປັນອັກນິນັ້ນເອງ.
Verse 57
तस्मात् सुवर्ण ददता दत्ता: सर्वाः सम देवता: । भवन्ति पुरुषव्याप्र न हतः परमं विदुः
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ເສືອໃນຫມູ່ມະນຸດ, ເມື່ອຜູ້ໃດໃຫ້ຄໍາ ກໍຖືກນັບວ່າໄດ້ໃຫ້ແກ່ເທວະທັງປວງໂດຍເທົ່າທຽມ. ເພາະສະນັ້ນ ບັນດາຜູ້ຮູ້ຈຶ່ງບໍ່ຍອມຮັບວ່າມີທານໃດສູງກວ່າທານແຫ່ງຄໍາ.
Verse 58
भूय एव च माहात्म्यं सुवर्णस्य निबोध मे । गदतो मम वित्रर्षे सर्वशस्त्रभृतां वर,“सम्पूर्ण शस्त्रधारियोंमें श्रेष्ठ विप्ररषे! मैं पुनः सुवर्णका माहात्म्य बता रहा हूँ, ध्यान देकर सुनो
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: ບັດນີ້ອີກຄັ້ງ ໂອ ພຣະຣິຊີພຣາຫມັນ, ຈົ່ງຮູ້ຈາກຂ້າເຖິງຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງຄໍາ. ໃນຂະນະທີ່ຂ້າກ່າວ, ຈົ່ງຟັງດ້ວຍຄວາມໃສ່ໃຈ, ໂອ ຜູ້ຍອດໃນຫມູ່ຜູ້ຖືອາວຸດທັງປວງ.
Verse 59
मया श्रुतमिदं पूर्व पुराणे भूगुनन्दन । प्रजापते: कथयतो यथान्यायं तु तस्य वै,'भुगुनन्दन! मैंने पहले पुराणमें प्रजापतिकी कही हुई यह न्यायोचित बात सुन रखी है
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ຜູ້ເປັນຄວາມຊື່ນບານແຫ່ງວົງສາພຣຶກຸ, ຂ້າເຄີຍໄດ້ຍິນເລື່ອງນີ້ມາແຕ່ດົນໃນປູຣານະ—ເລື່ອງດຽວນີ້ແຫຼະ ທີ່ພຣະປຣະຊາປະຕິໄດ້ກ່າວໄວ້ໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບຄວາມຍຸດຕິທໍາ ແລະ ລະບຽບອັນຖືກຕ້ອງ.
Verse 60
शूलपाणेर्भगवतो रुद्रस्य च महात्मन: । गिरौ हिमवति श्रेष्ठे तदा भूगुकुलोद्वह
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ຜູ້ຍອດໃນວົງສາພຣຶກຸ, ເລື່ອງນີ້ເກີດຂຶ້ນໃນຄາວນັ້ນ ເມື່ອຢູ່ເທິງພູຫິມາລະຍະອັນປະເສີດ, ພຣະຣຸດຣະຜູ້ມີພຣະຫົວໃຈຍິ່ງໃຫຍ່—ຜູ້ຖືຕຣີສູນ (Śūlapāṇi), ອົງພຣະເຈົ້າ—ປະທັບຢູ່ທີ່ນັ້ນ ໃນບັນບົດແຫ່ງການຮ່ວມສະຫມັກອັນສັກສິດກັບເທວີ.
Verse 61
देव्या विवाहे निर्वेत्ते रुद्राण्या भुगुनन्दन । समागमे भगवतो देव्या सह महात्मन:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ສືບສາຍພຣະຕະກູນ ພຣຶກຸ, ເມື່ອພິທີອະພິເສກຂອງເທວີ ຣຸດຣານີ ໄດ້ສຳເລັດສົມບູນແລ້ວ ແລະເມື່ອພຣະອົງຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່ ຣຸດຣ/ສິວະ ຢູ່ຮ່ວມສະໜິດສະໜົມກັບເທວີ—ໃນເວລານັ້ນເຫດການນີ້ເກີດຂຶ້ນ»។
Verse 62
तत: सर्वे समुद्विग्ना देवा रुद्रमुपागमन् । ते महादेवमासीनं देवीं च वरदामुमाम्,“उस समय सब देवता उद्विग्न होकर कैलास-शिखरपर बैठे हुए महान् देवता रुद्र और वरदायिनी देवी उमाके पास गये
ແລ້ວບັນດາເທວະທັງປວງ ຕົກໃຈຫວາດຫວັນ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາ ຣຸດຣ. ພວກເຂົາໄປພົບ ມະຫາເທວະ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ ແລະເທວີ ອຸມາ ຜູ້ປະທານພອນ—ເພື່ອຂໍພຶ່ງພາ ແລະຂໍທາງອອກໃນຄວາມທຸກຮ້ອນຂອງຕົນ.
Verse 63
प्रसाद्य शिरसा सर्वे रुद्रमूचुर्भगूद्वह । अयं॑ समागमो देव देव्या सह तवानघ
ເມື່ອພວກເຂົາກົດຫົວຄຳນົບດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບແລ້ວ ທຸກອົງຈຶ່ງກ່າວກັບ ຣຸດຣ ວ່າ: «ໂອ ພຣະເທວະ, ໂອ ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ, ການຊຸມນຸມນີ້ເກີດຂຶ້ນເພື່ອພຣະອົງ ພ້ອມກັບເທວີ»។
Verse 64
अमोघतेजास्त्वं देव देवी चेयमुमा तथा
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະເທວະ, ຣັດສະໝີແຫ່ງພຣະອົງບໍ່ເຄີຍຜິດພາດ; ແລະເທວີ ອຸມາ ອົງນີ້ກໍເປັນເຊັ່ນດຽວກັນ»។
Verse 65
अपत्यं युवयोदेव बलवद् भविता विभो | तन्ूनं त्रिषु लोकेषु न किज्चिच्छेषयिष्यति
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະອົງຜູ້ເປັນເທວະ, ໂອ ຜູ້ມີອຳນາດຍິ່ງໃຫຍ່, ບຸດຫຼານທີ່ເກີດຈາກພຣະອົງທັງສອງຈະມີພະລັງອັນແຮງກ້າ. ແທ້ຈິງ ໃນສາມໂລກ ມັນຈະບໍ່ປະໄວ້ສິ່ງໃດໃຫ້ຫຼືອພົ້ນຈາກການຄອບຄອງ»។
Verse 66
'देव! प्रभो! आपका तेज अमोघ है। ये देवी उमा भी ऐसी ही अमोघ तेजस्विनी हैं। आप दोनोंकी जो संतान होगी वह अत्यन्त प्रबल होगी। निश्चय ही वह तीनों लोकोंमें किसीको शेष नहीं रहने देगी ।।
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະເທວະ! ໂອ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ! ຣັດສະມີແຫ່ງເທຊະຂອງພຣະອົງ ບໍ່ມີວັນພ່າຍແພ້; ແລະ ເທວີ ອຸມາ ນີ້ກໍມີເທຊະອັນຫ້າມບໍ່ໄດ້ ເຊັ່ນດຽວກັນ. ບຸດທີ່ເກີດຈາກພຣະອົງທັງສອງ ຈະແຂງກ້າຢ່າງຫາທຽບບໍ່ໄດ້—ແທ້ຈິງ ຈະບໍ່ເຫຼືອໃຜໃນສາມໂລກ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຜູ້ມີດວງຕາກວ້າງ, ຕໍ່ເທວະທັງຫຼາຍຜູ້ກົ້ມກາບຢູ່ເບື້ອງໜ້າພຣະອົງນີ້, ຂໍພຣະອົງປະທານພອນ ໂອ ຈອມໂລກ, ໂດຍມຸ່ງຫວັງປະໂຫຍດແຫ່ງສາມໂລກ. ໂອ ຈອມໂລກຜູ້ມີດວງຕາໃຫຍ່, ພວກເຮົາເທວະທັງປວງໄດ້ລົ້ມຢູ່ທີ່ພຣະບາດ; ເພາະປາດຖະໜາຄວາມດີງາມຂອງສາມໂລກ, ຂໍພຣະອົງປະທານພອນແກ່ພວກເຮົາ».
Verse 67
अपत्यार्थ निगृह्लीष्व तेज: परमकं विभो | त्रैलोक्यसारौ हि युवां लोक॑ संतापयिष्यथ:
«ໂອ ພຣະຜູ້ມີອຳນາດຍິ່ງໃຫຍ່, ຂໍພຣະອົງກັ້ນໄວ້ໃນພຣະອົງເອງ ເທຊະອັນສູງສຸດທີ່ປາກົດເພື່ອການມີບຸດ. ພຣະອົງທັງສອງແມ່ນແກ່ນສານຂອງສາມໂລກ; ດັ່ງນັ້ນ ໂດຍບຸດຂອງພຣະອົງທັງສອງ ຈະເຮັດໃຫ້ໂລກທັງປວງຮ້ອນຮົ່ມທຸກທ້ອນ».
Verse 68
तदपत्यं हि युवयोर्देवानभिभवेद् ध्रुवम् । नहि ते पृथिवी देवी न च द्यौर्न दिवं विभो
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ບຸດທີ່ເກີດຈາກພຣະອົງທັງສອງ ຈະຊະນະເທວະທັງປວງແນ່ນອນ. ໂອ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ, ພວກເຮົາເຊື່ອຢ່າງໝັ້ນຄົງວ່າ ບໍ່ວ່າເທວີແຜ່ນດິນ, ບໍ່ວ່າຟ້າ, ຫຼືແມ່ນສະຫວັນ ກໍບໍ່ອາດຮັບໄຫວແຮງເທຊະຂອງພຣະອົງ. ແມ່ນແຕ່ຮວມກັນທັງໝົດກໍບໍ່ສາມາດຮັບໄຫວ; ໂລກທັງປວງຈະກາຍເປັນຂີ້ເທົ່າໂດຍແຮງກະທົບແຫ່ງຄວາມສະຫວ່າງນັ້ນ».
Verse 69
नेदं धारयितुं शक्ता: समस्ता इति मे मतिः । तेज:प्रभावनिर्दग्धं॑ तस्मात् सर्वमिदं जगत्
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຕາມຄວາມເຫັນຂອງຂ້າ, ແມ່ນແຕ່ພວກເຂົາທັງໝົດຮວມກັນກໍບໍ່ສາມາດຮັບໄຫວເທຊະນີ້. ດັ່ງນັ້ນ ໂລກນີ້ທັງໝົດຈະຖືກເຜົາໄໝ້ ແລະກາຍເປັນຂີ້ເທົ່າ ໂດຍອຳນາດອັນເຜົາຜານຂອງຄວາມສະຫວ່າງນັ້ນ».
Verse 70
तस्मात् प्रसाद भगवन् कर्तुमहसि नः प्रभो । न देव्यां सम्भवेत् पुत्रो भवत: सुरसत्तम । धैयदिव निगृह्लीष्व तेजो ज्वलितमुत्तमम्
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ພຣະຜູ້ຈະເລີນ, ຂໍພຣະອົງເມດຕາພວກເຮົາ, ໂອ ຈອມເຈົ້າ. ໂອ ຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດໃນບັນດາເທວະ, ຂໍໃຫ້ບໍ່ມີບຸດເກີດຈາກເທວີ. ດ້ວຍຄວາມໝັ້ນຄົງແຫ່ງການຂົ່ມໃຈ, ຂໍພຣະອົງກັ້ນໄວ້ໃນພຣະອົງເອງ ເທຊະອັນສູງສຸດທີ່ລຸກໂຊນນັ້ນ».
Verse 71
इति तेषां कथयतां भगवान् वृषभध्वज: । एवमस्त्विति देवांस्तान् विप्रर्षे प्रत्यभाषत,“विप्रर्ष! देवताओंके ऐसा कहनेपर भगवान् वृषभध्वजने उनसे 'एवमस्तु” कह दिया
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ເມື່ອເທວະທັງຫຼາຍກໍາລັງເວົ້າຢ່າງນັ້ນ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຜູ້ມີພຣະພອນ—ຜູ້ຊູທຸງຮູບງົວ—ໄດ້ຕອບເທວະເຫຼົ່ານັ້ນ ໂອ ມະຫາລິສີ ວ່າ «ໃຫ້ເປັນຢ່າງນັ້ນເຖີດ».
Verse 72
इत्युक्त्वा चोर्ध्वमनयद् रेतो वृषभवाहन: । ऊर्ध्वरेता: समभवत् तत: प्रभूति चापि सः
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ເມື່ອກ່າວດັ່ງນັ້ນແກ່ເທວະແລ້ວ ພຣະຜູ້ຂີ່ງົວ (ສັງກະຣະ) ໄດ້ນໍາພະລັງກໍາເນີດຂອງພຣະອົງຂຶ້ນໄປຂ້າງເທິງ. ຈາກນັ້ນເປັນຕົ້ນມາ ພຣະອົງໄດ້ຮັບນາມວ່າ «ອູຣດະວະເຣຕາ»—ຜູ້ກັກເກັບແລະຍົກຍ້າຍເມັດຊີວິດໃຫ້ກາຍເປັນພະລັງຕະປະ.
Verse 73
रुद्राणीति ततः क्रुद्धा प्रजोच्छेदे तदा कृते । देवानथाब्रवीत् तत्र स्त्रीभावात् परुषं वच:
ຕໍ່ມາ ນາງຣຸດຣານີ ໂກດເຄືອງຢ່າງຫນັກ ເມື່ອການຕັດຂາດເຊື້ອສາຍຖືກກະທໍາ. ໃນທີ່ນັ້ນ ນາງໄດ້ກ່າວຕໍ່ເທວະທັງຫຼາຍດ້ວຍຖ້ອຍຄໍາແຂງກ້າ ຕາມອາລົມແຫ່ງສະພາບນາຣີຂອງນາງວ່າ–
Verse 74
यस्मादपत्यकामो वै भर्ता मे विनिवर्तित: । तस्मात् सर्वे सुरा यूयमनपत्या भविष्यथ
«ເນື່ອງຈາກສາມີຂອງຂ້ອຍ ຜູ້ປາຖະໜາລູກ ຖືກຫ້າມແລະຫັນກັບຈາກການນັ້ນ; ດັ່ງນັ້ນ ເທວະທັງຫຼາຍ ພວກເຈົ້າຈະເປັນຜູ້ບໍ່ມີລູກ».
Verse 75
“देवताओ! मेरे पतिदेव मुझसे संतान उत्पन्न करना चाहते थे, किंतु तुमलोगोंने इन्हें इस कार्यसे निवृत्त कर दिया; इसलिये तुम सभी देवता निर्वश हो जाओगे ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ເທວະທັງຫຼາຍ! ພຣະສາມີຂອງຂ້ອຍປາຖະໜາຈະມີລູກກັບຂ້ອຍ ແຕ່ພວກເຈົ້າທັງຫມົດໄດ້ຫ້າມແລະໃຫ້ພຣະອົງຖອນຕົວຈາກການນັ້ນ. ດັ່ງນັ້ນ ເທວະທັງຫຼາຍ ພວກເຈົ້າຈະເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຊື້ອສາຍ. ເນື່ອງຈາກມື້ນີ້ ພວກເຈົ້າໄດ້ຮ່ວມກັນຕັດຂາດລູກຫຼານຂອງຂ້ອຍ—ໂອ ເທວະຜູ້ທ່ອງຟ້າ—ດັ່ງນັ້ນພວກເຈົ້າເອງກໍຈະບໍ່ມີລູກຫຼານ».
Verse 76
पावकस्तु न तत्रासीच्छापकाले भृगूद्धह | देवा देव्यास्तथा शापादनपत्यास्ततो5भवन्,भुगुश्रेष्ठ उस शापके समय वहाँ अग्निदेव नहीं थे; अतः उनपर यह शाप लागू नहीं हुआ। अन्य सब देवता देवीके शापसे संतानहीन हो गये
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ແຕ່ພາວະກະ (ອັກນິ) ບໍ່ໄດ້ຢູ່ທີ່ນັ້ນໃນເວລາທີ່ຄຳສາບຖືກປະກາດ ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງສາຍພຣຶກຸ; ດັ່ງນັ້ນຄຳສາບນັ້ນຈຶ່ງບໍ່ມີຜົນຕໍ່ພຣະອົງ. ແຕ່ບັນດາເທວະອື່ນໆທັງໝົດ ໂດຍຄຳສາບຂອງເທວີ ຕໍ່ມາກໍກາຍເປັນຜູ້ບໍ່ມີລູກຫຼານ.»
Verse 77
रुद्रस्तु तेजो5प्रतिमं धारयामास वै तदा । प्रस्कन्नं तु ततस्तस्मात् किंचित्तत्रापतद् भुवि
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໃນເວລານັ້ນ ຣຸດຣະໄດ້ຂັບກັ້ນພະລັງເຕໂຈອັນຫາທຽບບໍ່ໄດ້ຂອງພຣະອົງໄວ້. ແຕ່ກໍຍັງມີສ່ວນນ້ອຍໜຶ່ງຫຼຸດລົງອອກມາ ແລະຕົກລົງຢູ່ທີ່ນັ້ນເທິງພື້ນດິນ.»
Verse 78
उत्पपात तदा वह्नौ ववृधे चादूभुतोपमम् । तेजस्तेजसि संयुक्तमात्मयोनित्वमागतम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ແລ້ວແສງນັ້ນກໍຜຸດຂຶ້ນໃນໄຟ ແລະເຕີບໃຫຍ່ຂຶ້ນຢ່າງອັດສະຈັນ ຫາທຽບບໍ່ໄດ້. ເມື່ອປະສານກັບຄວາມສະຫວ່າງຂອງໄຟ ແສງນັ້ນກໍເຂົ້າສູ່ສະພາບ “ເກີດດ້ວຍຕົນເອງ” ແລະປາກົດເປັນບຸລຸດຜູ້ດຳລົງຢູ່ດ້ວຍຕົນເອງ—ການປະກົດອັນນ່າພິສົດຈາກໃນໄຟບູຊາ.»
Verse 79
एतस्मिन्नेव काले तु देवा: शक्रपुरोगमा: । असुरस्तारको नाम तेन संतापिता भृशम्,इसी समय तारक नामक एक असुर उत्पन्न हुआ था, जिसने इन्द्र आदि देवताओंको अत्यन्त संतप्त कर दिया था
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໃນເວລາດຽວກັນນັ້ນ ບັນດາເທວະ—ມີສັກຣະ (ອິນທຣະ) ເປັນຜູ້ນຳ—ຖືກອະສຸຣະຊື່ ຕາຣະກະ ກົດຂີ່ທຸກທົນຢ່າງໜັກ.»
Verse 80
आदित्या वसवो रुद्रा मरुतो5थाश्चिनावपि | साध्याश्च सर्वे संत्रस्ता दैतेयस्य पराक्रमात्,आदित्य, वसु, रुद्र, मरुदगण, अश्विनीकुमार तथा साध्य--सभी देवता उस दैत्यके पराक्रमसे संत्रस्त हो उठे थे
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ອາທິຕະຍະ, ວະສຸ, ຣຸດຣະ, ມະຣຸດ, ແມ່ນແຕ່ອັສວິນຄູ່—ແທ້ຈິງແລ້ວ ສາດຫຍະທັງໝົດ—ລ້ວນຕົກຢູ່ໃນຄວາມຫວາດຫວັນ ເນື່ອງຈາກພະລັງອັນລົ້ນເຫຼືອຂອງໄດເຕຍນັ້ນ.»
Verse 81
स्थानानि देवतानां हि विमानानि पुराणि च । ऋषीणां चाश्रमाश्वचैव बभूवुरसुरैर््वता:,असुरोंने देवताओंके स्थान, विमान, नगर तथा ऋषियोंके आश्रम भी छीन लिये थे
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ອະສຸຣະໄດ້ຍຶດເອົາແມ່ນແຕ່ສະຖານທີ່ອັນສັກສິດຂອງເທວະດາ—ວິມານຫຼືລົດຟ້າບູຮານ ແລະນະຄອນອັນບໍລິສຸດ—ພ້ອມທັງໄດ້ເຂົ້າຄອບຄອງອາສຣົມຂອງລິສີທັງຫຼາຍອີກດ້ວຍ. ຂໍ້ຄວາມນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ອະທັມມະບໍ່ໄດ້ປາກົດແຕ່ໃນຄວາມຮຸນແຮງເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງໃນການຍຶດຄອງ ແລະລົບລ້າງຄວາມສັກສິດຂອງສະຖານທີ່ທີ່ຈັດໄວ້ເພື່ອການບູຊາ ການຕະປະສະຍາ ແລະການຄຸ້ມຄອງລະບຽບແຫ່ງຈັກກະວານ.
Verse 82
ते दीनमनस: सर्वे देवता ऋषयश्न ये । प्रजग्मु: शरण देवं ब्रह्माणमजरं विभुम्,वे सब देवता और ऋषि दीनचित्त हो अजर-अमर एवं सर्वव्यापी देवता भगवान् ब्रह्माकी शरणमें गये
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ດ້ວຍໃຈທີ່ຫົວໃຈຫມອງຫມົດ ເທວະດາ ແລະລິສີທັງຫຼາຍນັ້ນ ໄດ້ໄປຂໍພຶ່ງພາພຣະພຣະຫມາ—ຜູ້ບໍ່ແກ່ ແລະສະຫຼອດທົ່ວທຸກຫນ່ວຍ—ເພື່ອຂໍການຄຸ້ມຄອງ ແລະຄໍາຊີ້ນໍາໃນຍາມທຸກຍາກ.
Verse 83
इस प्रकार श्रीमहाभारत अनुशासनपवके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें गोलोकका वर्णनविषयक तिरासीवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ສີຣີມະຫາພາຣະຕະ» ພາຍໃນ «ອະນຸສາສະນະປະຣະວະ» ພາກ «ດານະທັມມະປະຣະວະ» ບົດທີ 83 ອັນອຸທິດໃຫ້ແກ່ການພັນລະນາ «ໂກໂລກະ» ກໍໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ. ຖ້ອຍຄໍາປິດນີ້ເປັນເຄື່ອງໝາຍວ່າ ບົດສອນໜຶ່ງໄດ້ສໍາເລັດ ໂດຍຈັດວາງຄໍາສອນກ່ອນໜ້າໃຫ້ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງການອົບຮົມດ້ານທັມມະ—ໂດຍສະເພາະກຸສົນຜົນ ແລະທິດທາງທາງຈິດວິນຍານທີ່ເກີດຈາກການໃຫ້ທານ ແລະການປະພຶດຊອບ.
Verse 84
इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि सुवर्णोत्पत्तिर्नाम चतुरशीतितमो<ध्याय:
ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ສີຣີມະຫາພາຣະຕະ» ພາຍໃນ «ອະນຸສາສະນະປະຣະວະ»—ໂດຍສະເພາະໃນພາກ «ດານະທັມມະປະຣະວະ»—ບົດທີ 84 ຊື່ວ່າ «ກໍາເນີດຂອງຄໍາ» ກໍໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ. ຖ້ອຍຄໍາປິດນີ້ໝາຍເຖິງການສໍາເລັດຂອງຄໍາສອນຂອງພີສະມະວ່າດ້ວຍໜ້າທີ່ແຫ່ງການໃຫ້ທານ ໂດຍຈັດວາງເລື່ອງນີ້ເປັນບົດຮຽນທາງສິນທຳ ກ່ຽວກັບຄວາມສັກສິດ ແລະຄວາມເຂົ້າໃຈທີ່ຖືກຕ້ອງໃນການໃຫ້.
Verse 226
विज्ञानेन तवानेन यन्न मुहा[सि धर्मतः । तदनन्तर स्वप्नमें पितरोंने मुझे दर्शन दिया और प्रसन्नतापूर्वक मुझसे कहा --'भरतश्रेष्ठ! तुम्हारे इस शास्त्रीय ज्ञानसे हम बहुत प्रसन्न हैं; क्योंकि उसके कारण तुम्हें धर्मके विषयमें मोह नहीं हुआ
ພີສະມະກ່າວວ່າ: “ເນື່ອງດ້ວຍປັນຍາວິນິດໄຊຂອງເຈົ້ານີ້ ເຈົ້າຈຶ່ງບໍ່ຕົກຢູ່ໃນຄວາມຫຼົງຜິດກ່ຽວກັບທັມມະ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ໃນຄວາມຝັນ ບັນພະບຸລຸດ (ພິຕຣະ) ໄດ້ມາປາກົດແກ່ຂ້ອຍ ແລະກ່າວດ້ວຍຄວາມປິຕິວ່າ: ‘ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງສາພາຣະຕະ! ພວກເຮົາພໍໃຈຢ່າງຍິ່ງຕໍ່ຄວາມຮູ້ຕາມຄຳພີຂອງເຈົ້າ; ເພາະດ້ວຍມັນ ເຈົ້າຈຶ່ງບໍ່ສັບສົນໃນເລື່ອງທັມມະ’.”
Verse 246
प्रमाणमुपनीता वै स्थिताश्व न विचालिता: । 'पृथ्वीनाथ! तुमने यहाँ शास्त्रको प्रमाण मानकर आत्मा
«ໂອ ພະຣາຊາເຈົ້າແຜ່ນດິນ! ທ່ານໄດ້ຖືຄຳສອນແຫ່ງຄຳພີເປັນຫຼັກຖານໃນທີ່ນີ້; ດັ່ງນັ້ນທ່ານໄດ້ຍົກຍ້ອງເກຍດສັກສີແກ່ ອາດຕະ, ທຳ, ຄຳພີ, ເວດ, ບັນພະບຸລຸດ, ຣິສີ, ຄູອາຈານ, ປຣະຊາປະຕິ ແລະ ພຣະພຣົມ—ທັງປວງ; ແລະທ່ານຍັງໄດ້ເຮັດໃຫ້ຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນທຳບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ໂດຍສະແດງແບບຢ່າງຂອງທ່ານ»។
Verse 253
किं तु भूमेर्गवां चार्थे सुवर्ण दीयतामिति । “भरतश्रेष्ठ यह सब कार्य तो तुमने बहुत उत्तम किया है; किंतु अब हमारे कहनेसे भूमिदान और गोदानके निष्क्रयरूपसे कुछ सुवर्णदान भी करो
«ແຕ່ກໍ່ດີ—ເພື່ອປະໂຫຍດແຫ່ງທີ່ດິນ ແລະ ງົວ ຈົ່ງໃຫ້ທອງຄຳດ້ວຍ»। «ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງພັນບາຣະຕະ! ກິດທັງຫມົດນີ້ທ່ານໄດ້ເຮັດໄດ້ດີຍິ່ງ; ແຕ່ບັດນີ້ ຕາມຄຳຂອງພວກເຮົາ ຈົ່ງຖວາຍທອງຄຳບາງສ່ວນ ເປັນການປິດຈົບຂອງທານທີ່ດິນ ແລະ ທານງົວ»។
Verse 266
पाविता वै भविष्यन्ति पावन हि परं हि तत् | “धर्मज्ञ! ऐसा करनेसे हम और हमारे सभी पितामह पवित्र हो जायूँगे; क्योंकि सुवर्ण सबसे अधिक पावन वस्तु है
«ໂອ ຜູ້ຮູ້ທຳ! ຖ້າເຮົາເຮັດດັ່ງນີ້ ເຮົາແລະບັນພະບຸລຸດທັງປວງຂອງເຮົາຈະບໍລິສຸດ; ເພາະທອງຄຳແມ່ນສິ່ງທີ່ຊຳລະໃຫ້ບໍລິສຸດສູງສຸດ»។
Verse 283
सुवर्णदानेडकरवं मतिं च भरतर्षभ | 'जो सुवर्ण दान करते हैं, वे अपने पहले और पीछेकी दस-दस पीढ़ियोंका उद्धार कर देते हैं।।
«ໂອ ຜູ້ປະເສີດດັ່ງງົວຜູ້ໃນວົງບາຣະຕະ! ໃຈຂ້າພະເຈົ້າຖືກກະຕຸ້ນໃຫ້ຄິດເຖິງທານທອງຄຳ. “ຜູ້ໃຫ້ທອງຄຳ ຍ່ອມຊ່ວຍຍົກພົ້ນສິບຊົນລຸ້ນກ່ອນ ແລະ ສິບຊົນລຸ້ນຫຼັງ.” ເມື່ອບັນພະບຸລຸດຂອງຂ້າພະເຈົ້າເວົ້າດັ່ງນັ້ນ ການນອນຂອງຂ້າພະເຈົ້າກໍແຕກຕື່ນ. ເມື່ອລະລຶກເຖິງຄວາມຝັນ ຂ້າພະເຈົ້າປະຫລາດໃຈຢ່າງຍິ່ງ. ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງປະຊາ! ຜູ້ປະເສີດໃນວົງບາຣະຕະ! ໃນເວລານັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງຕັ້ງໃຈແນ່ນອນວ່າ ຈະຖວາຍທານທອງຄຳ»។
Verse 293
जामदग्न्यं प्रति विभो धन्यमायुष्यमेव च । राजन्! अब (सुवर्णकी उत्पत्ति और उसके माहात्म्यके विषयमें) एक प्राचीन इतिहास सुनो जो जमदग्निनन्दन परशुरामजीसे सम्बन्ध रखनेवाला है। विभो! यह आख्यान धन तथा आयुकी वृद्धि करनेवाला है
«ໂອ ພະຣາຊາຜູ້ມີອຳນາດ! ບັດນີ້ຈົ່ງຟັງປະຫວັດເລົ່າບູຮານອັນໜຶ່ງ ທີ່ກ່ຽວພັນກັບພຣະປາຣະຊຸຣາມ ບຸດແຫ່ງຈະມະດັກນິ—ວ່າດ້ວຍກຳເນີດຂອງທອງຄຳ ແລະ ຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງມັນ. ໂອ ຈອມເຈົ້າ! ອາຄະຍານນີ້ເຂົາກ່າວວ່າ ຊ່ວຍເພີ່ມພູນທັງຊັບສິນ ແລະ ອາຍຸຍືນ»។
Verse 303
त्रि:सप्तकृत्वः पृथिवी कृता निः:क्षत्रिया पुरा । पूर्वकालकी बात है, जमदग्निकुमार परशुरामजीने तीव्र रोषमें भरकर इक्कीस बार पृथ्वीको क्षत्रियोंसे शून्य कर दिया था
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ໃນການເກົ່າແກ່ ແຜ່ນດິນໄດ້ຖືກເຮັດໃຫ້ປາດສະຈາກຊັ້ນວັນນະກະສັດຕຣິຍະ (Kshatriya) ຮອດຊາວເອັດຄັ້ງ. ນີ້ເປັນການລະລຶກເຖິງເລື່ອງເກົ່າທີ່ກ່າວວ່າ ພຣະປາຣະຊຸຣາມະ ບຸດຂອງຈະມະດັກນິ ເມື່ອຖືກໄຟໂກດແຄ້ນອັນຮຸນແຮງຄອບງຳ ກໍໄດ້ທຳລາຍກະສັດຕຣິຍະຊ້ຳໆ ຈົນແຜ່ນດິນຫວ່າງເປົ່າຈາກພວກເຂົາ—ເປັນຕົວຢ່າງໃຫ້ເຫັນອຳນາດທຳລາຍຂອງຄວາມໂກດ ແລະຜົນກຳທາງທຳມະອັນໜັກໜ່ວງຂອງການແກ້ແຄ້ນທີ່ບໍ່ຖືກຄວບຄຸມ ແມ່ນແມ່ນຈະອ້າງວ່າເປັນການຕອບແທນກໍຕາມ.
Verse 336
नैवात्मनो5थ लघुतां जामदग्न्यो5ध्यगच्छत । यद्यपि अश्वमेध यज्ञ समस्त प्राणियोंको पवित्र करनेवाला तथा तेज और कान्तिको बढ़ानेवाला है तथापि उसके फलसे तेजस्वी परशुरामजी सर्वथा पापमुक्त न हो सके। इससे उन्होंने अपनी लघुताका अनुभव किया
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ບຸດຂອງຈະມະດັກນິ (ປາຣະຊຸຣາມະ) ບໍ່ໄດ້ບັນລຸຄວາມເບົາບາງແຫ່ງຈິດ ຫຼືຄວາມຍົກສູງພາຍໃນຢ່າງແທ້ຈິງ. ແມ່ນແມ່ນວ່າພິທີອັສວະເມດະ (Aśvamedha) ໂດງດັງວ່າເປັນຍັດຍະທີ່ຊຳລະສັດທັງປວງ ແລະເພີ່ມພູນຕະເຈະກັບຄວາມສະຫວ່າງໄສ ແຕ່ຜົນຂອງມັນກໍບໍ່ອາດເຮັດໃຫ້ປາຣະຊຸຣາມະຜູ້ສະຫວ່າງໄສ ພົ້ນບາບໄດ້ຢ່າງສິ້ນເຊີງ. ຈາກນັ້ນລາວຈຶ່ງຮູ້ສຶກເຖິງຄວາມນ້ອຍຕ່ຳຂອງຕົນ—ຄວາມບໍ່ພໍພຽງທາງທຳມະ—ແລະເກີດຄວາມຖ່ອມຕົນຕໍ່ຂໍ້ຮຽກຮ້ອງອັນສູງສົ່ງຂອງທຳມະ.
Verse 396
केन वा कर्मयोगेन प्रदानेनेह केन वा । “और वे महाज्ञानी महर्षिगण जो कुछ बतावें
ພີສະມະກ່າວວ່າ: “ດ້ວຍກຳມະໂຍຄະແບບໃດ ຫຼືດ້ວຍທານອັນໃດໃນໂລກນີ້ ຈຶ່ງຈະໄດ້ຄວາມບໍລິສຸດ?” ຕາມຄຳແນະນຳວ່າ “ສິ່ງໃດທີ່ມະຫາຣິສີຜູ້ຮູ້ຍິ່ງບອກ ຈົ່ງຮັບໄວ້ແລະປະຕິບັດດ້ວຍໃຈຍິນດີ” ປາຣະຊຸຣາມະ ຜູ້ມີຕະເຈະສູງ ຜູ້ເປັນທາຍາດແຫ່ງພຣຶກຸ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາ ວະສິດຖະ, ນາຣະດະ, ອະກັສຕະຍະ ແລະ ກັສຍະປະ ແລ້ວຖາມວ່າ: “ໂອ ວິປຣະວະຣະ (ພຣາຫມິນຜູ້ປະເສີດ)! ຂ້າພະເຈົ້າປາຖະໜາຈະເປັນຜູ້ບໍລິສຸດ. ຈົ່ງບອກເຖິງວ່າ ດ້ວຍການປະກອບພິທີ ຫຼືໜ້າທີ່ກຳມະແບບໃດ ຫຼືດ້ວຍທານແບບໃດ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງຈະບັນລຸການຊຳລະໄດ້?”
Verse 453
तन्निबोध महाबाहो सर्व निगदतो मम । 'सुवर्णका दान तुम्हें उत्तम फल देगा; क्योंकि वह दानके लिये सर्वोत्तम बताया जाता है। महाबाहो! सुवर्णका जो स्वरूप है
ພີສະມະກ່າວວ່າ: “ຈົ່ງຟັງໃຫ້ດີ ໂອ ຜູ້ມີແຂນແຂງກ້າ (ມະຫາບາຫຸ) ໃນຂະນະທີ່ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າທຸກຢ່າງ. ການບໍລິຈາກຄຳຈະໃຫ້ຜົນສູງສຸດແກ່ເຈົ້າ ເພາະມັນຖືກປະກາດວ່າເປັນທານທີ່ດີທີ່ສຸດ. ໂອ ມະຫາບາຫຸ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະອະທິບາຍໃຫ້ຄົບຖ້ວນວ່າ ຄຳເປັນແນວໃດ, ເກີດຈາກຫຍັງ, ແລະມີຄຸນວິເສດຢ່າງໃດ—ຈົ່ງຟັງຂ້າພະເຈົ້າ.”
Verse 636
तपस्विनस्तपस्विन्या तेजस्विन्याउइतितेजस: । भुगुश्रेष्ठ॒ वहाँ उन सबने उन दोनोंके चरणोंमें मस्तक झुकाकर उन्हें प्रसन्न करके भगवान् रुद्रसे कहा--*पापरहित महादेव! यह जो देवी पार्ववीके साथ आपका समागम हुआ है
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຜູ້ເປັນເລີດໃນພວກພຣຶກຸ ແລະຜູ້ອື່ນໆ ກ່າວວ່າ “ນັກບຳເພັນຕະປະກັບນັກບຳເພັນຕະປະຍິງ; ຜູ້ມີຕະເຈະກັບຜູ້ມີຕະເຈະຍິງ” ແລ້ວກໍກົ້ມສະຫຼົບຫົວຢູ່ທີ່ພຣະບາດຂອງຄູ່ເທວະ. ເມື່ອໄດ້ເຮັດໃຫ້ພວກພຣະອົງພໍພຣະໄທແລ້ວ ພວກເຂົາຈຶ່ງກ່າວຕໍ່ພຣະຣຸດຣະວ່າ: “ໂອ ມະຫາເທວະ ຜູ້ປາດສະຈາກບາບ! ການຮ່ວມສົມພັນຂອງພຣະອົງກັບເທວີປາຣະວະຕີ ແມ່ນການປະສານທີ່ຄວນຄ່າ: ຕະປະກັບຕະປະ, ແລະຕະເຈະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ກັບຕະເຈະອັນຍິ່ງໃຫຍ່.”
Frequently Asked Questions
The chapter addresses the practical dharma-question of how to correctly perform śrāddha—especially which times (tithi and time-of-day) are considered efficacious or unsuitable—so that lineage obligations are met within an ordered ritual hierarchy.
Dharma is operationalized as disciplined remembrance and obligation to ancestors: pitṛ-pūjā is treated as universally valid and socially stabilizing, and correct ritual timing is framed as a means to align intention, act, and outcome.
Yes. It provides a structured tithi-phala mapping that links śrāddha performed on specific lunar days to particular results (guṇa/aguṇa), and it adds a kāla-valuation by stating aparāhṇa as superior for śrāddha performance.